໘. ຉນ຺ນສຸຕ຺ຕໍ

໙໐. ເອກໍ ສມຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣນ຺ຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອວາປຸຣຓໍ [ອປາປຸຣຓໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາທາຍ ວິຫາເຣນ ວິຫາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂອວທນ຺ຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເຖຣາ, ອນຸສາສນ຺ຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເຖຣາ, ກໂຣນ຺ຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເຖຣາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ, ຍຖາຫໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຉນ຺ນໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຣູປໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ອນິຈ຺ຈໍ; ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ; ສຎ຺ຎາ ອນິຈ຺ຈາ; ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ; ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ຣູປໍ ອນຕ຺ຕາ; ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ. ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ; ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມຍ຺ຫມ຺ປິ ໂຂ ເອຕໍ ເອວໍ [ມຍ຺ຫມ຺ປິ ໂຂ ເອວໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ໂຫຕິ – ‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ, ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ; ຣູປໍ ອນຕ຺ຕາ, ເວທນາ … ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ. ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ, ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’ຕິ. ອຖ ຈ ປນ ເມ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມເຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂເຍ ວິຣາເຄ ນິໂຣເຘ ນິພ຺ພາເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນາຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ປຣິຕສ຺ສນາ ອຸປາທານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ຕຕິ ມານສໍ – ‘ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ? ນ ໂຂ ປເນວໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສໂຕ ໂຫຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ເມ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ ຍຖາຫໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ປໂຫຕິ ຈ ເມ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ຍຖາຫໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ; ອຕ຺ຖິ ຈ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອານນ຺ເທ ຕາວຕິກາ ວິສ຺ສຏ຺ຐິ [ວິສ຺ສຕ຺ຖິ (?)]. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ໂກສມ຺ພີ ໂຆສິຕາຣາໂມ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເອກມິທາຫໍ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ສມຍໍ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣາມິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອວາປຸຣຓໍ ອາທາຍ ວິຫາເຣນ ວິຫາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ໂອວທນ຺ຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເຖຣາ, ອນຸສາສນ຺ຕຸ ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເຖຣາ, ກໂຣນ຺ຕຸ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເຖຣາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ຍຖາຫໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ມໍ, ອາວຸໂສ, ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ຣູປໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ອນິຈ຺ຈໍ; ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ; ຣູປໍ ອນຕ຺ຕາ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ. ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ, ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’’’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ມຍ຺ຫມ຺ປິ ໂຂ ເອຕໍ ເອວໍ ໂຫຕິ – ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ, ຣູປໍ ອນຕ຺ຕາ, ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ. ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ, ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’ຕິ. ອຖ ຈ ປນ ເມ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມເຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂເຍ ວິຣາເຄ ນິໂຣເຘ ນິພ຺ພາເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນາຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ປຣິຕສ຺ສນາ ອຸປາທານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ຕຕິ ມານສໍ – ‘ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ? ນ ໂຂ ປເນວໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສໂຕ ໂຫຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ເມ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ ຍຖາຫໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍນ຺ຕິ!

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕຣາເມ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ປໂຫຕິ ຈ ເມ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ຍຖາຫໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ. ອຕ຺ຖິ ຈ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອານນ຺ເທ ຕາວຕິກາ ວິສ຺ສຏ຺ຐິ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂອວທຕຸ ມໍ, ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ; ອນຸສາສຕຸ ມໍ, ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ; ກໂຣຕຸ ເມ, ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ຍຖາຫໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເອຕ຺ຕເກນປິ ມຍໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຕມນາ ອປິ ນາມ ຕໍ [ອຕ຺ຕມນາ ອຠິຣທ຺ຘາ, ຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ອາວິ ອກາສິ ຂີລໍ ຉິນ຺ທິ [ປຠິນ຺ທິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ໂອທຫາວຸໂສ, ຉນ຺ນ, ໂສຕໍ; ຠພ຺ໂພສິ [ຠພ຺ໂພ ຕ຺ວໍ (ກ.)] ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ຕາວຕເກເນວ [ຕາວເທວ (ສີ.)] ອຸຬາຣໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ – ‘‘ຠພ຺ໂພ ກິຣສ຺ມິ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຕຸ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ, ສມ຺ມຸຂາ ຈ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ກຈ຺ຈານໂຄຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ໂອວທນ຺ຕສ຺ສ – ທ຺ວຍນິສ຺ສິໂຕ ຂ຺ວາຍໍ, ກຈ຺ຈານ, ໂລໂກ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອຕ຺ຖິຕຎ຺ເຈວ ນຕ຺ຖິຕຎ຺ຈ. ໂລກສມຸທຍໍ ໂຂ, ກຈ຺ຈານ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ ຍາ ໂລເກ ນຕ຺ຖິຕາ, ສາ ນ ໂຫຕິ. ໂລກນິໂຣຘໍ ໂຂ, ກຈ຺ຈານ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ ຍາ ໂລເກ ອຕ຺ຖິຕາ, ສາ ນ ໂຫຕິ. ອຸປຍຸປາທານາຠິນິເວສວິນິພນ຺ໂຘ ຂ຺ວາຍໍ, ກຈ຺ຈານ, ໂລໂກ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕໍ ຈາຍໍ ອຸປຍຸປາທານໍ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍໍ ນ ອຸເປຕິ ນ ອຸປາທິຍຕິ ນາຘິຏ຺ຐາຕິ ‘ອຕ຺ຕາ ເມ’ຕິ. ທຸກ຺ຂເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌມານໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ນ ກງ຺ຂຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉຕິ. ອປຣປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຎາຓເມວສ຺ສ ເອຕ຺ຖ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ກຈ຺ຈານ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ. ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ໂຂ, ກຈ຺ຈານ, ອຍເມໂກ ອນ຺ໂຕ. ສພ຺ພໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ. ເອເຕ ເຕ, ກຈ຺ຈານ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ; ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມຕໍ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ໂຫຕິ ເຍສໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ຕາທິສາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣໂຍ ອນຸກມ຺ປກາ ອຕ຺ຖກາມາ ໂອວາທກາ ອນຸສາສກາ. ອິທຎ຺ຈ ປນ ເມ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ໂມ ອຠິສມິໂຕ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.