໒. ຕາລປຸຏສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອຖ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ [ຕາລປຸຕ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ນຏຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ນຏານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ? ‘‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ. ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ນຏານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ? ‘‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ. ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ນຏານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ?

‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ຄາມຓິ, ນ ລຠາມິ [ນາລຕ຺ຖໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] – ‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ, ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຕ຺ຍາຫໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມິ. ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ຄາມຓິ, ສຕ຺ຕາ ອວີຕຣາຄາ ຣາຄພນ຺ຘນພທ຺ຘາ. ເຕສໍ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ເຍ ຘມ຺ມາ ຣຊນີຍາ ເຕ ອຸປສໍຫຣຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ. ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ຄາມຓິ, ສຕ຺ຕາ ອວີຕໂທສາ ໂທສພນ຺ຘນພທ຺ຘາ. ເຕສໍ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ເຍ ຘມ຺ມາ ໂທສນີຍາ ເຕ ອຸປສໍຫຣຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ. ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ຄາມຓິ, ສຕ຺ຕາ ອວີຕໂມຫາ ໂມຫພນ຺ຘນພທ຺ຘາ. ເຕສໍ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ເຍ ຘມ຺ມາ ໂມຫນີຍາ ເຕ ອຸປສໍຫຣຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ. ໂສ ອຕ຺ຕນາ ມຕ຺ໂຕ ປມຕ຺ໂຕ ປເຣ ມເທຕ຺ວາ ປມາເທຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາໂສ ນາມ ນິຣໂຍ ຕຕ຺ຖ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ໂຂ ປນສ຺ສ ເອວໍທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ, ສາສ຺ສ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ໂຂ ປນາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຄຕີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄຕິໍ ວທາມິ – ນິຣຍໍ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ວາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ, ປໂຣທິ, ອສ຺ສູນິ ປວຕ຺ເຕສິ. ‘‘ເອຕໍ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ຄາມຓິ, ນາລຕ຺ຖໍ – ‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ; ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕໍ ໂຣທາມິ ຍໍ ມໍ ຠຄວາ ເອວມາຫ; ອປິ ຈາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພເກຫິ ອາຈຣິຍປາຈຣິເຍຫິ ນເຏຫິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ນິກໂຕ ວຎ຺ຈິໂຕ ປລຸທ຺ໂຘ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’’ຕິ. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ຠຄວຕາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ. ອລຕ຺ຖ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຕາລປຸໂຏ…ເປ… ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ. ທຸຕິຍໍ.