໒. ຣໂຫຄຕວຄ຺ໂຄ

໑. ຣໂຫຄຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໙. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ວຸຕ຺ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’ນ຺ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ ຠຄວຕາ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’’’ນ຺ຕິ?

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂຸ! ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂຸ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ. ວຸຕ຺ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’ນ຺ຕິ. ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ ສງ຺ຂາຣານໍເຍວ ອນິຈ຺ຈຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’ນ຺ຕິ. ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ ສງ຺ຂາຣານໍເຍວ ຂຍຘມ຺ມຕໍ…ເປ… ວຍຘມ຺ມຕໍ…ເປ… ວິຣາຄຘມ຺ມຕໍ …ເປ… ນິໂຣຘຘມ຺ມຕໍ…ເປ… ວິປຣິຓາມຘມ຺ມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣໂຘ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ປີຕິ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສຎ຺ຎາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ວູປສໂມ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຉຍິມາ, ຠິກ຺ຂຸ, ປສ຺ສທ຺ຘິໂຍ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ປີຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ປຐມອາກາສສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໐. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາກາເສ ວິວິຘາ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ປຸຣຕ຺ຖິມາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉິມາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕຣາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ທກ຺ຂິຓາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ສຣຊາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ອຣຊາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ສີຕາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ອຸຓ຺ຫາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ປຣິຕ຺ຕາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ອຘິມຕ຺ຕາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ກາຍສ຺ມິໍ ວິວິຘາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາປິ ວາຕາ ອາກາເສ, ວາຍນ຺ຕິ ວິວິຘາ ປຸຖູ;

ປຸຣຕ຺ຖິມາ ປຈ຺ຉິມາ ຈາປິ, ອຸຕ຺ຕຣາ ອຖ ທກ຺ຂິຓາ.

‘‘ສຣຊາ ອຣຊາ ຈປິ, ສີຕາ ອຸຓ຺ຫາ ຈ ເອກທາ;

ອຘິມຕ຺ຕາ ປຣິຕ຺ຕາ ຈ, ປຸຖູ ວາຍນ຺ຕິ ມາລຸຕາ.

‘‘ຕເຖວິມສ຺ມິໍ ກາຍສ຺ມິໍ, ສມຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເວທນາ;

ສຸຂທຸກ຺ຂສມຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ຈ ຍາ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອາຕາປີ, ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນ ຣິຎ຺ຈຕິ [ສມ຺ປຊາໂນ ນິຣູປຘິ (ກ.)];

ຕໂຕ ໂສ ເວທນາ ສພ຺ພາ, ປຣິຊານາຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ໂສ ເວທນາ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ອນາສໂວ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕິ ເວທຄູ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ທຸຕິຍອາກາສສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໑. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາກາເສ ວິວິຘາ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ປຸຣຕ຺ຖິມາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ…ເປ… ອຘິມຕ຺ຕາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ກາຍສ຺ມິໍ ວິວິຘາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອຄາຣສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໒. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຄນ຺ຕຸກາຄາຣໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍປິ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉິມາຍປິ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕຣາຍປິ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ທກ຺ຂິຓາຍປິ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ຂຕ຺ຕິຍາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ເວສ຺ສາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ສຸທ຺ທາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ກາຍສ຺ມິໍ ວິວິຘາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສາມິສາປິ ສຸຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາມິສາປິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາມິສາປິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ນິຣາມິສາປິ ສຸຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນິຣາມິສາປິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນິຣາມິສາປິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໓. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ? ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ຍໍ ເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ. ຍາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອາທີນໂວ. ໂຍ ເວທນາຍ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ, ອິທໍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ. ອຖ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣໂຘ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ວູປສໂມ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ ອກ຺ຂາຕາ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ…ເປ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສຎ຺ຎາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໔. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠຄວນ຺ເນຕ຺ຕິກາ ຠຄວມ຺ປຏິສຣຓາ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ອານນ຺ທ, ສຸໂຓຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ…ເປ… ຜສ຺ສສມຸທຍາ…ເປ… ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມສມ຺ພຫຸລສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໕. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ຍໍ ເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ. ຍາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອາທີນໂວ. ໂຍ ເວທນາຍ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ, ອິທໍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ.

‘‘ອຖ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣໂຘ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ…ເປ… ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ວູປສໂມ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ…ເປ… ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຉຍິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປສ຺ສທ຺ຘິໂຍ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ປີຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍສມ຺ພຫຸລສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໖. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ…’’ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ…ເປ… ຜສ຺ສສມຸທຍາ…ເປ…. (ຍຖາ ປຸຣິມສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ, ຕຖາ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ໂພ.) ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຎ຺ຈກງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໗. ອຖ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ອຸທາຍິ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ຕິສ຺ໂສ ໂຂ, ຖປຕິ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ໂຂ, ຖປຕິ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ອຸທາຍິ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ຍາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ສນ຺ຕສ຺ມິໍ ເອສາ ປຓີເຕ ສຸເຂ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ປຎ຺ຈກງ຺ຄໍ ຖປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຖປຕິ, ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ອຸທາຍິ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ຍາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ສນ຺ຕສ຺ມິໍ ເອສາ ປຓີເຕ ສຸເຂ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ປຎ຺ຈກງ຺ຄໍ ຖປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຖປຕິ, ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ອຸທາຍິ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ຍາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ສນ຺ຕສ຺ມິໍ ເອສາ ປຓີເຕ ສຸເຂ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ເນວ ສກ຺ຂິ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ປຎ຺ຈກງ຺ຄໍ ຖປຕິໍ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ, ນ ປນາສກ຺ຂິ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ປຎ຺ຈກງ຺ເຄນ ຖປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ອິມໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຍາວຕໂກ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ປຎ຺ຈກງ຺ເຄນ ຖປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ອໂຫສິ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ.

‘‘ສນ຺ຕເມວ, ອານນ຺ທ, ປຣິຍາຍໍ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອຸທາຍິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນາພ຺ຠນຸໂມທິ; ສນ຺ຕຎ຺ຈ ປນານນ຺ທ, ປຣິຍາຍໍ ອຸທາຍີ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຈກງ຺ຄສ຺ສ ຖປຕິໂນ ນາພ຺ຠນຸໂມທິ. ທ຺ເວປິ ມຍາ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ຕິສ຺ໂສປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ປຎ຺ຈປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ຉປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ອຏ຺ຐາຣສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ຉຕ຺ຕິໍສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ອຏ຺ຐສຕມ຺ປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິເຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ເມ ເຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸລປິຕໍ, ນ ສມນຸມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ສມນຸຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ສມນຸໂມທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ [ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)]. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິເຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ເມ ເຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸລປິຕໍ ສມນຸມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ ສມນຸຊານິສ຺ສນ຺ຕິ ສມນຸໂມທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສມຄ຺ຄາ ສມ຺ໂມທມານາ ອວິວທມານາ ຂີໂຣທກີຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍຈກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ອານນ຺ທ, ກາມຄຸຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ…ເປ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອິເມ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ຍໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມສຸຂໍ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ, ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ, ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ, ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ, ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ, ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອານນ຺ທ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຫ, ຕຎ຺ຈ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຕຍິທໍ ກິໍສຸ, ຕຍິທໍ ກຖໍສູ’ຕິ? ເອວໍວາທິໂນ, ອານນ຺ທ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສຸຂຎ຺ເຎວ ເວທນໍ ສນ຺ຘາຍ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ, ອາວຸໂສ, ສຸຂໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ຍຫິໍ ຍຫິໍ [ຍໍ ຫິຍໍ ຫິ ສຸຂໍ (ສີ. ປີ.), ຍຫິໍ ຍຫິໍ ສຸຂໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ມ. ນິ. ໒.໙໑], ຕໍ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕີ’’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໘. ‘‘ທ຺ເວປິ ມຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ຕິສ຺ໂສປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ປຎ຺ຈປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ຉປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ອຏ຺ຐາຣສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ຉຕ຺ຕິໍສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ອຏ຺ຐສຕມ຺ປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິເຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ເມ ເຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸລປິຕໍ ນ ສມນຸມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ສມນຸຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ສມນຸໂມທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິເຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ເມ ເຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸລປິຕໍ ສມນຸມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ ສມນຸຊານິສ຺ສນ຺ຕິ ສມນຸໂມທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສມຄ຺ຄາ ສມ຺ໂມທມານາ ອວິວທມານາ ຂີໂຣທກີຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍຈກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຄຸຓາ…ເປ… ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຫ, ຕຎ຺ຈ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຕຍິທໍ ກິໍສຸ, ຕຍິທໍ ກຖໍສູ’ຕິ? ເອວໍວາທິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສຸຂຎ຺ເຎວ ເວທນໍ ສນ຺ຘາຍ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ, ອາວຸໂສ, ສຸຂໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ ຍຫິໍ ຍຫິໍ [ຍໍ ຫິ ຍໍ ຫິ (ສີ. ປີ.)], ຕໍ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ຣໂຫຄຕວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ຣໂຫຄຕໍ ທ຺ເວ ອາກາສໍ, ອຄາຣໍ ທ຺ເວ ຈ ອານນ຺ທາ;

ສມ຺ພຫຸລາ ທຸເວ ວຸຕ຺ຕາ, ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຈ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ.