໑. ສຄາຖາວຄ຺ໂຄ

໑. ສມາຘິສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໙. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາຕິ.

‘‘ສມາຫິໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ສໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາວໂກ;

ເວທນາ ຈ ປຊານາຕິ, ເວທນານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວໍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ເຈຕາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄຎ຺ຈ ຂຍຄາມິນໍ;

ເວທນານໍ ຂຍາ ຠິກ຺ຂຸ, ນິຈ຺ຉາໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ສຸຂສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໐. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາຕິ.

‘‘ສຸຂໍ ວາ ຍທິ ວາ ທຸກ຺ຂໍ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສຫ;

ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ເວທິຕໍ.

‘‘ເອຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຎຕ຺ວານ, ໂມສຘມ຺ມໍ ປໂລກິນໍ;

ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສໍ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ວິຣຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ປຫານສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໑. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ສຸຂາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ນິຣນຸສໂຍ ສມ຺ມທ຺ທໂສ ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ [ອຈ຺ເຉຊ຺ຊິ (ພຫູສຸ)] ຕຓ຺ຫໍ, ວິວຕ຺ຕຍິ [ວາວຕ຺ຕຍິ (ສີ.)] ສໍໂຍຊນໍ, ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາ ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ.

‘‘ສຸຂໍ ເວທຍມານສ຺ສ [ເວທິຍມານສ຺ສ (ສີ. ປີ.)], ເວທນໍ ອປ຺ປຊານໂຕ;

ໂສ ຣາຄານຸສໂຍ ໂຫຕິ, ອນິສ຺ສຣຓທສ຺ສິໂນ.

‘‘ທຸກ຺ຂໍ ເວທຍມານສ຺ສ, ເວທນໍ ອປ຺ປຊານໂຕ;

ປຏິຆານຸສໂຍ ໂຫຕິ, ອນິສ຺ສຣຓທສ຺ສິໂນ.

‘‘ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ຠູຣິປຎ຺ເຎນ ເທສິຕໍ;

ຕຎ຺ຈາປິ ອຠິນນ຺ທຕິ, ເນວ ທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອາຕາປີ, ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນ ຣິຎ຺ຈຕິ;

ຕໂຕ ໂສ ເວທນາ ສພ຺ພາ, ປຣິຊານາຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ໂສ ເວທນາ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ອນາສໂວ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕິ ເວທຄູ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ປາຕາລສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໒. ‘‘ອສ຺ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຍໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປາຕາໂລ’ຕິ. ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອສນ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊມານໍ ເອວໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປາຕາໂລ’ຕິ. ສາຣີຣິການໍ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂານໍ ເວທນານໍ ອຘິວຈນໍ ຍທິທໍ ‘ປາຕາໂລ’ຕິ. ອສ຺ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສາຣີຣິກາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ປາຕາເລ ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ, ຄາຘຎ຺ຈ ນາຊ຺ຌຄາ’. ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສາຣີຣິກາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເນວ ໂສຈຕິ, ນ ກິລມຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ປາຕາເລ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ, ຄາຘຎ຺ຈ ອຊ຺ຌຄາ’’’ຕິ.

‘‘ໂຍ ເອຕາ ນາຘິວາເສຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເວທນາ ທຸຂາ;

ສາຣີຣິກາ ປາຓຫຣາ, ຍາຫິ ຜຸຏ຺ໂຐ ປເວຘຕິ.

‘‘ອກ຺ກນ຺ທຕິ ປໂຣທຕິ, ທຸພ຺ພໂລ ອປ຺ປຖາມໂກ;

ນ ໂສ ປາຕາເລ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ, ອໂຖ ຄາຘມ຺ປິ ນາຊ຺ຌຄາ.

‘‘ໂຍ ເຈຕາ ອຘິວາເສຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເວທນາ ທຸຂາ;

ສາຣີຣິກາ ປາຓຫຣາ, ຍາຫິ ຜຸຏ຺ໂຐ ນ ເວຘຕິ;

ສ ເວ ປາຕາເລ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ, ອໂຖ ຄາຘມ຺ປິ ອຊ຺ຌຄາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ທຏ຺ຐພ຺ພສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໓. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ສຸຂາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ທຸກ຺ຂໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ສລ຺ລໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຂາ ເວທນາ ທຸກ຺ຂໂຕ ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ສລ຺ລໂຕ ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມທ຺ທໂສ ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ ຕຓ຺ຫໍ, ວິວຕ຺ຕຍິ ສໍໂຍຊນໍ, ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາ ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ.

‘‘ໂຍ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໂຕ ອທ຺ທ, ທຸກ຺ຂມທ຺ທກ຺ຂິ ສລ຺ລໂຕ;

ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ອທ຺ທກ຺ຂິ ນໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ.

‘‘ສ ເວ ສມ຺ມທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂຸ, ປຣິຊານາຕິ ເວທນາ;

ໂສ ເວທນາ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ອນາສໂວ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕິ ເວທຄູ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ສລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໔. ‘‘ອສ຺ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ [ເວທິຍຕິ (ສີ. ປີ.)], ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂມ຺ປິ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກ ວິເສໂສ ໂກ ອຘິປ຺ປຍາໂສ [ອຘິປ຺ປາໂຍ (ສີ. ກ.), ອຘິປ຺ປາຍໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ອຘິປ຺ປາໂຍໂສ (ປີ.)] ກິໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນາ’’ຕິ? ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ອສ຺ສຸຕວາ. ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ທ຺ເວ ເວທນາ ເວທຍຕິ – ກາຍິກຎ຺ຈ, ເຈຕສິກຎ຺ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສໍ ສລ຺ເລນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ [ສລ຺ເລນ ອນຸວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຕເມນໍ ທຸຕິເຍນ ສລ຺ເລນ ອນຸເວຘໍ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ [ສລ຺ເລນ ອນຸວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ສີ.), ສລ຺ເລນ ອນຸເວຘໍ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ສລ຺ເລນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ (ປີ.)]. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ທ຺ວິສລ຺ເລນ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ທ຺ເວ ເວທນາ ເວທຍຕິ – ກາຍິກຎ຺ຈ, ເຈຕສິກຎ຺ຈ. ຕສ຺ສາເຍວ ໂຂ ປນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ປຏິຆວາ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆວນ຺ຕໍ, ໂຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ, ໂສ ອນຸເສຕິ. ໂສ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ກາມສຸຂໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊານາຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກາມສຸຂາ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ, ຕສ຺ສ ກາມສຸຂຎ຺ຈ ອຠິນນ຺ທໂຕ, ໂຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ອນຸເສຕິ. ໂສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ອປ຺ປຊານໂຕ, ໂຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ, ໂສ ອນຸເສຕິ. ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ນ ໂສຈຕິ, ນ ກິລມຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ເອກໍ ເວທນໍ ເວທຍຕິ – ກາຍິກໍ, ນ ເຈຕສິກໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສໍ ສລ຺ເລນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ທຸຕິເຍນ ສລ຺ເລນ ອນຸເວຘໍ ນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ເອກສລ຺ເລນ ເວທນໍ ເວທຍຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ນ ໂສຈຕິ, ນ ກິລມຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ, ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ເອກໍ ເວທນໍ ເວທຍຕິ – ກາຍິກໍ, ນ ເຈຕສິກໍ. ຕສ຺ສາເຍວ ໂຂ ປນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ປຏິຆວາ ນ ໂຫຕິ. ຕເມນໍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ອປ຺ປຏິຆວນ຺ຕໍ, ໂຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ, ໂສ ນານຸເສຕິ. ໂສ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ກາມສຸຂໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ປຊານາຕິ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກາມສຸຂາ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ. ຕສ຺ສ ກາມສຸຂໍ ນາຠິນນ຺ທໂຕ ໂຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ນານຸເສຕິ. ໂສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວໍ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ຕາສໍ ເວທນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານໂຕ, ໂຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ, ໂສ ນານຸເສຕິ. ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ, ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ, ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນາ’’ຕິ.

‘‘ນ ເວທນໍ ເວທຍຕິ ສປຎ຺ໂຎ,

ສຸຂມ຺ປິ ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕປິ;

ອຍຎ຺ຈ ຘີຣສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ,

ມຫາ [ອຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ວິເສໂສ ກຸສລສ຺ສ ໂຫຕິ.

‘‘ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມສ຺ສ ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ,

ວິປສ຺ສໂຕ [ສມ຺ປສ຺ສໂຕ (ສີ. ປີ.)] ໂລກມິມໍ ປຣຎ຺ຈ;

ອິຏ຺ຐສ຺ສ ຘມ຺ມາ ນ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ,

ອນິຏ຺ຐໂຕ ໂນ ປຏິຆາຕເມຕິ.

‘‘ຕສ຺ສານຸໂຣຘາ ອຖວາ ວິໂຣຘາ,

ວິຘູປິຕາ ອຕ຺ຖຄຕາ ນ ສນ຺ຕິ;

ປທຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ວິຣຊໍ ອໂສກໍ,

ສມ຺ມາ ປຊານາຕິ ຠວສ຺ສ ປາຣຄູ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ປຐມເຄລຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໕. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ຄິລານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ສໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ກາລໍ ອາຄເມຍ຺ຍ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອາໂລກິເຕ ວິໂລກິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສມິຎ຺ຊິເຕ ປສາຣິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣເຓ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອສິເຕ ປີເຕ ຂາຍິເຕ ສາຍິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ເມ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ຄເຕ ຐິເຕ ນິສິນ຺ເນ ສຸຕ຺ເຕ ຊາຄຣິເຕ ຠາສິເຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ. ສໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ກາລໍ ອາຄເມຍ຺ຍ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂາ ເວທນາ, ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ສຸຂາ ເວທນາ. ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ໂຂ ປນ ກາໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຸຂາ ເວທນາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ! ໂສ ກາເຍ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ກາເຍ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ວຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ໂຍ ກາເຍ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ປຫີຍຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ໂຂ ປນ ກາໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ! ໂສ ກາເຍ ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ກາເຍ ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ…ເປ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ໂຍ ກາເຍ ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ, ໂສ ປຫີຍຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ໂຂ ປນ ກາໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ! ໂສ ກາເຍ ຈ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ກາເຍ ຈ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ…ເປ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ໂຍ ກາເຍ ຈ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ, ໂສ ປຫີຍຕິ.

‘‘ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຊ຺ໂຌສິຕາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕິ; ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຊ຺ໂຌສິຕາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕິ; ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຊ຺ໂຌສິຕາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕິ. ໂສ ສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ; ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ; ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ໂສ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ [ສີຕິຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ປຊານາຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ວຏ຺ຏິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຕລປ຺ປທີໂປ ຌາເຍຍ຺ຍ, ຕສ຺ເສວ ເຕລສ຺ສ ຈ ວຏ຺ຏິຍາ ຈ ປຣິຍາທານາ ອນາຫາໂຣ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ‘ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍເຄລຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໖. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ຄິລານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ສໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ກາລໍ ອາຄເມຍ຺ຍ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ… ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ…ເປ… ຠາສິເຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ສໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊາໂນ ກາລໍ ອາຄເມຍ຺ຍ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ ສມ຺ປຊານສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂາ ເວທນາ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ສຸຂາ ເວທນາ; ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ໂຂ ປນ ຜສ຺ໂສ ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຸຂາ ເວທນາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ! ໂສ ຜສ຺ເສ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ຜສ຺ເສ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ວຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ໂຍ ຜສ຺ເສ ຈ ສຸຂາຍ ຈ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ, ໂສ ປຫີຍຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ສຕສ຺ສ…ເປ… ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ…ເປ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ; ສາ ຈ ໂຂ ປຏິຈ຺ຈ, ໂນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ. ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ? ອິມເມວ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ…ເປ… ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ’’.

໙. ອນິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໗. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຜສ຺ສມູລກສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໘. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ຜສ຺ສຊາ ຜສ຺ສມູລກາ ຜສ຺ສນິທານາ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ສຸຂເວທນິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂາ ເວທນາ. ຕສ຺ເສວ ສຸຂເວທນິຍສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ນິໂຣຘາ, ຍໍ ຕຊ຺ຊໍ ເວທຍິຕໍ ສຸຂເວທນິຍໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຸຂາ ເວທນາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວູປສມ຺ມຕິ. ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ຕສ຺ເສວ ທຸກ຺ຂເວທນິຍສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ນິໂຣຘາ, ຍໍ ຕຊ຺ຊໍ ເວທຍິຕໍ ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວູປສມ຺ມຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ຕສ຺ເສວ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ນິໂຣຘາ, ຍໍ ຕຊ຺ຊໍ ເວທຍິຕໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວູປສມ຺ມຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຏ຺ຐານໍ ສງ຺ຆຏ຺ຏນສໂມຘານາ [ສງ຺ຂຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສໂມຘານາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ສງ຺ຆຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສໂມຘານາ (ກ.) ສໍ. ນິ. ໒.໖໒ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ອຸສ຺ມາ ຊາຍຕິ, ເຕໂຊ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ເຕສໍເຍວ ກຏ຺ຐານໍ ນານາຠາວາ ວິນິກ຺ເຂປາ, ຍາ ຕຊ຺ຊາ ອຸສ຺ມາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວູປສມ຺ມຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ຜສ຺ສຊາ ຜສ຺ສມູລກາ ຜສ຺ສນິທານາ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ. ຕຊ຺ຊໍ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຊ຺ຊສ຺ສ ຜສ຺ສສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ສຄາຖາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສມາຘິ ສຸຂໍ ປຫາເນນ, ປາຕາລໍ ທຏ຺ຐພ຺ເພນ ຈ;

ສລ຺ເລນ ເຈວ ເຄລຎ຺ຎາ, ອນິຈ຺ຈ ຜສ຺ສມູລກາຕິ.