໓. ໂຄຘິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອິສິຄິລິປສ຺ເສ ວິຫຣຕິ ກາຬສິລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ ສາມຍິກາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫາຍິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ ສາມຍິກາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫາຍິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ…ເປ… ປຣິຫາຍິ. ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ…ເປ… ປຣິຫາຍິ. ປຎ຺ຈມມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ…ເປ… ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ປຎ຺ຈມມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫາຍິ. ຉຏ຺ຐມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ຉຏ຺ຐມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ ສາມຍິກາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫາຍິ. ສຕ຺ຕມມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຄຘິກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍາວ ຉຏ຺ຐໍ ຂ຺ວາຫໍ ສາມຍິກາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫີໂນ. ຍໍນູນາຫໍ ສຕ຺ຖໍ ອາຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຄຘິກສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ມຫາວີຣ ມຫາປຎ຺ຎ, ອິທ຺ຘິຍາ ຍສສາ ຊລ;

ສພ຺ພເວຣຠຍາຕີຕ, ປາເທ ວນ຺ທາມິ ຈກ຺ຂຸມ.

‘‘ສາວໂກ ເຕ ມຫາວີຣ, ມຣຓໍ ມຣຓາຠິຠູ;

ອາກງ຺ຂຕິ ເຈຕຍຕິ, ຕໍ ນິເສຘ ຊຸຕິນ຺ຘຣ.

‘‘ກຖຎ຺ຫິ ຠຄວາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ສາວໂກ ສາສເນ ຣໂຕ;

ອປ຺ປຕ຺ຕມານໂສ ເສກ຺ໂຂ, ກາລໍ ກຍິຣາ ຊເນສຸຕາ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຄຘິເກນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ‘‘ມາໂຣ ອຍໍ ປາປິມາ’’ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ມາຣໍ ປາປິມນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ເອວຎ຺ຫິ ຘີຣາ ກຸພ຺ພນ຺ຕິ, ນາວກງ຺ຂນ຺ຕິ ຊີວິຕໍ;

ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫ, ໂຄຘິໂກ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາຍາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍນ ອິສິຄິລິປສ຺ສໍ ກາຬສິລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ ຍຕ຺ຖ ໂຄຘິເກນ ກຸລປຸຕ຺ເຕນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ອິສິຄິລິປສ຺ສໍ ກາຬສິລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂຄຘິກໍ ທູຣໂຕວ ມຎ຺ຈເກ ວິວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘໍ ເສມານໍ [ເສຍ຺ຍມານໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ໂສປ຺ປມານໍ (ກ.)]. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຘູມາຍິຕຕ຺ຕໍ ຕິມິຣາຍິຕຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉເຕວ ປຸຣິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸຕ຺ຕຣໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ທກ຺ຂິຓໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸທ຺ຘໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອໂຘ, ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸທິສໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ຘູມາຍິຕຕ຺ຕໍ ຕິມິຣາຍິຕຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉເຕວ ປຸຣິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸຕ຺ຕຣໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ທກ຺ຂິຓໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸທ຺ຘໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອໂຘ, ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸທິສ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ ໂຄຘິກສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມນ຺ເວສຕິ – ‘ກຕ຺ຖ ໂຄຘິກສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຕິຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ? ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາເຓນ ໂຄຘິໂກ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ເພລຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ ອາທາຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຈ ຕິຣິຍໍ, ທິສາ ອນຸທິສາ ສ຺ວຫໍ;

ອນ຺ເວສໍ ນາຘິຄຈ຺ຉາມິ, ໂຄຘິໂກ ໂສ ກຸຫິໍ ຄໂຕ’’ຕິ.

‘‘ໂຍ [ໂສ (ສີ. ປີ.)] ຘີໂຣ ຘິຕິສມ຺ປນ຺ໂນ, ຌາຍີ ຌານຣໂຕ ສທາ;

ອໂຫຣຕ຺ຕໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊໍ, ຊີວິຕໍ ອນິກາມຍໍ.

‘‘ເຊຕ຺ວານ ມຈ຺ຈຸໂນ [ເຠຕ຺ວາ ນມຸຈິໂນ (ສີ.)] ເສນໍ, ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນພ຺ຠວໍ;

ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫ, ໂຄຘິໂກ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ໂສກປເຣຕສ຺ສ, ວີຓາ ກຈ຺ຉາ ອຠສ຺ສຖ;

ຕໂຕ ໂສ ທຸມ຺ມໂນ ຍກ຺ໂຂ, ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍຖາ’’ຕິ [ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິຖາຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ຕຕ຺ເຖວ ອນ຺ຕຣຘາຍີຕິ (ກ.)].