໒. ເທວທຫສຸຕ຺ຕໍ

໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ [ສກ຺ເຍສຸ (ກ.)] ວິຫຣຕິ ເທວທຫໍ ນາມ ສກ຺ຍານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ປຈ຺ຉາຠູມຄມິກາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຉາຠູມໍ ຊນປທໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ປຈ຺ຉາຠູເມ ຊນປເທ ນິວາສໍ ກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອປໂລກິໂຕ ປນ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອປໂລກິໂຕ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ອປໂລເກຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ. ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸຄ຺ຄາຫໂກ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ເອຬຄລາຄຸມ຺ເພ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ [ສາຣາຓີຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມ ມຍໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຈ຺ຉາຠູມໍ ຊນປທໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ປຈ຺ຉາຠູເມ ຊນປເທ ນິວາສໍ ກປ຺ເປຕຸໍ. ອປໂລກິໂຕ ໂນ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ.

‘‘ສນ຺ຕິ ຫາວຸໂສ, ນານາເວຣຊ຺ຊຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຓ຺ຑິຕາປິ ຄຫປຕິປຓ຺ຑິຕາປິ ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິໍວາທີ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ [ກິໍວາທາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ (ປີ. ກ.)] ສຕ຺ຖາ ກິມກ຺ຂາຍີຕິ, ກຈ຺ຈິ ໂວ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ຘມ຺ມາ ສຸສ຺ສຸຕາ ສຸຄ຺ຄຫິຕາ ສຸມນສິກຕາ ສູປຘາຣິຕາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ ປຎ຺ຎາຍ, ຍຖາ ພ຺ຍາກຣມານາ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ ເຈວ ຠຄວໂຕ ອສ຺ສຖ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍາຖ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ [ວາທານຸປາໂຕ (ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປາຐນ຺ຕຣໍ)] ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’’ຕິ?

‘‘ທູຣໂຕປິ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຕຸໍ. ສາຘຸ ວຕາຍສ຺ມນ຺ຕໍເຍວ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫາວຸໂສ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສນ຺ຕິ ຫາວຸໂສ, ນານາເວຣຊ຺ຊຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ …ເປ… ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິໍວາທີ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຖາ ກິມກ຺ຂາຍີ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖາ’’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ພ຺ຍາກເຕປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຸເຍວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ…ເປ… ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິສ຺ມິໍ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຣູເປ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ພ຺ຍາກເຕປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຸເຍວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ…ເປ… ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິໍ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຣູເປ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຣູເປ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອວິຄຕຣາຄສ຺ສ [ອວີຕຣາຄສ຺ສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ອວິຄຕເປມສ຺ສ ອວິຄຕປິປາສສ຺ສ ອວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ອວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ ອວິຄຕຣາຄສ຺ສ…ເປ… ອວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ເຕສໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ວິຎ຺ຎາເຓ ອວິຄຕຣາຄສ຺ສ ອວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ອວິຄຕເປມສ຺ສ ອວິຄຕປິປາສສ຺ສ ອວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ອວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຣູເປ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ພ຺ຍາກເຕປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຸເຍວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາໂຣ – ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຓ຺ຑິຕາປິ ຄຫປຕິປຓ຺ຑິຕາປິ ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫາວຸໂສ, ມນຸສ຺ສາ ວີມໍສກາ – ‘ກິໍ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອານິສໍສໍ ທິສ຺ວາ ຣູເປ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຣູເປ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ວິຄຕຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ວິຄຕເປມສ຺ສ ວິຄຕປິປາສສ຺ສ ວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ ວິຄຕຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ວິຄຕເປມສ຺ສ ວິຄຕປິປາສສ຺ສ ວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ເຕສໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ວິຎ຺ຎາເຓ ວິຄຕຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຉນ຺ທສ຺ສ ວິຄຕເປມສ຺ສ ວິຄຕປິປາສສ຺ສ ວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອານິສໍສໍ ທິສ຺ວາ ຣູເປ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ, ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຉນ຺ທຣາຄວິນຍກ຺ຂາຍີ ສຕ຺ຖາ’’’ຕິ.

‘‘ອກຸສເລ ຈາວຸໂສ, ຘມ຺ເມ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ສຸໂຂ ວິຫາໂຣ ອຠວິສ຺ສ ອວິຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ, ນຍິທໍ ຠຄວາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ ວຓ຺ເຓຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ໂຂ ວິຫາໂຣ ສວິຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ, ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ ວຓ຺ເຓຕິ.

‘‘ກຸສເລ ຈາວຸໂສ, ຘມ຺ເມ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ໂຂ ວິຫາໂຣ ອຠວິສ຺ສ ສວິຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ, ນຍິທໍ ຠຄວາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທໍ ວຓ຺ເຓຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ກຸສເລ ຘມ຺ເມ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ສຸໂຂ ວິຫາໂຣ ອວິຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ, ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທໍ ວຓ຺ເຓຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.