໓. ຕຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ສມ຺ພຫຸລສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ສິລາວຕິຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຓ຺ຓໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ຊຏຓ຺ຑຸເວນ ອຊິນກ຺ຂິປນິວຕ຺ໂຖ ຊິຓ຺ໂຓ ໂຄປານສິວງ຺ໂກ ຆຸຣຸຆຸຣຸປສ຺ສາສີ ອຸທຸມ຺ພຣທຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ທຫຣາ ຠວນ຺ໂຕ ປພ຺ພຊິຕາ ສຸສູ ກາຬເກສາ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຐເມນ ວຍສາ ອນິກ຺ກີຬິຕາວິໂນ ກາເມສຸ. ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕຸ ຠວນ຺ໂຕ ມານຸສເກ ກາເມ. ມາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ຫິຕ຺ວາ ກາລິກໍ ອນຸຘາວິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ຫິຕ຺ວາ ກາລິກໍ ອນຸຘາວາມ. ກາລິກຎ຺ຈ ໂຂ ມຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຫິຕ຺ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ອນຸຘາວາມ. ກາລິກາ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ມາໂຣ ປາປິມາ ສີສໍ ໂອກມ຺ເປຕ຺ວາ ຊິວ຺ຫໍ ນິລ຺ລາເລຕ຺ວາ ຕິວິສາຂໍ ນລາເຏ ນລາຏິກໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທຓ຺ຑໂມລຸພ຺ຠ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຘ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕາ ວິຫຣາມ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຫນ຺ເຕນ ຊຏຓ຺ຑຸເວນ ອຊິນກ຺ຂິປນິວຕ຺ໂຖ ຊິຓ຺ໂຓ ໂຄປານສິວງ຺ໂກ ຆຸຣຸຆຸຣຸປສ຺ສາສີ ອຸທຸມ຺ພຣທຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ມຍໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ເອຕທໂວຈ – ‘ທຫຣາ ຠວນ຺ໂຕ ປພ຺ພຊິຕາ ສຸສູ ກາຬເກສາ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຐເມນ ວຍສາ ອນິກ຺ກີຬິຕາວິໂນ ກາເມສຸ. ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕຸ ຠວນ຺ໂຕ ມານຸສເກ ກາເມ. ມາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ຫິຕ຺ວາ ກາລິກໍ ອນຸຘາວິຕ຺ຖາ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈຸມ຺ຫ – ‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ຫິຕ຺ວາ ກາລິກໍ ອນຸຘາວາມ. ກາລິກຎ຺ຈ ໂຂ ມຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຫິຕ຺ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ອນຸຘາວາມ. ກາລິກາ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີສໍ ໂອກມ຺ເປຕ຺ວາ ຊິວ຺ຫໍ ນິລ຺ລາເລຕ຺ວາ ຕິວິສາຂໍ ນລາເຏ ນລາຏິກໍ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທຓ຺ຑໂມລຸພ຺ຠ ປກ຺ກນ຺ໂຕ’’ຕິ.

‘‘ເນໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ. ມາໂຣ ເອໂສ ປາປິມາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ວິຈກ຺ຂຸກມ຺ມາຍ ອາຄໂຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ –

‘‘ໂຍ ທຸກ຺ຂມທ຺ທກ຺ຂິ ຍໂຕນິທານໍ,

ກາເມສຸ ໂສ ຊນ຺ຕຸ ກຖໍ ນເມຍ຺ຍ;

ອຸປຘິໍ ວິທິຕ຺ວາ ສງ຺ໂຄຕິ ໂລເກ,

ຕສ຺ເສວ ຊນ຺ຕຸ ວິນຍາຍ ສິກ຺ເຂ’’ຕິ.

໒. ສມິທ຺ຘິສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ສິລາວຕິຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສມິທ຺ຘິສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ຍສ຺ສ ເມ ສຕ຺ຖາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ຍ຺ວາຫໍ ເອວໍ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ຍສ຺ສ ເມ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ສີລວນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສມິທ຺ຘິສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ເຍນາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສມິທ຺ຘິສ຺ສ ອວິທູເຣ ມຫນ຺ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ສທ຺ທມກາສິ, ອປິສ຺ສຸທໍ ປຖວີ ມຎ຺ເຎ ອຸນ຺ທ຺ຣີຍຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ຍສ຺ສ ເມ ສຕ຺ຖາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ຍ຺ວາຫໍ ເອວໍ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ຍສ຺ສ ເມ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ສີລວນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອວິທູເຣ ມຫາຠຍເຠຣວສທ຺ໂທ ອໂຫສິ, ອປິສ຺ສຸທໍ ປຖວີ ມຎ຺ເຎ ອຸນ຺ທ຺ຣີຍຕີ’’ຕິ.

‘‘ເນສາ, ສມິທ຺ຘິ, ປຖວີ ອຸນ຺ທ຺ຣີຍຕິ. ມາໂຣ ເອໂສ ປາປິມາ ຕຸຍ຺ຫໍ ວິຈກ຺ຂຸກມ຺ມາຍ ອາຄໂຕ. ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ສມິທ຺ຘິ, ຕຕ຺ເຖວ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣາຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ຕຕ຺ເຖວ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫາສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສມິທ຺ຘິສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ…ເປ… ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສມິທ຺ຘິສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ…ເປ… ອປິສ຺ສຸທໍ ປຖວີ ມຎ຺ເຎ ອຸນ຺ທ຺ຣີຍຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ມາຣໍ ປາປິມນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ສທ຺ຘາຍາຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ;

ສຕິ ປຎ຺ຎາ ຈ ເມ ພຸທ຺ຘາ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ສຸສມາຫິຕໍ;

ກາມໍ ກຣສ຺ສຸ ຣູປານິ, ເນວ ມໍ ພ຺ຍາຘຍິສ຺ສສີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ‘‘ຊານາຕິ ມໍ ສມິທ຺ຘິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີຕິ.

໓. ໂຄຘິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອິສິຄິລິປສ຺ເສ ວິຫຣຕິ ກາຬສິລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ ສາມຍິກາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫາຍິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ ສາມຍິກາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫາຍິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ…ເປ… ປຣິຫາຍິ. ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ…ເປ… ປຣິຫາຍິ. ປຎ຺ຈມມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ…ເປ… ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ປຎ຺ຈມມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫາຍິ. ຉຏ຺ຐມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ. ຉຏ຺ຐມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ຕມ຺ຫາ ສາມຍິກາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫາຍິ. ສຕ຺ຕມມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂຄຘິໂກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາມຍິກໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຄຘິກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍາວ ຉຏ຺ຐໍ ຂ຺ວາຫໍ ສາມຍິກາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫີໂນ. ຍໍນູນາຫໍ ສຕ຺ຖໍ ອາຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຄຘິກສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ມຫາວີຣ ມຫາປຎ຺ຎ, ອິທ຺ຘິຍາ ຍສສາ ຊລ;

ສພ຺ພເວຣຠຍາຕີຕ, ປາເທ ວນ຺ທາມິ ຈກ຺ຂຸມ.

‘‘ສາວໂກ ເຕ ມຫາວີຣ, ມຣຓໍ ມຣຓາຠິຠູ;

ອາກງ຺ຂຕິ ເຈຕຍຕິ, ຕໍ ນິເສຘ ຊຸຕິນ຺ຘຣ.

‘‘ກຖຎ຺ຫິ ຠຄວາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ສາວໂກ ສາສເນ ຣໂຕ;

ອປ຺ປຕ຺ຕມານໂສ ເສກ຺ໂຂ, ກາລໍ ກຍິຣາ ຊເນສຸຕາ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຄຘິເກນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ‘‘ມາໂຣ ອຍໍ ປາປິມາ’’ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ມາຣໍ ປາປິມນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ເອວຎ຺ຫິ ຘີຣາ ກຸພ຺ພນ຺ຕິ, ນາວກງ຺ຂນ຺ຕິ ຊີວິຕໍ;

ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫ, ໂຄຘິໂກ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາຍາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍນ ອິສິຄິລິປສ຺ສໍ ກາຬສິລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ ຍຕ຺ຖ ໂຄຘິເກນ ກຸລປຸຕ຺ເຕນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ອິສິຄິລິປສ຺ສໍ ກາຬສິລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂຄຘິກໍ ທູຣໂຕວ ມຎ຺ຈເກ ວິວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘໍ ເສມານໍ [ເສຍ຺ຍມານໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ໂສປ຺ປມານໍ (ກ.)]. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຘູມາຍິຕຕ຺ຕໍ ຕິມິຣາຍິຕຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉເຕວ ປຸຣິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸຕ຺ຕຣໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ທກ຺ຂິຓໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸທ຺ຘໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອໂຘ, ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸທິສໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ຘູມາຍິຕຕ຺ຕໍ ຕິມິຣາຍິຕຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉເຕວ ປຸຣິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸຕ຺ຕຣໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ທກ຺ຂິຓໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸທ຺ຘໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອໂຘ, ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸທິສ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ ໂຄຘິກສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມນ຺ເວສຕິ – ‘ກຕ຺ຖ ໂຄຘິກສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຕິຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ? ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາເຓນ ໂຄຘິໂກ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ເພລຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ ອາທາຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຈ ຕິຣິຍໍ, ທິສາ ອນຸທິສາ ສ຺ວຫໍ;

ອນ຺ເວສໍ ນາຘິຄຈ຺ຉາມິ, ໂຄຘິໂກ ໂສ ກຸຫິໍ ຄໂຕ’’ຕິ.

‘‘ໂຍ [ໂສ (ສີ. ປີ.)] ຘີໂຣ ຘິຕິສມ຺ປນ຺ໂນ, ຌາຍີ ຌານຣໂຕ ສທາ;

ອໂຫຣຕ຺ຕໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊໍ, ຊີວິຕໍ ອນິກາມຍໍ.

‘‘ເຊຕ຺ວານ ມຈ຺ຈຸໂນ [ເຠຕ຺ວາ ນມຸຈິໂນ (ສີ.)] ເສນໍ, ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນພ຺ຠວໍ;

ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫ, ໂຄຘິໂກ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ໂສກປເຣຕສ຺ສ, ວີຓາ ກຈ຺ຉາ ອຠສ຺ສຖ;

ຕໂຕ ໂສ ທຸມ຺ມໂນ ຍກ຺ໂຂ, ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍຖາ’’ຕິ [ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິຖາຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ຕຕ຺ເຖວ ອນ຺ຕຣຘາຍີຕິ (ກ.)].

໔. ສຕ຺ຕວສ຺ສານຸພນ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອຸຣຸເວລາຍໍ ວິຫຣຕິ ນຊ຺ຊາ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ຕີເຣ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣເຘ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມາໂຣ ປາປິມາ ສຕ຺ຕວສ຺ສານິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອນຸພນ຺ໂຘ ໂຫຕິ ໂອຕາຣາເປກ຺ໂຂ ໂອຕາຣໍ ອລຠມາໂນ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ໂສກາວຕິຓ຺ໂຓ ນຸ ວນມ຺ຫິ ຌາຍສິ,

ວິຕ຺ຕໍ ນຸ ຊີໂນ ອຸທ ປຕ຺ຖຍາໂນ;

ອາຄຸໍ ນຸ ຄາມສ຺ມິມກາສິ ກິຎ຺ຈິ,

ກສ຺ມາ ຊເນນ ນ ກໂຣສິ ສກ຺ຂິໍ;

ສກ຺ຂີ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ເກນຈິ ເຕ’’ຕິ.

‘‘ໂສກສ຺ສ ມູລໍ ປລິຂາຍ ສພ຺ພໍ,

ອນາຄຸ ຌາຍາມິ ອໂສຈມາໂນ;

ເຉຕ຺ວານ ສພ຺ພໍ ຠວໂລຠຊປ຺ປໍ,

ອນາສໂວ ຌາຍາມິ ປມຕ຺ຕພນ຺ຘູ’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ວທນ຺ຕິ ມມ ຍິທນ຺ຕິ, ເຍ ວທນ຺ຕິ ມມນ຺ຕິ ຈ;

ເອຕ຺ຖ ເຈ ເຕ ມໂນ ອຕ຺ຖິ, ນ ເມ ສມຓ ໂມກ຺ຂສີ’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ວທນ຺ຕິ ນ ຕໍ ມຍ຺ຫໍ, ເຍ ວທນ຺ຕິ ນ ເຕ ອຫໍ;

ເອວໍ ປາປິມ ຊານາຫິ, ນ ເມ ມຄ຺ຄມ຺ປິ ທກ຺ຂສີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ມຄ຺ຄໍ ອນຸພຸທ຺ຘໍ, ເຂມໍ ອມຕຄາມິນໍ;

ອເປຫິ ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວເມເວໂກ, ກິມຎ຺ຎມນຸສາສສີ’’ຕິ.

‘‘ອມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຍ ຊນາ ປາຣຄາມິໂນ;

ເຕສາຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອກ຺ຂາມິ, ຍໍ ສຈ຺ຈໍ ຕໍ ນິຣູປຘິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ຄາມສ຺ສ ວາ ນິຄມສ຺ສ ວາ ອວິທູເຣ ໂປກ຺ຂຣຓີ. ຕຕ຺ຣສ຺ສ ກກ຺ກຏໂກ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ກຸມາຣກາ ວາ ກຸມາຣິກາໂຍ ວາ ຕມ຺ຫາ ຄາມາ ວາ ນິຄມາ ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຍນ ສາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍຸໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ກກ຺ກຏກໍ ອຸທກາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຖເລ ປຕິຏ຺ຐເປຍ຺ຍຸໍ. ຍໍ ຍເທວ ຫິ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ກກ຺ກຏໂກ ອຬໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຍ຺ຍ ຕໍ ຕເທວ ເຕ ກຸມາຣກາ ວາ ກຸມາຣິກາໂຍ ວາ ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຖລາຍ ວາ ສຎ຺ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ ສມ຺ຠຎ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ສມ຺ປລິຠຎ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ກກ຺ກຏໂກ ສພ຺ເພຫິ ອເຬຫິ ສຎ຺ຉິນ຺ເນຫິ ສມ຺ຠຄ຺ເຄຫິ ສມ຺ປລິຠຄ຺ເຄຫິ ອຠພ຺ໂພ ຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອຕຣິຕຸໍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຍານິ ການິຈິ ວິສູກາຍິການິ [ຍານິ ວິສຸກາຍິການິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ວິເສວິຕານິ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ [ການິຈິ ການິຈິ ສພ຺ພານິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຠຄວຕາ ສຎ຺ຉິນ຺ນານິ ສມ຺ຠຄ຺ຄານິ ສມ຺ປລິຠຄ຺ຄານິ. ອຠພ຺ໂພ ທານາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ຍທິທໍ ໂອຕາຣາເປກ຺ໂຂ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອິມາ ນິພ຺ເພຊນີຍາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ –

‘‘ເມທວຓ຺ຓຎ຺ຈ ປາສາຓໍ, ວາຍໂສ ອນຸປຣິຍຄາ;

ອເປຕ຺ຖ ມຸທຸໍ ວິນ຺ເທມ, ອປິ ອສ຺ສາທນາ ສິຍາ.

‘‘ອລທ຺ຘາ ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສາທໍ, ວາຍເສຕ຺ໂຕ ອປກ຺ກເມ;

ກາໂກວ ເສລມາສຊ຺ຊ, ນິພ຺ພິຊ຺ຊາເປມ ໂຄຕມາ’’ຕິ.

໕. ມາຣຘີຕຸສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໑. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອິມາ ນິພ຺ເພຊນີຍາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິຕ຺ວາ ຕມ຺ຫາ ຐານາ ອປກ຺ກມ຺ມ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ປຖວິຍໍ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິ ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ມງ຺ກຸຠູໂຕ ປຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ໂຘ ອໂຘມຸໂຂ ປຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕ ອປ຺ປຏິຠາໂນ ກຏ຺ເຐນ ຠູມິໍ ວິລິຂນ຺ໂຕ. ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕິ ຈ ຣຄາ ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ເຍນ ມາໂຣ ປາປິມາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມາຣໍ ປາປິມນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິໍສຸ –

‘‘ເກນາສິ ທຸມ຺ມໂນ ຕາຕ, ປຸຣິສໍ ກໍ ນຸ ໂສຈສິ;

ມຍໍ ຕໍ ຣາຄປາເສນ, ອາຣຎ຺ຎມິວ ກຸຎ຺ຊຣໍ;

ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອານຍິສ຺ສາມ, ວສໂຄ ເຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຣຫໍ ສຸຄໂຕ ໂລເກ, ນ ຣາເຄນ ສຸວານໂຍ;

ມາຣເຘຍ຺ຍໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ໂສຈາມຫໍ ຠຸສ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕິ ຈ ຣຄາ ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປາເທ ເຕ, ສມຓ, ປຣິຈາເຣມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ນ ມນສາກາສິ, ຍຖາ ຕໍ ອນຸຕ຺ຕເຣ ອຸປຘິສງ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ.

ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕິ ຈ ຣຄາ ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ເອກມນ຺ຕໍ ອປກ຺ກມ຺ມ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ອຸຈ຺ຈາວຈາ ໂຂ ປຸຣິສານໍ ອຘິປ຺ປາຍາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເອກສຕໍ ເອກສຕໍ ກຸມາຣິວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິເນຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕິ ຈ ຣຄາ ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ເອກສຕໍ ເອກສຕໍ ກຸມາຣິວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປາເທ ເຕ, ສມຓ, ປຣິຈາເຣມາ’’ຕິ. ຕມ຺ປິ ຠຄວາ ນ ມນສາກາສິ, ຍຖາ ຕໍ ອນຸຕ຺ຕເຣ ອຸປຘິສງ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ.

ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕິ ຈ ຣຄາ ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ເອກມນ຺ຕໍ ອປກ຺ກມ຺ມ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ອຸຈ຺ຈາວຈາ ໂຂ ປຸຣິສານໍ ອຘິປ຺ປາຍາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເອກສຕໍ ເອກສຕໍ ອວິຊາຕວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິເນຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕິ ຈ ຣຄາ ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ເອກສຕໍ ເອກສຕໍ ອວິຊາຕວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປາເທ ເຕ, ສມຓ, ປຣິຈາເຣມາ’’ຕິ. ຕມ຺ປິ ຠຄວາ ນ ມນສາກາສິ, ຍຖາ ຕໍ ອນຸຕ຺ຕເຣ ອຸປຘິສງ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ.

ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ…ເປ… ຍໍນູນ ມຍໍ ເອກສຕໍ ເອກສຕໍ ສກິໍ ວິຊາຕວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິເນຍ຺ຍາມາຕິ. ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ…ເປ… ສກິໍ ວິຊາຕວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປາເທ ເຕ, ສມຓ, ປຣິຈາເຣມາ’’ຕິ. ຕມ຺ປິ ຠຄວາ ນ ມນສາກາສິ, ຍຖາ ຕໍ ອນຸຕ຺ຕເຣ ອຸປຘິສງ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ.

ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ…ເປ… ຍໍນູນ ມຍໍ ເອກສຕໍ ເອກສຕໍ ທຸວິຊາຕວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິເນຍ຺ຍາມາຕິ. ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ…ເປ… ທຸວິຊາຕວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ…ເປ… ຍຖາ ຕໍ ອນຸຕ຺ຕເຣ ອຸປຘິສງ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ…ເປ… ມຊ຺ຌິມິຕ຺ຖິວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິເນຍ຺ຍາມາຕິ. ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ…ເປ… ມຊ຺ຌິມິຕ຺ຖິວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕເຣ ອຸປຘິສງ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ.

ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ…ເປ… ມຫິຕ຺ຖິວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິເນຍ຺ຍາມາຕິ. ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ…ເປ… ມຫິຕ຺ຖິວຓ຺ຓສຕໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕເຣ ອຸປຘິສງ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕິ ຈ ຣຄາ ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ເອກມນ຺ຕໍ ອປກ຺ກມ຺ມ ເອຕທໂວຈຸໍ – ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ໂນ ປິຕາ ອໂວຈ –

‘‘ອຣຫໍ ສຸຄໂຕ ໂລເກ, ນ ຣາເຄນ ສຸວານໂຍ;

ມາຣເຘຍ຺ຍໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ໂສຈາມຫໍ ຠຸສ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍຎ຺ຫິ ມຍໍ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອວີຕຣາຄໍ ອິມິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ອຸປກ຺ກເມຍ຺ຍາມ ຫທຍໍ ວາສ຺ສ ຜເລຍ຺ຍ, ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ວາ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຸມ຺ມາທໍ ວາ ປາປຸເຓຍ຺ຍ ຈິຕ຺ຕກ຺ເຂປໍ ວາ. ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ ນໂຬ ຫຣິໂຕ ລຸໂຕ ອຸສ຺ສຸສ຺ສຕິ ວິສຸສ຺ສຕິ ມິລາຍຕິ; ເອວເມວ ອຸສ຺ສຸສ຺ເສຍ຺ຍ ວິສຸສ຺ເສຍ຺ຍ ມິລາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕິ ຈ ຣຄາ ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ມາຣຘີຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ໂສກາວຕິຓ຺ໂຓ ນຸ ວນມ຺ຫິ ຌາຍສິ,

ວິຕ຺ຕໍ ນຸ ຊີໂນ ອຸທ ປຕ຺ຖຍາໂນ;

ອາຄຸໍ ນຸ ຄາມສ຺ມິມກາສິ ກິຎ຺ຈິ,

ກສ຺ມາ ຊເນນ ນ ກໂຣສິ ສກ຺ຂິໍ;

ສກ຺ຂີ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ເກນຈິ ເຕ’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິໍ,

ເຊຕ຺ວານ ເສນໍ ປິຍສາຕຣູປໍ;

ເອໂກຫໍ [ເອກາຫໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ຌາຍໍ ສຸຂມນຸໂພຘິໍ,

ຕສ຺ມາ ຊເນນ ນ ກໂຣມິ ສກ຺ຂິໍ;

ສກ຺ຂີ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ເກນຈິ ເມ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອຣຕິ [ອຣຕິ ຈ (ກ.)] ມາຣຘີຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ກຖໍ ວິຫາຣີພຫຸໂລຘ ຠິກ຺ຂຸ,

ປຎ຺ໂຈຆຕິຓ຺ໂຓ ອຕຣີຘ ຉຏ຺ຐໍ;

ກຖໍ ຌາຍິໍ [ກຖໍ ຌາຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ກຖຊ຺ຌາຍໍ (ກ.)] ພຫຸລໍ ກາມສຎ຺ຎາ,

ປຣິພາຫິຣາ ໂຫນ຺ຕິ ອລທ຺ຘ ໂຍ ຕ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ,

ອສງ຺ຂຣາໂນ ສຕິມາ ອໂນໂກ;

ອຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມໍ ອວິຕກ຺ກຌາຍີ,

ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ສຣຕິ ນ ຖິໂນ [ນ ກຸປ຺ປຕີ ນສ຺ສຣຕີ ນ ຖີໂນ (ສີ.)].

‘‘ເອວໍວິຫາຣີພຫຸໂລຘ ຠິກ຺ຂຸ,

ປຎ຺ໂຈຆຕິຓ຺ໂຓ ອຕຣີຘ ຉຏ຺ຐໍ;

ເອວໍ ຌາຍິໍ ພຫຸລໍ ກາມສຎ຺ຎາ,

ປຣິພາຫິຣາ ໂຫນ຺ຕິ ອລທ຺ຘ ໂຍ ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຣຄາ [ຣຄາຈ (ກ.)] ມາຣຘີຕາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ອຈ຺ເຉຊ຺ຊ ຕຓ຺ຫໍ ຄຓສງ຺ຆຈາຣີ,

ອທ຺ຘາ ຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ [ຕຣິສ຺ສນ຺ຕິ (ສີ.)] ພຫູ ຈ ສທ຺ຘາ;

ພຫຸໍ ວຕາຍໍ ຊນຕໍ ອໂນໂກ,

ອຈ຺ເຉຊ຺ຊ ເນສ຺ສຕິ ມຈ຺ຈຸຣາຊສ຺ສ ປາຣ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ນຍນ຺ຕິ ເວ ມຫາວີຣາ, ສທ຺ຘມ຺ເມນ ຕຖາຄຕາ;

ຘມ຺ເມນ ນຍມານານໍ, ກາ ອຸສູຍາ ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕິ ຈ ຣຄາ ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ເຍນ ມາໂຣ ປາປິມາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ຕຓ຺ຫຎ຺ຈ ອຣຕິຎ຺ຈ ຣຄຎ຺ຈ ມາຣຘີຕໂຣ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິໂຍ. ທິສ຺ວານ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ພາລາ ກຸມຸທນາເຬຫິ, ປພ຺ພຕໍ ອຠິມຕ຺ຖຖ [ອຠິມນ຺ຖຖ (ສີ.)];

ຄິຣິໍ ນເຂນ ຂນຖ, ອໂຍ ທນ຺ເຕຫິ ຂາທຖ.

‘‘ເສລໍວ ສິຣສູຫຈ຺ຈ [ສິຣສິ ອູຫຈ຺ຈ (ສີ.), ສິຣສິ ໂອຫຈ຺ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ປາຕາເລ ຄາຘເມສຖ;

ຂາຓຸໍວ ອຸຣສາສຊ຺ຊ, ນິພ຺ພິຊ຺ຊາເປຖ ໂຄຕມາ’’ຕິ.

‘‘ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອາຄຎ຺ຉຸໍ, ຕຓ຺ຫາ ຈ ອຣຕີ ຣຄາ;

ຕາ ຕຕ຺ຖ ປນຸທີ ສຕ຺ຖາ, ຕູລໍ ຠຏ຺ຐໍວ ມາລຸໂຕ’’ຕິ.

ຕຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສມ຺ພຫຸລາ ສມິທ຺ຘິ ຈ, ໂຄຘິກໍ ສຕ຺ຕວສ຺ສານິ;

ຘີຕຣໍ ເທສິຕໍ ພຸທ຺ຘ, ເສຏ຺ເຐນ ອິມໍ ມາຣປຎ຺ຈກນ຺ຕິ.

ມາຣສໍຍຸຕ຺ຕໍ ສມຕ຺ຕໍ.