໑. ກສິຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ມຄເຘສຸ ວິຫຣຕິ ທກ຺ຂິຓາຄິຣິສ຺ມິໍ ເອກນາຬາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກສິຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ [ກສິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ (ກ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ນງ຺ຄລສຕານິ ປຍຸຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ວປ຺ປກາເລ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ກສິຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ກມ຺ມນ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກສິຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣິເວສນາ ວຕ຺ຕຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ປຣິເວສນາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ກສິຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຐິຕໍ. ທິສ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫໍ ໂຂ, ສມຓ, ກສາມິ ຈ ວປາມິ ຈ, ກສິຕ຺ວາ ຈ ວປິຕ຺ວາ ຈ ຠຸຎ຺ຊາມິ. ຕ຺ວມ຺ປິ, ສມຓ, ກສສ຺ສຸ ຈ ວປສ຺ສຸ ຈ, ກສິຕ຺ວາ ຈ ວປິຕ຺ວາ ຈ ຠຸຎ຺ຊສ຺ສູ’’ຕິ. ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກສາມິ ຈ ວປາມິ ຈ, ກສິຕ຺ວາ ຈ ວປິຕ຺ວາ ຈ ຠຸຎ຺ຊາມີ’’ຕິ. ນ ໂຂ ມຍໍ ປສ຺ສາມ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ຍຸຄໍ ວາ ນງ຺ຄລໍ ວາ ຜາລໍ ວາ ປາຈນໍ ວາ ພລີພທ຺ເທ ວາ, ອຖ ຈ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເອວມາຫ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກສາມິ ຈ ວປາມິ ຈ, ກສິຕ຺ວາ ຈ ວປິຕ຺ວາ ຈ ຠຸຎ຺ຊາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ກສິຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ກສ຺ສໂກ ປຏິຊານາສິ, ນ ຈ ປສ຺ສາມິ ເຕ ກສິໍ;

ກສ຺ສໂກ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ພ຺ຣູຫິ, ກຖໍ ຊາເນມຸ ຕໍ ກສິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສທ຺ຘາ ພີຊໍ ຕໂປ ວຸຏ຺ຐິ, ປຎ຺ຎາ ເມ ຍຸຄນງ຺ຄລໍ;

ຫິຣີ ອີສາ ມໂນ ໂຍຕ຺ຕໍ, ສຕິ ເມ ຜາລປາຈນໍ.

‘‘ກາຍຄຸຕ຺ໂຕ ວຈີຄຸຕ຺ໂຕ, ອາຫາເຣ ອຸທເຣ ຍໂຕ;

ສຈ຺ຈໍ ກໂຣມິ ນິທ຺ທານໍ, ໂສຣຈ຺ຈໍ ເມ ປໂມຈນໍ.

‘‘ວີຣິຍໍ ເມ ຘຸຣໂຘຣຍ຺ຫໍ, ໂຍຄກ຺ເຂມາຘິວາຫນໍ;

ຄຈ຺ຉຕິ ອນິວຕ຺ຕນ຺ຕໍ, ຍຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ໂສຈຕິ.

‘‘ເອວເມສາ ກສີ ກຏ຺ຐາ, ສາ ໂຫຕິ ອມຕປ຺ຜລາ;

ເອຕໍ ກສິໍ ກສິຕ຺ວານ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠຸຎ຺ຊຕຸ ຠວໍ ໂຄຕໂມ. ກສ຺ສໂກ ຠວໍ. ຍຎ຺ຫິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມຕປ຺ຜລມ຺ປິ ກສິໍ ກສຕີ’’ຕິ [ຠາສຕີຕິ (ກ.)].

‘‘ຄາຖາຠິຄີຕໍ ເມ ອໂຠຊເນຍ຺ຍໍ,

ສມ຺ປສ຺ສຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເນສ ຘມ຺ໂມ;

ຄາຖາຠິຄີຕໍ ປນຸທນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາ,

ຘມ຺ເມ ສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ວຸຕ຺ຕິເຣສາ.

‘‘ອຎ຺ເຎນ ຈ ເກວລິນໍ ມເຫສິໍ,

ຂີຓາສວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວູປສນ຺ຕໍ;

ອນ຺ເນນ ປາເນນ ອຸປຏ຺ຐຫສ຺ສຸ,

ເຂຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕໍ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ຂສ຺ສ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ກສິຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.