໗. ເວຬຸທ຺ວາເຣຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໐໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ເວຬຸທ຺ວາຣໍ ນາມ ໂກສລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຕທວສຣິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ເຕ ເວຬຸທ຺ວາເຣຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເວຬຸທ຺ວາຣໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ [ຠຄວາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ’. ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ເວຬຸທ຺ວາເຣຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ; ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ເວຬຸທ຺ວາເຣຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ມຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອວໍກາມາ ເອວໍຉນ຺ທາ ເອວໍອຘິປ຺ປາຍາ – ປຸຕ຺ຕສມ຺ພາຘສຍນໍ ອຊ຺ຌາວເສຍ຺ຍາມ, ກາສິກຈນ຺ທນໍ ປຈ຺ຈນຸຠເວຍ຺ຍາມ, ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາມ, ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາມ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍາມ. ເຕສໍ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ເອວໍກາມານໍ ເອວໍຉນ຺ທານໍ ເອວໍອຘິປ຺ປາຍານໍ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ ຍຖາ ມຍໍ ປຸຕ຺ຕສມ຺ພາຘສຍນໍ ອຊ຺ຌາວເສຍ຺ຍາມ…ເປ… ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຕູປນາຍິກໍ ໂວ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ເວຬຸທ຺ວາເຣຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ອຕ຺ຕຸປນາຍິໂກ ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂສ຺ມິ ຊີວິຕຸກາໂມ ອມຣິຕຸກາໂມ ສຸຂກາໂມ ທຸກ຺ຂປ຺ປຏິກູໂລ. ໂຍ ໂຂ ມໍ ຊີວິຕຸກາມໍ ອມຣິຕຸກາມໍ ສຸຂກາມໍ ທຸກ຺ຂປ຺ປຏິກູລໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ, ນ ເມຕໍ ອສ຺ສ ປິຍໍ ມນາປໍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ປຣໍ ຊີວິຕຸກາມໍ ອມຣິຕຸກາມໍ ສຸຂກາມໍ ທຸກ຺ຂປ຺ປຏິກູລໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍໍ, ປຣສ຺ສປິ ຕໍ ອສ຺ສ ອປ຺ປິຍໍ ອມນາປໍ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ປຣສ຺ສ ເປໂສ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ກຖາຫໍ ປຣໍ ເຕນ ສໍໂຍເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ! ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕນາ ຈ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິຍາ ສມາທເປຕິ, ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິຍາ ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ເອວມສ຺ສາຍໍ ກາຍສມາຈາໂຣ ຕິໂກຏິປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕໂຍ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ໂຍ ໂຂ ເມ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທິເຍຍ຺ຍ, ນ ເມຕໍ ອສ຺ສ ປິຍໍ ມນາປໍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ປຣສ຺ສ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທິເຍຍ຺ຍໍ, ປຣສ຺ສປິ ຕໍ ອສ຺ສ ອປ຺ປິຍໍ ອມນາປໍ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ປຣສ຺ສ ເປໂສ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ກຖາຫໍ ປຣໍ ເຕນ ສໍໂຍເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ! ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕນາ ຈ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິຍາ ສມາທເປຕິ, ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິຍາ ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ເອວມສ຺ສາຍໍ ກາຍສມາຈາໂຣ ຕິໂກຏິປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕໂຍ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ໂຍ ໂຂ ເມ ທາເຣສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນ ເມຕໍ ອສ຺ສ ປິຍໍ ມນາປໍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ປຣສ຺ສ ທາເຣສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ປຣສ຺ສປິ ຕໍ ອສ຺ສ ອປ຺ປິຍໍ ອມນາປໍ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ປຣສ຺ສ ເປໂສ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ກຖາຫໍ ປຣໍ ເຕນ ສໍໂຍເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ! ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕນາ ຈ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓິຍາ ສມາທເປຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓິຍາ ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ເອວມສ຺ສາຍໍ ກາຍສມາຈາໂຣ ຕິໂກຏິປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕໂຍ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ໂຍ ໂຂ ເມ ມຸສາວາເທນ ອຕ຺ຖໍ ຠຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ນ ເມຕໍ ອສ຺ສ ປິຍໍ ມນາປໍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ປຣສ຺ສ ມຸສາວາເທນ ອຕ຺ຖໍ ຠຎ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ປຣສ຺ສປິ ຕໍ ອສ຺ສ ອປ຺ປິຍໍ ອມນາປໍ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ປຣສ຺ສ ເປໂສ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ກຖາຫໍ ປຣໍ ເຕນ ສໍໂຍເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ! ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕນາ ຈ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິຍາ ສມາທເປຕິ, ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິຍາ ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ເອວມສ຺ສາຍໍ ວຈີສມາຈາໂຣ ຕິໂກຏິປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕໂຍ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ໂຍ ໂຂ ມໍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ມິຕ຺ເຕ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ [ມິຕ຺ເຕຫິ ເຠເທຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)], ນ ເມຕໍ ອສ຺ສ ປິຍໍ ມນາປໍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ປຣໍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ມິຕ຺ເຕ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍໍ, ປຣສ຺ສປິ ຕໍ ອສ຺ສ ອປ຺ປິຍໍ ອມນາປໍ…ເປ… ເອວມສ຺ສາຍໍ ວຈີສມາຈາໂຣ ຕິໂກຏິປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕໂຍ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ໂຍ ໂຂ ມໍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍ, ນ ເມຕໍ ອສ຺ສ ປິຍໍ ມນາປໍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ປຣໍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍໍ, ປຣສ຺ສປິ ຕໍ ອສ຺ສ ອປ຺ປິຍໍ ອມນາປໍ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ…ເປ… ເອວມສ຺ສາຍໍ ວຈີສມາຈາໂຣ ຕິໂກຏິປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕໂຍ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ໂຍ ໂຂ ມໍ ສມ຺ຜຠາເສນ ສມ຺ຜປ຺ປລາປຠາເສນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍ, ນ ເມຕໍ ອສ຺ສ ປິຍໍ ມນາປໍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ປຣໍ ສມ຺ຜຠາເສນ ສມ຺ຜປ຺ປລາປຠາເສນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍໍ, ປຣສ຺ສປິ ຕໍ ອສ຺ສ ອປ຺ປິຍໍ ອມນາປໍ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ປຣສ຺ສ ເປໂສ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ. ໂຍ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ, ກຖາຫໍ ປຣໍ ເຕນ ສໍໂຍເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ! ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕນາ ຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ປຣຎ຺ຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓິຍາ ສມາທເປຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓິຍາ ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ເອວມສ຺ສາຍໍ ວຈີສມາຈາໂຣ ຕິໂກຏິປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ໂສ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ – ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ…ເປ… ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ; ຘມ຺ເມ …ເປ… ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາຕິ. ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ ອຂຓ຺ເຑຫິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິເກຫິ. ຍໂຕ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ອຣິຍສາວໂກ ອິເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ ສທ຺ຘມ຺ເມຫິ [ຘມ຺ເມຫິ (ສີ.)] ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ອາກງ຺ຂິເຍຫິ ຐາເນຫິ, ໂສ ອາກງ຺ຂມາໂນ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ຂີຓນິຣໂຍມ຺ຫິ ຂີຓຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ [ຂີຓຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໂຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ຂີຓຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໂກ (ກ.)] ຂີຓເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ຂີຓາປາຍທຸຄ຺ຄຕິວິນິປາໂຕ, ໂສຕາປນ຺ໂນຫມສ຺ມິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເວຬຸທ຺ວາເຣຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ເອເຕ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສເກ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປເຕ [ປາຓຸເປຕໍ (ກ.)] ສຣຓໍ ຄເຕ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.