໒. ເວທນາສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ສຄາຖາວຄ຺ໂຄ

໑. ສມາຘິສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໙. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາຕິ.

‘‘ສມາຫິໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ສໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາວໂກ;

ເວທນາ ຈ ປຊານາຕິ, ເວທນານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວໍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ເຈຕາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄຎ຺ຈ ຂຍຄາມິນໍ;

ເວທນານໍ ຂຍາ ຠິກ຺ຂຸ, ນິຈ຺ຉາໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ສຸຂສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໐. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາຕິ.

‘‘ສຸຂໍ ວາ ຍທິ ວາ ທຸກ຺ຂໍ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສຫ;

ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ເວທິຕໍ.

‘‘ເອຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຎຕ຺ວານ, ໂມສຘມ຺ມໍ ປໂລກິນໍ;

ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສໍ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ວິຣຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ປຫານສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໑. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ສຸຂາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ນິຣນຸສໂຍ ສມ຺ມທ຺ທໂສ ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ [ອຈ຺ເຉຊ຺ຊິ (ພຫູສຸ)] ຕຓ຺ຫໍ, ວິວຕ຺ຕຍິ [ວາວຕ຺ຕຍິ (ສີ.)] ສໍໂຍຊນໍ, ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາ ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ.

‘‘ສຸຂໍ ເວທຍມານສ຺ສ [ເວທິຍມານສ຺ສ (ສີ. ປີ.)], ເວທນໍ ອປ຺ປຊານໂຕ;

ໂສ ຣາຄານຸສໂຍ ໂຫຕິ, ອນິສ຺ສຣຓທສ຺ສິໂນ.

‘‘ທຸກ຺ຂໍ ເວທຍມານສ຺ສ, ເວທນໍ ອປ຺ປຊານໂຕ;

ປຏິຆານຸສໂຍ ໂຫຕິ, ອນິສ຺ສຣຓທສ຺ສິໂນ.

‘‘ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ຠູຣິປຎ຺ເຎນ ເທສິຕໍ;

ຕຎ຺ຈາປິ ອຠິນນ຺ທຕິ, ເນວ ທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອາຕາປີ, ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນ ຣິຎ຺ຈຕິ;

ຕໂຕ ໂສ ເວທນາ ສພ຺ພາ, ປຣິຊານາຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ໂສ ເວທນາ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ອນາສໂວ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕິ ເວທຄູ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ປາຕາລສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໒. ‘‘ອສ຺ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຍໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປາຕາໂລ’ຕິ. ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອສນ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊມານໍ ເອວໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປາຕາໂລ’ຕິ. ສາຣີຣິການໍ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂານໍ ເວທນານໍ ອຘິວຈນໍ ຍທິທໍ ‘ປາຕາໂລ’ຕິ. ອສ຺ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສາຣີຣິກາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ປາຕາເລ ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ, ຄາຘຎ຺ຈ ນາຊ຺ຌຄາ’. ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສາຣີຣິກາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເນວ ໂສຈຕິ, ນ ກິລມຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ປາຕາເລ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ, ຄາຘຎ຺ຈ ອຊ຺ຌຄາ’’’ຕິ.

‘‘ໂຍ ເອຕາ ນາຘິວາເສຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເວທນາ ທຸຂາ;

ສາຣີຣິກາ ປາຓຫຣາ, ຍາຫິ ຜຸຏ຺ໂຐ ປເວຘຕິ.

‘‘ອກ຺ກນ຺ທຕິ ປໂຣທຕິ, ທຸພ຺ພໂລ ອປ຺ປຖາມໂກ;

ນ ໂສ ປາຕາເລ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ, ອໂຖ ຄາຘມ຺ປິ ນາຊ຺ຌຄາ.

‘‘ໂຍ ເຈຕາ ອຘິວາເສຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເວທນາ ທຸຂາ;

ສາຣີຣິກາ ປາຓຫຣາ, ຍາຫິ ຜຸຏ຺ໂຐ ນ ເວຘຕິ;

ສ ເວ ປາຕາເລ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ, ອໂຖ ຄາຘມ຺ປິ ອຊ຺ຌຄາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ທຏ຺ຐພ຺ພສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໓. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ສຸຂາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ທຸກ຺ຂໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ສລ຺ລໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຂາ ເວທນາ ທຸກ຺ຂໂຕ ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ສລ຺ລໂຕ ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມທ຺ທໂສ ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ ຕຓ຺ຫໍ, ວິວຕ຺ຕຍິ ສໍໂຍຊນໍ, ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາ ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ.

‘‘ໂຍ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໂຕ ອທ຺ທ, ທຸກ຺ຂມທ຺ທກ຺ຂິ ສລ຺ລໂຕ;

ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ອທ຺ທກ຺ຂິ ນໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ.

‘‘ສ ເວ ສມ຺ມທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂຸ, ປຣິຊານາຕິ ເວທນາ;

ໂສ ເວທນາ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ອນາສໂວ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕິ ເວທຄູ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ສລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໔. ‘‘ອສ຺ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ [ເວທິຍຕິ (ສີ. ປີ.)], ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກ ວິເສໂສ ໂກ ອຘິປ຺ປຍາໂສ [ອຘິປ຺ປາໂຍ (ສີ. ກ.), ອຘິປ຺ປາຍໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ອຘິປ຺ປາໂຍໂສ (ປີ.)] ກິໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນາ’’ຕິ? ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ອສ຺ສຸຕວາ. ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ທ຺ເວ ເວທນາ ເວທຍຕິ – ກາຍິກຎ຺ຈ, ເຈຕສິກຎ຺ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສໍ ສລ຺ເລນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ [ສລ຺ເລນ ອນຸວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຕເມນໍ ທຸຕິເຍນ ສລ຺ເລນ ອນຸເວຘໍ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ [ສລ຺ເລນ ອນຸວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ສີ.), ສລ຺ເລນ ອນຸເວຘໍ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ສລ຺ເລນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ປີ.)]. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ທ຺ວິສລ຺ເລນ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ທ຺ເວ ເວທນາ ເວທຍຕິ – ກາຍິກຎ຺ຈ, ເຈຕສິກຎ຺ຈ. ຕສ຺ສາເຍວ ໂຂ ປນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ປຏິຆວາ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆວນ຺ຕໍ, ໂຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ, ໂສ ອນຸເສຕິ. ໂສ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ກາມສຸຂໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊານາຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກາມສຸຂາ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ, ຕສ຺ສ ກາມສຸຂຎ຺ຈ ອຠິນນ຺ທໂຕ, ໂຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ອນຸເສຕິ. ໂສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ອປ຺ປຊານໂຕ, ໂຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ, ໂສ ອນຸເສຕິ. ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ນ ໂສຈຕິ, ນ ກິລມຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ເອກໍ ເວທນໍ ເວທຍຕິ – ກາຍິກໍ, ນ ເຈຕສິກໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສໍ ສລ຺ເລນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ທຸຕິເຍນ ສລ຺ເລນ ອນຸເວຘໍ ນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ເອກສລ຺ເລນ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ນ ໂສຈຕິ, ນ ກິລມຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ເອກໍ ເວທນໍ ເວທຍຕິ – ກາຍິກໍ, ນ ເຈຕສິກໍ. ຕສ຺ສາເຍວ ໂຂ ປນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ປຏິຆວາ ນ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ອປ຺ປຏິຆວນ຺ຕໍ, ໂຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ, ໂສ ນານຸເສຕິ. ໂສ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ກາມສຸຂໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ປຊານາຕິ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກາມສຸຂາ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ. ຕສ຺ສ ກາມສຸຂໍ ນາຠິນນ຺ທໂຕ ໂຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ນານຸເສຕິ. ໂສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວໍ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານໂຕ, ໂຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ, ໂສ ນານຸເສຕິ. ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ, ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ, ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນາ’’ຕິ.

‘‘ນ ເວທນໍ ເວທຍຕິ ສປຎ຺ໂຎ,

ສຸຂມ຺ປິ ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕປິ;

ອຍຎ຺ຈ ຘີຣສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ,

ມຫາ [ອຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ວິເສໂສ ກຸສລສ຺ສ ໂຫຕິ.

‘‘ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມສ຺ສ ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ,

ວິປສ຺ສໂຕ [ສມ຺ປສ຺ສໂຕ (ສີ. ປີ.)] ໂລກມິມໍ ປຣຎ຺ຈ;

ອິຏ຺ຐສ຺ສ ຘມ຺ມາ ນ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ,

ອນິຏ຺ຐໂຕ ໂນ ປຏິຆາຕເມຕິ.

‘‘ຕສ຺ສານຸໂຣຘາ ອຖວາ ວິໂຣຘາ,

ວິຘູປິຕາ ອຕ຺ຖຄຕາ ນ ສນ຺ຕິ;

ປທຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ວິຣຊໍ ອໂສກໍ,

ສມ຺ມາ ປຊານາຕິ ຠວສ຺ສ ປາຣຄູ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ປຐມເຄລຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໕. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ຄິລານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ສໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ກາລໍ ອາຄເມຍ຺ຍ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອາໂລກິເຕ ວິໂລກິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສມິຎ຺ຊິເຕ ປສາຣິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣເຓ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອສິເຕ ປີເຕ ຂາຍິເຕ ສາຍິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ເມ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ຄເຕ ຐິເຕ ນິສິນ຺ເນ ສຸຕ຺ເຕ ຊາຄຣິເຕ ຠາສິເຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ. ສໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ກາລໍ ອາຄເມຍ຺ຍ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂາ ເວທນາ, ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ສຸຂາ ເວທນາ. ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ໂຂ ປນ ກາໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຸຂາ ເວທນາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ! ໂສ ກາເຍ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ກາເຍ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ວຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ໂຍ ກາເຍ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ປຫີຍຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ໂຂ ປນ ກາໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ! ໂສ ກາເຍ ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ກາເຍ ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ…ເປ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ໂຍ ກາເຍ ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ, ໂສ ປຫີຍຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ໂຂ ປນ ກາໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ! ໂສ ກາເຍ ຈ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ກາເຍ ຈ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ…ເປ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ໂຍ ກາເຍ ຈ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ, ໂສ ປຫີຍຕິ.

‘‘ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຊ຺ໂຌສິຕາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕິ; ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຊ຺ໂຌສິຕາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕິ; ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຊ຺ໂຌສິຕາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕິ. ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ; ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ; ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ໂສ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ [ສີຕິຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ປຊານາຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ວຏ຺ຏິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຕລປ຺ປທີໂປ ຌາເຍຍ຺ຍ, ຕສ຺ເສວ ເຕລສ຺ສ ຈ ວຏ຺ຏິຍາ ຈ ປຣິຍາທານາ ອນາຫາໂຣ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍເຄລຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໖. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ຄິລານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ສໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ກາລໍ ອາຄເມຍ຺ຍ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ… ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ…ເປ… ຠາສິເຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ສໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ກາລໍ ອາຄເມຍ຺ຍ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂາ ເວທນາ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ສຸຂາ ເວທນາ; ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ໂຂ ປນ ຜສ຺ໂສ ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຸຂາ ເວທນາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ! ໂສ ຜສ຺ເສ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ຜສ຺ເສ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ວຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ໂຍ ຜສ຺ເສ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ປຫີຍຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ…ເປ… ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ…ເປ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ; ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ…ເປ… ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ’’.

໙. ອນິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໗. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຜສ຺ສມູລກສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໘. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ຜສ຺ສຊາ ຜສ຺ສມູລກາ ຜສ຺ສນິທານາ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ສຸຂເວທນິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂາ ເວທນາ. ຕສ຺ເສວ ສຸຂເວທນິຍສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ນິໂຣຘາ, ຍໍ ຕຊ຺ຊໍ ເວທຍິຕໍ ສຸຂເວທນິຍໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຸຂາ ເວທນາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວູປສມ຺ມຕິ. ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ຕສ຺ເສວ ທຸກ຺ຂເວທນິຍສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ນິໂຣຘາ, ຍໍ ຕຊ຺ຊໍ ເວທຍິຕໍ ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວູປສມ຺ມຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ຕສ຺ເສວ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ນິໂຣຘາ, ຍໍ ຕຊ຺ຊໍ ເວທຍິຕໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວູປສມ຺ມຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຏ຺ຐານໍ ສງ຺ຆຏ຺ຏນສໂມຘານາ [ສງ຺ຂຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສໂມຘານາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ສງ຺ຆຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສໂມຘານາ (ກ.) ສໍ. ນິ. ໒.໖໒ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ອຸສ຺ມາ ຊາຍຕິ, ເຕໂຊ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ເຕສໍເຍວ ກຏ຺ຐານໍ ນານາຠາວາ ວິນິກ຺ເຂປາ, ຍາ ຕຊ຺ຊາ ອຸສ຺ມາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວູປສມ຺ມຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ຜສ຺ສຊາ ຜສ຺ສມູລກາ ຜສ຺ສນິທານາ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ. ຕຊ຺ຊໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຊ຺ຊສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ສຄາຖາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສມາຘິ ສຸຂໍ ປຫາເນນ, ປາຕາລໍ ທຏ຺ຐພ຺ເພນ ຈ;

ສລ຺ເລນ ເຈວ ເຄລຎ຺ຎາ, ອນິຈ຺ຈ ຜສ຺ສມູລກາຕິ.

໒. ຣໂຫຄຕວຄ຺ໂຄ

໑. ຣໂຫຄຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໙. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ວຸຕ຺ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’ນ຺ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ ຠຄວຕາ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’’’ນ຺ຕິ?

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂຸ! ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂຸ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ. ວຸຕ຺ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’ນ຺ຕິ. ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ ສງ຺ຂາຣານໍເຍວ ອນິຈ຺ຈຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’ນ຺ຕິ. ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ ສງ຺ຂາຣານໍເຍວ ຂຍຘມ຺ມຕໍ…ເປ… ວຍຘມ຺ມຕໍ…ເປ… ວິຣາຄຘມ຺ມຕໍ …ເປ… ນິໂຣຘຘມ຺ມຕໍ…ເປ… ວິປຣິຓາມຘມ຺ມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣໂຘ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ປີຕິ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສຎ຺ຎາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ວູປສໂມ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຉຍິມາ, ຠິກ຺ຂຸ, ປສ຺ສທ຺ຘິໂຍ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ປີຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ປຐມອາກາສສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໐. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາກາເສ ວິວິຘາ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ປຸຣຕ຺ຖິມາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉິມາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕຣາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ທກ຺ຂິຓາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ສຣຊາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ອຣຊາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ສີຕາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ອຸຓ຺ຫາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ປຣິຕ຺ຕາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ອຘິມຕ຺ຕາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ກາຍສ຺ມິໍ ວິວິຘາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາປິ ວາຕາ ອາກາເສ, ວາຍນ຺ຕິ ວິວິຘາ ປຸຖູ;

ປຸຣຕ຺ຖິມາ ປຈ຺ຉິມາ ຈາປິ, ອຸຕ຺ຕຣາ ອຖ ທກ຺ຂິຓາ.

‘‘ສຣຊາ ອຣຊາ ຈປິ, ສີຕາ ອຸຓ຺ຫາ ຈ ເອກທາ;

ອຘິມຕ຺ຕາ ປຣິຕ຺ຕາ ຈ, ປຸຖູ ວາຍນ຺ຕິ ມາລຸຕາ.

‘‘ຕເຖວິມສ຺ມິໍ ກາຍສ຺ມິໍ, ສມຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເວທນາ;

ສຸຂທຸກ຺ຂສມຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ຈ ຍາ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອາຕາປີ, ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນ ຣິຎ຺ຈຕິ [ສມ຺ປຊາໂນ ນິຣູປຘິ (ກ.)];

ຕໂຕ ໂສ ເວທນາ ສພ຺ພາ, ປຣິຊານາຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ໂສ ເວທນາ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ອນາສໂວ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕິ ເວທຄູ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ທຸຕິຍອາກາສສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໑. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາກາເສ ວິວິຘາ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ປຸຣຕ຺ຖິມາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ…ເປ… ອຘິມຕ຺ຕາປິ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ກາຍສ຺ມິໍ ວິວິຘາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອຄາຣສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໒. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຄນ຺ຕຸກາຄາຣໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍປິ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉິມາຍປິ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕຣາຍປິ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ທກ຺ຂິຓາຍປິ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ຂຕ຺ຕິຍາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ເວສ຺ສາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ສຸທ຺ທາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ກາຍສ຺ມິໍ ວິວິຘາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາປິ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສາມິສາປິ ສຸຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາມິສາປິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາມິສາປິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ນິຣາມິສາປິ ສຸຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນິຣາມິສາປິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນິຣາມິສາປິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໓. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ? ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ຍໍ ເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ. ຍາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອາທີນໂວ. ໂຍ ເວທນາຍ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ, ອິທໍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ. ອຖ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣໂຘ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ວູປສໂມ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ ອກ຺ຂາຕາ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ…ເປ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສຎ຺ຎາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໔. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠຄວນ຺ເນຕ຺ຕິກາ ຠຄວມ຺ປຏິສຣຓາ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ອານນ຺ທ, ສຸໂຓຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ…ເປ… ຜສ຺ສສມຸທຍາ…ເປ… ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມສມ຺ພຫຸລສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໕. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ຍໍ ເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ. ຍາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອາທີນໂວ. ໂຍ ເວທນາຍ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ, ອິທໍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ.

‘‘ອຖ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣໂຘ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕິ…ເປ… ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ນິຣຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ອນຸປຸພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ວູປສໂມ ອກ຺ຂາໂຕ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ…ເປ… ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຉຍິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປສ຺ສທ຺ຘິໂຍ. ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວາຈາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ປີຕິ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍສມ຺ພຫຸລສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໖. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ…’’ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ…ເປ… ຜສ຺ສສມຸທຍາ…ເປ…. (ຍຖາ ປຸຣິມສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ, ຕຖາ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ໂພ.) ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຎ຺ຈກງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໗. ອຖ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ອຸທາຍິ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ຕິສ຺ໂສ ໂຂ, ຖປຕິ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ໂຂ, ຖປຕິ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ອຸທາຍິ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ຍາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ສນ຺ຕສ຺ມິໍ ເອສາ ປຓີເຕ ສຸເຂ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ປຎ຺ຈກງ຺ຄໍ ຖປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຖປຕິ, ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ອຸທາຍິ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ຍາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ສນ຺ຕສ຺ມິໍ ເອສາ ປຓີເຕ ສຸເຂ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ປຎ຺ຈກງ຺ຄໍ ຖປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຖປຕິ, ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ອຸທາຍິ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ຍາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ສນ຺ຕສ຺ມິໍ ເອສາ ປຓີເຕ ສຸເຂ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ເນວ ສກ຺ຂິ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ປຎ຺ຈກງ຺ຄໍ ຖປຕິໍ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ, ນ ປນາສກ຺ຂິ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ປຎ຺ຈກງ຺ເຄນ ຖປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ອິມໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຍາວຕໂກ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ປຎ຺ຈກງ຺ເຄນ ຖປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ອໂຫສິ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ.

‘‘ສນ຺ຕເມວ, ອານນ຺ທ, ປຣິຍາຍໍ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອຸທາຍິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນາພ຺ຠນຸໂມທິ; ສນ຺ຕຎ຺ຈ ປນານນ຺ທ, ປຣິຍາຍໍ ອຸທາຍີ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຈກງ຺ຄສ຺ສ ຖປຕິໂນ ນາພ຺ຠນຸໂມທິ. ທ຺ເວປິ ມຍາ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ຕິສ຺ໂສປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ປຎ຺ຈປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ຉປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ອຏ຺ຐາຣສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ຉຕ຺ຕິໍສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ອຏ຺ຐສຕມ຺ປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິເຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ເມ ເຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸລປິຕໍ, ນ ສມນຸມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ສມນຸຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ສມນຸໂມທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ [ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)]. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິເຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ເມ ເຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸລປິຕໍ ສມນຸມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ ສມນຸຊານິສ຺ສນ຺ຕິ ສມນຸໂມທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສມຄ຺ຄາ ສມ຺ໂມທມານາ ອວິວທມານາ ຂີໂຣທກີຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍຈກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ອານນ຺ທ, ກາມຄຸຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ…ເປ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອິເມ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ຍໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມສຸຂໍ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ, ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ, ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ, ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ, ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ, ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ເຍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອຕໍປຣມໍ ສນ຺ຕໍ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ອິທໍ ເນສາຫໍ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ສຸຂາ ອຎ຺ຎໍ ສຸຂໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອານນ຺ທ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຫ, ຕຎ຺ຈ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຕຍິທໍ ກິໍສຸ, ຕຍິທໍ ກຖໍສູ’ຕິ? ເອວໍວາທິໂນ, ອານນ຺ທ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສຸຂຎ຺ເຎວ ເວທນໍ ສນ຺ຘາຍ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ, ອາວຸໂສ, ສຸຂໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ຍຫິໍ ຍຫິໍ [ຍໍ ຫິຍໍ ຫິ ສຸຂໍ (ສີ. ປີ.), ຍຫິໍ ຍຫິໍ ສຸຂໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ມ. ນິ. ໒.໙໑], ຕໍ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕີ’’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໘. ‘‘ທ຺ເວປິ ມຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ຕິສ຺ໂສປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ປຎ຺ຈປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ຉປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ອຏ຺ຐາຣສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ຉຕ຺ຕິໍສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ, ອຏ຺ຐສຕມ຺ປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິເຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ເມ ເຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸລປິຕໍ ນ ສມນຸມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ສມນຸຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ສມນຸໂມທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ປຣິຍາຍເທສິເຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ເມ ເຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸລປິຕໍ ສມນຸມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ ສມນຸຊານິສ຺ສນ຺ຕິ ສມນຸໂມທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສມຄ຺ຄາ ສມ຺ໂມທມານາ ອວິວທມານາ ຂີໂຣທກີຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍຈກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຄຸຓາ…ເປ… ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຫ, ຕຎ຺ຈ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຕຍິທໍ ກິໍສຸ, ຕຍິທໍ ກຖໍສູ’ຕິ? ເອວໍວາທິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສຸຂຎ຺ເຎວ ເວທນໍ ສນ຺ຘາຍ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ, ອາວຸໂສ, ສຸຂໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ ຍຫິໍ ຍຫິໍ [ຍໍ ຫິ ຍໍ ຫິ (ສີ. ປີ.)], ຕໍ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ຣໂຫຄຕວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ຣໂຫຄຕໍ ທ຺ເວ ອາກາສໍ, ອຄາຣໍ ທ຺ເວ ຈ ອານນ຺ທາ;

ສມ຺ພຫຸລາ ທຸເວ ວຸຕ຺ຕາ, ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຈ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ.

໓. ອຏ຺ຐສຕປຣິຍາຍວຄ຺ໂຄ

໑. ສີວກສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໙. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອຖ ໂຂ ໂມຬິຍສີວໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂມຬິຍສີວໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສນ຺ຕິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູ’ຕິ. ອິຘ [ອິຘ ປນ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກິມາຫາ’’ຕິ?

‘‘ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານິປິ ໂຂ, ສີວກ, ອິເຘກຈ຺ຈານິ ເວທຍິຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ສາມມ຺ປິ ໂຂ ເອຕໍ, ສີວກ, ເວທິຕພ຺ພໍ [ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ຍຖາ ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານິປິ ອິເຘກຈ຺ຈານິ ເວທຍິຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ; ໂລກສ຺ສປິ ໂຂ ເອຕໍ, ສີວກ, ສຈ຺ຈສມ຺ມຕໍ ຍຖາ ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານິປິ ອິເຘກຈ຺ຈານິ ເວທຍິຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ, ສີວກ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູ’ຕິ. ຍຎ຺ຈ ສາມໍ ຎາຕໍ ຕຎ຺ຈ ອຕິຘາວນ຺ຕິ, ຍຎ຺ຈ ໂລເກ ສຈ຺ຈສມ຺ມຕໍ ຕຎ຺ຈ ອຕິຘາວນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມິຈ຺ຉາຕິ ວທາມິ.

‘‘ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານານິປິ ໂຂ, ສີວກ…ເປ… ວາຕສມຸຏ຺ຐານານິປິ ໂຂ, ສີວກ…ເປ… ສນ຺ນິປາຕິການິປິ ໂຂ, ສີວກ…ເປ… ອຸຕຸປຣິຓາມຊານິປິ ໂຂ, ສີວກ…ເປ… ວິສມປຣິຫາຣຊານິປິ ໂຂ, ສີວກ…ເປ… ໂອປກ຺ກມິການິປິ ໂຂ, ສີວກ…ເປ… ກມ຺ມວິປາກຊານິປິ ໂຂ, ສີວກ, ອິເຘກຈ຺ຈານິ ເວທຍິຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ສາມມ຺ປິ ໂຂ ເອຕໍ, ສີວກ, ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ກມ຺ມວິປາກຊານິປິ ອິເຘກຈ຺ຈານິ ເວທຍິຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ; ໂລກສ຺ສປິ ໂຂ ເອຕໍ, ສີວກ, ສຈ຺ຈສມ຺ມຕໍ. ຍຖາ ກມ຺ມວິປາກຊານິປິ ອິເຘກຈ຺ຈານິ ເວທຍິຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ; ຕຕ຺ຣ, ສີວກ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູ’ຕິ. ຍຎ຺ຈ ສາມໍ ຎາຕໍ ຕຎ຺ຈ ອຕິຘາວນ຺ຕິ ຍຎ຺ຈ ໂລເກ ສຈ຺ຈສມ຺ມຕໍ ຕຎ຺ຈ ອຕິຘາວນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມິຈ຺ຉາຕິ ວທາມີຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ໂມຬິຍສີວໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ …ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ປິຕ຺ຕໍ ເສມ຺ຫຎ຺ຈ ວາໂຕ ຈ, ສນ຺ນິປາຕາ ອຸຕູນິ ຈ;

ວິສມໍ ໂອປກ຺ກມິກໍ, ກມ຺ມວິປາເກນ ອຏ຺ຐມີ’’ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ອຏ຺ຐສຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໗໐. ‘‘ອຏ຺ຐສຕປຣິຍາຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐສຕປຣິຍາໂຍ, ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ? ທ຺ເວປິ ມຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ; ຕິສ຺ໂສປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ; ປຎ຺ຈປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ; ຉປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ; ອຏ຺ຐາຣສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ; ຉຕ຺ຕິໍສາປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ; ອຏ຺ຐສຕມ຺ປິ ມຍາ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ. ‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ເວທນາ? ກາຍິກາ ຈ ເຈຕສິກາ ຈ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ເວທນາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເວທນາ? ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເວທນາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ເວທນາ? ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ເວທນາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐາຣສ ເວທນາ? ຉ ໂສມນສ຺ສູປວິຈາຣາ, ຉ ໂທມນສ຺ສູປວິຈາຣາ, ຉ ອຸເປກ຺ຂູປວິຈາຣາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐາຣສ ເວທນາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຕ຺ຕິໍສ ເວທນາ? ຉ ເຄຫສິຕານິ [ເຄຫສ຺ສິຕານິ (ອຏ຺ຐ.)] ໂສມນສ຺ສານິ, ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕານິ [ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສິຕານິ (ອຏ຺ຐ.)] ໂສມນສ຺ສານິ, ຉ ເຄຫສິຕານິ ໂທມນສ຺ສານິ, ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕານິ ໂທມນສ຺ສານິ, ຉ ເຄຫສິຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕາ ອຸເປກ຺ຂາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຕ຺ຕິໍສ ເວທນາ. ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐສຕໍ ເວທນາ? ອຕີຕາ ຉຕ຺ຕິໍສ ເວທນາ, ອນາຄຕາ ຉຕ຺ຕິໍສ ເວທນາ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ຉຕ຺ຕິໍສ ເວທນາ – ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐສຕໍ ເວທນາ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐສຕປຣິຍາໂຍ ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອຎ຺ຎຕຣຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໒໗໑. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕມາ ເວທນາສມຸທຍຄາມິນີ ປຏິປທາ? ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂຸ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸ, ເວທນາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍ. ຕຓ຺ຫາ ເວທນາສມຸທຍຄາມິນີ ປຏິປທາ. ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ຍໍ ເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ; ຍາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອາທີນໂວ; ໂຍ ເວທນາຍ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ, ອິທໍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຸພ຺ພສຸຕ຺ຕໍ

໒໗໒. ‘‘ປຸພ຺ເພວ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ໂພຘາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ເສວ ສໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ ເວທນາ, ກຕໂມ ເວທນາສມຸທໂຍ, ກຕມາ ເວທນາສມຸທຍຄາມິນີ ປຏິປທາ, ກຕໂມ ເວທນານິໂຣໂຘ, ກຕມາ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ? ໂກ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ, ໂກ ອາທີນໂວ, ກິໍ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ອິມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເວທນາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍ. ຕຓ຺ຫາ ເວທນາສມຸທຍຄາມິນີ ປຏິປທາ…ເປ… ໂຍ ເວທນາຍ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ. ອິທໍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓ’’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.