໑໐. ອານາປານສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອກຘມ຺ມວຄ຺ໂຄ

໑. ເອກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໙໗໗. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ…ເປ… ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອກຘມ຺ໂມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ. ກຕໂມ ເອກຘມ຺ໂມ? ອານາປານສ຺ສຕິ [ອານາປານສຕິ (ສີ. ປີ.)]. ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ [ສໂຕ (ພຫູສຸ) ຕຕິຍປາຣາຊິເກປິ] ປສ຺ສສຕິ. ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ທີຆໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ຣສ຺ສໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ຣສ຺ສໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ສພ຺ພກາຍປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ສພ຺ພກາຍປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ປີຕິປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປີຕິປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ອຠິປ຺ປໂມທຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ອຠິປ຺ປໂມທຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໙໗໘. ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ. ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອານາປານສ຺ສຕິສຫຄຕໍ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ, ອານາປານສ຺ສຕິສຫຄຕໍ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ອານາປານສ຺ສຕິສຫຄຕໍ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສຸທ຺ຘິກສຸຕ຺ຕໍ

໙໗໙. ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ. ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຐມຜລສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໐. ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ. ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ. ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິຍາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາຍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜລານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຜລໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎາ, ສຕິ ວາ ອຸປາທິເສເສ ອນາຄາມິຕາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ທຸຕິຍຜລສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໑. ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ. ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ.

‘‘ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິຍາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາຍ ສຕ຺ຕ ຜລາ ສຕ຺ຕານິສໍສາ ປາຏິກງ຺ຂາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ ຜລາ ສຕ຺ຕານິສໍສາ? ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ; ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ. ອຖ ມຣຓກາເລ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ; ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຏິກຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ, ໂນ ເຈ ມຣຓກາເລ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຕິ. ອຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ… ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ… ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ… ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ… ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ໂຫຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ – ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິຍາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາຍ ອິເມ ສຕ຺ຕ ຜລາ ສຕ຺ຕານິສໍສາ ປາຏິກງ຺ຂາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອຣິຏ຺ຐສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ…ເປ… ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠາເວຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອຣິຏ຺ໂຐ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ອານາປານສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອຣິຏ຺ຐ, ຠາເວສິ ອານາປານສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຕີເຕສຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກາເມສຸ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ປຫີໂນ, ອນາຄເຕສຸ ເມ ກາເມສຸ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ວິຄໂຕ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ [ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ຈ ເມ ຘມ຺ເມສຸ ປຏິຆສຎ຺ຎາ ສຸປ຺ປຏິວິນີຕາ. ໂສ [ໂສຫໍ (?)] ສໂຕວ ອສ຺ສສິສ຺ສາມິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສິສ຺ສາມິ. ເອວໍ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາເວມິ ອານາປານສ຺ສຕິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘‘ອຕ຺ເຖສາ, ອຣິຏ຺ຐ, ອານາປານສ຺ສຕິ, ເນສາ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ອປິ ຈ, ອຣິຏ຺ຐ, ຍຖາ ອານາປານສ຺ສຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂຫຕິ ຕໍ ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຣິຏ຺ໂຐ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອຣິຏ຺ຐ, ອານາປານສ຺ສຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ອຣິຏ຺ຐ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ. ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອຣິຏ຺ຐ, ອານາປານສ຺ສຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ມຫາກປ຺ປິນສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກປ຺ປິໂນ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກປ຺ປິນໍ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ນໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກາຍສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ຍທາປິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປສ຺ສາມ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວາ ນິສິນ຺ນໍ ເອກໍ ວາ ຣໂຫ ນິສິນ຺ນໍ, ຕທາປິ ມຍໍ ຕສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ນ ປສ຺ສາມ ກາຍສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ.

‘‘ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາຘິສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ເນວ ກາຍສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ, ນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ, ຕສ຺ສ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມາຘິສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ກຕມສ຺ສ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາຘິສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ເນວ ກາຍສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ, ນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ?

‘‘ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ເນວ ກາຍສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ, ນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ. ກຖໍ ຠາວິເຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິມ຺ຫິ ກຖໍ ພຫຸລີກເຕ ເນວ ກາຍສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ, ນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ?

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິເຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິມ຺ຫິ ເອວໍ ພຫຸລີກເຕ ເນວ ກາຍສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ, ນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອິຎ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ ຜນ຺ທິຕຕ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ປທີໂປປມສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໔. ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ. ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ?

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ. ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ.

‘‘ອຫມ຺ປິ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ເພວ ສມ຺ໂພຘາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂພຘິສຕ຺ໂຕວ ສມາໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ພຫຸລໍ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ພຫຸລໍ ວິຫຣໂຕ ເນວ ກາໂຍ ກິລມຕິ ນ ຈກ຺ຂູນິ; ອນຸປາທາຍ ຈ ເມ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ເນວ ເມ ກາໂຍ ກິລເມຍ຺ຍ ນ ຈກ຺ຂູນິ, ອນຸປາທາຍ ຈ ເມ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ເຍ ເມ ເຄຫສິຕາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ເຕ ປຫີເຍຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ອປ຺ປຏິກູເລ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ປຏິກູເລ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ອປ຺ປຏິກູລຎ຺ຈ ປຏິກູລຎ຺ຈ ຕທຸຠຍໍ ອຠິນິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ’ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍໍ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອຍເມວ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ.

‘‘ເອວໍ ຠາວິເຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິມ຺ຫິ ເອວໍ ພຫຸລີກເຕ, ສຸຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ‘ອນິຈ຺ຈາ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ອນຊ຺ໂຌສິຕາ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ອນຠິນນ຺ທິຕາ’ຕິ ປຊານາຕິ; ທຸກ຺ຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ‘ສາ ອນິຈ຺ຈາ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ອນຊ຺ໂຌສິຕາ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ອນຠິນນ຺ທິຕາ’ຕິ ປຊານາຕິ; ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ‘ສາ ອນິຈ຺ຈາ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ອນຊ຺ໂຌສິຕາ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ອນຠິນນ຺ທິຕາ’ຕິ ປຊານາຕິ’’.

‘‘ສຸຂໍ [ໂສ ສຸຂໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ມ. ນິ. ໓.໓໖໔ ອຏ຺ຐກຖາຏີກາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ; ທຸກ຺ຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ; ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ໂສ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ວຏ຺ຏິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຕລປ຺ປທີໂປ ຌາເຍຍ຺ຍ, ຕສ຺ເສວ ເຕລສ຺ສ ຈ ວຏ຺ຏິຍາ ຈ ປຣິຍາທານາ ອນາຫາໂຣ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ເວສາລີສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ອສຸຠກຖໍ ກເຖຕິ, ອສຸຠາຍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ອສຸຠຠາວນາຍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຑ຺ຒມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ. ນາມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ນາສ຺ສຸຘ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ຠຄວາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ອສຸຠກຖໍ ກເຖຕິ, ອສຸຠາຍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ອສຸຠຠາວນາຍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີ’’ຕິ ອເນກາກາຣໂວກາຣໍ ອສຸຠຠາວນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເຕ ອິມິນາ ກາເຍນ ອຏ຺ຏີຍມານາ [ອຏ຺ຏິຍມານາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ຫຣາຍມານາ ຊິຄຸຈ຺ຉມານາ ສຕ຺ຖຫາຣກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ທສປິ ຠິກ຺ຂູ ເອກາເຫນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣນ຺ຕິ, ວີສມ຺ປິ…ເປ… ຕິໍສມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູ ເອກາເຫນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ອຑ຺ຒມາສສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕນຸຠູໂຕ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ’’ຕິ? ‘‘ຕຖາ ຫິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ‘ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ອສຸຠກຖໍ ກເຖຕິ, ອສຸຠາຍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ອສຸຠຠາວນາຍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີ’ຕິ ອເນກາກາຣໂວກາຣໍ ອສຸຠຠາວນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເຕ ອິມິນາ ກາເຍນ ອຏ຺ຏີຍມານາ ຫຣາຍມານາ ຊິຄຸຈ຺ຉມານາ ສຕ຺ຖຫາຣກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ທສປິ ຠິກ຺ຂູ ເອກາເຫນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣນ຺ຕິ, ວີສມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູ… ຕິໍສມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູ ເອກາເຫນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣນ຺ຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອຎ຺ຎໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຈິກ຺ຂຕຸ ຍຖາຍໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອຎ຺ຎາຍ ສຓ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ເຕນຫານນ຺ທ, ຍາວຕິກາ ຠິກ຺ຂູ ເວສາລິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ ເຕ ສພ຺ເພ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ສນ຺ນິປາເຕຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຍາວຕິກາ ຠິກ຺ຂູ ເວສາລິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ ເຕ ສພ຺ເພ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສນ຺ນິປຕິໂຕ [ສນ຺ນິປາຕິໂຕ (ສີ.)], ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ຍສ຺ສ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ອຸປຏ຺ຐານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ສນ຺ໂຕ ເຈວ ປຓີໂຕ ຈ ອເສຈນໂກ ຈ ສຸໂຂ ຈ ວິຫາໂຣ ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ເນ ຈ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ຐານໂສ ອນ຺ຕຣຘາເປຕິ ວູປສເມຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ອູຫຕໍ ຣໂຊຊລ຺ລໍ, ຕເມນໍ ມຫາອກາລເມໂຆ ຐານໂສ ອນ຺ຕຣຘາເປຕິ ວູປສເມຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ສນ຺ໂຕ ເຈວ ປຓີໂຕ ຈ ອເສຈນໂກ ຈ ສຸໂຂ ຈ ວິຫາໂຣ ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ເນ ຈ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ຐານໂສ ອນ຺ຕຣຘາເປຕິ ວູປສເມຕິ. ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ສນ຺ໂຕ ເຈວ ປຓີໂຕ ຈ ອເສຈນໂກ ຈ ສຸໂຂ ຈ ວິຫາໂຣ ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ເນ ຈ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ຐານໂສ ອນ຺ຕຣຘາເປຕິ ວູປສເມຕິ?

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ສນ຺ໂຕ ເຈວ ປຓີໂຕ ຈ ອເສຈນໂກ ຈ ສຸໂຂ ຈ ວິຫາໂຣ ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ເນ ຈ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ຐານໂສ ອນ຺ຕຣຘາເປຕິ ວູປສເມຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ກິມິລສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ກິມິລາຍໍ [ກິມ຺ພິລາຍໍ (ສີ. ປີ.)] ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ກິມິລໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ນຸ ໂຂ, ກິມິລ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ’’ຕິ?

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ກິມິໂລ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ກິມິລໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ນຸ ໂຂ, ກິມິລ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ’’ຕິ? ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ກິມິໂລ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕສ຺ສ, ຠຄວາ, ກາໂລ; ເອຕສ຺ສ, ສຸຄຕ, ກາໂລ! ຍໍ ຠຄວາ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິໍ ຠາເສຍ຺ຍ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຕນຫານນ຺ທ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ອານນ຺ທ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ’’.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ທີຆໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ຣສ຺ສໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ຣສ຺ສໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ສພ຺ພກາຍປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ສພ຺ພກາຍປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກາຍຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕໍ ວທາມິ ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສໍ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ປີຕິປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປີຕິປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເວທນາຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ [ອສ຺ສາສປສ຺ສາສໍ (ປີ. ກ.) ມ. ນິ. ໓.໑໔໕] ສາຘຸກໍ ມນສິກາຣໍ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ອຠິປ຺ປໂມທຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນາຫໍ, ອານນ຺ທ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິສ຺ສ ອສມ຺ປຊານສ຺ສ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິຠາວນໍ ວທາມິ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ…ເປ… ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ…ເປ… ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ໂສ ຍໍ ຕໍ ໂຫຕິ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສານໍ ປຫານໍ ຕໍ ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ຈຕຸມຫາປເຖ [ຈາຕຸມ຺ມຫາປເຖ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ມຫາປໍສຸປຸຎ຺ໂຊ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສກຏໍ ວາ ຣໂຖ ວາ, ອຸປຫນເຕວ ຕໍ ປໍສຸປຸຎ຺ຊໍ; ປຈ຺ຉິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣາຍ ເຈປິ ທິສາຍ…ເປ… ທກ຺ຂິຓາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສກຏໍ ວາ ຣໂຖ ວາ, ອຸປຫນເຕວ ຕໍ ປໍສຸປຸຎ຺ຊໍ. ເອວເມວ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣນ຺ໂຕປິ ອຸປຫນເຕວ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ; ເວທນາສຸ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣນ຺ໂຕປິ ອຸປຫນເຕວ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ’’ຕິ. ທສມໍ.

ເອກຘມ຺ມວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ເອກຘມ຺ໂມ ຈ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ສຸທ຺ຘິກຎ຺ຈ ທຸເວ ຜລາ;

ອຣິຏ຺ໂຐ ກປ຺ປິໂນ ທີໂປ, ເວສາລີ ກິມິເລນ ຈາຕິ.

໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ. ນາມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ນາສ຺ສຸຘ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ເຕມາສສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຕເມນາວຸໂສ, ວິຫາເຣນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ວສ຺ສາວາສໍ ພຫຸລໍ ວິຫາສີ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິນາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ວສ຺ສາວາສໍ ພຫຸລໍ ວິຫາສີ’ຕິ. ອິຘາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໂຕ ອສ຺ສສາມິ, ສໂຕ ປສ຺ສສາມິ. ທີຆໍ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ, ທີຆໍ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ; ຣສ຺ສໍ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ, ຣສ຺ສໍ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ; ‘ສພ຺ພກາຍປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ’’.

‘‘ຍຎ຺ຫິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຣິຍວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ, ‘ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ, ‘ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ. ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຣິຍວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ, ‘ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ, ‘ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ’ ອິຕິປິ. ເຍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ ເຕສໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕາ ເຕສໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາຍ ເຈວ ສໍວຕ຺ຕຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎາຍ ຈ.

໒. ກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໘. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ໂລມສກໍຠິໂຍ [ໂລມສວງ຺ຄິໂສ (ສີ. ປີ.)] ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ເຍນາຍສ຺ມາ ໂລມສກໍຠິໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລມສກໍຠິຍໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລມສກໍຠິຍໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂສ ເອວ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເສໂຂ ວິຫາໂຣ ໂສ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ໂຎວ [ອຎ຺ໂຎ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ເສໂຂ ວິຫາໂຣ ອຎ຺ໂຎ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ສ຺ເວວ ເສໂຂ ວິຫາໂຣ, ໂສ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ. ອຎ຺ໂຎ ໂຂ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ເສໂຂ ວິຫາໂຣ, ອຎ຺ໂຎ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ. ເຍ ເຕ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ປຫາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ, ພ຺ຍາປາທນີວຣຓໍ…ເປ… ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ…ເປ… ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນີວຣຓໍ…ເປ… ວິຈິກິຈ຺ຉານີວຣຓໍ ປຫາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ເຍປິ ເຕ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ [ອນຠາວກຕາ (ສີ. ປີ.)] ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວໍກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ; ພ຺ຍາປາທນີວຣຓໍ ປຫີນໍ…ເປ… ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ…ເປ… ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນີວຣຓໍ…ເປ… ວິຈິກິຈ຺ຉານີວຣຓໍ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວໍກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ.

‘‘ເຍ ເຕ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕທມິນາເປຕໍ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ – ອຎ຺ໂຎວ ເສໂຂ ວິຫາໂຣ, ອຎ຺ໂຎ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ.

‘‘ເອກມິທໍ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ສມຍໍ ຠຄວາ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ. ນາມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ນາສ຺ສຸຘ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ຕສ຺ສ ເຕມາສສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ສເຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ກຕເມນາວຸໂສ, ວິຫາເຣນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ວສ຺ສາວາສໍ ພຫຸລໍ ວິຫາສີຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິນາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ວສ຺ສາວາສໍ ພຫຸລໍ ວິຫາສີຕິ. ອິຘາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໂຕ ອສ຺ສສາມິ, ສໂຕ ປສ຺ສສາມິ. ທີຆໍ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີຕິ ປຊານາມິ, ທີຆໍ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີຕິ ປຊານາມິ…ເປ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີຕິ ປຊານາມິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຊານາມິ’’.

‘‘ເຍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂວິຫາຣາຍ ເຈວ ສໍວຕ຺ຕຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎາຍ ຈ.

‘‘ຍຎ຺ຫິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ອຣິຍວິຫາໂຣ ອິຕິປິ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ ອິຕິປິ. ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ອຣິຍວິຫາໂຣ ອິຕິປິ, ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ ອິຕິປີ’’ຕິ. ‘‘ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ ມຫານາມ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ – ອຎ຺ໂຎວ ເສໂຂ ວິຫາໂຣ, ອຎ຺ໂຎ ຕຖາຄຕວິຫາໂຣ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໙໘໙. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຘມ຺ໂມ [ເອໂກ ຘມ຺ໂມ (ສີ.)] ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຘມ຺ໂມ [ເອໂກ ຘມ຺ໂມ (ສີ.)] ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ’’.

‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ, ອານນ຺ທ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ. ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ທີຆໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ’’. ‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ທີຆໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ຣສ຺ສໍ ວາ…ເປ… ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກາຍຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສໍ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ’’.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ປີຕິປ຺ປຏິສໍເວທີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ …ເປ… ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເວທນາຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ສາຘຸກໍ ມນສິກາຣໍ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ…ເປ… ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ…ເປ… ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ໂສ ຍໍ ຕໍ ໂຫຕິ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສານໍ ປຫານໍ ຕໍ ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈານນ຺ທ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ອຸປຏ຺ຐິຕາສ຺ສ [ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ (ປີ. ກ.)] ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ [ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອານນ຺ທ ຠິກ຺ຂຸໂນ (ປີ. ກ.), ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ (ມ. ນິ. ໓.໑໔໙)] ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ໂສ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ – ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ – ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ – ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ – ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ – ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ໂສ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ – ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເວທນາສຸ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ອຸປຏ຺ຐິຕາສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. (ຍຖາ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ).

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ …ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໐. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ‘‘ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ, ອານນ຺ທ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈານນ຺ທ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ, ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ…ເປ… ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໑. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ…ເປ… ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໒. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ’’.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ໂມ ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕິ, ສໂຕວ ປສ຺ສສຕິ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ’’.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ທີຆໍ ວາ ປສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ທີຆໍ ປສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ຣສ຺ສໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສໍ ອສ຺ສສາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ…ເປ… ສພ຺ພກາຍປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກາຍຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເວທນາຎ຺ຎຕຣາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ວທາມິ, ຍທິທໍ – ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ສາຘຸກໍ ມນສິກາຣໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິສໍເວທີ…ເປ… ອຠິປ຺ປໂມທຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ‘ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ; ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິສ຺ສ ອສມ຺ປຊານສ຺ສ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິຠາວນໍ ວທາມິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ…ເປ… ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ…ເປ… ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ…ເປ… ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ‘ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີ’ຕິ ສິກ຺ຂຕິ – ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ໂສ ຍໍ ຕໍ ໂຫຕິ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສານໍ ປຫານໍ ຕໍ ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ.

‘‘ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ອຸປຏ຺ຐິຕາສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ໂສ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນຕິ ປວິຈຣຕິ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊຕິ – ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ປວິຈິນໂຕ ປວິຈຣໂຕ ປຣິວີມໍສມາປຊ຺ຊໂຕ ອາຣທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ – ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປີຕິ ນິຣາມິສາ – ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ – ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ – ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ໂສ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ – ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເວທນາສຸ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ອຸປຏ຺ຐິຕາສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ໂຫຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ – ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ…ເປ….

ໂສ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ – ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠາເວຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ; ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໓. ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ…. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໔. …ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໕. …ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…. ນວມໍ.

໑໐. ອາສວກ຺ຂຍສຸຕ຺ຕໍ

໙໙໖. ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ກຖໍ ຠາວິໂຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ກຖໍ ພຫຸລີກໂຕ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ… ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ… ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ… ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ…ເປ. … ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ອສ຺ສສິສ຺ສາມີຕິ ສິກ຺ຂຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ປສ຺ສສິສ຺ສາມີຕິ ສິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ຠາວິໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ ເອວໍ ພຫຸລີກໂຕ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ… ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ… ອທ຺ຘານປຣິຎ຺ຎາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ…ເປ… ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ. ທສມໍ.

ທຸຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລໍ ກງ຺ເຂຍ຺ຍໍ, ອານນ຺ທາ ອປເຣ ທຸເວ;

ຠິກ຺ຂູ ສໍໂຍຊນານຸສຍາ, ອທ຺ຘານໍ ອາສວກ຺ຂຍນ຺ຕິ.

ອານາປານສໍຍຸຕ຺ຕໍ ທສມໍ.