໑໐. ໂກກາລິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໑. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປາປິຈ຺ຉາ, ຠນ຺ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ປາປິການໍ ອິຈ຺ຉານໍ ວສໍ ຄຕາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ໂກກາລິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມາ ເຫວໍ, ໂກກາລິກ, ອວຈ; ມາ ເຫວໍ, ໂກກາລິກ, ອວຈ. ປສາເທຫິ, ໂກກາລິກ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ. ເປສລາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສທ຺ຘາຍິໂກ ປຈ຺ຈຍິໂກ; ອຖ ໂຂ ປາປິຈ຺ຉາວ ຠນ຺ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ປາປິການໍ ອິຈ຺ຉານໍ ວສໍ ຄຕາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ໂກກາລິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມາ ເຫວໍ, ໂກກາລິກ, ອວຈ; ມາ ເຫວໍ, ໂກກາລິກ, ອວຈ. ປສາເທຫິ, ໂກກາລິກ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ. ເປສລາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ…ເປ… ອິຈ຺ຉານໍ ວສໍ ຄຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ໂກກາລິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມາ ເຫວໍ…ເປ… ເປສລາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຈ ໂກກາລິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສາສປມຕ຺ຕີຫິ ປີຬກາຫິ [ປິຬກາຫິ (ສີ. ປີ.)] ສພ຺ໂພ ກາໂຍ ຜຸໂຏ ອໂຫສິ. ສາສປມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ມຸຄ຺ຄມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ, ມຸຄ຺ຄມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ກລາຍມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ, ກລາຍມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ໂກລຏ຺ຐິມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ, ໂກລຏ຺ຐິມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ໂກລມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ, ໂກລມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອາມລກມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ, ອາມລກມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ເພລຸວສລາຏຸກມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ, ເພລຸວສລາຏຸກມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ພິລ຺ລມຕ຺ຕິໂຍ ອເຫສຸໍ, ພິລ຺ລມຕ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຠິຊ຺ຊິໍສຸ. ປຸພ຺ພຎ຺ຈ ໂລຫິຕຎ຺ຈ ປຄ຺ຆຣິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເຕເນວ ອາພາເຘນ ກາລມກາສິ. ກາລງ຺ກໂຕ ຈ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປທຸມໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊິ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຆາເຕຕ຺ວາ.

ອຖ ໂຂ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ໂຓ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກກາລິໂກ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ກາລງ຺ກໂຕ. ກາລງ຺ກໂຕ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປທຸມໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຆາເຕຕ຺ວາ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ, ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ໂຓ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ໂກກາລິໂກ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ກາລງ຺ກໂຕ. ກາລງ຺ກໂຕ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປທຸມໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຆາເຕຕ຺ວາ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ, ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກີວທີຆໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປທຸເມ ນິຣເຍ ອາຍຸປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ທີຆໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ປທຸເມ ນິຣເຍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຕໍ ນ ສຸກຣໍ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’ຕິ. ‘‘ສກ຺ກາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປມໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ ວີສຕິຂາຣິໂກ ໂກສລໂກ ຕິລວາໂຫ. ຕໂຕ ປຸຣິໂສ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ເອກເມກໍ ຕິລໍ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ; ຂິປ຺ປຕຣໍ ໂຂ ໂສ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິຂາຣິໂກ ໂກສລໂກ ຕິລວາໂຫ ອິມິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ນ ຕ຺ເວວ ເອໂກ ອພ຺ພຸໂທ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອພ຺ພຸທາ ນິຣຍາ, ເອວເມໂກ ນິຣພ຺ພຸທນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ນິຣພ຺ພຸທາ ນິຣຍາ, ເອວເມໂກ ອພໂພ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອພພາ ນິຣຍາ, ເອວເມໂກ ອຏໂຏ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອຏຏາ ນິຣຍາ, ເອວເມໂກ ອຫໂຫ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອຫຫາ ນິຣຍາ, ເອວເມໂກ ກຸມຸໂທ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ກຸມຸທາ ນິຣຍາ, ເອວເມໂກ ໂສຄນ຺ຘິໂກ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ໂສຄນ຺ຘິກາ ນິຣຍາ, ເອວເມໂກ ອຸປ຺ປລນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ອຸປ຺ປລາ ນິຣຍາ, ເອວເມໂກ ປຸຓ຺ຑຣິໂກ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ວີສຕິ ປຸຓ຺ຑຣິກາ ນິຣຍາ, ເອວເມໂກ ປທຸໂມ ນິຣໂຍ. ປທຸເມ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ນິຣເຍ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປປນ຺ໂນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຆາເຕຕ຺ວາ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ, ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ປຸຣິສສ຺ສ ຫິ ຊາຕສ຺ສ,

ກຸຐາຣີ ຊາຍເຕ ມຸເຂ;

ຍາຍ ຉິນ຺ທຕິ ອຕ຺ຕານໍ,

ພາໂລ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ ຠຓໍ.

‘‘ໂຍ ນິນ຺ທິຍໍ ປສໍສຕິ,

ຕໍ ວາ ນິນ຺ທຕິ ໂຍ ປສໍສິໂຍ;

ວິຈິນາຕິ ມຸເຂນ ໂສ ກລິໍ,

ກລິນາ ເຕນ ສຸຂໍ ນ ວິນ຺ທຕິ.

‘‘ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກ ອຍໍ ກລິ,

ໂຍ ອກ຺ເຂສຸ ຘນປຣາຊໂຍ;

ສພ຺ພສ຺ສາປິ ສຫາປິ ອຕ຺ຕນາ,

ອຍເມວ ມຫນ຺ຕໂຣ ກລິ;

ໂຍ ສຸຄເຕສຸ ມນໍ ປໂທສເຍ.

‘‘ສຕໍ ສຫສ຺ສານໍ ນິຣພ຺ພຸທານໍ,

ຉຕ຺ຕິໍສຕິ ປຎ຺ຈ ຈ ອພ຺ພຸທານິ;

ຍມຣິຍຄຣຫີ ນິຣຍໍ ອຸເປຕິ,

ວາຈໍ ມນຎ຺ຈ ປຓິຘາຍ ປາປກ’’ນ຺ຕິ.

ປຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອາຍາຈນໍ ຄາຣໂວ ພ຺ຣຫ຺ມເທໂວ,

ພໂກ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອປຣາ ຈ ທິຏ຺ຐິ;

ປມາທໂກກາລິກຕິສ຺ສໂກ ຈ,

ຕຸຣູ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອປໂຣ ຈ ໂກກາລິໂກຕິ.