໘. ຄາມຓິສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ຈຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ຈຓ຺ໂຑ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈຓ຺ໂຑ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ໂຈ ຈຓ຺ໂຑ ຈຓ຺ໂຑຕ຺ເວວ [ເຍນ ມິເຘກຈ຺ໂຈ ຈຓ຺ໂຑເຕວ (ສີ. ປີ.)] ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂກ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ໂຈ ໂສຣໂຕ ໂສຣໂຕຕ຺ເວວ [ເຍນ ມິເຘກຈ຺ໂຈ ສຸຣໂຕເຕວ (ສີ. ປີ.)] ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຣາໂຄ ອປ຺ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຣາຄສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ປເຣ ໂກເປນ຺ຕິ, ປເຣຫິ ໂກປິຍມາໂນ ໂກປໍ ປາຕຸກໂຣຕິ. ໂສ ຈຓ຺ໂຑຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂທໂສ ອປ຺ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ໂທສສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ປເຣ ໂກເປນ຺ຕິ, ປເຣຫິ ໂກປິຍມາໂນ ໂກປໍ ປາຕຸກໂຣຕິ. ໂສ ຈຓ຺ໂຑຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂມໂຫ ອປ຺ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ໂມຫສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ປເຣ ໂກເປນ຺ຕິ, ປເຣຫິ ໂກປິຍມາໂນ ໂກປໍ ປາຕຸກໂຣຕິ. ໂສ ຈຓ຺ໂຑຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ໂຈ ຈຓ຺ໂຑ ຈຓ຺ໂຑຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ’’.

‘‘ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຣາໂຄ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຣາຄສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ປເຣ ນ ໂກເປນ຺ຕິ, ປເຣຫິ ໂກປິຍມາໂນ ໂກປໍ ນ ປາຕຸກໂຣຕິ. ໂສ ໂສຣໂຕຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂທໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ໂທສສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ປເຣ ນ ໂກເປນ຺ຕິ, ປເຣຫິ ໂກປິຍມາໂນ ໂກປໍ ນ ປາຕຸກໂຣຕິ. ໂສ ໂສຣໂຕຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂມໂຫ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ໂມຫສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ປເຣ ນ ໂກເປນ຺ຕິ, ປເຣຫິ ໂກປິຍມາໂນ ໂກປໍ ນ ປາຕຸກໂຣຕິ. ໂສ ໂສຣໂຕຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ໂຈ ໂສຣໂຕ ໂສຣໂຕຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຈຓ຺ໂຑ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ຠຄວຕາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຕາລປຸຏສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອຖ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ [ຕາລປຸຕ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ນຏຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ນຏານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ? ‘‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ. ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ນຏານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ? ‘‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ. ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ນຏານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ?

‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ຄາມຓິ, ນ ລຠາມິ [ນາລຕ຺ຖໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] – ‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ, ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຕ຺ຍາຫໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມິ. ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ຄາມຓິ, ສຕ຺ຕາ ອວີຕຣາຄາ ຣາຄພນ຺ຘນພທ຺ຘາ. ເຕສໍ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ເຍ ຘມ຺ມາ ຣຊນີຍາ ເຕ ອຸປສໍຫຣຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ. ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ຄາມຓິ, ສຕ຺ຕາ ອວີຕໂທສາ ໂທສພນ຺ຘນພທ຺ຘາ. ເຕສໍ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ເຍ ຘມ຺ມາ ໂທສນີຍາ ເຕ ອຸປສໍຫຣຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ. ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ຄາມຓິ, ສຕ຺ຕາ ອວີຕໂມຫາ ໂມຫພນ຺ຘນພທ຺ຘາ. ເຕສໍ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ເຍ ຘມ຺ມາ ໂມຫນີຍາ ເຕ ອຸປສໍຫຣຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ. ໂສ ອຕ຺ຕນາ ມຕ຺ໂຕ ປມຕ຺ໂຕ ປເຣ ມເທຕ຺ວາ ປມາເທຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາໂສ ນາມ ນິຣໂຍ ຕຕ຺ຖ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ໂຂ ປນສ຺ສ ເອວໍທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ, ສາສ຺ສ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ໂຂ ປນາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຄຕີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄຕິໍ ວທາມິ – ນິຣຍໍ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ວາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ, ປໂຣທິ, ອສ຺ສູນິ ປວຕ຺ເຕສິ. ‘‘ເອຕໍ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ຄາມຓິ, ນາລຕ຺ຖໍ – ‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ; ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕໍ ໂຣທາມິ ຍໍ ມໍ ຠຄວາ ເອວມາຫ; ອປິ ຈາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພເກຫິ ອາຈຣິຍປາຈຣິເຍຫິ ນເຏຫິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ນິກໂຕ ວຎ຺ຈິໂຕ ປລຸທ຺ໂຘ – ‘ໂຍ ໂສ ນໂຏ ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌ ສມຊ຺ຊມຊ຺ເຌ ສຈ຺ຈາລິເກນ ຊນໍ ຫາເສຕິ ຣເມຕິ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຫາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’’ຕິ. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ຠຄວຕາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ. ອລຕ຺ຖ ໂຂ ຕາລປຸໂຏ ນຏຄາມຓິ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຕາລປຸໂຏ…ເປ… ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ໂຍຘາຊີວສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໕. ອຖ ໂຂ ໂຍຘາຊີໂວ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂຍຘາຊີໂວ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ໂຍຘາຊີວານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ໂຍຘາຊີໂວ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິຕານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ? ‘‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ; ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂຍຘາຊີໂວ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ໂຍຘາຊີວານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ໂຍຘາຊີໂວ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິຕານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ?

‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ຄາມຓິ, ນ ລຠາມິ – ‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ; ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’ຕິ. ອປິ ຈ ຕ຺ຍາຫໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມິ. ໂຍ ໂສ, ຄາມຓິ, ໂຍຘາຊີໂວ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕໍ [ຫີນໍ (ສີ. ປີ.)] ທຸກ຺ກຏໍ ທຸປ຺ປຓິຫິຕໍ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວາ ພຊ຺ຌນ຺ຕຸ ວາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕຸ ວາ ວິນສ຺ສນ຺ຕຸ ວາ ມາ ວາ ອເຫສຸໍ ອິຕິ ວາ’ຕິ. ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ; ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິໂຕ ນາມ ນິຣໂຍ ຕຕ຺ຖ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ. ສເຈ ໂຂ ປນສ຺ສ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ – ‘ໂຍ ໂສ ໂຍຘາຊີໂວ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິຕານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ, ສາສ຺ສ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ໂຂ ປນາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຄຕີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄຕິໍ ວທາມິ – ນິຣຍໍ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ວາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ໂຍຘາຊີໂວ ຄາມຓິ ປໂຣທິ, ອສ຺ສູນິ ປວຕ຺ເຕສິ. ‘‘ເອຕໍ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ຄາມຓິ, ນາລຕ຺ຖໍ – ‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ; ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕໍ ໂຣທາມິ ຍໍ ມໍ ຠຄວາ ເອວມາຫ; ອປິຈາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພເກຫິ ອາຈຣິຍປາຈຣິເຍຫິ ໂຍຘາຊີເວຫິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ນິກໂຕ ວຎ຺ຈິໂຕ ປລຸທ຺ໂຘ – ‘ໂຍ ໂສ ໂຍຘາຊີໂວ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິຕານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’’ຕິ. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຫຕ຺ຖາໂຣຫສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໖. ອຖ ໂຂ ຫຕ຺ຖາໂຣໂຫ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ…ເປ… ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອສ຺ສາໂຣຫສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໗. ອຖ ໂຂ ອສ຺ສາໂຣໂຫ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອສ຺ສາໂຣໂຫ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ອສ຺ສາໂຣຫານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ອສ຺ສາໂຣໂຫ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິຕານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ? ‘‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ; ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອສ຺ສາໂຣໂຫ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ອສ຺ສາໂຣຫານໍ ຠາສມານານໍ – ‘ໂຍ ໂສ ອສ຺ສາໂຣໂຫ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິຕານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ?

‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ຄາມຓິ, ນ ລຠາມິ – ‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ; ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’ຕິ. ອປິ ຈ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມິ. ໂຍ ໂສ, ຄາມຓິ, ອສ຺ສາໂຣໂຫ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ ຕສ຺ສ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕໍ ທຸກ຺ກຏໍ ທຸປ຺ປຓິຫິຕໍ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວາ ພຊ຺ຌນ຺ຕຸ ວາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕຸ ວາ ວິນສ຺ສນ຺ຕຸ ວາ ມາ ອເຫສຸໍ ອິຕິ ວາ’ຕິ. ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິໂຕ ນາມ ນິຣໂຍ ຕຕ຺ຖ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ໂຂ ປນສ຺ສ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ – ‘ໂຍ ໂສ ອສ຺ສາໂຣໂຫ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິຕານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ, ສາສ຺ສ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ໂຂ ປນາຫໍ ຄາມຓິ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຄຕີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄຕິໍ ວທາມິ – ນິຣຍໍ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ວາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອສ຺ສາໂຣໂຫ ຄາມຓິ ປໂຣທິ, ອສ຺ສູນິ ປວຕ຺ເຕສິ. ‘‘ເອຕໍ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ຄາມຓິ, ນາລຕ຺ຖໍ – ‘ອລໍ, ຄາມຓິ, ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ; ມາ ມໍ ເອຕໍ ປຸຈ຺ຉີ’’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕໍ ໂຣທາມິ ຍໍ ມໍ ຠຄວາ ເອວມາຫ. ອປິຈາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພເກຫິ ອາຈຣິຍປາຈຣິເຍຫິ ອສ຺ສາໂຣເຫຫິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ນິກໂຕ ວຎ຺ຈິໂຕ ປລຸທ຺ໂຘ – ‘ໂຍ ໂສ ອສ຺ສາໂຣໂຫ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣຊິຕານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’’ຕິ. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ນາຬນ຺ທາຍໍ ວິຫຣຕິ ປາວາຣິກມ຺ພວເນ. ອຖ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຉາ ຠູມກາ ກາມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣກາ. ເຕ ມຕໍ ກາລງ຺ກຕໍ ອຸຍ຺ຍາເປນ຺ຕິ ນາມ ສຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ ນາມ ສຄ຺ຄໍ ນາມ ໂອກ຺ກາເມນ຺ຕິ. ຠຄວາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປໂຫຕິ ຕຖາ ກາຕຸໍ ຍຖາ ສພ຺ໂພ ໂລໂກ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ, ຄາມຓິ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອິຘສ຺ສ ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ມຸສາວາທີ ປິສຸຓວາໂຈ ຜຣຸສວາໂຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ. ຕເມນໍ ມຫາ ຊນກາໂຍ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ອາຍາເຈຍ຺ຍ ໂຖເມຍ຺ຍ ປຎ຺ຊລິໂກ ອນຸປຣິສກ຺ເກຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕູ’ຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອປິ ນຸ ໂສ ປຸຣິໂສ ມຫໂຕ ຊນກາຍສ຺ສ ອາຍາຈນເຫຕຸ ວາ ໂຖມນເຫຕຸ ວາ ປຎ຺ຊລິກາ ອນຸປຣິສກ຺ກນເຫຕຸ ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ປຸຣິໂສ ມຫຕິໍ ປຸຖຸສິລໍ ຄມ຺ຠີເຣ ອຸທກຣຫເທ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ມຫາ ຊນກາໂຍ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ອາຍາເຈຍ຺ຍ ໂຖເມຍ຺ຍ ປຎ຺ຊລິໂກ ອນຸປຣິສກ຺ເກຍ຺ຍ – ‘ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊ, ໂຠ ປຸຖຸສິເລ, ອຸປ຺ລວ, ໂຠ ປຸຖຸສິເລ, ຖລມຸປ຺ລວ, ໂຠ ປຸຖຸສິເລ’ຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອປິ ນຸ ສາ ປຸຖຸສິລາ ມຫໂຕ ຊນກາຍສ຺ສ ອາຍາຈນເຫຕຸ ວາ ໂຖມນເຫຕຸ ວາ ປຎ຺ຊລິກາ ອນຸປຣິສກ຺ກນເຫຕຸ ວາ ອຸມ຺ມຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ ອຸປ຺ລເວຍ຺ຍ ວາ ຖລໍ ວາ ອຸປ຺ລເວຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຄາມຓິ, ໂຍ ໂສ ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ມຸສາວາທີ ປິສຸຓວາໂຈ ຜຣຸສວາໂຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕໍ ມຫາ ຊນກາໂຍ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ອາຍາເຈຍ຺ຍ ໂຖເມຍ຺ຍ ປຎ຺ຊລິໂກ ອນຸປຣິສກ຺ເກຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕູ’’’ຕິ, ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອິຘສ຺ສ [ອິຘ (ກ.), ອິຘ ຈສ຺ສ (?)] ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ. ຕເມນໍ ມຫາ ຊນກາໂຍ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ອາຍາເຈຍ຺ຍ ໂຖເມຍ຺ຍ ປຎ຺ຊລິໂກ ອນຸປຣິສກ຺ເກຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕູ’ຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອປິ ນຸ ໂສ ປຸຣິໂສ ມຫໂຕ ຊນກາຍສ຺ສ ອາຍາຈນເຫຕຸ ວາ ໂຖມນເຫຕຸ ວາ ປຎ຺ຊລິກາ ອນຸປຣິສກ຺ກນເຫຕຸ ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ປຸຣິໂສ ສປ຺ປິກຸມ຺ຠໍ ວາ ເຕລກຸມ຺ຠໍ ວາ ຄມ຺ຠີເຣ ອຸທກຣຫເທ ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຣ ຍາສ຺ສ ສກ຺ຂຣາ ວາ ກຐລາ ວາ ສາ ອໂຘຄາມີ [ອໂຘຄາມິນີ (?)] ອສ຺ສ; ຍຎ຺ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕຕ຺ຣ ສປ຺ປິ ວາ ເຕລໍ ວາ ຕໍ ອຸທ຺ຘໍ ຄາມິ ອສ຺ສ. ຕເມນໍ ມຫາ ຊນກາໂຍ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ອາຍາເຈຍ຺ຍ ໂຖເມຍ຺ຍ ປຎ຺ຊລິໂກ ອນຸປຣິສກ຺ເກຍ຺ຍ – ‘ໂອສີທ, ໂຠ ສປ຺ປິເຕລ, ສໍສີທ, ໂຠ ສປ຺ປິເຕລ, ອໂຘ ຄຈ຺ຉ, ໂຠ ສປ຺ປິເຕລາ’ຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອປິ ນຸ ຕໍ ສປ຺ປິເຕລໍ ມຫໂຕ ຊນກາຍສ຺ສ ອາຍາຈນເຫຕຸ ວາ ໂຖມນເຫຕຸ ວາ ປຎ຺ຊລິກາ ອນຸປຣິສກ຺ກນເຫຕຸ ວາ ໂອສີເທຍ຺ຍ ວາ ສໍສີເທຍ຺ຍ ວາ ອໂຘ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຄາມຓິ, ໂຍ ໂສ ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ, ອນຠິຊ຺ຌາລຸ, ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ, ກິຎ຺ຈາປິ ຕໍ ມຫາ ຊນກາໂຍ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ອາຍາເຈຍ຺ຍ ໂຖເມຍ຺ຍ ປຎ຺ຊລິໂກ ອນຸປຣິສກ຺ເກຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕູ’ຕິ, ອຖ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ເຂຕ຺ຕູປມສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໙. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ນາຬນ຺ທາຍໍ ວິຫຣຕິ ປາວາຣິກມ຺ພວເນ. ອຖ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຄາມຓິ, ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເອກຈ຺ຈານໍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເອກຈ຺ຈານໍ ໂນ ຕຖາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ, ຄາມຓິ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອິຘສ຺ສຸ [ອິຘ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ກສ຺ສກສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ຕີຓິ ເຂຕ຺ຕານິ – ເອກໍ ເຂຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄໍ, ເອກໍ ເຂຕ຺ຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ເອກໍ ເຂຕ຺ຕໍ ຫີນໍ ຊງ຺ຄລໍ ອູສຣໍ ປາປຠູມິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອສຸ ກສ຺ສໂກ ຄຫປຕິ ພີຊານິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸກາໂມ ກຕ຺ຖ ປຐມໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ຍໍ ວາ ອທຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄໍ, ຍໍ ວາ ອທຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ຍໍ ວາ ອທຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ຫີນໍ ຊງ຺ຄລໍ ອູສຣໍ ປາປຠູມີ’’ຕິ? ‘‘ອສຸ, ຠນ຺ເຕ, ກສ຺ສໂກ ຄຫປຕິ ພີຊານິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸກາໂມ ຍໍ ອທຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄໍ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຍໍ ອທຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຍໍ ອທຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ຫີນໍ ຊງ຺ຄລໍ ອູສຣໍ ປາປຠູມິ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍປິ, ໂນປິ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນ຺ຕມໂສ ໂຄຠຕ຺ຕມ຺ປິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ຍໍ ອທຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄໍ; ເອວເມວ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນິໂຍ. ເຕສາຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ – ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ, ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເອເຕ ຫິ, ຄາມຓິ, ມໍທີປາ ມໍເລຓາ ມໍຕາຓາ ມໍສຣຓາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ຍໍ ອທຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ; ເອວເມວ ມຍ຺ຫໍ ອຸປາສກອຸປາສິກາໂຍ. ເຕສໍ ປາຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ – ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ, ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເອເຕ ຫິ, ຄາມຓິ, ມໍທີປາ ມໍເລຓາ ມໍຕາຓາ ມໍສຣຓາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ຍໍ ອທຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ຫີນໍ ຊງ຺ຄລໍ ອູສຣໍ ປາປຠູມິ; ເອວເມວ ມຍ຺ຫໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິພ຺ພາຊກາ. ເຕສໍ ປາຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ – ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອປ຺ເປວ ນາມ ເອກໍ ປທມ຺ປິ ອາຊາເນຍ຺ຍຸໍ ຕໍ ເນສໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ປຸຣິສສ຺ສ ຕໂຍ ອຸທກມຓິກາ – ເອໂກ ອຸທກມຓິໂກ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ອຫາຣີ ອປຣິຫາຣີ, ເອໂກ ອຸທກມຓິໂກ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ຫາຣີ ປຣິຫາຣີ, ເອໂກ ອຸທກມຓິໂກ ຉິທ຺ໂທ ຫາຣີ ປຣິຫາຣີ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອສຸ ປຸຣິໂສ ອຸທກໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸກາໂມ ກຕ຺ຖ ປຐມໍ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ໂຍ ວາ ໂສ ອຸທກມຓິໂກ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ອຫາຣີ ອປຣິຫາຣີ, ໂຍ ວາ ໂສ ອຸທກມຓິໂກ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ຫາຣີ ປຣິຫາຣີ, ໂຍ ວາ ໂສ ອຸທກມຓິໂກ ຉິທ຺ໂທ ຫາຣີ ປຣິຫາຣີ’’ຕິ? ‘‘ອສຸ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິໂສ ອຸທກໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸກາໂມ, ໂຍ ໂສ ອຸທກມຓິໂກ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ອຫາຣີ ອປຣິຫາຣີ ຕຕ຺ຖ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຖ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ໂຍ ໂສ ອຸທກມຓິໂກ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ຫາຣີ ປຣິຫາຣີ ຕຕ຺ຖ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຖ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ໂຍ ໂສ ອຸທກມຓິໂກ ຉິທ຺ໂທ ຫາຣີ ປຣິຫາຣີ ຕຕ຺ຖ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍປິ, ໂນປິ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນ຺ຕມໂສ ຠຓ຺ຑໂຘວນມ຺ປິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ໂຍ ໂສ ອຸທກມຓິໂກ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ອຫາຣີ ອປຣິຫາຣີ; ເອວເມວ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນິໂຍ. ເຕສາຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ – ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເອເຕ ຫິ, ຄາມຓິ, ມໍທີປາ ມໍເລຓາ ມໍຕາຓາ ມໍສຣຓາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ໂຍ ໂສ ອຸທກມຓິໂກ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ຫາຣີ ປຣິຫາຣີ; ເອວເມວ ມຍ຺ຫໍ ອຸປາສກອຸປາສິກາໂຍ. ເຕສາຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ – ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເອເຕ ຫິ, ຄາມຓິ, ມໍທີປາ ມໍເລຓາ ມໍຕາຓາ ມໍສຣຓາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ໂຍ ໂສ ອຸທກມຓິໂກ ຉິທ຺ໂທ ຫາຣີ ປຣິຫາຣີ; ເອວເມວ ມຍ຺ຫໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິພ຺ພາຊກາ. ເຕສາຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ – ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອປ຺ເປວ ນາມ ເອກໍ ປທມ຺ປິ ອາຊາເນຍ຺ຍຸໍ, ຕໍ ເນສໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສງ຺ຂຘມສຸຕ຺ຕໍ

໓໖໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ນາຬນ຺ທາຍໍ ວິຫຣຕິ ປາວາຣິກມ຺ພວເນ. ອຖ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ນິຄຓ຺ຐສາວໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ຕໍ ຄາມຓິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ, ຄາມຓິ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ໂຍ ໂກຈິ ປາຓໍ ອຕິປາເຕຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ, ໂຍ ໂກຈິ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ, ໂຍ ໂກຈິ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ, ໂຍ ໂກຈິ ມຸສາ ຠຓຕິ ສພ຺ໂພ, ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ. ຍໍພຫຸລໍ ຍໍພຫຸລໍ ວິຫຣຕິ, ເຕນ ເຕນ ນີຍຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ. ‘‘‘ຍໍພຫຸລໍ ຍໍພຫຸລຎ຺ຈ, ຄາມຓິ, ວິຫຣຕິ, ເຕນ ເຕນ ນີຍຕິ’, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ນ ໂກຈິ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍຖາ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຈນໍ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ໂຍ ໂສ ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕີ ຣຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິວສສ຺ສ ວາ ສມຍາສມຍໍ ອຸປາທາຍ, ກຕໂມ ພຫຸຕໂຣ ສມໂຍ, ຍໍ ວາ ໂສ ປາຓມຕິປາເຕຕິ, ຍໍ ວາ ໂສ ປາຓໍ ນາຕິປາເຕຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິໂສ ປາຓາຕິປາຕີ ຣຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິວສສ຺ສ ວາ ສມຍາສມຍໍ ອຸປາທາຍ, ອປ຺ປຕໂຣ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ໂສ ປາຓມຕິປາເຕຕິ, ອຖ ໂຂ ສ຺ເວວ ພຫຸຕໂຣ ສມໂຍ ຍໍ ໂສ ປາຓໍ ນາຕິປາເຕຕີ’’ຕິ. ‘‘‘ຍໍພຫຸລໍ ຍໍພຫຸລຎ຺ຈ, ຄາມຓິ, ວິຫຣຕິ ເຕນ ເຕນ ນີຍຕີ’ຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ນ ໂກຈິ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍຖາ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຈນໍ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ໂຍ ໂສ ປຸຣິໂສ ອທິນ຺ນາທາຍີ ຣຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິວສສ຺ສ ວາ ສມຍາສມຍໍ ອຸປາທາຍ, ກຕໂມ ພຫຸຕໂຣ ສມໂຍ, ຍໍ ວາ ໂສ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ຍໍ ວາ ໂສ ອທິນ຺ນໍ ນາທິຍຕີ’’ຕິ. ‘‘ໂຍ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິໂສ ອທິນ຺ນາທາຍີ ຣຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິວສສ຺ສ ວາ ສມຍາສມຍໍ ອຸປາທາຍ ອປ຺ປຕໂຣ ໂສ ສມໂຍ, ຍໍ ໂສ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ອຖ ໂຂ ສ຺ເວວ ພຫຸຕໂຣ ສມໂຍ, ຍໍ ໂສ ອທິນ຺ນໍ ນາທິຍຕີ’’ຕິ. ‘‘‘ຍໍພຫຸລໍ ຍໍພຫຸລຎ຺ຈ, ຄາມຓິ, ວິຫຣຕິ ເຕນ ເຕນ ນີຍຕີ’ຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ນ ໂກຈິ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍຖາ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຈນໍ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ໂຍ ໂສ ປຸຣິໂສ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ຣຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິວສສ຺ສ ວາ ສມຍາສມຍໍ ອຸປາທາຍ, ກຕໂມ ພຫຸຕໂຣ ສມໂຍ, ຍໍ ວາ ໂສ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕິ, ຍໍ ວາ ໂສ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ນ ຈຣຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິໂສ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ຣຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິວສສ຺ສ ວາ ສມຍາສມຍໍ ອຸປາທາຍ, ອປ຺ປຕໂຣ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ໂສ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕິ, ອຖ ໂຂ ສ຺ເວວ ພຫຸຕໂຣ ສມໂຍ, ຍໍ ໂສ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ນ ຈຣຕີ’’ຕິ. ‘‘‘ຍໍພຫຸລໍ ຍໍພຫຸລຎ຺ຈ, ຄາມຓິ, ວິຫຣຕິ ເຕນ ເຕນ ນີຍຕີ’ຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ນ ໂກຈິ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍຖາ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຈນໍ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ໂຍ ໂສ ປຸຣິໂສ ມຸສາວາທີ ຣຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິວສສ຺ສ ວາ ສມຍາສມຍໍ ອຸປາທາຍ, ກຕໂມ ພຫຸຕໂຣ ສມໂຍ, ຍໍ ວາ ໂສ ມຸສາ ຠຓຕິ, ຍໍ ວາ ໂສ ມຸສາ ນ ຠຓຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິໂສ ມຸສາວາທີ ຣຕ຺ຕິຍາ ວາ ທິວສສ຺ສ ວາ ສມຍາສມຍໍ ອຸປາທາຍ, ອປ຺ປຕໂຣ ໂສ ສມໂຍ, ຍໍ ໂສ ມຸສາ ຠຓຕິ, ອຖ ໂຂ ສ຺ເວວ ພຫຸຕໂຣ ສມໂຍ, ຍໍ ໂສ ມຸສາ ນ ຠຓຕີ’’ຕິ. ‘‘‘ຍໍພຫຸລໍ ຍໍພຫຸລຎ຺ຈ, ຄາມຓິ, ວິຫຣຕິ ເຕນ ເຕນ ນີຍຕີ’ຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ນ ໂກຈິ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍຖາ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຈນໍ’’.

‘‘ອິຘ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ໂຫຕິ ເອວໍທິຏ຺ຐິ [ເອວໍທິຏ຺ຐີ (ກ.)] – ‘ໂຍ ໂກຈິ ປາຓມຕິປາເຕຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ, ໂຍ ໂກຈິ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ, ໂຍ ໂກຈິ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ, ໂຍ ໂກຈິ ມຸສາ ຠຓຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ’ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ, ຄາມຓິ, ສຕ຺ຖຣິ ສາວໂກ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ມຍ຺ຫໍ ໂຂ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ໂຍ ໂກຈິ ປາຓມຕິປາເຕຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກຕິ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ມຍາ ປາໂຓ ອຕິປາຕິໂຕ, ອຫມ຺ປມ຺ຫິ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກຕິ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິລຠຕິ. ຕໍ, ຄາມຓິ, ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ມຍ຺ຫໍ ໂຂ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ໂຍ ໂກຈິ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກຕິ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ມຍາ ອທິນ຺ນໍ ອາທິນ຺ນໍ ອຫມ຺ປມ຺ຫິ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກຕິ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິລຠຕິ. ຕໍ, ຄາມຓິ, ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ມຍ຺ຫໍ ໂຂ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ໂຍ ໂກຈິ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ’ຕິ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ມຍາ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈິຓ຺ຓໍ. ‘ອຫມ຺ປມ຺ຫິ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ’ຕິ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິລຠຕິ. ຕໍ, ຄາມຓິ, ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ມຍ຺ຫໍ ໂຂ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ໂຍ ໂກຈິ ມຸສາ ຠຓຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກຕິ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ມຍາ ມຸສາ ຠຓິຕໍ. ‘ອຫມ຺ປມ຺ຫິ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ’ຕິ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິລຠຕິ. ຕໍ, ຄາມຓິ, ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ໂສ ອເນກປຣິຍາເຍນ ປາຓາຕິປາຕໍ ຄຣຫຕິ ວິຄຣຫຕິ, ‘ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມຖາ’ຕິ ຈາຫ. ອທິນ຺ນາທານໍ ຄຣຫຕິ ວິຄຣຫຕິ, ‘ອທິນ຺ນາທານາ ວິຣມຖາ’ຕິ ຈາຫ. ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ຄຣຫຕິ, ວິຄຣຫຕິ ‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ວິຣມຖາ’ຕິ ຈາຫ. ມຸສາວາທໍ ຄຣຫຕິ ວິຄຣຫຕິ ‘ມຸສາວາທາ ວິຣມຖາ’ຕິ ຈາຫ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ, ຄາມຓິ, ສຕ຺ຖຣິ ສາວໂກ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຠຄວາ ໂຂ ອເນກປຣິຍາເຍນ ປາຓາຕິປາຕໍ ຄຣຫຕິ ວິຄຣຫຕິ, ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມຖາຕິ ຈາຫ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ມຍາ ປາໂຓ ອຕິປາຕິໂຕ ຍາວຕໂກ ວາ ຕາວຕໂກ ວາ. ໂຍ ໂຂ ປນ ມຍາ ປາໂຓ ອຕິປາຕິໂຕ ຍາວຕໂກ ວາ ຕາວຕໂກ ວາ, ຕໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ, ຕໍ ນ ສາຘຸ. ອຫຎ຺ເຈວ [ອຫຎ຺ເຈ (?)] ໂຂ ປນ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ອສ຺ສໍ. ນ ເມຕໍ ປາປໍ ກມ຺ມໍ [ປາປກມ຺ມໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ອກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ຕຎ຺ເຈວ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຊຫຕິ. ອາຍຕິຎ຺ຈ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຫານໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ.

‘‘‘ຠຄວາ ໂຂ ອເນກປຣິຍາເຍນ ອທິນ຺ນາທານໍ ຄຣຫຕິ ວິຄຣຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານາ ວິຣມຖາຕິ ຈາຫ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ມຍາ ອທິນ຺ນໍ ອາທິນ຺ນໍ ຍາວຕກໍ ວາ ຕາວຕກໍ ວາ. ຍໍ ໂຂ ປນ ມຍາ ອທິນ຺ນໍ ອາທິນ຺ນໍ ຍາວຕກໍ ວາ ຕາວຕກໍ ວາ ຕໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ, ຕໍ ນ ສາຘຸ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ອສ຺ສໍ, ນ ເມຕໍ ປາປໍ ກມ຺ມໍ ອກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ຕຎ຺ເຈວ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຊຫຕິ. ອາຍຕິຎ຺ຈ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຫານໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ.

‘‘‘ຠຄວາ ໂຂ ປນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ຄຣຫຕິ ວິຄຣຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ວິຣມຖາຕິ ຈາຫ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ມຍາ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈິຓ຺ຓໍ ຍາວຕກໍ ວາ ຕາວຕກໍ ວາ. ຍໍ ໂຂ ປນ ມຍາ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈິຓ຺ຓໍ ຍາວຕກໍ ວາ ຕາວຕກໍ ວາ ຕໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ, ຕໍ ນ ສາຘຸ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ອສ຺ສໍ, ນ ເມຕໍ ປາປໍ ກມ຺ມໍ ອກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ຕຎ຺ເຈວ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຊຫຕິ, ອາຍຕິຎ຺ຈ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຫານໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ.

‘‘‘ຠຄວາ ໂຂ ປນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ມຸສາວາທໍ ຄຣຫຕິ ວິຄຣຫຕິ, ມຸສາວາທາ ວິຣມຖາຕິ ຈາຫ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ມຍາ ມຸສາ ຠຓິຕໍ ຍາວຕກໍ ວາ ຕາວຕກໍ ວາ. ຍໍ ໂຂ ປນ ມຍາ ມຸສາ ຠຓິຕໍ ຍາວຕກໍ ວາ ຕາວຕກໍ ວາ ຕໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ, ຕໍ ນ ສາຘຸ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ອສ຺ສໍ, ນ ເມຕໍ ປາປໍ ກມ຺ມໍ ອກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ຕຎ຺ເຈວ ມຸສາວາທໍ ປຊຫຕິ, ອາຍຕິຎ຺ຈ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຫານໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ.

‘‘ໂສ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອຠິຊ຺ຌໍ ປຫາຍ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ. ພ຺ຍາປາທປ຺ປໂທສໍ ປຫາຍ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ພລວາ ສງ຺ຂຘໂມ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຈຕຸທ຺ທິສາ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຄາມຓິ, ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ເມຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາຍ ຍໍ ປມາຓກຕໍ ກມ຺ມໍ, ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວສິສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ…. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄາມຓິ, ພລວາ ສງ຺ຂຘໂມ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຈຕຸທ຺ທິສາ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຄາມຓິ, ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ອຸເປກ຺ຂາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາຍ ຍໍ ປມາຓກຕໍ ກມ຺ມໍ ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວສິສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ກຸລສຸຕ຺ຕໍ

໓໖໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ນາຬນ຺ທາ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ນາຬນ຺ທາຍໍ ວິຫຣຕິ ປາວາຣິກມ຺ພວເນ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ນາຬນ຺ທາ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂາ ໂຫຕິ ທ຺ວີຫິຕິກາ ເສຕຏ຺ຐິກາ ສລາກາວຸຕ຺ຕາ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ນາຬນ຺ທາຍໍ ປຏິວສຕິ ມຫຕິຍາ ນິຄຓ຺ຐປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ. ອຖ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ນິຄຓ຺ຐສາວໂກ ເຍນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ຕໍ ຄາມຓິໍ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຄາມຓິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປຫິ. ເອວໍ ເຕ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ – ‘ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ເຕນ ຄາມຓິນາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍມຫິທ຺ຘິກສ຺ສ ເອວໍມຫານຸຠາວສ຺ສ ວາໂທ ອາໂຣປິໂຕ’’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍມຫິທ຺ຘິກສ຺ສ ເອວໍມຫານຸຠາວສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’’ຕິ? ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຄາມຓິ, ເຍນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ວເທຫິ – ‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ກຸລານໍ ອນຸທ຺ທຍໍ [ອນຸທຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ວຓ຺ເຓຕິ, ອນຸຣກ຺ຂໍ ວຓ຺ເຓຕິ, ອນຸກມ຺ປໍ ວຓ຺ເຓຕີ’ຕິ? ສເຈ ໂຂ, ຄາມຓິ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ເອວໍ, ຄາມຓິ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກປຣິຍາເຍນ ກຸລານໍ ອນຸທ຺ທຍໍ ວຓ຺ເຓຕິ, ອນຸຣກ຺ຂໍ ວຓ຺ເຓຕິ, ອນຸກມ຺ປໍ ວຓ຺ເຓຕີ’ຕິ, ຕເມນໍ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາສິ – ‘ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທຸພ຺ຠິກ຺ເຂ ທ຺ວີຫິຕິເກ ເສຕຏ຺ຐິເກ ສລາກາວຸຕ຺ເຕ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຈາຣິກໍ ຈຣຕິ? ອຸຈ຺ເຉທາຍ ຠຄວາ ກຸລານໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ອນຍາຍ ຠຄວາ ກຸລານໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ອຸປຆາຕາຍ ຠຄວາ ກຸລານໍ ປຏິປນ຺ໂນ’ຕິ! ອິມໍ ໂຂ ເຕ, ຄາມຓິ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຸຠໂຕໂກຏິກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເນວ ສກ຺ຂຕິ [ສກ຺ຂິຕິ (ສີ.) ມ. ນິ. ໒.໘໓] ອຸຄ຺ຄິລິຕຸໍ, ເນວ ສກ຺ຂຕິ ໂອຄິລິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ກຸລານໍ ອນຸທ຺ທຍໍ ວຓ຺ເຓຕິ, ອນຸຣກ຺ຂໍ ວຓ຺ເຓຕິ, ອນຸກມ຺ປໍ ວຓ຺ເຓຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຄາມຓິ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກປຣິຍາເຍນ ກຸລານໍ ອນຸທ຺ທຍໍ ວຓ຺ເຓຕິ, ອນຸຣກ຺ຂໍ ວຓ຺ເຓຕິ, ອນຸກມ຺ປໍ ວຓ຺ເຓຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທຸພ຺ຠິກ຺ເຂ ທ຺ວີຫິຕິເກ ເສຕຏ຺ຐິເກ ສລາກາວຸຕ຺ເຕ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຈາຣິກໍ ຈຣຕິ? ອຸຈ຺ເຉທາຍ ຠຄວາ ກຸລານໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ອນຍາຍ ຠຄວາ ກຸລານໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ອຸປຆາຕາຍ ຠຄວາ ກຸລານໍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ. ‘‘ອິໂຕ ໂສ, ຄາມຓິ, ເອກນວຸຕິກປ຺ເປ [ເອກນວຸໂຕ ກປ຺ໂປ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ເອກນວຸຕິກປ຺ໂປ (ປີ.)] ຍມຫໍ ອນຸສ຺ສຣາມິ, ນາຠິຊານາມິ ກິຎ຺ຈິ ກຸລໍ ປກ຺ກຠິກ຺ຂານຸປ຺ປທານມຕ຺ເຕນ ອຸປຫຕປຸພ຺ພໍ. ອຖ ໂຂ ຍານິ ຕານິ ກຸລານິ ອຑ຺ຒານິ ມຫທ຺ຘນານິ ມຫາໂຠຄານິ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊຕານິ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣຓານິ ປຫູຕຘນຘຎ຺ຎານິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ ທານສມ຺ຠູຕານິ ເຈວ ສຈ຺ຈສມ຺ຠູຕານິ ຈ ສາມຎ຺ຎສມ຺ຠູຕານິ ຈ. ອຏ຺ຐ ໂຂ, ຄາມຓິ, ເຫຕູ, ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ກຸລານໍ ອຸປຆາຕາຍ. ຣາຊໂຕ ວາ ກຸລານິ ອຸປຆາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂຈຣໂຕ ວາ ກຸລານິ ອຸປຆາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຄ຺ຄິໂຕ ວາ ກຸລານິ ອຸປຆາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸທກໂຕ ວາ ກຸລານິ ອຸປຆາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນິຫິຕໍ ວາ ຐານາ ວິຄຈ຺ຉຕິ [ນິຫິຕໍ ວາ ນາຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ (ສີ. ປີ.)], ທຸປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວາ ກມ຺ມນ຺ຕາ ວິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກຸເລ ວາ ກຸລງ຺ຄາໂຣຕິ [ກຸລານໍ ວາ ກຸລງ຺ຄາໂຣ (ສີ.)] ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂຍ ເຕ ໂຠເຄ ວິກິຣຕິ ວິຘມຕິ ວິທ຺ຘໍເສຕິ, ອນິຈ຺ຈຕາເຍ ອຏ຺ຐມີຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຄາມຓິ, ອຏ຺ຐ ເຫຕູ, ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ກຸລານໍ ອຸປຆາຕາຍ. ອິເມສຸ ໂຂ, ຄາມຓິ, ອຏ຺ຐສຸ ເຫຕູສຸ, ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສໍວິຊ຺ຊມາເນສຸ ໂຍ ມໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຸຈ຺ເຉທາຍ ຠຄວາ ກຸລານໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ອນຍາຍ ຠຄວາ ກຸລານໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ອຸປຆາຕາຍ ຠຄວາ ກຸລານໍ ປຏິປນ຺ໂນ’ຕິ, ຕໍ, ຄາມຓິ, ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອສິພນ຺ຘກປຸຕ຺ໂຕ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ມຓິຈູຬກສຸຕ຺ຕໍ

໓໖໒. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊນ຺ເຕປຸເຣ ຣາຊປຣິສາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘ກປ຺ປຕິ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ສາທິຍນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕ’’ນ຺ຕິ!

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມຓິຈູຬໂກ ຄາມຓິ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ມຓິຈູຬໂກ ຄາມຓິ ຕໍ ປຣິສໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມາ ອຍ຺ໂຍ [ອຍ຺ຍາ (ສີ. ປີ.)] ເອວໍ ອວຈຸຕ຺ຖ. ນ ກປ຺ປຕິ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ນ ສາທິຍນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ນປ຺ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຓິສຸວຓ຺ຓາ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ອເປຕຊາຕຣູປຣຊຕາ’’ຕິ. ອສກ຺ຂິ ໂຂ ມຓິຈູຬໂກ ຄາມຓິ ຕໍ ປຣິສໍ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ມຓິຈູຬໂກ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຓິຈູຬໂກ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຣາຊນ຺ເຕປຸເຣ ຣາຊປຣິສາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ກປ຺ປຕິ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ສາທິຍນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ປຣິສໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ມາ ອຍ຺ໂຍ ເອວໍ ອວຈຸຕ຺ຖ. ນ ກປ຺ປຕິ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ນ ສາທິຍນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ນປ຺ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຓິສຸວຓ຺ຓາ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ອເປຕຊາຕຣູປຣຊຕາ’ຕິ. ອສກ຺ຂິໍ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ປຣິສໍ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ກຈ຺ຈາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ວຸຕ຺ຕວາທີ ເຈວ ຠຄວໂຕ ໂຫມິ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂາມິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣມິ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ?

‘‘ຕຄ຺ຆ ຕ຺ວໍ, ຄາມຓິ, ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ວຸຕ຺ຕວາທີ ເຈວ ເມ ໂຫສິ, ນ ຈ ມໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂສິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣສິ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ນ ຫິ, ຄາມຓິ, ກປ຺ປຕິ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ນ ສາທິຍນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ນປ຺ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ, ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຓິສຸວຓ຺ຓາ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ອເປຕຊາຕຣູປຣຊຕາ. ຍສ຺ສ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ກປ຺ປຕິ, ປຎ຺ຈປິ ຕສ຺ສ ກາມຄຸຓາ ກປ຺ປນ຺ຕິ. ຍສ຺ສ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ກປ຺ປນ຺ຕິ ( ) [(ຕສ຺ສປິ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ກປ຺ປຕິ,) (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ເອກໍເສເນຕໍ, ຄາມຓິ, ຘາເຣຍ຺ຍາສິ ອສ຺ສມຓຘມ຺ໂມ ອສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍຘມ຺ໂມຕິ. ອປິ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ເອວໍ ວທາມິ – ຕິຓໍ ຕິຓຕ຺ຖິເກນ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ, ທາຣຸ ທາຣຸຕ຺ຖິເກນ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ, ສກຏໍ ສກຏຕ຺ຖິເກນ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ, ປຸຣິໂສ ປຸຣິສຕ຺ຖິເກນ ປຣິເຍສິຕພ຺ໂພ [ປຣິເຍສິຕພ຺ໂພ’’ຕິ (?)]. ນຕ຺ເວວາຫໍ, ຄາມຓິ, ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ‘ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ສາທິຕພ຺ພໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ວທາມີ’’ຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ຠທ຺ຣກສຸຕ຺ຕໍ

໓໖໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ມລ຺ເລສຸ ວິຫຣຕິ ອຸຣຸເວລກປ຺ປໍ ນາມ ມລ຺ລານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ຠທ຺ຣໂກ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຠທ຺ຣໂກ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສຕູ’’ຕິ. ‘‘ອຫຎ຺ເຈ [ອຫຎ຺ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ເຕ, ຄາມຓິ, ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສຍ຺ຍໍ – ‘ເອວໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຕ ສິຍາ ກງ຺ຂາ, ສິຍາ ວິມຕິ. ອຫໍ ເຈ [ອຫຎ຺ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ເຕ, ຄາມຓິ, ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສຍ຺ຍໍ – ‘ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ເຕ ສິຍາ ກງ຺ຂາ, ສິຍາ ວິມຕິ. ອປິ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ອິເຘວ ນິສິນ຺ໂນ ເອຕ຺ເຖວ ເຕ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຠທ຺ຣໂກ ຄາມຓິ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອຕ຺ຖິ ເຕ ອຸຣຸເວລກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສາ ເຍສໍ ເຕ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸຣຸເວລກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສາ ເຍສໍ ເມ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ, ຄາມຓິ, ອຸຣຸເວລກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສາ ເຍສໍ ເຕ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸຣຸເວລກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສາ ເຍສໍ ເມ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຄາມຓິ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ເຕ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຣຸເວລກປ຺ປິຍານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ເຍສໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸຣຸເວລກປ຺ປິຍານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ, ອຕ຺ຖິ ເມ ເຕສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ. ເຍສໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸຣຸເວລກປ຺ປິຍານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ, ນຕ຺ຖິ ເມ ເຕສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ’’ຕິ. ‘‘ອິມິນາ ຕ຺ວໍ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ເມນ ທິຏ຺ເຐນ ວິທິເຕນ ອກາລິເກນ ປຕ຺ເຕນ ປຣິໂຍຄາຬ຺ເຫນ ອຕີຕານາຄເຕ ນຍໍ ເນຫິ – ‘ຍໍ ໂຂ ກິຎ຺ຈິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ [ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ. ຍມ຺ປິ ຫິ ກິຎ຺ຈິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ. ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວ ສຸຠາສິຕໍ ຈິທໍ [ສຸຠາສິຕມິທໍ (ສີ. ປີ.)], ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ [ຍງ຺ກິຎ຺ຈິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພນ຺ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ, ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ, ຍງ຺ກິຎ຺ຈິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ສພ຺ພນ຺ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ, ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’ຕິ. [‘‘ຍງ຺ກິຎ຺ຈິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພນ຺ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ, ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທູກ຺ຂສ຺ສາຕິ, ຍງ຺ກິຎ຺ຈິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ສພ຺ພນ຺ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ, ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ)] ອຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຣວາສີ ນາມ ກຸມາໂຣ ພຫິ ອາວສເຖ [ອາເວສເນ (?)] ປຏິວສຕິ. ໂສ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາລສ຺ເສວ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຸຣິສໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊມິ [ອຸຍ຺ໂຍເຊສິໍ (ກ.)] – ‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ, ຈິຣວາສິໍ ກຸມາຣໍ ຊານາຫີ’ຕິ. ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ປຸຣິໂສ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ເມ ໂຫເຕວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ – ‘ມາ ເຫວ ຈິຣວາສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ອາພາຘຍິຕ຺ຖາ’’’ຕິ [ອາພາຘເຍຖາຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)].

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ຈິຣວາສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ຈິຣວາສິສ຺ສ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກຸມາຣສ຺ສ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ຊີວິຕສ຺ສປິ ສິຍາ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ, ກິໍ ປນ ເມ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ. ‘‘ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຄາມຓິ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ຍທາ ເຕ ຈິຣວາສິມາຕາ [ຈິຣວາສິສ຺ສ ມາຕາ (ສີ. ປີ.)] ອທິຏ຺ຐາ ອໂຫສິ, ອສ຺ສຸຕາ ອໂຫສິ, ເຕ ຈິຣວາສິມາຕຸຍາ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ທສ຺ສນໍ ວາ ເຕ, ຄາມຓິ, ອາຄມ຺ມ ສວນໍ ວາ ເອວໍ ເຕ ອໂຫສິ – ‘ຈິຣວາສິມາຕຸຍາ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ຈິຣວາສິມາຕຸຍາ ເຕ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ຈິຣວາສິມາຕຸຍາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ຊີວິຕສ຺ສປິ ສິຍາ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ, ກິໍ ປນ ເມ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ! ‘‘ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຄາມຓິ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ຣາສິຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໖໔. ອຖ ໂຂ ຣາສິໂຍ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາສິໂຍ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສພ຺ພໍ ຕປໍ ຄຣຫຕິ, ສພ຺ພໍ ຕປສ຺ສິໍ ລູຂຊີວິໍ ເອກໍເສນ ອຸປວທຕິ ອຸປກ຺ໂກສຕີ’ຕິ [ອຸປກ຺ໂກສຕິ ອຸປວທຕີຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໓໘໑)]. ເຍ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເອວມາຫໍສຸ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສພ຺ພໍ ຕປໍ ຄຣຫຕິ, ສພ຺ພໍ ຕປສ຺ສິໍ ລູຂຊີວິໍ ເອກໍເສນ ອຸປວທຕິ ອຸປກ຺ໂກສຕີ’ຕິ, ກຈ຺ຈິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕິ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ເຍ ເຕ, ຄາມຓິ, ເອວມາຫໍສຸ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສພ຺ພໍ ຕປໍ ຄຣຫຕິ, ສພ຺ພໍ ຕປສ຺ສິໍ ລູຂຊີວິໍ ເອກໍເສນ ອຸປວທຕິ ອຸປກ຺ໂກສຕີ’ຕິ, ນ ເມ ເຕ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ, ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ຈ ປນ ມໍ ເຕ ອສຕາ ຕຸຈ຺ຉາ ອຠູເຕນ’’.

‘‘ທ຺ເວເມ, ຄາມຓິ, ອນ຺ຕາ ປພ຺ພຊິເຕນ ນ ເສວິຕພ຺ພາ – ໂຍ ຈາຍໍ ກາເມສຸ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍໂຄ ຫີໂນ ຄມ຺ໂມ ໂປຖຸຊ຺ຊນິໂກ ອນຣິໂຍ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ໂຍ ຈາຍໍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍໂຄ ທຸກ຺ໂຂ ອນຣິໂຍ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ. ເອເຕ ເຕ, ຄາມຓິ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ – ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ກຕມາ ຈ ສາ, ຄາມຓິ, ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ – ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ ໂຂ ສາ, ຄາມຓິ, ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ – ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ຕໂຍ ໂຂ ເມ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄິໂນ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອິຘ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ, ສາຫເສນ ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນ ນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ນ ປີເຓຕິ ນ ສໍວິຠຊຕິ ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນ. ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນ. ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ. ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ ນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ, ນ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ. ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ, ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ. ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນ. ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອສາຫເສນ ນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ, ນ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນ. ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນ. ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ເຕ ຈ ໂຠເຄ ຄຘິໂຕ [ຄຖິໂຕ (ສີ.)] ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ ອນາທີນວທສ຺ສາວີ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນ. ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ເຕ ຈ ໂຠເຄ ອຄຘິໂຕ ອມຸຈ຺ຉິໂຕ ອນຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ ອາທີນວທສ຺ສາວີ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນ, ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນ ນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ, ນ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ນ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນ, ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ, ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ກຕເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມນ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ? ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນ, ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ, ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ. ກຕເມນ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ? ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ, ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ, ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ ນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ, ນ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ, ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມນ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ? ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ, ນ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ, ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ, ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ, ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ? ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ກຕເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ, ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ, ຘມ຺ມາຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ສາຫເສນປິ ອສາຫເສນປິ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ, ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ? ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ກຕເມນ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ອຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນ, ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອສາຫເສນ, ນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ, ນ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ, ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມນ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ? ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ກຕເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ, ນ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ, ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນ, ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ, ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ? ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ກຕເມນ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ນ ສໍວິຠຊຕິ, ນ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນ, ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ, ເຕ ຈ ໂຠເຄ ຄຘິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ ອນາທີນວທສ຺ສາວີ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ, ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ? ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ກຕເມນ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ເຕ ຈ ໂຠເຄ ຄຘິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ ອນາທີນວທສ຺ສາວີ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີຕິ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ກາມໂຠຄີ ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນ, ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ອສາຫເສນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ. ເຕ ຈ ໂຠເຄ ອຄຘິໂຕ ອມຸຈ຺ຉິໂຕ ອນຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ ອາທີນວທສ຺ສາວີ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ຈຕູຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ? ຘມ຺ເມນ ໂຠເຄ ປຣິເຍສຕິ ອສາຫເສນາຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ສໍວິຠຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ເຕ ຈ ໂຠເຄ ອຄຘິໂຕ ອມຸຈ຺ຉິໂຕ ອນຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ ອາທີນວທສ຺ສາວີ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີຕິ, ອິມິນາ ຈຕຸຕ຺ເຖນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ກາມໂຠຄີ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຄາມຓິ, ຕປສ຺ສິໂນ ລູຂຊີວິໂນ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອິຘ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ – ‘ອປ຺ເປວ ນາມ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ອປ຺ເປວ ນາມ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ສຈ຺ຉິກເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ກຸສລຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ – ‘ອປ຺ເປວ ນາມ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ອປ຺ເປວ ນາມ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ສຈ຺ຉິກເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ກຸສລຎ຺ຫິ ໂຂ ຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຄາມຓິ, ເອກຈ຺ໂຈ ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ – ‘ອປ຺ເປວ ນາມ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ອປ຺ເປວ ນາມ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ສຈ຺ຉິກເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ກຸສລຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ກຸສລຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕີຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຸສລຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ, ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ກຸສລຎ຺ຫິ ໂຂ ຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ, ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ກຕເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕີຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມນ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ? ກຸສລຎ຺ຫິ ໂຂ ຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ໂຫ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ຍ຺ວາຍໍ ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ, ກຸສລຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ, ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ. ກຕເມນ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ? ອຕ຺ຕານໍ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕີຕິ, ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ກຕເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ? ກຸສລຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ປາສໍໂສ. ອຍໍ, ຄາມຓິ, ຕປສ຺ສີ ລູຂຊີວີ ອິມິນາ ເອເກນ ຐາເນນ ຄາຣຍ຺ໂຫ, ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍໂສ.

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຄາມຓິ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກາ ນິຊ຺ຊຣາ ອກາລິກາ ເອຫິປສ຺ສິກາ ໂອປເນຍ຺ຍິກາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພາ ວິຎ຺ຎູຫິ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ຍໍ ຣຕ຺ໂຕ ຣາຄາຘິກຣຓໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ. ຣາເຄ ປຫີເນ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ. ສນ຺ທິຏ຺ຐິກາ ນິຊ຺ຊຣາ ອກາລິກາ ເອຫິປສ຺ສິກາ ໂອປເນຍ຺ຍິກາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພາ ວິຎ຺ຎູຫິ. ຍໍ ທຸຏ຺ໂຐ ໂທສາຘິກຣຓໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ. ໂທເສ ປຫີເນ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ. ສນ຺ທິຏ຺ຐິກາ ນິຊ຺ຊຣາ ອກາລິກາ ເອຫິປສ຺ສິກາ ໂອປເນຍ຺ຍິກາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພາ ວິຎ຺ຎູຫິ. ຍໍ ມູຬ຺ໂຫ ໂມຫາຘິກຣຓໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ. ໂມເຫ ປຫີເນ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ເຈເຕຕິ. ສນ຺ທິຏ຺ຐິກາ ນິຊ຺ຊຣາ ອກາລິກາ ເອຫິປສ຺ສິກາ ໂອປເນຍ຺ຍິກາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພາ ວິຎ຺ຎູຫິ. ອິມາ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຕິສ຺ໂສ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກາ ນິຊ຺ຊຣາ ອກາລິກາ ເອຫິປສ຺ສິກາ ໂອປເນຍ຺ຍິກາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພາ ວິຎ຺ຎູຫີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຣາສິໂຍ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ທ຺ວາທສມໍ.

໑໓. ປາຏລິຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໖໕. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກລິເຍສຸ ວິຫຣຕິ ອຸຕ຺ຕຣໍ ນາມ [ອຸຕ຺ຕຣກໍ ນາມ (ສີ.)] ໂກລິຍານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ປາຏລິໂຍ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ປາຏລິໂຍ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມາຍໍ ຊານາຕີ’ຕິ. ເຍ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເອວມາຫໍສຸ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມາຍໍ ຊານາຕີ’ຕິ, ກຈ຺ຈິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕິ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ? ອນພ຺ຠາຈິກ຺ຂິຕຸກາມາ ຫິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຍ ເຕ, ຄາມຓິ, ເອວມາຫໍສຸ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມາຍໍ ຊານາຕີ’ຕິ, ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ ເຈວ ເມ, ເຕ ນ ຈ ມໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕິ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ, ສຈ຺ຈໍເຍວ ກິຣ, ໂຠ, ມຍໍ ເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ນ ສທ຺ທຫາມ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມາຍໍ ຊານາຕີຕິ, ສມໂຓ ຂລຸ ໂຠ ໂຄຕໂມ ມາຍາວີ’ຕິ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ຄາມຓິ, ເອວໍ ວເທຕິ – ‘ອຫໍ ມາຍໍ ຊານາມີ’ຕິ, ໂສ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘ອຫໍ ມາຍາວີ’ຕິ. ຕເຖວ ຕໍ ຠຄວາ ໂຫຕິ, ຕເຖວ ຕໍ ສຸຄຕ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເຕນ ຫິ, ຄາມຓິ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ; ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ, ຕຖາ ຕໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ –

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ຊານາສິ ຕ຺ວໍ ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬເກ ຠເຏ’’ຕິ? ‘‘ຊານາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬເກ ຠເຏ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ກິມຕ຺ຖິຍາ ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬກາ ຠຏາ’’ຕິ? ‘‘ເຍ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍານໍ ໂຈຣາ ເຕ ຈ ປຏິເສເຘຕຸໍ, ຍານິ ຈ ໂກລິຍານໍ ທູເຕຍ຺ຍານິ ຕານິ ຈ ວຫາຕຸໍ [ຕານິ ຈ ປຫາຕຸໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ຕານິ ຈ ຍາຕຸໍ (ກຕ຺ຖຈິ), ຕານິ ຈາວຫາຕຸໍ (?)], ເອຕທຕ຺ຖິຍາ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬກາ ຠຏາ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ຊານາສິ ຕ຺ວໍ ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬເກ ຠເຏ ສີລວນ຺ເຕ ວາ ເຕ ທຸສ຺ສີເລ ວາ’’ຕິ? ‘‘ຊານາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬເກ ຠເຏ ທຸສ຺ສີເລ ປາປຘມ຺ເມ; ເຍ ຈ ໂລເກ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬກາ ຠຏາ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕຣາ’’ຕິ. ‘‘ໂຍ ນຸ ໂຂ, ຄາມຓິ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ປາຏລິໂຍ ຄາມຓິ ຊານາຕິ ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬເກ ຠເຏ ທຸສ຺ສີເລ ປາປຘມ຺ເມ, ປາຏລິໂຍປິ ຄາມຓິ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ’ຕິ, ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ອຎ຺ເຎ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬກາ ຠຏາ, ອຎ຺ໂຎຫມສ຺ມິ. ອຎ຺ຎຖາຘມ຺ມາ ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬກາ ຠຏາ, ອຎ຺ຎຖາຘມ຺ໂມຫມສ຺ມີ’’ຕິ. ‘‘ຕ຺ວຎ຺ຫິ ນາມ, ຄາມຓິ, ລຈ຺ຉສິ – ‘ປາຏລິໂຍ ຄາມຓິ ຊານາຕິ ໂກລິຍານໍ ລມ຺ພຈູຬເກ ຠເຏ ທຸສ຺ສີເລ ປາປຘມ຺ເມ, ນ ຈ ປາຏລິໂຍ ຄາມຓິ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ’ຕິ, ກສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ນ ລຈ຺ຉຕິ – ‘ຕຖາຄໂຕ ມາຍໍ ຊານາຕິ, ນ ຈ ຕຖາຄໂຕ ມາຍາວີ’ຕິ? ມາຍໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ມາຍາຍ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ມາຍາວີ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ’’.

‘‘ປາຓາຕິປາຕໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ປາຓາຕິປາຕີ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ອທິນ຺ນາທານໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ອທິນ຺ນາທານສ຺ສ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ອທິນ຺ນາທາຍີ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣສ຺ສ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ມຸສາວາທໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ມຸສາວາທສ຺ສ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ມຸສາວາທີ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ປິສຸຓວາຈໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ປິສຸຓວາຈາຍ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ປິສຸຓວາໂຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ຜຣຸສວາຈໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ຜຣຸສວາຈາຍ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ຜຣຸສວາໂຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປສ຺ສ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ອຠິຊ຺ຌໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ອຠິຊ຺ຌາຍ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ພ຺ຍາປາທປໂທສໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ພ຺ຍາປາທປໂທສສ຺ສ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ປຊານາມິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ຈ ວິປາກໍ, ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ.

‘‘ສນ຺ຕິ ຫິ, ຄາມຓິ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ໂຍ ໂກຈິ ປາຓມຕິປາເຕຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວທຍຕິ. ໂຍ ໂກຈິ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວທຍຕິ. ໂຍ ໂກຈິ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວທຍຕິ. ໂຍ ໂກຈິ ມຸສາ ຠຓຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວທຍຕີ’’’ຕິ.

‘‘ທິສ຺ສຕິ ໂຂ ປນ, ຄາມຓິ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ ສຸນ຺ຫາໂຕ [ສຸນຫາໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ສຸວິລິຕ຺ໂຕ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສຸ ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣນ຺ໂຕ. ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກິໍ ອກາສິ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ ສຸນ຺ຫາໂຕ ສຸວິລິຕ຺ໂຕ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສຸ ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣຕີ’ຕິ? ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກໍ ປສຍ຺ຫ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິ. ຕສ຺ສ ຣາຊາ ອຕ຺ຕມໂນ ອຠິຫາຣມທາສິ. ເຕນາຍໍ ປຸຣິໂສ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ ສຸນ຺ຫາໂຕ ສຸວິລິຕ຺ໂຕ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສຸ, ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣຕີ’’’ຕິ.

‘‘ທິສ຺ສຕິ ໂຂ, ຄາມຓິ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ປຈ຺ຉາພາຫໍ ຄາຬ຺ຫພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຂຸຣມຸຓ຺ຑໍ ກຣິຕ຺ວາ ຂຣສ຺ສເຣນ ປຓເວນ ຣຖິຍາຍ ຣຖິຍໍ [ຣຖິກາຍ ຣຖິກໍ (ສີ.)] ສິງ຺ຆາຏເກນ ສິງ຺ຆາຏກໍ ປຣິເນຕ຺ວາ, ທກ຺ຂິເຓນ ທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ, ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິຊ຺ຊມາໂນ. ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກິໍ ອກາສິ, ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ປຈ຺ຉາພາຫໍ ຄາຬ຺ຫພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຂຸຣມຸຓ຺ຑໍ ກຣິຕ຺ວາ ຂຣສ຺ສເຣນ ປຓເວນ ຣຖິຍາຍ ຣຖິຍໍ ສິງ຺ຆາຏເກນ ສິງ຺ຆາຏກໍ ປຣິເນຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ທຕີ’ຕິ [ຉິຊ຺ຊຕີຕິ (ກຕ຺ຖຈິ)]? ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຣາຊເວຣີ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິ, ເຕນ ນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວຣູປໍ ກມ຺ມກາຣຓໍ ກາເຣນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອປິ ນຸ ເຕ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ໂຍ ໂກຈິ ປາຓມຕິປາເຕຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວທຍຕີ’ຕິ, ສຈ຺ຈໍ ວາ ເຕ ອາຫໍສຸ ມຸສາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ມຸສາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍ ປນ ເຕ ຕຸຈ຺ຉໍ ມຸສາ ວິລປນ຺ຕິ, ສີລວນ຺ໂຕ ວາ ເຕ ທຸສ຺ສີລາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸສ຺ສີລາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍ ປນ ເຕ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ ວາ ເຕ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍ ປນ ເຕ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ວາ ເຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍ ປນ ເຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ກລ຺ລໍ ນຸ ເຕສຸ ປສີທິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ທິສ຺ສຕິ ໂຂ ປນ, ຄາມຓິ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ…ເປ… ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣນ຺ໂຕ. ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກິໍ ອກາສິ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ…ເປ… ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣຕີ’ຕິ? ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກສ຺ສ ປສຍ຺ຫ ຣຕນໍ ອຫາສິ [ປສຍ຺ຫ ອທິນ຺ນໍ ຣຕນໍ ອາທິຍິ (ກ.)]. ຕສ຺ສ ຣາຊາ ອຕ຺ຕມໂນ ອຠິຫາຣມທາສິ. ເຕນາຍໍ ປຸຣິໂສ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ…ເປ… ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣຕີ’’’ຕິ.

‘‘ທິສ຺ສຕິ ໂຂ, ຄາມຓິ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ…ເປ… ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິຊ຺ຊມາໂນ ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກິໍ ອກາສິ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ…ເປ… ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ທຕີ’ຕິ? ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຄາມາ ວາ ອຣຎ຺ຎາ ວາ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທິຍິ. ເຕນ ນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວຣູປໍ ກມ຺ມກາຣຓໍ ກາເຣນ຺ຕີ’ຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອປິ ນຸ ເຕ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ໂຍ ໂກຈິ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວທຍຕີ’ຕິ, ສຈ຺ຈໍ ວາ ເຕ ອາຫໍສຸ ມຸສາ ວາຕິ…ເປ… ກລ຺ລໍ ນຸ ເຕສຸ ປສີທິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ທິສ຺ສຕິ ໂຂ ປນ, ຄາມຓິ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ…ເປ… ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣນ຺ໂຕ. ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກິໍ ອກາສິ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ…ເປ… ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣຕີ’ຕິ? ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກສ຺ສ ທາເຣສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິ. ຕສ຺ສ ຣາຊາ ອຕ຺ຕມໂນ ອຠິຫາຣມທາສິ. ເຕນາຍໍ ປຸຣິໂສ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ…ເປ… ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣຕີ’’’ຕິ.

‘‘ທິສ຺ສຕິ ໂຂ, ຄາມຓິ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ…ເປ… ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິຊ຺ຊມາໂນ. ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກິໍ ອກາສິ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ…ເປ… ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ທຕີ’ຕິ? ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກຸລິຕ຺ຖີສຸ ກຸລກຸມາຣີສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິ, ເຕນ ນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວຣູປໍ ກມ຺ມກາຣຓໍ ກາເຣນ຺ຕີ’ຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອປິ ນຸ ເຕ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ໂຍ ໂກຈິ ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວທຍຕີ’ຕິ, ສຈ຺ຈໍ ວາ ເຕ ອາຫໍສຸ ມຸສາ ວາຕິ…ເປ… ກລ຺ລໍ ນຸ ເຕສຸ ປສີທິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ທິສ຺ສຕິ ໂຂ ປນ, ຄາມຓິ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ ສຸນ຺ຫາໂຕ ສຸວິລິຕ຺ໂຕ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສຸ ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣນ຺ໂຕ. ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກິໍ ອກາສິ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ ສຸນ຺ຫາໂຕ ສຸວິລິຕ຺ໂຕ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສຸ ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣຕີ’ຕິ? ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຣາຊານໍ ມຸສາວາເທນ ຫາເສສິ. ຕສ຺ສ ຣາຊາ ອຕ຺ຕມໂນ ອຠິຫາຣມທາສິ. ເຕນາຍໍ ປຸຣິໂສ ມາລີ ກຸຓ຺ຑລີ ສຸນ຺ຫາໂຕ ສຸວິລິຕ຺ໂຕ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສຸ ອິຕ຺ຖິກາເມຫິ ຣາຊາ ມຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣຕີ’’’ຕິ.

‘‘ທິສ຺ສຕິ ໂຂ, ຄາມຓິ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ປຈ຺ຉາພາຫໍ ຄາຬ຺ຫພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຂຸຣມຸຓ຺ຑໍ ກຣິຕ຺ວາ ຂຣສ຺ສເຣນ ປຓເວນ ຣຖິຍາຍ ຣຖິຍໍ ສິງ຺ຆາຏເກນ ສິງ຺ຆາຏກໍ ປຣິເນຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິຊ຺ຊມາໂນ. ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກິໍ ອກາສິ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ປຈ຺ຉາພາຫໍ ຄາຬ຺ຫພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຂຸຣມຸຓ຺ຑໍ ກຣິຕ຺ວາ ຂຣສ຺ສເຣນ ປຓເວນ ຣຖິຍາຍ ຣຖິຍໍ ສິງ຺ຆາຏເກນ ສິງ຺ຆາຏກໍ ປຣິເນຕ຺ວາ, ທກ຺ຂິເຓນ ທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ, ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ທຕີ’ຕິ? ຕເມນໍ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອມ຺ໂຠ! ອຍໍ ປຸຣິໂສ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ມຸສາວາເທນ ອຕ຺ຖໍ ຠຎ຺ຊິ, ເຕນ ນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວຣູປໍ ກມ຺ມກາຣຓໍ ກາເຣນ຺ຕີ’ຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອປິ ນຸ ເຕ ເອວຣູປໍ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕຎ຺ຈ ສຸຍ຺ຍິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຄາມຓິ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ໂຍ ໂກຈິ ມຸສາ ຠຓຕິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວທຍຕີ’ຕິ, ສຈ຺ຈໍ ວາ ເຕ ອາຫໍສຸ ມຸສາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ມຸສາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍ ປນ ເຕ ຕຸຈ຺ຉໍ ມຸສາ ວິລປນ຺ຕິ ສີລວນ຺ໂຕ ວາ ເຕ ທຸສ຺ສີລາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸສ຺ສີລາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍ ປນ ເຕ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ ວາ ເຕ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍ ປນ ເຕ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ວາ ເຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍ ປນ ເຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ກລ຺ລໍ ນຸ ເຕສຸ ປສີທິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ອຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອາວສຖາຄາຣໍ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ມຎ຺ຈການິ, ອຕ຺ຖິ ອາສນານິ, ອຕ຺ຖິ ອຸທກມຓິໂກ, ອຕ຺ຖິ ເຕລປ຺ປທີໂປ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ວາສໍ ອຸເປຕິ, ເຕນາຫໍ ຍຖາສຕ຺ຕິ ຍຖາພລໍ ສໍວິຠຊາມິ. ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕ຺ຖາໂຣ ນານາທິຏ຺ຐິກາ ນານາຂນ຺ຕິກາ ນານາຣຸຈິກາ, ຕສ຺ມິໍ ອາວສຖາຄາເຣ ວາສໍ ອຸປຄຈ຺ຉຸໍ’’.

‘‘ເອໂກ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ນຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ. ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ມາຕາ, ນຕ຺ຖິ ປິຕາ, ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ເອໂກ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ອຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ອຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ມາຕາ, ອຕ຺ຖິ ປິຕາ, ອຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ອຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ, ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ເອໂກ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ກໂຣໂຕ ກາຣຍໂຕ, ຉິນ຺ທໂຕ ເຉທາປຍໂຕ, ປຈໂຕ ປາຈາປຍໂຕ, ໂສຈຍໂຕ ໂສຈາປຍໂຕ, ກິລມໂຕ ກິລມາປຍໂຕ, ຜນ຺ທໂຕ ຜນ຺ທາປຍໂຕ, ປາຓມຕິປາຕຍໂຕ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍໂຕ, ສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທໂຕ, ນິລ຺ໂລປໍ ຫຣໂຕ, ເອກາຄາຣິກໍ ກໂຣໂຕ, ປຣິປນ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐໂຕ, ປຣທາຣໍ ຄຈ຺ຉໂຕ, ມຸສາ ຠຓໂຕ, ກໂຣໂຕ ນ ກຣີຍຕິ ປາປໍ. ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນ ເຈປິ ຈກ຺ເກນ ໂຍ ອິມິສ຺ສາ ປຖວິຍາ ປາເຓ ເອກໍ ມໍສຂລໍ ເອກໍ ມໍສປຸຎ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ນຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ທກ຺ຂິຓໍ ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຫນນ຺ໂຕ ຆາເຕນ຺ໂຕ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ເຉທາເປນ຺ໂຕ ປຈນ຺ໂຕ ປາຈາເປນ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ນຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ອຸຕ຺ຕຣໍ ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ທທນ຺ໂຕ ທາເປນ຺ໂຕ ຍຊນ຺ໂຕ ຍຊາເປນ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ. ທາເນນ ທເມນ ສໍຍເມນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນ ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎໍ, ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ’’’ຕິ.

‘‘ເອໂກ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ກໂຣໂຕ ກາຣຍໂຕ, ຉິນ຺ທໂຕ ເຉທາປຍໂຕ, ປຈໂຕ ປາຈາປຍໂຕ, ໂສຈຍໂຕ ໂສຈາປຍໂຕ, ກິລມໂຕ ກິລມາປຍໂຕ, ຜນ຺ທໂຕ ຜນ຺ທາປຍໂຕ, ປາຓມຕິປາຕຍໂຕ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍໂຕ, ສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທໂຕ, ນິລ຺ໂລປໍ ຫຣໂຕ, ເອກາຄາຣິກໍ ກໂຣໂຕ, ປຣິປນ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐໂຕ, ປຣທາຣໍ ຄຈ຺ຉໂຕ, ມຸສາ ຠຓໂຕ, ກໂຣໂຕ ກຣີຍຕິ ປາປໍ. ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນ ເຈປິ ຈກ຺ເກນ ໂຍ ອິມິສ຺ສາ ປຖວິຍາ ປາເຓ ເອກໍ ມໍສຂລໍ ເອກໍ ມໍສປຸຎ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ອຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ທກ຺ຂິຓໍ ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຫນນ຺ໂຕ ຆາເຕນ຺ໂຕ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ເຉທາເປນ຺ໂຕ ປຈນ຺ໂຕ ປາຈາເປນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ອຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ອຸຕ຺ຕຣໍ ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ທທນ຺ໂຕ ທາເປນ຺ໂຕ, ຍຊນ຺ໂຕ ຍຊາເປນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ອຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ. ທາເນນ ທເມນ ສໍຍເມນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນ ອຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎໍ, ອຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ’’’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຫຸເທວ ກງ຺ຂາ, ອຫຸ ວິຈິກິຈ຺ຉາ – ‘ໂກສຸ ນາມ ອິເມສໍ ຠວຕໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສຈ຺ຈໍ ອາຫ, ໂກ ມຸສາ’’’ຕິ?

‘‘ອລຎ຺ຫິ ເຕ, ຄາມຓິ, ກງ຺ຂິຕຸໍ, ອລໍ ວິຈິກິຈ຺ຉິຕຸໍ. ກງ຺ຂນີເຍ ຈ ປນ ເຕ ຐາເນ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ປສນ຺ໂນຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ. ປໂຫຕິ ເມ ຠຄວາ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ຍຖາຫໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖິ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕ຺ວໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍາສິ. ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍາສິ. ກຕໂມ ຈ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ? ອິຘ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອຠິຊ຺ຌໍ ປຫາຍ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ພ຺ຍາປາທປໂທສໍ ປຫາຍ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ນຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ມາຕາ, ນຕ຺ຖິ ປິຕາ, ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ‘ສເຈ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ສຕ຺ຖຸໂນ ສຈ຺ຈໍ ວຈນໍ, ອປຓ຺ຓກຕາຍ ມຍ຺ຫໍ, ຍ຺ວາຫໍ [ໂຍຫໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ນ ກິຎ຺ຈິ [ກຎ຺ຈິ (?)] ພ຺ຍາພາເຘມິ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ? ອຸຠຍເມຕ຺ຖ [ອຸຠຍຕ຺ຖ ເມ (?) ມ. ນິ. ໒.໙໕ ປາຬິຍາ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພໍ] ກຏຄ຺ຄາໂຫ, ຍໍ ຈມ຺ຫິ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ, ຍຎ຺ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ [ປຣໍ ມຣຓາ ນ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ (?)]. ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕ຺ວໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍາສິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ອຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ອຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ມາຕາ, ອຕ຺ຖິ ປິຕາ, ອຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ອຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ‘ສເຈ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ສຕ຺ຖຸໂນ ສຈ຺ຈໍ ວຈນໍ, ອປຓ຺ຓກຕາຍ ມຍ຺ຫໍ, ຍ຺ວາຫໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາພາເຘມິ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ? ອຸຠຍເມຕ຺ຖ ກຏຄ຺ຄາໂຫ, ຍໍ ຈມ຺ຫິ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ, ຍຎ຺ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕ຺ວໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍາສິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ກໂຣໂຕ ກາຣຍໂຕ, ຉິນ຺ທໂຕ ເຉທາປຍໂຕ, ປຈໂຕ ປາຈາປຍໂຕ, ໂສຈຍໂຕ ໂສຈາປຍໂຕ, ກິລມໂຕ ກິລມາປຍໂຕ, ຜນ຺ທໂຕ ຜນ຺ທາປຍໂຕ, ປາຓມຕິປາຕຍໂຕ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍໂຕ, ສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທໂຕ, ນິລ຺ໂລປໍ ຫຣໂຕ, ເອກາຄາຣິກໍ ກໂຣໂຕ, ປຣິປນ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐໂຕ, ປຣທາຣໍ ຄຈ຺ຉໂຕ, ມຸສາ ຠຓໂຕ, ກໂຣໂຕ ນ ກຣີຍຕິ ປາປໍ. ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນ ເຈປິ ຈກ຺ເກນ ໂຍ ອິມິສ຺ສາ ປຖວິຍາ ປາເຓ ເອກໍ ມໍສຂລໍ ເອກໍ ມໍສປຸຎ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ນຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ທກ຺ຂິຓຎ຺ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຫນນ຺ໂຕ ຆາເຕນ຺ໂຕ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ເຉທາເປນ຺ໂຕ ປຈນ຺ໂຕ ປາຈາເປນ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ນຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ອຸຕ຺ຕຣຎ຺ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ທທນ຺ໂຕ ທາເປນ຺ໂຕ, ຍຊນ຺ໂຕ ຍຊາເປນ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ. ທາເນນ ທເມນ ສໍຍເມນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນ ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎໍ, ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ’ຕິ. ‘ສເຈ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ສຕ຺ຖຸໂນ ສຈ຺ຈໍ ວຈນໍ, ອປຓ຺ຓກຕາຍ ມຍ຺ຫໍ, ຍ຺ວາຫໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາພາເຘມິ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ? ອຸຠຍເມຕ຺ຖ ກຏຄ຺ຄາໂຫ, ຍໍ ຈມ຺ຫິ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ, ຍຎ຺ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ [ປຣໍ ມຣຓາ ນ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ (?)]. ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕ຺ວໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍາສິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ກໂຣໂຕ ກາຣຍໂຕ, ຉິນ຺ທໂຕ ເຉທາປຍໂຕ, ປຈໂຕ ປາຈາປຍໂຕ, ໂສຈຍໂຕ ໂສຈາປຍໂຕ, ກິລມໂຕ ກິລມາປຍໂຕ, ຜນ຺ທໂຕ ຜນ຺ທາປຍໂຕ, ປາຓມຕິປາຕຍໂຕ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍໂຕ, ສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທໂຕ, ນິລ຺ໂລປໍ ຫຣໂຕ, ເອກາຄາຣິກໍ ກໂຣໂຕ, ປຣິປນ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐໂຕ, ປຣທາຣໍ ຄຈ຺ຉໂຕ, ມຸສາ ຠຓໂຕ, ກໂຣໂຕ ກຣີຍຕິ ປາປໍ. ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນ ເຈປິ ຈກ຺ເກນ ໂຍ ອິມິສ຺ສາ ປຖວິຍາ ປາເຓ ເອກໍ ມໍສຂລໍ ເອກໍ ມໍສປຸຎ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ອຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ທກ຺ຂິຓຎ຺ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຫນນ຺ໂຕ ຆາເຕນ຺ໂຕ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ເຉທາເປນ຺ໂຕ ປຈນ຺ໂຕ ປາຈາເປນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ອຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ອຸຕ຺ຕຣຎ຺ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ທທນ຺ໂຕ ທາເປນ຺ໂຕ, ຍຊນ຺ໂຕ ຍຊາເປນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ອຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ. ທາເນນ ທເມນ ສໍຍເມນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນ ອຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມຕິ. ສເຈ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ສຕ຺ຖຸໂນ ສຈ຺ຈໍ ວຈນໍ, ອປຓ຺ຓກຕາຍ ມຍ຺ຫໍ, ຍ຺ວາຫໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາພາເຘມິ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ? ອຸຠຍເມຕ຺ຖ ກຏຄ຺ຄາໂຫ, ຍໍ ຈມ຺ຫິ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ, ຍຎ຺ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕ຺ວໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍາສິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ກຣຸຓາສຫຄເຕ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ…ເປ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ…ເປ….

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ ນຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ມາຕາ ນຕ຺ຖິ ປິຕາ ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີຕິ. ສເຈ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ສຕ຺ຖຸໂນ ສຈ຺ຈໍ ວຈນໍ, ອປຓ຺ຓກຕາຍ ມຍ຺ຫໍ, ຍ຺ວາຫໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາພາເຘມິ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ? ອຸຠຍເມຕ຺ຖ ກຏຄ຺ຄາໂຫ, ຍໍ ຈມ຺ຫິ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ, ຍຎ຺ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕ຺ວໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍາສິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ອຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ອຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ມາຕາ ອຕ຺ຖິ ປິຕາ ອຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ອຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີຕິ. ສເຈ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ສຕ຺ຖຸໂນ ສຈ຺ຈໍ ວຈນໍ, ອປຓ຺ຓກຕາຍ ມຍ຺ຫໍ, ຍ຺ວາຫໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາພາເຘມິ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ? ອຸຠຍເມຕ຺ຖ ກຏຄ຺ຄາໂຫ, ຍໍ ຈມ຺ຫິ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ, ຍຎ຺ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕ຺ວໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍາສິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ກໂຣໂຕ ກາຣຍໂຕ, ເຉທໂຕ ເຉທາປຍໂຕ, ປຈໂຕ ປາຈາປຍໂຕ, ໂສຈຍໂຕ ໂສຈາປຍໂຕ, ກິລມໂຕ ກິລມາປຍໂຕ, ຜນ຺ທໂຕ ຜນ຺ທາປຍໂຕ, ປາຓມຕິປາຕຍໂຕ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍໂຕ, ສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທໂຕ, ນິລ຺ໂລປໍ ຫຣໂຕ, ເອກາຄາຣິກໍ ກໂຣໂຕ, ປຣິປນ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐໂຕ, ປຣທາຣໍ ຄຈ຺ຉໂຕ, ມຸສາ ຠຓໂຕ, ກໂຣໂຕ ນ ກຣີຍຕິ ປາປໍ. ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນ ເຈປິ ຈກ຺ເກນ ໂຍ ອິມິສ຺ສາ ປຖວິຍາ ປາເຓ ເອກໍ ມໍສຂລໍ ເອກໍ ມໍສປຸຎ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ນຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ທກ຺ຂິຓຎ຺ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຫນນ຺ໂຕ ຆາເຕນ຺ໂຕ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ເຉທາເປນ຺ໂຕ ປຈນ຺ໂຕ ປາຈາເປນ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ນຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ອຸຕ຺ຕຣຎ຺ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ທທນ຺ໂຕ ທາເປນ຺ໂຕ, ຍຊນ຺ໂຕ ຍຊາເປນ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ. ທາເນນ ທເມນ ສໍຍເມນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນ ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎໍ, ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ’ຕິ. ‘ສເຈ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ສຕ຺ຖຸໂນ ສຈ຺ຈໍ ວຈນໍ, ອປຓ຺ຓກຕາຍ ມຍ຺ຫໍ, ຍ຺ວາຫໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາພາເຘມິ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ? ອຸຠຍເມຕ຺ຖ ກຏຄ຺ຄາໂຫ, ຍໍ ຈມ຺ຫິ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ, ຍຎ຺ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕ຺ວໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍາສິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄາມຓິ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ວິຄຕາຠິຊ຺ໂຌ ວິຄຕພ຺ຍາປາໂທ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ເອວໍວາທີ ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ກໂຣໂຕ ກາຣຍໂຕ, ຉິນ຺ທໂຕ ເຉທາປຍໂຕ, ປຈໂຕ ປາຈາປຍໂຕ, ໂສຈຍໂຕ ໂສຈາປຍໂຕ, ກິລມໂຕ ກິລມາປຍໂຕ, ຜນ຺ທໂຕ ຜນ຺ທາປຍໂຕ, ປາຓມຕິປາຕຍໂຕ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍໂຕ, ສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທໂຕ, ນິລ຺ໂລປໍ ຫຣໂຕ, ເອກາຄາຣິກໍ ກໂຣໂຕ, ປຣິປນ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐໂຕ, ປຣທາຣໍ ຄຈ຺ຉໂຕ, ມຸສາ ຠຓໂຕ, ກໂຣໂຕ ກຣີຍຕິ ປາປໍ. ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນ ເຈປິ ຈກ຺ເກນ ໂຍ ອິມິສ຺ສາ ປຖວິຍາ ປາເຓ ເອກໍ ມໍສຂລໍ ເອກໍ ມໍສປຸຎ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ອຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ທກ຺ຂິຓຎ຺ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຫນນ຺ໂຕ ຆາເຕນ຺ໂຕ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ເຉທາເປນ຺ໂຕ ປຈນ຺ໂຕ ປາຈາເປນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ອຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ອຸຕ຺ຕຣຎ຺ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ທທນ຺ໂຕ ທາເປນ຺ໂຕ, ຍຊນ຺ໂຕ ຍຊາເປນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ອຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ. ທາເນນ ທເມນ ສໍຍເມນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນ ອຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎໍ, ອຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ’ຕິ. ‘ສເຈ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ສຕ຺ຖຸໂນ ສຈ຺ຈໍ ວຈນໍ, ອປຓ຺ຓກຕາຍ ມຍ຺ຫໍ, ຍ຺ວາຫໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ພ຺ຍາພາເຘມິ ຕສໍ ວາ ຖາວຣໍ ວາ? ອຸຠຍເມຕ຺ຖ ກຏຄ຺ຄາໂຫ, ຍໍ ຈມ຺ຫິ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ, ຍຎ຺ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ມສມາຘິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕ຺ວໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍາສິ, ເອວໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຊເຫຍ຺ຍາສີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ປາຏລິໂຍ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ເຕຣສມໍ.

ຄາມຓິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ສມຕ຺ຕໍ.