໓. ຫາລິທ຺ທິການິສຸຕ຺ຕໍ

໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອວນ຺ຕີສຸ ວິຫຣຕິ ກຸຣຣຆເຣ [ກຸລຆເຣ (ກ.)] ປປາເຕ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ຫາລິທ຺ທິການິ [ຫາລິທ຺ທການິ (ສີ.), ຫລິທ຺ທິການິ (ສ຺ຍາ.)] ຄຫປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຫາລິທ຺ທິການິ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວຸຕ຺ຕມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ອຏ຺ຐກວຄ຺ຄິເຍ ມາຄຓ຺ຑິຍປຎ຺ເຫ –

‘‘ໂອກໍ ປຫາຍ ອນິເກຕສາຣີ,

ຄາເມ ອກຸພ຺ພໍ [ອກ຺ຣຸພ຺ພໍ (ກ.)] ມຸນິ ສນ຺ຖວານິ [ສນ຺ຘວານິ (ກ.)];

ກາເມຫິ ຣິຕ຺ໂຕ ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນ [ອປຸເຣກ຺ຂຣາໂນ (ສີ. ສຸຕ຺ຕນິປາເຕປິ) ໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ໕-໑໓໕ ສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ],

ກຖໍ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຍິຣາ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?

‘‘ຣູປຘາຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂອໂກ. ຣູປຘາຕຸຣາຄວິນິພນ຺ຘຎ຺ຈ [… ວິນິພທ຺ຘຎ຺ຊ (ປີ. ສີ. ອຏ຺ຐ.)] ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ໂອກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວທນາຘາຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂອໂກ. ເວທນາຘາຕຸຣາຄວິນິພນ຺ຘຎ຺ຈ ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ໂອກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຎ຺ຎາຘາຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂອໂກ. ສຎ຺ຎາຘາຕຸຣາຄວິນິພນ຺ຘຎ຺ຈ ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ໂອກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສງ຺ຂາຣຘາຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂອໂກ. ສງ຺ຂາຣຘາຕຸຣາຄວິນິພນ຺ຘຎ຺ຈ ປນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ໂອກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂອກສາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອໂນກສາຣີ ໂຫຕິ? ຣູປຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ [ນນ຺ທິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ອຸປຍຸປາທານາ [ອຸປາຍຸປາທານາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ [ອນຠາວກຕາ (ສີ. ປີ.), ອນຠາວໍຄຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ‘ອໂນກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວທນາຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ… ສຎ຺ຎາຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ… ສງ຺ຂາຣຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ… ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ອຸປຍຸປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ‘ອໂນກສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອໂນກສາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ນິເກຕສາຣີ ໂຫຕິ? ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ‘ນິເກຕສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສທ຺ທນິມິຕ຺ຕ…ເປ… ຄນ຺ຘນິມິຕ຺ຕ… ຣສນິມິຕ຺ຕ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພນິມິຕ຺ຕ… ຘມ຺ມນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ‘ນິເກຕສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ນິເກຕສາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອນິເກຕສາຣີ ໂຫຕິ? ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ‘ອນິເກຕສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສທ຺ທນິມິຕ຺ຕ… ຄນ຺ຘນິມິຕ຺ຕ… ຣສນິມິຕ຺ຕ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພນິມິຕ຺ຕ… ຘມ຺ມນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ‘ອນິເກຕສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອນິເກຕສາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ຄາເມ ສນ຺ຖວຊາໂຕ [ສນ຺ຘວຊາໂຕ (ກ.)] ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ຄິຫີຫິ [ຄິຫິ (ກ.)] ສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ສຫນນ຺ທີ ສຫໂສກີ, ສຸຂິເຕສຸ ສຸຂິໂຕ, ທຸກ຺ຂິເຕສຸ ທຸກ຺ຂິໂຕ, ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍສຸ ອຕ຺ຕນາ ເຕສຸ ໂຍຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຄາເມ ສນ຺ຖວຊາໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ຄາເມ ນ ສນ຺ຖວຊາໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຄິຫີຫິ [ຄິຫິ (ກ.)] ອສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ນ ສຫນນ຺ທີ ນ ສຫໂສກີ ນ ສຸຂິເຕສຸ ສຸຂິໂຕ ນ ທຸກ຺ຂິເຕສຸ ທຸກ຺ຂິໂຕ, ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍສຸ ນ ອຕ຺ຕນາ ເຕສຸ ໂຍຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຄາເມ ນ ສນ຺ຖວຊາໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ກາເມຫິ ອຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາເມສຸ ອວິຄຕຣາໂຄ ໂຫຕິ ອວິຄຕຉນ຺ໂທ ອວິຄຕເປໂມ ອວິຄຕປິປາໂສ ອວິຄຕປຣິຬາໂຫ ອວິຄຕຕຓ຺ໂຫ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກາເມຫິ ອຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ກາເມຫິ ຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາເມສຸ ວິຄຕຣາໂຄ ໂຫຕິ ວິຄຕຉນ຺ໂທ ວິຄຕເປໂມ ວິຄຕປິປາໂສ ວິຄຕປຣິຬາໂຫ ວິຄຕຕຓ຺ໂຫ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກາເມຫິ ຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ປຸຣກ຺ຂຣາໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ປຸຣກ຺ຂຣາໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ກຖໍ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເອວຣູປິໍ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ – ‘ນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາສິ; ອຫໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາມິ. ກິໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານິສ຺ສສິ? ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ ຕ຺ວມສິ; ອຫມສ຺ມິ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ. ປຸເຣ ວຈນີຍໍ ປຈ຺ຉາ ອວຈ; ປຈ຺ຉາ ວຈນີຍໍ ປຸເຣ ອວຈ. ສຫິຕໍ ເມ, ອສຫິຕໍ ເຕ. ອຘິຈິຓ຺ຓໍ ເຕ ວິປຣາວຕ຺ຕໍ. ອາໂຣປິໂຕ ເຕ ວາໂທ; ຈຣ ວາທປ຺ປໂມກ຺ຂາຍ. ນິຄ຺ຄຫິໂຕສິ; ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກຖໍ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ກຖໍ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ເອວຣູປິໍ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ – ‘ນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາສິ…ເປ… ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກຖໍ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອຏ຺ຐກວຄ຺ຄິເຍ ມາຄຓ຺ຑິຍປຎ຺ເຫ –

‘‘ໂອກໍ ປຫາຍ ອນິເກຕສາຣີ,

ຄາເມ ອກຸພ຺ພໍ ມຸນິສນ຺ຖວານິ;

ກາເມຫິ ຣິຕ຺ໂຕ ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນ,

ກຖໍ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຍິຣາ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.