ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ
ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາໂຍ
ຂນ຺ຘວຄ຺ໂຄ
໑. ຂນ຺ຘສໍຍຸຕ຺ຕໍ
໑. ນກຸລປິຕຸວຄ຺ໂຄ
໑. ນກຸລປິຕຸສຸຕ຺ຕໍ
໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຠຄ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕິ ສຸສຸມາຣຄິເຣ [ສຸໍສຸມາຣຄິເຣ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເຠສກຬາວເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ ນກຸລປິຕາ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ນກຸລປິຕາ ຄຫປຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –
‘‘ອຫມສ຺ມິ, ຠນ຺ເຕ, ຊິຓ຺ໂຓ ວຸຑ຺ໂຒ ມຫລ຺ລໂກ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ອາຕຸຣກາໂຍ ອຠິກ຺ຂຓາຕງ຺ໂກ. ອນິຈ຺ຈທສ຺ສາວີ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ມໂນຠາວນີຍານຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ. ໂອວທຕຸ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ; ອນຸສາສຕຸ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ; ຍໍ ມມສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ.
‘‘ເອວເມຕໍ, ຄຫປຕິ, ເອວເມຕໍ, ຄຫປຕິ! ອາຕຸໂຣ ຫາຍໍ, ຄຫປຕິ, ກາໂຍ ອຓ຺ຑຠູໂຕ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ. ໂຍ ຫິ, ຄຫປຕິ, ອິມໍ ກາຍໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ມຸຫຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊາເນຍ຺ຍ, ກິມຎ຺ຎຕ຺ຣ ພາລ຺ຍາ? ຕສ຺ມາຕິຫ ເຕ, ຄຫປຕິ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອາຕຸຣກາຍສ຺ສ ເມ ສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ອນາຕຸຣໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຄຫປຕິ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.
ອຖ ໂຂ ນກຸລປິຕາ ຄຫປຕິ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ນກຸລປິຕຣໍ ຄຫປຕິໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວິປ຺ປສນ຺ນານິ ໂຂ ເຕ, ຄຫປຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ; ປຣິສຸທ຺ໂຘ ມຸຂວຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍທາໂຕ. ອລຕ຺ຖ ໂນ ອຊ຺ຊ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ສວນາຍາ’’ຕິ?
‘‘ກຖຎ຺ຫິ ໂນ ສິຍາ, ຠນ຺ເຕ! ອິທານາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ອມເຕນ ອຠິສິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ອມເຕນ ອຠິສິຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ອຫມສ຺ມິ, ຠນ຺ເຕ, ຊິຓ຺ໂຓ ວຸຑ຺ໂຒ ມຫລ຺ລໂກ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ອາຕຸຣກາໂຍ ອຠິກ຺ຂຓາຕງ຺ໂກ. ອນິຈ຺ຈທສ຺ສາວີ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ມໂນຠາວນີຍານຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ. ໂອວທຕຸ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ; ອນຸສາສຕຸ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ; ຍໍ ມມສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’’ຕິ.
‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ເອວເມຕໍ, ຄຫປຕິ, ເອວເມຕໍ, ຄຫປຕິ! ອາຕຸໂຣ ຫາຍໍ, ຄຫປຕິ, ກາໂຍ ອຓ຺ຑຠູໂຕ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ. ໂຍ ຫິ, ຄຫປຕິ, ອິມໍ ກາຍໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ມຸຫຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຏິຊາເນຍ຺ຍ, ກິມຎ຺ຎຕ຺ຣ ພາລ຺ຍາ? ຕສ຺ມາຕິຫ ເຕ ຄຫປຕິ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ອາຕຸຣກາຍສ຺ສ ເມ ສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ອນາຕຸຣໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຄຫປຕິ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ອມເຕນ ອຠິສິຕ຺ໂຕ’’ຕິ.
‘‘ນ ຫິ ປນ ຕໍ, ຄຫປຕິ, ປຏິຠາສິ ຠຄວນ຺ຕໍ [ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ (ສີ.)] ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕຸໍ – ‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອາຕຸຣກາໂຍ ເຈວ ໂຫຕິ ອາຕຸຣຈິຕ຺ໂຕ ຈ, ກິຕ຺ຕາວຕາ ຈ ປນ ອາຕຸຣກາໂຍ ຫິ ໂຂ ໂຫຕິ ໂນ ຈ ອາຕຸຣຈິຕ຺ໂຕ’’’ຕິ? ‘‘ທູຣໂຕປິ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຕຸໍ. ສາຘຸ ວຕາຍສ຺ມນ຺ຕໍເຍວ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ.
‘‘ເຕນ ຫິ, ຄຫປຕິ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ນກຸລປິຕາ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອາຕຸຣກາໂຍ ເຈວ ໂຫຕິ, ອາຕຸຣຈິຕ຺ໂຕ ຈ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ຣູປໍ, ມມ ຣູປ’ນ຺ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ຣູປໍ, ມມ ຣູປ’ນ຺ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ ຕໍ ຣູປໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຣູປວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ.
‘‘ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ເວທນາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ເວທນໍ, ເວທນາຍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ເວທນາ, ມມ ເວທນາ’ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ເວທນາ, ມມ ເວທນາ’ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ, ສາ ເວທນາ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເວທນາວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ.
‘‘ສຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ສຎ຺ຎາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ສຎ຺ຎໍ, ສຎ຺ຎາຍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາ, ມມ ສຎ຺ຎາ’ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາ, ມມ ສຎ຺ຎາ’ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ, ສາ ສຎ຺ຎາ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎາວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ.
‘‘ສງ຺ຂາເຣ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ສງ຺ຂາຣວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ສງ຺ຂາເຣ, ສງ຺ຂາເຣສຸ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ສງ຺ຂາຣາ, ມມ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ສງ຺ຂາຣາ, ມມ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ, ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ວິປຣິຓມນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ.
‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ມມ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ມມ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ, ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອາຕຸຣກາໂຍ ເຈວ ໂຫຕິ ອາຕຸຣຈິຕ຺ໂຕ ຈ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອາຕຸຣກາໂຍ ຫິ ໂຂ ໂຫຕິ ໂນ ຈ ອາຕຸຣຈິຕ຺ໂຕ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ນ ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ຣູປໍ, ມມ ຣູປ’ນ຺ຕິ ນ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ຣູປໍ, ມມ ຣູປ’ນ຺ຕິ ອປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ, ຕໍ ຣູປໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຣູປວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ.
‘‘ນ ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ເວທນາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ເວທນໍ, ນ ເວທນາຍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ເວທນາ, ມມ ເວທນາ’ຕິ ນ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ເວທນາ, ມມ ເວທນາ’ຕິ ອປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ, ສາ ເວທນາ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເວທນາວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ.
‘‘ນ ສຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ສຎ຺ຎາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ສຎ຺ຎໍ, ນ ສຎ຺ຎາຍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາ, ມມ ສຎ຺ຎາ’ຕິ ນ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາ, ມມ ສຎ຺ຎາ’ຕິ ອປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ, ສາ ສຎ຺ຎາ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎາວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ.
``ນ ສງ຺ຂາເຣ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ສງ຺ຂາຣວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ສງ຺ຂາເຣ, ນ ສງ຺ຂາເຣສຸ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ສງ຺ຂາຣາ, ມມ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ນ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ສງ຺ຂາຣາ, ມມ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ອປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ, ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ວິປຣິຓມນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ.
‘‘ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ‘ອຫໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ມມ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ນ ປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ‘ອຫໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ມມ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ອປຣິຍຸຏ຺ຐຏ຺ຐາຍິໂນ, ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອາຕຸຣກາໂຍ ໂຫຕິ ໂນ ຈ ອາຕຸຣຈິຕ຺ໂຕ’’ຕິ.
ອິທມໂວຈ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຕມໂນ ນກຸລປິຕາ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ. ປຐມໍ.
໒. ເທວທຫສຸຕ຺ຕໍ
໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ [ສກ຺ເຍສຸ (ກ.)] ວິຫຣຕິ ເທວທຫໍ ນາມ ສກ຺ຍານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ປຈ຺ຉາຠູມຄມິກາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຉາຠູມໍ ຊນປທໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ປຈ຺ຉາຠູເມ ຊນປເທ ນິວາສໍ ກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ.
‘‘ອປໂລກິໂຕ ປນ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອປໂລກິໂຕ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ອປໂລເກຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ. ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸຄ຺ຄາຫໂກ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ.
ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ເອຬຄລາຄຸມ຺ເພ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ [ສາຣາຓີຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມ ມຍໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຈ຺ຉາຠູມໍ ຊນປທໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ປຈ຺ຉາຠູເມ ຊນປເທ ນິວາສໍ ກປ຺ເປຕຸໍ. ອປໂລກິໂຕ ໂນ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ.
‘‘ສນ຺ຕິ ຫາວຸໂສ, ນານາເວຣຊ຺ຊຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຓ຺ຑິຕາປິ ຄຫປຕິປຓ຺ຑິຕາປິ ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິໍວາທີ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ [ກິໍວາທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ (ປີ. ກ.)] ສຕ຺ຖາ ກິມກ຺ຂາຍີຕິ, ກຈ຺ຈິ ໂວ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ຘມ຺ມາ ສຸສ຺ສຸຕາ ສຸຄ຺ຄຫິຕາ ສຸມນສິກຕາ ສູປຘາຣິຕາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ ປຎ຺ຎາຍ, ຍຖາ ພ຺ຍາກຣມານາ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ ເຈວ ຠຄວໂຕ ອສ຺ສຖ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍາຖ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ [ວາທານຸປາໂຕ (ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປາຐນ຺ຕຣໍ)] ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’’ຕິ?
‘‘ທູຣໂຕປິ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຕຸໍ. ສາຘຸ ວຕາຍສ຺ມນ຺ຕໍເຍວ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫາວຸໂສ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –
‘‘ສນ຺ຕິ ຫາວຸໂສ, ນານາເວຣຊ຺ຊຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ …ເປ… ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິໍວາທີ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຖາ ກິມກ຺ຂາຍີ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖາ’’’ຕິ.
‘‘ເອວໍ ພ຺ຍາກເຕປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຸເຍວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ…ເປ… ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິສ຺ມິໍ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຣູເປ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’’’ຕິ.
‘‘ເອວໍ ພ຺ຍາກເຕປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຸເຍວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ…ເປ… ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິໍ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຣູເປ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຣູເປ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອວິຄຕຣາຄສ຺ສ [ອວີຕຣາຄສ຺ສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ອວິຄຕເປມສ຺ສ ອວິຄຕປິປາສສ຺ສ ອວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ອວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ ອວິຄຕຣາຄສ຺ສ…ເປ… ອວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ເຕສໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ວິຎ຺ຎາເຓ ອວິຄຕຣາຄສ຺ສ ອວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ອວິຄຕເປມສ຺ສ ອວິຄຕປິປາສສ຺ສ ອວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ອວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຣູເປ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’’’ຕິ.
‘‘ເອວໍ ພ຺ຍາກເຕປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຸເຍວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຓ຺ຑິຕາປິ ຄຫປຕິປຓ຺ຑິຕາປິ ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິໍ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອານິສໍສໍ ທິສ຺ວາ ຣູເປ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຣູເປ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ວິຄຕຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ວິຄຕເປມສ຺ສ ວິຄຕປິປາສສ຺ສ ວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ ວິຄຕຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ວິຄຕເປມສ຺ສ ວິຄຕປິປາສສ຺ສ ວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ເຕສໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ວິຎ຺ຎາເຓ ວິຄຕຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ວິຄຕເປມສ຺ສ ວິຄຕປິປາສສ຺ສ ວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອານິສໍສໍ ທິສ຺ວາ ຣູເປ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’’’ຕິ.
‘‘ອກຸສເລ ຈາວຸໂສ, ຘມ຺ເມ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ສຸໂຂ ວິຫາໂຣ ອຠວິສ຺ສ ອວິຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ, ນຍິທໍ ຠຄວາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ ວຓ຺ເຓຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ໂຂ ວິຫາໂຣ ສວິຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ, ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ ວຓ຺ເຓຕິ.
‘‘ກຸສເລ ຈາວຸໂສ, ຘມ຺ເມ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ໂຂ ວິຫາໂຣ ອຠວິສ຺ສ ສວິຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ, ນຍິທໍ ຠຄວາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທໍ ວຓ຺ເຓຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ກຸສເລ ຘມ຺ເມ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ສຸໂຂ ວິຫາໂຣ ອວິຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ, ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທໍ ວຓ຺ເຓຕີ’’ຕິ.
ອິທມໂວຈາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.
໓. ຫາລິທ຺ທິການິສຸຕ຺ຕໍ
໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອວນ຺ຕີສຸ ວິຫຣຕິ ກຸຣຣຆເຣ [ກຸລຆເຣ (ກ.)] ປປາເຕ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ຫາລິທ຺ທິການິ [ຫາລິທ຺ທການິ (ສີ.), ຫລິທ຺ທິການິ (ສ຺ຍາ.)] ຄຫປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຫາລິທ຺ທິການິ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວຸຕ຺ຕມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ອຏ຺ຐກວຄ຺ຄິເຍ ມາຄຓ຺ຑິຍປຎ຺ເຫ –
‘‘ໂອກໍ ປຫາຍ ອນິເກຕສາຣີ,
ຄາເມ ອກຸພ຺ພໍ [ອກ຺ຣຸພ຺ພໍ (ກ.)] ມຸນິ ສນ຺ຖວານິ [ສນ຺ຘວານິ (ກ.)];
ກາເມຫິ ຣິຕ຺ໂຕ ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນ [ອປຸເຣກ຺ຂຣາໂນ (ສີ. ສຸຕ຺ຕນິປາເຕປິ) ໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ໕-໑໓໕ ສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ],
ກຖໍ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຍິຣາ’’ຕິ.
‘‘ອິມສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?
‘‘ຣູປຘາຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂອໂກ. ຣູປຘາຕຸຣາຄວິນິພນ຺ຘຎ຺ຈ [… ວິນິພທ຺ຘຎ຺ຊ (ປີ. ສີ. ອຏ຺ຐ.)] ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ໂອກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວທນາຘາຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂອໂກ. ເວທນາຘາຕຸຣາຄວິນິພນ຺ຘຎ຺ຈ ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ໂອກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຎ຺ຎາຘາຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂອໂກ. ສຎ຺ຎາຘາຕຸຣາຄວິນິພນ຺ຘຎ຺ຈ ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ໂອກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສງ຺ຂາຣຘາຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂອໂກ. ສງ຺ຂາຣຘາຕຸຣາຄວິນິພນ຺ຘຎ຺ຈ ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ໂອກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂອກສາຣີ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອໂນກສາຣີ ໂຫຕິ? ຣູປຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ [ນນ຺ທິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ອຸປຍຸປາທານາ [ອຸປາຍຸປາທານາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ [ອນຠາວກຕາ (ສີ. ປີ.), ອນຠາວໍຄຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ‘ອໂນກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວທນາຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ… ສຎ຺ຎາຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ… ສງ຺ຂາຣຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ… ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ອຸປຍຸປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ‘ອໂນກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອໂນກສາຣີ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ນິເກຕສາຣີ ໂຫຕິ? ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ‘ນິເກຕສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສທ຺ທນິມິຕ຺ຕ…ເປ… ຄນ຺ຘນິມິຕ຺ຕ… ຣສນິມິຕ຺ຕ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພນິມິຕ຺ຕ… ຘມ຺ມນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ‘ນິເກຕສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ນິເກຕສາຣີ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອນິເກຕສາຣີ ໂຫຕິ? ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ‘ອນິເກຕສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສທ຺ທນິມິຕ຺ຕ… ຄນ຺ຘນິມິຕ຺ຕ… ຣສນິມິຕ຺ຕ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພນິມິຕ຺ຕ… ຘມ຺ມນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ‘ອນິເກຕສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອນິເກຕສາຣີ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ຄາເມ ສນ຺ຖວຊາໂຕ [ສນ຺ຘວຊາໂຕ (ກ.)] ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ຄິຫີຫິ [ຄິຫິ (ກ.)] ສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ສຫນນ຺ທີ ສຫໂສກີ, ສຸຂິເຕສຸ ສຸຂິໂຕ, ທຸກ຺ຂິເຕສຸ ທຸກ຺ຂິໂຕ, ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍສຸ ອຕ຺ຕນາ ເຕສຸ ໂຍຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຄາເມ ສນ຺ຖວຊາໂຕ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ຄາເມ ນ ສນ຺ຖວຊາໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຄິຫີຫິ [ຄິຫິ (ກ.)] ອສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ນ ສຫນນ຺ທີ ນ ສຫໂສກີ ນ ສຸຂິເຕສຸ ສຸຂິໂຕ ນ ທຸກ຺ຂິເຕສຸ ທຸກ຺ຂິໂຕ, ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍສຸ ນ ອຕ຺ຕນາ ເຕສຸ ໂຍຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຄາເມ ນ ສນ຺ຖວຊາໂຕ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ກາເມຫິ ອຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາເມສຸ ອວິຄຕຣາໂຄ ໂຫຕິ ອວິຄຕຉນ຺ໂທ ອວິຄຕເປໂມ ອວິຄຕປິປາໂສ ອວິຄຕປຣິຬາໂຫ ອວິຄຕຕຓ຺ໂຫ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກາເມຫິ ອຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ກາເມຫິ ຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາເມສຸ ວິຄຕຣາໂຄ ໂຫຕິ ວິຄຕຉນ຺ໂທ ວິຄຕເປໂມ ວິຄຕປິປາໂສ ວິຄຕປຣິຬາໂຫ ວິຄຕຕຓ຺ໂຫ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກາເມຫິ ຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ປຸຣກ຺ຂຣາໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ປຸຣກ຺ຂຣາໂນ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ກຖໍ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເອວຣູປິໍ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ – ‘ນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາສິ; ອຫໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາມິ. ກິໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານິສ຺ສສິ? ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ ຕ຺ວມສິ; ອຫມສ຺ມິ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ. ປຸເຣ ວຈນີຍໍ ປຈ຺ຉາ ອວຈ; ປຈ຺ຉາ ວຈນີຍໍ ປຸເຣ ອວຈ. ສຫິຕໍ ເມ, ອສຫິຕໍ ເຕ. ອຘິຈິຓ຺ຓໍ ເຕ ວິປຣາວຕ຺ຕໍ. ອາໂຣປິໂຕ ເຕ ວາໂທ; ຈຣ ວາທປ຺ປໂມກ຺ຂາຍ. ນິຄ຺ຄຫິໂຕສິ; ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກຖໍ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ກຖໍ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ເອວຣູປິໍ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ – ‘ນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາສິ…ເປ… ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກຖໍ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ.
‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອຏ຺ຐກວຄ຺ຄິເຍ ມາຄຓ຺ຑິຍປຎ຺ເຫ –
‘‘ໂອກໍ ປຫາຍ ອນິເກຕສາຣີ,
ຄາເມ ອກຸພ຺ພໍ ມຸນິສນ຺ຖວານິ;
ກາເມຫິ ຣິຕ຺ໂຕ ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນ,
ກຖໍ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຍິຣາ’’ຕິ.
‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.
໔. ທຸຕິຍຫາລິທ຺ທິການິສຸຕ຺ຕໍ
໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອວນ຺ຕີສຸ ວິຫຣຕິ ກຸຣຣຆເຣ ປປາເຕ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ຫາລິທ຺ທິການິ ຄຫປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຫາລິທ຺ທິການິ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວຸຕ຺ຕມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສກ຺ກປຎ຺ເຫ – ‘ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ຐາ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມິໂນ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສານາ ເສຏ຺ຐາ ເທວມນຸສ຺ສານ’’’ນ຺ຕິ.
‘‘ອິມສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?
‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ອຸປຍຸປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ, ເຕສໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.
‘‘ເວທນາຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ… ສຎ຺ຎາຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ… ສງ຺ຂາຣຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ… ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ອຸປຍຸປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ, ເຕສໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.
‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ສກ຺ກປຎ຺ເຫ – ‘ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ຐາ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມິໂນ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສານາ ເສຏ຺ຐາ ເທວມນຸສ຺ສານ’’’ນ຺ຕິ.
‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.
໕. ສມາຘິສຸຕ຺ຕໍ
໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາເວຖ; ສມາຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ກິຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ? ຣູປສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ, ເວທນາຍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ, ສຎ຺ຎາຍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ, ສງ຺ຂາຣານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ’’.
‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ໂກ ເວທນາຍ ສມຸທໂຍ, ໂກ ສຎ຺ຎາຍ ສມຸທໂຍ, ໂກ ສງ຺ຂາຣານໍ ສມຸທໂຍ, ໂກ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ.
‘‘ກິຎ຺ຈ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ? ຣູປໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຣູປໍ ອຠິນນ຺ທໂຕ ອຠິວທໂຕ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນນ຺ທີ. ຍາ ຣູເປ ນນ຺ທີ ຕທຸປາທານໍ. ຕສ຺ສຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ; ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ; ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.
‘‘ເວທນໍ ອຠິນນ຺ທຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ ອຠິນນ຺ທຕິ… ສງ຺ຂາເຣ ອຠິນນ຺ທຕິ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠິນນ຺ທໂຕ ອຠິວທໂຕ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນນ຺ທີ. ຍາ ວິຎ຺ຎາເຓ ນນ຺ທີ ຕທຸປາທານໍ. ຕສ຺ສຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ; ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ; ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.
‘‘ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ; ອຍໍ ເວທນາຍ ສມຸທໂຍ; ອຍໍ ສຎ຺ຎາຍ ສມຸທໂຍ; ອຍໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ສມຸທໂຍ; ອຍໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ.
‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ, ໂກ ເວທນາຍ… ໂກ ສຎ຺ຎາຍ… ໂກ ສງ຺ຂາຣານໍ… ໂກ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ?
ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ.
‘‘ກິຎ຺ຈ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ? ຣູປໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຣູປໍ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຍາ ຣູເປ ນນ຺ທີ ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ນນ຺ທີນິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.
‘‘ເວທນໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ເວທນໍ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຍາ ເວທນາຍ ນນ຺ທີ ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ນນ຺ທີນິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.
‘‘ສຎ຺ຎໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ…ເປ… ສງ຺ຂາເຣ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາເຣ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຍາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ນນ຺ທີ ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ນນ຺ທີນິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.
‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຍາ ວິຎ຺ຎາເຓ ນນ຺ທີ ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ນນ຺ທີນິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.
‘‘ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ, ອຍໍ ເວທນາຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ, ອຍໍ ສຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ, ອຍໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ, ອຍໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.
໖. ປຏິສລ຺ລາຓສຸຕ຺ຕໍ
໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ປຏິສລ຺ລາເຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຄມາປຊ຺ຊຖ. ປຏິສລ຺ລີໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ກິຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ? ຣູປສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ, ເວທນາຍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ, ສຎ຺ຎາຍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ, ສງ຺ຂາຣານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ’’…ເປ… (ຍຖາ ປຐມສຸຕ຺ເຕ ຕຖາ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ໂພ.) ຉຏ຺ຐໍ.
໗. ອຸປາທາປຣິຕສ຺ສນາສຸຕ຺ຕໍ
໗. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຸປາທາປຣິຕສ຺ສນຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ອນຸປາທາອປຣິຕສ຺ສນຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ, ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທາປຣິຕສ຺ສນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ, ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຣູປໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຣູປວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ຣູປວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຣູປວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິຊາ ປຣິຕສ຺ສນາ ຘມ຺ມສມຸປ຺ປາທາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຈຕໂສ ປຣິຍາທານາ ອຸຕ຺ຕາສວາ ຈ ໂຫຕິ ວິຆາຕວາ ຈ ອເປກ຺ຂວາ ຈ ອຸປາທາຍ ຈ ປຣິຕສ຺ສຕິ.
‘‘ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ເວທນາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ເວທນໍ, ເວທນາຍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ສ ສາ ເວທນາ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເວທນາວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ເວທນາວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເວທນາວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິຊາ ປຣິຕສ຺ສນາ ຘມ຺ມສມຸປ຺ປາທາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຈຕໂສ ປຣິຍາທານາ ອຸຕ຺ຕາສວາ ຈ ໂຫຕິ ວິຆາຕວາ ຈ ອເປກ຺ຂວາ ຈ ອຸປາທາຍ ຈ ປຣິຕສ຺ສຕິ.
‘‘ສຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ສງ຺ຂາເຣ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ສງ຺ຂາຣວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ສງ຺ຂາເຣ, ສງ຺ຂາເຣສຸ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ສ ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ວິປຣິຓມນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິຊາ ປຣິຕສ຺ສນາ ຘມ຺ມສມຸປ຺ປາທາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຈຕໂສ ປຣິຍາທານາ ອຸຕ຺ຕາສວາ ຈ ໂຫຕິ ວິຆາຕວາ ຈ ອເປກ຺ຂວາ ຈ ອຸປາທາຍ ຈ ປຣິຕສ຺ສຕິ.
‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິຊາ ປຣິຕສ຺ສນາ ຘມ຺ມສມຸປ຺ປາທາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຈຕໂສ ປຣິຍາທານາ ອຸຕ຺ຕາສວາ ຈ ໂຫຕິ ວິຆາຕວາ ຈ ອເປກ຺ຂວາ ຈ ອຸປາທາຍ ຈ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທາປຣິຕສ຺ສນາ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປາທາອປຣິຕສ຺ສນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ, ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ນ ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຣູປໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຣູປວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນ ຣູປວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ນ ຣູປວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິຊາ ປຣິຕສ຺ສນາ ຘມ຺ມສມຸປ຺ປາທາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຈຕໂສ ອປຣິຍາທານາ ນ ເຈວຸຕ຺ຕາສວາ [ນ ເຈວ ອຸຕ຺ຕາສວາ (ປີ. ກ.)] ໂຫຕິ ນ ຈ ວິຆາຕວາ ນ ຈ ອເປກ຺ຂວາ, ອນຸປາທາຍ ຈ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ.
‘‘ນ ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ເວທນາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ເວທນໍ, ນ ເວທນາຍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ສ ສາ ເວທນາ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເວທນາວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນ ເວທນາວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ນ ເວທນາວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິຊາ ປຣິຕສ຺ສນາ ຘມ຺ມສມຸປ຺ປາທາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຈຕໂສ ອປຣິຍາທານາ ນ ເຈວຸຕ຺ຕາສວາ ໂຫຕິ ນ ຈ ວິຆາຕວາ ນ ຈ ອເປກ຺ຂວາ, ອນຸປາທາຍ ຈ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ.
‘‘ນ ສຎ຺ຎໍ…ເປ… ນ ສງ຺ຂາເຣ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ສງ຺ຂາຣວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ສງ຺ຂາເຣ, ນ ສງ຺ຂາເຣສຸ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ສ ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ວິປຣິຓມນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ນ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິຊາ ປຣິຕສ຺ສນາ ຘມ຺ມສມຸປ຺ປາທາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຈຕໂສ ອປຣິຍາທານາ ນ ເຈວຸຕ຺ຕາສວາ ໂຫຕິ ນ ຈ ວິຆາຕວາ ນ ຈ ອເປກ຺ຂວາ, ອນຸປາທາຍ ຈ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ.
‘‘ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ…ເປ… ຕສ຺ສ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ນ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມານຸປຣິວຕ຺ຕິຊາ ປຣິຕສ຺ສນາ ຘມ຺ມສມຸປ຺ປາທາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເຈຕໂສ ອປຣິຍາທານາ ນ ເຈວຸຕ຺ຕາສວາ ໂຫຕິ ນ ຈ ວິຆາຕວາ ນ ຈ ອເປກ຺ຂວາ, ອນຸປາທາຍ ຈ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປາທາ ອປຣິຕສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.
໘. ທຸຕິຍອຸປາທາປຣິຕສ຺ສນາສຸຕ຺ຕໍ
໘. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຸປາທາປຣິຕສ຺ສນຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ອນຸປາທາອປຣິຕສ຺ສນຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ…ເປ… ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທາປຣິຕສ຺ສນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຣູປໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຣູປໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຣູປວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເວທນໍ ເອຕໍ ມມ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ ເອຕໍ ມມ… ສງ຺ຂາເຣ ເອຕໍ ມມ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທາປຣິຕສ຺ສນາ ໂຫຕິ.
‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປາທາອປຣິຕສ຺ສນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຣູປໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຣູປໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຣູປວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເວທນໍ ເນຕໍ ມມ… ສຎ຺ຎໍ ເນຕໍ ມມ… ສງ຺ຂາເຣ ເນຕໍ ມມ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິປຣິຓມຕິ ອຎ຺ຎຖາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປາທາອປຣິຕສ຺ສນາ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.
໙. ກາລຕ຺ຕຍອນິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕໍ
໙. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ ອຕີຕານາຄຕໍ; ໂກ ປນ ວາໂທ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຕີຕສ຺ມິໍ ຣູປສ຺ມິໍ ອນເປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ; ອນາຄຕໍ ຣູປໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ…ເປ… ສຎ຺ຎາ ອນິຈ຺ຈາ… ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ ອຕີຕານາຄຕາ; ໂກ ປນ ວາໂທ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຕີເຕສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ອນເປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ; ອນາຄເຕ ສງ຺ຂາເຣ ນາຠິນນ຺ທຕິ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ອຕີຕານາຄຕໍ; ໂກ ປນ ວາໂທ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຕີຕສ຺ມິໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ອນເປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ; ອນາຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.
໑໐. ກາລຕ຺ຕຍທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ
໑໐. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ອຕີຕານາຄຕໍ; ໂກ ປນ ວາໂທ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຕີຕສ຺ມິໍ ຣູປສ຺ມິໍ ອນເປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ; ອນາຄຕໍ ຣູປໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເວທນາ ທຸກ຺ຂາ… ສຎ຺ຎາ ທຸກ຺ຂາ… ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຕີຕານາຄຕໍ; ໂກ ປນ ວາໂທ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຕີຕສ຺ມິໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ອນເປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ; ອນາຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.
໑໑. ກາລຕ຺ຕຍອນຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ
໑໑. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຕ຺ຕາ ອຕີຕານາຄຕໍ; ໂກ ປນ ວາໂທ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຕີຕສ຺ມິໍ ຣູປສ຺ມິໍ ອນເປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ; ອນາຄຕໍ ຣູປໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເວທນາ ອນຕ຺ຕາ… ສຎ຺ຎາ ອນຕ຺ຕາ… ສງ຺ຂາຣາ ອນຕ຺ຕາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ ອຕີຕານາຄຕໍ; ໂກ ປນ ວາໂທ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຕີຕສ຺ມິໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ອນເປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ; ອນາຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.
ນກຸລປິຕຸວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.
ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –
ນກຸລປິຕາ ເທວທຫາ, ທ຺ເວປິ ຫາລິທ຺ທິການິ ຈ;
ສມາຘິປຏິສລ຺ລາຓາ, ອຸປາທາປຣິຕສ຺ສນາ ທຸເວ;
ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ, ວຄ຺ໂຄ ເຕນ ປວຸຈ຺ຈຕິ.
໒. ອນິຈ຺ຈວຄ຺ໂຄ
໑. ອນິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕໍ
໑໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ສາວຕ຺ຖິຍໍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ…ເປ… ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ, ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ, ສຎ຺ຎາ ອນິຈ຺ຈາ, ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຣູປສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ເວທນາຍປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ສຎ຺ຎາຍປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ສງ຺ຂາເຣສຸປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ; ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.
໒. ທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ
໑໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ, ເວທນາ ທຸກ຺ຂາ, ສຎ຺ຎາ ທຸກ຺ຂາ, ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ທຸກ຺ຂໍ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.
໓. ອນຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ
໑໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຕ຺ຕາ, ເວທນາ ອນຕ຺ຕາ, ສຎ຺ຎາ ອນຕ຺ຕາ, ສງ຺ຂາຣາ ອນຕ຺ຕາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຣູປສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ເວທນາຍປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ສຎ຺ຎາຍປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ສງ຺ຂາເຣສຸປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ; ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.
໔. ຍທນິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕໍ
໑໕. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ; ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕທນຕ຺ຕາ; ຍທນຕ຺ຕາ ຕໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ; ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕທນຕ຺ຕາ; ຍທນຕ຺ຕາ ຕໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຎ຺ຎາ ອນິຈ຺ຈາ…ເປ… ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ; ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕທນຕ຺ຕາ; ຍທນຕ຺ຕາ ຕໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.
໕. ຍໍທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ
໑໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕທນຕ຺ຕາ; ຍທນຕ຺ຕາ ຕໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເວທນາ ທຸກ຺ຂາ… ສຎ຺ຎາ ທຸກ຺ຂາ… ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕທນຕ຺ຕາ; ຍທນຕ຺ຕາ ຕໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.
໖. ຍທນຕ຺ຕາສຸຕ຺ຕໍ
໑໗. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຕ຺ຕາ. ຍທນຕ຺ຕາ ຕໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເວທນາ ອນຕ຺ຕາ… ສຎ຺ຎາ ອນຕ຺ຕາ… ສງ຺ຂາຣາ ອນຕ຺ຕາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ. ຍທນຕ຺ຕາ ຕໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.
໗. ສເຫຕຸອນິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕໍ
໑໘. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ. ໂຍປິ ເຫຕຸ, ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ຣູປສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ອນິຈ຺ໂຈ. ອນິຈ຺ຈສມ຺ຠູຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈໍ ຠວິສ຺ສຕິ! ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ. ໂຍປິ ເຫຕຸ, ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ເວທນາຍ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ອນິຈ຺ໂຈ. ອນິຈ຺ຈສມ຺ຠູຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສຕິ! ສຎ຺ຎາ ອນິຈ຺ຈາ… ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ອນິຈ຺ໂຈ. ອນິຈ຺ຈສມ຺ຠູຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ! ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ອນິຈ຺ໂຈ. ອນິຈ຺ຈສມ຺ຠູຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈໍ ຠວິສ຺ສຕິ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.
໘. ສເຫຕຸທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ
໑໙. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ຣູປສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ທຸກ຺ໂຂ. ທຸກ຺ຂສມ຺ຠູຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ກຸໂຕ ສຸຂໍ ຠວິສ຺ສຕິ! ເວທນາ ທຸກ຺ຂາ… ສຎ຺ຎາ ທຸກ຺ຂາ… ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ທຸກ຺ຂໍ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ທຸກ຺ໂຂ. ທຸກ຺ຂສມ຺ຠູຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ກຸໂຕ ສຸຂໍ ຠວິສ຺ສຕິ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.
໙. ສເຫຕຸອນຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ
໒໐. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຕ຺ຕາ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ຣູປສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ອນຕ຺ຕາ. ອນຕ຺ຕສມ຺ຠູຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ກຸໂຕ ອຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສຕິ! ເວທນາ ອນຕ຺ຕາ… ສຎ຺ຎາ ອນຕ຺ຕາ… ສງ຺ຂາຣາ ອນຕ຺ຕາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ອນຕ຺ຕາ. ອນຕ຺ຕສມ຺ຠູຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ກຸໂຕ ອຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສຕິ! ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.
໑໐. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ
໒໑. ສາວຕ຺ຖິຍໍ … ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ນິໂຣໂຘ ນິໂຣໂຘ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕເມສານໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣໂຘ [ນິໂຣຘາ (ສີ. ປີ.)] ‘ນິໂຣໂຘ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ? ‘‘ຣູປໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມໍ. ຕສ຺ສ ນິໂຣໂຘ [ນິໂຣຘາ (ສີ. ປີ.)] ‘ນິໂຣໂຘ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ. ຕສ຺ສາ ນິໂຣໂຘ ‘ນິໂຣໂຘ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ. ເຕສໍ ນິໂຣໂຘ ‘ນິໂຣໂຘ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມໍ. ຕສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ‘ນິໂຣໂຘ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິເມສໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣໂຘ ‘ນິໂຣໂຘ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.
ອນິຈ຺ຈວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.
ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –
ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ, ຍທນິຈ຺ຈາປເຣ ຕໂຍ;
ເຫຕຸນາປິ ຕໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ອານນ຺ເທນ ຈ ເຕ ທສາຕິ.
໓. ຠາຣວຄ຺ໂຄ
໑. ຠາຣສຸຕ຺ຕໍ
໒໒. ສາວຕ຺ຖິຍໍ … ຕຕ຺ຣ ໂຂ … ‘‘ຠາຣຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ຠາຣຫາຣຎ຺ຈ ຠາຣາທານຎ຺ຈ ຠາຣນິກ຺ເຂປນຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາໂຣ? ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຣູປຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເວທນຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຎຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສງ຺ຂາຣຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາໂຣ’’.
‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາຣຫາໂຣ? ປຸຄ຺ຄໂລ ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ຍ຺ວາຍໍ ອາຍສ຺ມາ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາຣຫາໂຣ.
‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາຣາທານໍ? ຍາຍໍ ຕຓ຺ຫາ ໂປໂນຠວິກາ [ໂປໂນພ຺ຠວິກາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ນນ຺ທີຣາຄສຫຄຕາ [ນນ຺ທິຣາຄສຫຄຕາ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ຕຕ຺ຣຕຕ຺ຣາຠິນນ຺ທິນີ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມຕຓ຺ຫາ, ຠວຕຓ຺ຫາ, ວິຠວຕຓ຺ຫາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາຣາທານໍ.
‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາຣນິກ຺ເຂປນໍ? ໂຍ ຕສ຺ສາເຍວ ຕຓ຺ຫາຍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ ຈາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ມຸຕ຺ຕິ ອນາລໂຍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາຣນິກ຺ເຂປນ’’ນ຺ຕິ.
ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ [ວຕ຺ວາ (ສີ.) ເອວມີທິເສສຸ ຐາເນສຸ] ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –
‘‘ຠາຣາ ຫເວ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ, ຠາຣຫາໂຣ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ;
ຠາຣາທານໍ ທຸຂໍ ໂລເກ, ຠາຣນິກ຺ເຂປນໍ ສຸຂໍ.
‘‘ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ຠາຣໍ, ອຎ຺ຎໍ ຠາຣໍ ອນາທິຍ;
ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫ [ຕຓ຺ຫມພ຺ຠຸຍ຺ຫ (ປີ. ກ.)], ນິຈ຺ຉາໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. ປຐມໍ;
໒. ປຣິຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ
໒໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ເຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ ປຣິຎ຺ຎຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ? ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຘມ຺ໂມ, ເວທນາ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຘມ຺ໂມ, ສຎ຺ຎາ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຘມ຺ໂມ, ສງ຺ຂາຣາ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຘມ຺ໂມ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຘມ຺ໂມ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຎ຺ຎາ? ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສກ຺ຂໂຍ ໂມຫກ຺ຂໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຎ຺ຎາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.
໓. ອຠິຊານສຸຕ຺ຕໍ
໒໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຠິຊານໍ ອປຣິຊານໍ ອວິຣາຊຍໍ ອປ຺ປຊຫໍ ອຠພ຺ໂພ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ; ເວທນໍ ອນຠິຊານໍ ອປຣິຊານໍ ອວິຣາຊຍໍ ອປ຺ປຊຫໍ ອຠພ຺ໂພ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ; ສຎ຺ຎໍ ອນຠິຊານໍ… ສງ຺ຂາເຣ ອນຠິຊານໍ ອປຣິຊານໍ ອວິຣາຊຍໍ ອປ຺ປຊຫໍ ອຠພ຺ໂພ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ; ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຠິຊານໍ ອປຣິຊານໍ ອວິຣາຊຍໍ ອປ຺ປຊຫໍ ອຠພ຺ໂພ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຊານໍ ປຣິຊານໍ ວິຣາຊຍໍ ປຊຫໍ ຠພ຺ໂພ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ; ເວທນໍ ອຠິຊານໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠິຊານໍ ປຣິຊານໍ ວິຣາຊຍໍ ປຊຫໍ ຠພ຺ໂພ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.