໖. ສລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໔. ‘‘ອສ຺ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ [ເວທິຍຕິ (ສີ. ປີ.)], ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກ ວິເສໂສ ໂກ ອຘິປ຺ປຍາໂສ [ອຘິປ຺ປາໂຍ (ສີ. ກ.), ອຘິປ຺ປາຍໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ອຘິປ຺ປາໂຍໂສ (ປີ.)] ກິໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນາ’’ຕິ? ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ອສ຺ສຸຕວາ. ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ທ຺ເວ ເວທນາ ເວທຍຕິ – ກາຍິກຎ຺ຈ, ເຈຕສິກຎ຺ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສໍ ສລ຺ເລນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ [ສລ຺ເລນ ອນຸວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຕເມນໍ ທຸຕິເຍນ ສລ຺ເລນ ອນຸເວຘໍ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ [ສລ຺ເລນ ອນຸວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ສີ.), ສລ຺ເລນ ອນຸເວຘໍ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ສລ຺ເລນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ປີ.)]. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ທ຺ວິສລ຺ເລນ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ທ຺ເວ ເວທນາ ເວທຍຕິ – ກາຍິກຎ຺ຈ, ເຈຕສິກຎ຺ຈ. ຕສ຺ສາເຍວ ໂຂ ປນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ປຏິຆວາ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆວນ຺ຕໍ, ໂຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ, ໂສ ອນຸເສຕິ. ໂສ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ກາມສຸຂໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊານາຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກາມສຸຂາ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ, ຕສ຺ສ ກາມສຸຂຎ຺ຈ ອຠິນນ຺ທໂຕ, ໂຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ອນຸເສຕິ. ໂສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ອປ຺ປຊານໂຕ, ໂຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ, ໂສ ອນຸເສຕິ. ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ນ ໂສຈຕິ, ນ ກິລມຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ເອກໍ ເວທນໍ ເວທຍຕິ – ກາຍິກໍ, ນ ເຈຕສິກໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສໍ ສລ຺ເລນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ທຸຕິເຍນ ສລ຺ເລນ ອນຸເວຘໍ ນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ເອກສລ຺ເລນ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ນ ໂສຈຕິ, ນ ກິລມຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ເອກໍ ເວທນໍ ເວທຍຕິ – ກາຍິກໍ, ນ ເຈຕສິກໍ. ຕສ຺ສາເຍວ ໂຂ ປນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ປຏິຆວາ ນ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ອປ຺ປຏິຆວນ຺ຕໍ, ໂຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ, ໂສ ນານຸເສຕິ. ໂສ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ກາມສຸຂໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ປຊານາຕິ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກາມສຸຂາ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ. ຕສ຺ສ ກາມສຸຂໍ ນາຠິນນ຺ທໂຕ ໂຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ນານຸເສຕິ. ໂສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວໍ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານໂຕ, ໂຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ, ໂສ ນານຸເສຕິ. ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ, ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ, ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນາ’’ຕິ.

‘‘ນ ເວທນໍ ເວທຍຕິ ສປຎ຺ໂຎ,

ສຸຂມ຺ປິ ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕປິ;

ອຍຎ຺ຈ ຘີຣສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ,

ມຫາ [ອຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ວິເສໂສ ກຸສລສ຺ສ ໂຫຕິ.

‘‘ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມສ຺ສ ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ,

ວິປສ຺ສໂຕ [ສມ຺ປສ຺ສໂຕ (ສີ. ປີ.)] ໂລກມິມໍ ປຣຎ຺ຈ;

ອິຏ຺ຐສ຺ສ ຘມ຺ມາ ນ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ,

ອນິຏ຺ຐໂຕ ໂນ ປຏິຆາຕເມຕິ.

‘‘ຕສ຺ສານຸໂຣຘາ ອຖວາ ວິໂຣຘາ,

ວິຘູປິຕາ ອຕ຺ຖຄຕາ ນ ສນ຺ຕິ;

ປທຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ວິຣຊໍ ອໂສກໍ,

ສມ຺ມາ ປຊານາຕິ ຠວສ຺ສ ປາຣຄູ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;