໕. ວກ຺ກລິສຸຕ຺ຕໍ

໘໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ວກ຺ກລິ ກຸມ຺ຠກາຣນິເວສເນ ວິຫຣຕິ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ວກ຺ກລິ ອຸປຏ຺ຐາເກ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມຖ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຖ – ‘ວກ຺ກລິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ, ໂສ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ວເທຖ – ‘ສາຘຸ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເຍນ ວກ຺ກລິ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມຕຸ; ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ວກ຺ກລິສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ວກ຺ກລິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ, ໂສ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ; ເອວຎ຺ຈ ປນ ວເທຕິ – ‘ສາຘຸ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເຍນ ວກ຺ກລິ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມຕຸ; ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນາຍສ຺ມາ ວກ຺ກລິ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ວກ຺ກລິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ມຎ຺ຈເກ ສມໂຘສິ [ສມຎ຺ໂຈສິ (ສີ.), ສມຎ຺ໂຈປິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ສໍ + ຘູ + ອີ = ສມໂຘສິ]. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ວກ຺ກລິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອລໍ, ວກ຺ກລິ, ມາ ຕ຺ວໍ ມຎ຺ຈເກ ສມໂຘສິ. ສນ຺ຕິມານິ ອາສນານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ; ຕຕ຺ຖາຫໍ ນິສີທິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ວກ຺ກລິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ, ວກ຺ກລິ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ, ໂນ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ; ປຏິກ຺ກໂມສານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂນ ອຠິກ຺ກໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຂມນີຍໍ, ນ ຍາປນີຍໍ; ພາຬ຺ຫາ ເມ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ, ໂນ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ; ອຠິກ຺ກໂມສານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂນ ປຏິກ຺ກໂມ’’ຕິ. ‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ, ວກ຺ກລິ, ນ ກິຎ຺ຈິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ນ ໂກຈິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ຕຄ຺ຆ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອນປ຺ປກໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ອນປ຺ປໂກ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ’’ຕິ. ‘‘ກຈ຺ຈິ ປນ ຕໍ, ວກ຺ກລິ, ອຕ຺ຕາ ສີລໂຕ ນ ອຸປວທຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕາ ສີລໂຕ ອຸປວທຕີ’’ຕິ. ‘‘ໂນ ເຈ ກິຣ ຕໍ, ວກ຺ກລິ, ອຕ຺ຕາ ສີລໂຕ ອຸປວທຕິ; ອຖ ກິຎ຺ຈ ເຕ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ໂກ ຈ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ຈິຣປຏິກາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸກາໂມ, ນຕ຺ຖິ ຈ ເມ ກາຍສ຺ມິໍ ຕາວຕິກາ ພລມຕ຺ຕາ, ຍາວຕາຫໍ [ຍາຫໍ (ສີ.), ຍາຍາຫໍ (ປີ.)] ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອລໍ, ວກ຺ກລິ, ກິໍ ເຕ ອິມິນາ ປູຕິກາເຍນ ທິຏ຺ເຐນ? ໂຍ ໂຂ, ວກ຺ກລິ, ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສຕິ ໂສ ມໍ ປສ຺ສຕິ; ໂຍ ມໍ ປສ຺ສຕິ ໂສ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສຕິ. ຘມ຺ມຎ຺ຫິ, ວກ຺ກລິ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ມໍ ປສ຺ສຕິ; ມໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ວກ຺ກລິ, ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ… ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ…ເປ… ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ວກ຺ກລິໍ ອິມິນາ ໂອວາເທນ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ຄິຊ຺ຌກູໂຏ ປພ຺ພໂຕ ເຕນ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ວກ຺ກລິ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຸປຏ຺ຐາເກ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຖ ມໍ, ອາວຸໂສ, ມຎ຺ຈກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ເຍນ ອິສິຄິລິປສ຺ສໍ ກາຬສິລາ ເຕນຸປສງ຺ກມຖ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ອນ຺ຕຣຆເຣ ກາລໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ວກ຺ກລິສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ວກ຺ກລິໍ ມຎ຺ຈກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ເຍນ ອິສິຄິລິປສ຺ສໍ ກາຬສິລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ຕຎ຺ຈ ທິວາວເສສໍ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ວິຫາສິ. ອຖ ໂຂ ທ຺ເວ ເທວຕາໂຍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ຄິຊ຺ຌກູຏໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ເອກາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວກ຺ກລິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ວິໂມກ຺ຂາຍ ເຈເຕຕີ’’ຕິ. ອປຣາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂສ ຫິ ນູນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸວິມຸຕ຺ໂຕ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈຸໍ ຕາ ເທວຕາໂຍ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍນ ວກ຺ກລິ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມຖ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວກ຺ກລິໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອວໍ ວເທຖ –

‘‘‘ສຸຓາວຸໂສ ຕ຺ວໍ, ວກ຺ກລິ, ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ທ຺ວິນ຺ນຎ຺ຈ ເທວຕານໍ. ອິມໍ, ອາວຸໂສ, ຣຕ຺ຕິໍ ທ຺ເວ ເທວຕາໂຍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ຄິຊ຺ຌກູຏໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເອກາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ວກ຺ກລິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ວິໂມກ຺ຂາຍ ເຈເຕຕີຕິ. ອປຣາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ໂສ ຫິ ນູນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸວິມຸຕ຺ໂຕ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີຕິ. ຠຄວາ ຈ ຕໍ, ອາວຸໂສ ວກ຺ກລິ, ເອວມາຫ – ມາ ຠາຍິ, ວກ຺ກລິ; ມາ ຠາຍິ, ວກ຺ກລິ! ອປາປກໍ ເຕ ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອປາປິກາ ກາລກິຣິຍາ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ວກ຺ກລິ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ວກ຺ກລິໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ສຸຓາວຸໂສ ວກ຺ກລິ, ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ທ຺ວິນ຺ນຎ຺ຈ ເທວຕານ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ວກ຺ກລິ ອຸປຏ຺ຐາເກ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຖ ມໍ, ອາວຸໂສ, ມຎ຺ຈກາ ໂອໂຣເປຖ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ອຸຈ຺ເຈ ອາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ! ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ວກ຺ກລິສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ວກ຺ກລິໍ ມຎ຺ຈກາ ໂອໂຣເປສຸໍ. ‘‘ອິມໍ, ອາວຸໂສ, ຣຕ຺ຕິໍ ທ຺ເວ ເທວຕາໂຍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເອກາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ວກ຺ກລິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ວິໂມກ຺ຂາຍ ເຈເຕຕີ’ຕິ. ອປຣາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ໂສ ຫິ ນູນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸວິມຸຕ຺ໂຕ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຠຄວາ ຈ ຕໍ, ອາວຸໂສ ວກ຺ກລິ, ເອວມາຫ – ‘ມາ ຠາຍິ, ວກ຺ກລິ; ມາ ຠາຍິ, ວກ຺ກລິ! ອປາປກໍ ເຕ ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອປາປິກາ ກາລກິຣິຍາ’’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫາວຸໂສ, ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຖ – ‘ວກ຺ກລິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ໂສ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ວເທຖ – ‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນ ກງ຺ຂາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ນຕ຺ຖິ ເມ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ. ຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນ ກງ຺ຂາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ນຕ຺ຖິ ເມ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ. ຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນ ກງ຺ຂາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ນຕ຺ຖິ ເມ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນ ກງ຺ຂາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ນຕ຺ຖິ ເມ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ວກ຺ກລິສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ວກ຺ກລິ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕສຸ ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ສຕ຺ຖໍ ອາຫເຣສິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ວກ຺ກລິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ; ໂສ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ; ເອວຎ຺ຈ ວເທຕິ – ‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນ ກງ຺ຂາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ນຕ຺ຖິ ເມ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ … ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນ ກງ຺ຂາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມິ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ນຕ຺ຖິ ເມ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມີ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາຍາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍນ ອິສິຄິລິປສ຺ສໍ ກາຬສິລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ; ຍຕ຺ຖ ວກ຺ກລິນາ ກຸລປຸຕ຺ເຕນ ສຕ຺ຖມາຫຣິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ອິສິຄິລິປສ຺ສໍ ກາຬສິລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ວກ຺ກລິໍ ທູຣໂຕວ ມຎ຺ຈເກ ວິວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘໍ ເສມານໍ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຘູມາຍິຕຕ຺ຕໍ ຕິມິຣາຍິຕຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉເຕວ ປຸຣິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸຕ຺ຕຣໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ທກ຺ຂິຓໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸທ຺ຘໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອໂຘ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸທິສໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ຘູມາຍິຕຕ຺ຕໍ ຕິມິຣາຍິຕຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉເຕວ ປຸຣິມໍ ທິສໍ…ເປ… ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸທິສ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ ວກ຺ກລິສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມນ຺ເວສຕິ [ສມນ຺ເນສຕິ (ກ. ສີ. ປີ.)] – ‘ກຕ຺ຖ ວກ຺ກລິສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຕິຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ? ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາເຓນ ວກ຺ກລິ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.