໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ. ນາມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ນາສ຺ສຸຘ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ເຕມາສສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຕເມນາວຸໂສ, ວິຫາເຣນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ວສ຺ສາວາສໍ ພຫຸລໍ ວິຫາສີ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິນາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ວສ຺ສາວາສໍ ພຫຸລໍ ວິຫາສີ’ຕິ. ອິຘາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໂຕ ອສ຺ສສາມິ, ສໂຕ ປສ຺ສສາມິ. ທີຆໍ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ, ທີຆໍ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ; ຣສ຺ສໍ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ, ຣສ຺ສໍ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ; ‘ສພ຺ພກາຍປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ’’.

‘‘ຍຎ຺ຫິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຣິຍວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ, ‘ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ, ‘ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ. ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຣິຍວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ, ‘ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ, ‘ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ. ເຍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ ເຕສໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕາ ເຕສໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາຍ ເຈວ ສໍວຕ຺ຕຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎາຍ ຈ.

໒. ກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໘. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ໂລມສກໍຠິໂຍ [ໂລມສວງ຺ຄິໂສ (ສີ. ປີ.)] ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ເຍນາຍສ຺ມາ ໂລມສກໍຠິໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລມສກໍຠິຍໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລມສກໍຠິຍໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂສ ເອວ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເສໂຂ ວິຫາໂຣ ໂສ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ໂຎວ [ອຎ຺ໂຎ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ເສໂຂ ວິຫາໂຣ ອຎ຺ໂຎ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ສ຺ເວວ ເສໂຂ ວິຫາໂຣ, ໂສ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ. ອຎ຺ໂຎ ໂຂ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ເສໂຂ ວິຫາໂຣ, ອຎ຺ໂຎ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ. ເຍ ເຕ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ປຫາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ, ພ຺ຍາປາທນີວຣຓໍ…ເປ… ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ…ເປ… ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນີວຣຓໍ…ເປ… ວິຈິກິຈ຺ຉານີວຣຓໍ ປຫາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ເຍປິ ເຕ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ [ອນຠາວກຕາ (ສີ. ປີ.)] ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວໍກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ; ພ຺ຍາປາທນີວຣຓໍ ປຫີນໍ…ເປ… ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ…ເປ… ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນີວຣຓໍ…ເປ… ວິຈິກິຈ຺ຉານີວຣຓໍ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວໍກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ.

‘‘ເຍ ເຕ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕທມິນາເປຕໍ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ – ອຎ຺ໂຎວ ເສໂຂ ວິຫາໂຣ, ອຎ຺ໂຎ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ.

‘‘ເອກມິທໍ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ສມຍໍ ຠຄວາ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ. ນາມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ນາສ຺ສຸຘ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ຕສ຺ສ ເຕມາສສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ສເຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ກຕເມນາວຸໂສ, ວິຫາເຣນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ວສ຺ສາວາສໍ ພຫຸລໍ ວິຫາສີຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິນາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ວສ຺ສາວາສໍ ພຫຸລໍ ວິຫາສີຕິ. ອິຘາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໂຕ ອສ຺ສສາມິ, ສໂຕ ປສ຺ສສາມິ. ທີຆໍ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີຕິ ປຊານາມິ, ທີຆໍ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີຕິ ປຊານາມິ…ເປ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີຕິ ປຊານາມິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ’’.

‘‘ເຍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂວິຫາຣາຍ ເຈວ ສໍວຕ຺ຕຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎາຍ ຈ.

‘‘ຍຎ຺ຫິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ອຣິຍວິຫາໂຣ ອິຕິປິ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ ອິຕິປິ. ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ອຣິຍວິຫາໂຣ ອິຕິປິ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ ອິຕິປີ’’ຕິ. ‘‘ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ – ອຎ຺ໂຎວ ເສໂຂ ວິຫາໂຣ, ອຎ຺ໂຎ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໙. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຘມ຺ໂມ [ເອໂກ ຘມ຺ໂມ (ສີ.)] ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຘມ຺ໂມ [ເອໂກ ຘມ຺ໂມ (ສີ.)] ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ’’.

‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ, ອານນ຺ທ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ. ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ທີຆໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ’’. ‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ທີຆໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ຣສ຺ສໍ ວາ…ເປ… ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກາຍຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສໍ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ’’.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ປີຕິປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ …ເປ… ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເວທນາຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ສາຘຸກໍ ມນສິກາຣໍ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ອຠິປ຺ປໂມທຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນາຫໍ, ອານນ຺ທ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິສ຺ສ ອສມ຺ປຊານສ຺ສ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິຠາວນໍ ວທາມິ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ…ເປ… ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ…ເປ… ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ໂສ ຍໍ ຕໍ ໂຫຕິ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສານໍ ປຫານໍ ຕໍ ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈານນ຺ທ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ອຸປຏ຺ຐິຕາສ຺ສ [ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ (ປີ. ກ.)] ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ [ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອານນ຺ທ ຠິກ຺ຂຸໂນ (ປີ. ກ.), ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ (ມ. ນິ. ໓.໑໔໙)] ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ໂສ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ – ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ – ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ – ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ – ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ – ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ໂສ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ – ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເວທນາສຸ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ອຸປຏ຺ຐິຕາສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. (ຍຖາ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ).

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ …ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໐. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ‘‘ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ, ອານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈານນ຺ທ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ, ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ…ເປ… ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໑. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ…ເປ… ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໒. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ’’.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ’’.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ທີຆໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ຣສ຺ສໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ…ເປ… ສພ຺ພກາຍປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກາຍຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເວທນາຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ສາຘຸກໍ ມນສິກາຣໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ອຠິປ຺ປໂມທຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ‘ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິສ຺ສ ອສມ຺ປຊານສ຺ສ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິຠາວນໍ ວທາມິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ…ເປ… ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ…ເປ… ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ໂສ ຍໍ ຕໍ ໂຫຕິ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສານໍ ປຫານໍ ຕໍ ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ອຸປຏ຺ຐິຕາສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ໂສ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ – ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ – ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ – ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ – ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ – ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ໂສ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ – ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເວທນາສຸ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ອຸປຏ຺ຐິຕາສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ…ເປ….

ໂສ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ – ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ; ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໓. ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ…. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໔. …ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໕. …ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…. ນວມໍ.

໑໐. ອາສວກ຺ຂຍສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໖. ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ… ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ… ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ… ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ…ເປ. … ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ… ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ… ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ… ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ. ທສມໍ.

ທຸຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລໍ ກງ຺ເຂຍ຺ຍໍ, ອານນ຺ທາ ອປເຣ ທຸເວ;

ຠິກ຺ຂູ ສໍໂຍຊນານຸສຍາ, ອທ຺ຘານໍ ອາສວກ຺ຂຍນ຺ຕິ.

ອານາປານສໍຍຸຕ຺ຕໍ ທສມໍ.