໖. ໂອວາທສຸຕ຺ຕໍ

໑໔໙. ຣາຊຄເຫ ເວຬຸວເນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກສ຺ສປໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂອວທ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂູ; ກໂຣຫິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ. ອຫໍ ວາ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂູ ໂອວເທຍ຺ຍໍ ຕ຺ວໍ ວາ; ອຫໍ ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກເຣຍ຺ຍໍ ຕ຺ວໍ ວາ’’ຕິ.

‘‘ທຸພ຺ພຈາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕຣຫິ ຠິກ຺ຂູ, ໂທວຈສ຺ສກຣເຓຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ, ອກ຺ຂມາ, ອປ຺ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິໂນ ອນຸສາສນິໍ. ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທ຺ທສໍ ຠຓ຺ຑຎ຺ຈ [ຠຓ຺ຑຸຎ຺ຈ (ສີ.)] ນາມ ຠິກ຺ຂຸໍ ອານນ຺ທສ຺ສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໍ ອຠິຊິກຎ຺ຈ [ອາຠິຎ຺ຊິກຎ຺ຈ (ສີ. ກ.), ອາຠິຊ຺ຊິກຎ຺ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ນາມ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຸເຕນ ອຈ຺ຈາວທນ຺ເຕ – ‘ເອຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂກ ພຫຸຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ຈິຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມມ ວຈເນນ ຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸໍ ອານນ຺ທສ຺ສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໍ ອຠິຊິກຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸໍ ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໍ ອາມນ຺ເຕຫິ – ‘ສຕ຺ຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອາມນ຺ເຕຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອາມນ຺ເຕຕີ’’ຕິ.

‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຸເຕນ ອຈ຺ຈາວທຖ – ‘ເອຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂກ ພຫຸຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ຈິຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕີ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເມ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາຖ – ‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຸເຕນ ອຈ຺ຈາວທຖ – ເອຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂກ ພຫຸຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ຈິຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ໂນ ເຈ ກິຣ ເມ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາຖ, ອຖ ກິໍ ຈຣຫິ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ກິໍ ຊານນ຺ຕາ ກິໍ ປສ຺ສນ຺ຕາ ເອວໍ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊິຕາ ສມານາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຸເຕນ ອຈ຺ຈາວທຖ – ‘ເອຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂກ ພຫຸຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ຈິຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຈ຺ຈໂຍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອຈ຺ຈຄມາ, ຍຖາພາເລ ຍຖາມູຬ຺ເຫ ຍຖາອກຸສເລ [ຍຖາ ພາເລ ຍຖາ ມູຬ຺ເຫ ຍຖາ ອກຸສເລ (ປີ.), ຍຖາພາລໍ ຍຖາມູຬ຺ຫໍ ຍຖາອກຸສລໍ (?)], ເຍ ມຍໍ ເອວໍ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊິຕາ ສມານາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຸເຕນ ອຈ຺ຈາວທິມ຺ຫ – ‘ເອຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂກ ພຫຸຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ຈິຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອາຍຕິໍ ສໍວຣາຍາ’’ຕິ.

‘‘ຕຄ຺ຆ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈ຺ຈໂຍ ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາເລ ຍຖາມູຬ຺ເຫ ຍຖາອກຸສເລ, ເຍ ຕຸມ຺ເຫ ເອວໍ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊິຕາ ສມານາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຸເຕນ ອຈ຺ຈາວທິຕ຺ຖ – ‘ເອຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂກ ພຫຸຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕິ, ໂກ ຈິຣຕຣໍ ຠາສິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣຖ, ຕໍ ໂວ ມຍໍ [ມຍໍ ອຈ຺ຈຍໍ (ສີ.)] ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ວຸທ຺ຘິ ເຫສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂຍ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.