໓. ຕຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ປຸຄ຺ຄລສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຣາຊານໍ ປເສນທິໍ ໂກສລໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ມຫາຣາຊ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຕໂມຕມປຣາຍໂນ, ຕໂມໂຊຕິປຣາຍໂນ, ໂຊຕິຕມປຣາຍໂນ, ໂຊຕິໂຊຕິປຣາຍໂນ’’.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ມຫາຣາຊ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໂມຕມປຣາຍໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ນີເຈ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ ໂຫຕິ, ຈຓ຺ຑາລກຸເລ ວາ ເວນກຸເລ [ເວຓກຸເລ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວາ ເນສາທກຸເລ ວາ ຣຖກາຣກຸເລ ວາ ປຸກ຺ກຸສກຸເລ ວາ ທລິທ຺ເທ ອປ຺ປນ຺ນປານໂຠຊເນ ກສິຣວຸຕ຺ຕິເກ, ຍຕ຺ຖ ກສິເຣນ ຆາສຈ຺ຉາໂທ ລພ຺ຠຕິ. ໂສ ຈ ໂຫຕິ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ທຸທ຺ທສິໂກ ໂອໂກຏິມໂກ ພວ຺ຫາພາໂຘ [ພຫ຺ວາພາໂຘ (ກ.)] ກາໂຓ ວາ ກຸຓີ ວາ ຂຎ຺ໂຊ ວາ ປກ຺ຂຫໂຕ ວາ, ນ ລາຠີ ອນ຺ນສ຺ສ ປານສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ຍານສ຺ສ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນສ຺ສ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍສ຺ສ. ໂສ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ. ໂສ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ອນ຺ຘກາຣາ ວາ ອນ຺ຘກາຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕມາ ວາ ຕມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ໂລຫິຕມລາ ວາ ໂລຫິຕມລໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຕຖູປມາຫໍ, ມຫາຣາຊ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໂມຕມປຣາຍໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ມຫາຣາຊ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໂມໂຊຕິປຣາຍໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ນີເຈ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ ໂຫຕິ, ຈຓ຺ຑາລກຸເລ ວາ ເວນກຸເລ ວາ ເນສາທກຸເລ ວາ ຣຖກາຣກຸເລ ວາ ປຸກ຺ກຸສກຸເລ ວາ ທລິທ຺ເທ ອປ຺ປນ຺ນປານໂຠຊເນ ກສິຣວຸຕ຺ຕິເກ, ຍຕ຺ຖ ກສິເຣນ ຆາສຈ຺ຉາໂທ ລພ຺ຠຕິ. ໂສ ຈ ໂຂ ໂຫຕິ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ທຸທ຺ທສິໂກ ໂອໂກຏິມໂກ ພວ຺ຫາພາໂຘ, ກາໂຓ ວາ ກຸຓີ ວາ ຂຎ຺ໂຊ ວາ ປກ຺ຂຫໂຕ ວາ, ນ ລາຠີ ອນ຺ນສ຺ສ ປານສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ຍານສ຺ສ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນສ຺ສ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍສ຺ສ. ໂສ ກາເຍນ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ວາຈາຍ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ມນສາ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣຕິ. ໂສ ກາເຍນ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນສາ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ປຖວິຍາ ວາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາໂຣເຫຍ຺ຍ, ປລ຺ລງ຺ກາ ວາ ອສ຺ສປິຏ຺ຐິໍ ອາໂຣເຫຍ຺ຍ, ອສ຺ສປິຏ຺ຐິຍາ ວາ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໍ ອາໂຣເຫຍ຺ຍ, ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘາ ວາ ປາສາທໍ ອາໂຣເຫຍ຺ຍ. ຕຖູປມາຫໍ, ມຫາຣາຊ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໂມໂຊຕິປຣາຍໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ມຫາຣາຊ, ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຊຕິຕມປຣາຍໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຈ຺ເຈ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ ໂຫຕິ, ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລກຸເລ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ວາ ຄຫປຕິມຫາສາລກຸເລ ວາ, ອຑ຺ເຒ ມຫທ຺ຘເນ ມຫາໂຠເຄ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊເຕ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣເຓ ປຫູຕຘນຘຎ຺ເຎ. ໂສ ຈ ໂຫຕິ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ, ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ລາຠີ ອນ຺ນສ຺ສ ປານສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ຍານສ຺ສ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນສ຺ສ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍສ຺ສ. ໂສ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣຕິ. ໂສ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ປາສາທາ ວາ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໍ ໂອໂຣເຫຍ຺ຍ, ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘາ ວາ ອສ຺ສປິຏ຺ຐິໍ ໂອໂຣເຫຍ຺ຍ, ອສ຺ສປິຏ຺ຐິຍາ ວາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ໂອໂຣເຫຍ຺ຍ, ປລ຺ລງ຺ກາ ວາ ປຖວິໍ ໂອໂຣເຫຍ຺ຍ, ປຖວິຍາ ວາ ອນ຺ຘກາຣໍ ປວິເສຍ຺ຍ. ຕຖູປມາຫໍ, ມຫາຣາຊ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຊຕິຕມປຣາຍໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ມຫາຣາຊ, ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຊຕິໂຊຕິປຣາຍໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຈ຺ເຈ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ ໂຫຕິ, ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລກຸເລ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ວາ ຄຫປຕິມຫາສາລກຸເລ ວາ, ອຑ຺ເຒ ມຫທ຺ຘເນ ມຫາໂຠເຄ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊເຕ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣເຓ ປຫູຕຘນຘຎ຺ເຎ. ໂສ ຈ ໂຫຕິ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ, ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ລາຠີ ອນ຺ນສ຺ສ ປານສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ຍານສ຺ສ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນສ຺ສ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍສ຺ສ. ໂສ ກາເຍນ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ວາຈາຍ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣຕິ, ມນສາ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣຕິ. ໂສ ກາເຍນ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນສາ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ປລ຺ລງ຺ກາ ວາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ສງ຺ກເມຍ຺ຍ, ອສ຺ສປິຏ຺ຐິຍາ ວາ ອສ຺ສປິຏ຺ຐິໍ ສງ຺ກເມຍ຺ຍ, ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘາ ວາ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໍ ສງ຺ກເມຍ຺ຍ, ປາສາທາ ວາ ປາສາທໍ ສງ຺ກເມຍ຺ຍ. ຕຖູປມາຫໍ, ມຫາຣາຊ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຊຕິໂຊຕິປຣາຍໂນ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ອິທມໂວຈ…ເປ…

‘‘ທລິທ຺ໂທ ປຸຣິໂສ ຣາຊ, ອສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ມຈ຺ຉຣີ;

ກທຣິໂຍ ປາປສງ຺ກປ຺ໂປ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ອນາທໂຣ.

‘‘ສມເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວາປິ, ອຎ຺ເຎ ວາປິ ວນິພ຺ພເກ;

ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ນຕ຺ຖິໂກ ໂຫຕິ ໂຣສໂກ.

‘‘ທທມານໍ ນິວາເຣຕິ, ຍາຈມານານ ໂຠຊນໍ;

ຕາທິໂສ ປຸຣິໂສ ຣາຊ, ມີຍມາໂນ ຊນາຘິປ;

ອຸເປຕິ ນິຣຍໍ ໂຆຣໍ, ຕໂມຕມປຣາຍໂນ.

‘‘ທລິທ຺ໂທ ປຸຣິໂສ ຣາຊ, ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອມຈ຺ຉຣີ;

ທທາຕິ ເສຏ຺ຐສງ຺ກປ຺ໂປ, ອພ຺ຍຄ຺ຄມນໂສ ນໂຣ.

‘‘ສມເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວາປິ, ອຎ຺ເຎ ວາປິ ວນິພ຺ພເກ;

ອຸຏ຺ຐາຍ ອຠິວາເທຕິ, ສມຈຣິຍາຍ ສິກ຺ຂຕິ.

‘‘ທທມານໍ ນ ວາເຣຕິ [ນ ນິວາເຣຕິ (ສີ.)], ຍາຈມານານ ໂຠຊນໍ;

ຕາທິໂສ ປຸຣິໂສ ຣາຊ, ມີຍມາໂນ ຊນາຘິປ;

ອຸເປຕິ ຕິທິວໍ ຐານໍ, ຕໂມໂຊຕິປຣາຍໂນ.

‘‘ອຑ຺ໂຒ ເຈ [ອຑ຺ໂຒ ເວ (ປີ. ກ.)] ປຸຣິໂສ ຣາຊ, ອສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ມຈ຺ຉຣີ;

ກທຣິໂຍ ປາປສງ຺ກປ຺ໂປ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ອນາທໂຣ.

‘‘ສມເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວາປິ, ອຎ຺ເຎ ວາປິ ວນິພ຺ພເກ;

ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ນຕ຺ຖິໂກ ໂຫຕິ ໂຣສໂກ.

‘‘ທທມານໍ ນິວາເຣຕິ, ຍາຈມານານ ໂຠຊນໍ;

ຕາທິໂສ ປຸຣິໂສ ຣາຊ, ມີຍມາໂນ ຊນາຘິປ;

ອຸເປຕິ ນິຣຍໍ ໂຆຣໍ, ໂຊຕິຕມປຣາຍໂນ.

‘‘ອຑ຺ໂຒ ເຈ ປຸຣິໂສ ຣາຊ, ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອມຈ຺ຉຣີ;

ທທາຕິ ເສຏ຺ຐສງ຺ກປ຺ໂປ, ອພ຺ຍຄ຺ຄມນໂສ ນໂຣ.

‘‘ສມເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວາປິ, ອຎ຺ເຎ ວາປິ ວນິພ຺ພເກ;

ອຸຏ຺ຐາຍ ອຠິວາເທຕິ, ສມຈຣິຍາຍ ສິກ຺ຂຕິ.

‘‘ທທມານໍ ນ ວາເຣຕິ, ຍາຈມານານ ໂຠຊນໍ;

ຕາທິໂສ ປຸຣິໂສ ຣາຊ, ມີຍມາໂນ ຊນາຘິປ;

ອຸເປຕິ ຕິທິວໍ ຐານໍ, ໂຊຕິໂຊຕິປຣາຍໂນ’’ຕິ.

໒. ອຍ຺ຍິກາສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຣາຊານໍ ປເສນທິໍ ໂກສລໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທ, ກຸໂຕ ນຸ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອາຄຈ຺ຉສິ ທິວາທິວສ຺ສາ’’ຕິ?

‘‘ອຍ຺ຍິກາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກາລງ຺ກຕາ ຊິຓ຺ຓາ ວຸຑ຺ຒາ ມຫລ຺ລິກາ ອທ຺ຘຄຕາ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ ວີສວສ຺ສສຕິກາ ຊາຕິຍາ. ອຍ຺ຍິກາ ໂຂ ປນ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປິຍາ ໂຫຕິ ມນາປາ. ຫຕ຺ຖິຣຕເນນ ເຈປາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍໍ ‘ມາ ເມ ອຍ຺ຍິກາ ກາລມກາສີ’ຕິ, ຫຕ຺ຖິຣຕນມ຺ປາຫໍ ທເທຍ຺ຍໍ – ‘ມາ ເມ ອຍ຺ຍິກາ ກາລມກາສີ’ຕິ. ອສ຺ສຣຕເນນ ເຈປາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍໍ ‘ມາ ເມ ອຍ຺ຍິກາ ກາລມກາສີ’ຕິ, ອສ຺ສຣຕນມ຺ປາຫໍ ທເທຍ຺ຍໍ – ‘ມາ ເມ ອຍ຺ຍິກາ ກາລມກາສີ’ຕິ. ຄາມວເຣນ ເຈປາຫໍ ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍໍ ‘ມາ ເມ ອຍ຺ຍິກາ ກາລມກາສີ’ຕິ, ຄາມວຣມ຺ປາຫໍ ທເທຍ຺ຍໍ – ‘ມາ ເມ ອຍ຺ຍິກາ ກາລມກາສີ’ຕິ. ຊນປທປເທເສນ [ຊນປເທນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ເຈປາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍໍ ‘ມາ ເມ ອຍ຺ຍິກາ ກາລມກາສີ’ຕິ, ຊນປທປເທສມ຺ປາຫໍ ທເທຍ຺ຍໍ – ‘ມາ ເມ ອຍ຺ຍິກາ ກາລມກາສີ’ຕິ. ‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ, ມຫາຣາຊ, ມຣຓຘມ຺ມາ ມຣຓປຣິໂຍສານາ ມຣຓໍ ອນຕີຕາ’ຕິ. ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວສຸຠາສິຕມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ – ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣຓຘມ຺ມາ ມຣຓປຣິໂຍສານາ ມຣຓໍ ອນຕີຕາ’’’ຕິ.

‘‘ເອວເມຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເອວເມຕໍ, ມຫາຣາຊ! ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣຓຘມ຺ມາ ມຣຓປຣິໂຍສານາ ມຣຓໍ ອນຕີຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ຍານິ ການິຈິ ກຸມ຺ຠກາຣຠາຊນານິ ອາມການິ ເຈວ ປກ຺ການິ ຈ ສພ຺ພານິ ຕານິ ເຠທນຘມ຺ມານິ ເຠທນປຣິໂຍສານານິ ເຠທນໍ ອນຕີຕານິ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣຓຘມ຺ມາ ມຣຓປຣິໂຍສານາ ມຣຓໍ ອນຕີຕາ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ…ເປ…

‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຣຓນ຺ຕຎ຺ຫິ ຊີວິຕໍ;

ຍຖາກມ຺ມໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຸຎ຺ຎປາປຜລູປຄາ;

ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາ, ປຸຎ຺ຎກມ຺ມາ ຈ ສຸຄ຺ຄຕິໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ກເຣຍ຺ຍ ກລ຺ຍາຓໍ, ນິຈຍໍ ສມ຺ປຣາຍິກໍ;

ປຸຎ຺ຎານິ ປຣໂລກສ຺ມິໍ, ປຕິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ປາຓິນ’’ນ຺ຕິ.

໓. ໂລກສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂລກສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍາ’’ຕິ? ‘‘ຕໂຍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂລກສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ໂລໂຠ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂລກສ຺ສ ຘມ຺ໂມ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍ. ໂທໂສ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂລກສ຺ສ ຘມ຺ໂມ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍ. ໂມໂຫ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂລກສ຺ສ ຘມ຺ໂມ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍ. ອິເມ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕໂຍ ໂລກສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍາ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ…ເປ…

‘‘ໂລໂຠ ໂທໂສ ຈ ໂມໂຫ ຈ, ປຸຣິສໍ ປາປເຈຕສໍ;

ຫິໍສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕສມ຺ຠູຕາ, ຕຈສາຣໍວ ສມ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ.

໔. ອິສ຺ສຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໕. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕ຺ຖ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ທານໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຍຕ຺ຖ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຕ຺ຖ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຎ຺ຎໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ກຕ຺ຖ ທານໍ ທາຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎໍ ປເນຕໍ ກຕ຺ຖ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ? ສີລວໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ, ໂນ ຕຖາ ທຸສ຺ສີເລ. ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ຍຖາ, ເຕ ຂເມຍ຺ຍ, ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ອິຘ ຕ຺ຍສ຺ສ ຍຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ສງ຺ຄາໂມ ສມຸປພ຺ຍູຬ຺ໂຫ [ສມູປພ຺ພູຬ຺ໂຫ (ສີ.), ສມຸປພ຺ພຸຬ຺ໂຫ (ປີ.)]. ອຖ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ອສິກ຺ຂິໂຕ ອກຕຫຕ຺ໂຖ ອກຕໂຍຄ຺ໂຄ ອກຕູປາສໂນ ຠີຣຸ ຉມ຺ຠີ ອຸຕ຺ຣາສີ ປລາຍີ. ຠເຣຍ຺ຍາສິ ຕໍ ປຸຣິສໍ, ອຕ຺ໂຖ ຈ ເຕ ຕາທິເສນ ປຸຣິເສນາ’’ຕິ? ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠເຣຍ຺ຍໍ ຕໍ ປຸຣິສໍ, ນ ຈ ເມ ອຕ຺ໂຖ ຕາທິເສນ ປຸຣິເສນາ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸມາໂຣ ອສິກ຺ຂິໂຕ…ເປ… ອຖ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ເວສ຺ສກຸມາໂຣ ອສິກ຺ຂິໂຕ…ເປ… ອຖ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສຸທ຺ທກຸມາໂຣ ອສິກ຺ຂິໂຕ…ເປ… ນ ຈ ເມ ອຕ຺ໂຖ ຕາທິເສນ ປຸຣິເສນາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ອິຘ ຕ຺ຍສ຺ສ ຍຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ສງ຺ຄາໂມ ສມຸປພ຺ຍູຬ຺ໂຫ. ອຖ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ສຸສິກ຺ຂິໂຕ ກຕຫຕ຺ໂຖ ກຕໂຍຄ຺ໂຄ ກຕູປາສໂນ ອຠີຣຸ ອຈ຺ຉມ຺ຠີ ອນຸຕ຺ຣາສີ ອປລາຍີ. ຠເຣຍ຺ຍາສິ ຕໍ ປຸຣິສໍ, ອຕ຺ໂຖ ຈ ເຕ ຕາທິເສນ ປຸຣິເສນາ’’ຕິ? ‘‘ຠເຣຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ປຸຣິສໍ, ອຕ຺ໂຖ ຈ ເມ ຕາທິເສນ ປຸຣິເສນາ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸມາໂຣ…ເປ… ອຖ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ເວສ຺ສກຸມາໂຣ…ເປ… ອຖ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສຸທ຺ທກຸມາໂຣ ສຸສິກ຺ຂິໂຕ ກຕຫຕ຺ໂຖ ກຕໂຍຄ຺ໂຄ ກຕູປາສໂນ ອຠີຣຸ ອຈ຺ຉມ຺ຠີ ອນຸຕ຺ຣາສີ ອປລາຍີ. ຠເຣຍ຺ຍາສິ ຕໍ ປຸຣິສໍ, ອຕ຺ໂຖ ຈ ເຕ ຕາທິເສນ ປຸຣິເສນາ’’ຕິ? ‘‘ຠເຣຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ປຸຣິສໍ, ອຕ຺ໂຖ ຈ ເມ ຕາທິເສນ ປຸຣິເສນາ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຍສ຺ມາ ກສ຺ມາ ເຈປິ [ຍສ຺ມາ ເຈປິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ກຸລາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ, ໂສ ຈ ໂຫຕິ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີໂນ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈງ຺ຄານິ ປຫີນານິ ໂຫນ຺ຕິ? ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ພ຺ຍາປາໂທ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ຖິນມິທ຺ຘໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ ປຫີນາ ໂຫຕິ. ອິມານິ ປຎ຺ຈງ຺ຄານິ ປຫີນານິ ໂຫນ຺ຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ? ອເສກ຺ເຂນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສກ຺ເຂນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສກ຺ເຂນ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສກ຺ເຂນ ວິມຸຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສກ຺ເຂນ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ອິຕິ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີເນ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ…ເປ… ສຕ຺ຖາ –

‘‘ອິສ຺ສຕ຺ຕໍ [ອິສ຺ສຕ຺ຖໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ພລວີຣິຍຎ຺ຈ [ພລວິຣິຍຎ຺ຈ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ຍສ຺ມິໍ ວິຊ຺ເຊຖ ມາຓເວ;

ຕໍ ຍຸທ຺ຘຕ຺ໂຖ ຠເຣ ຣາຊາ, ນາສູຣໍ ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ.

‘‘ຕເຖວ ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ຈໍ, ຘມ຺ມາ ຍສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ;

ອຣິຍວຸຕ຺ຕິໍ ເມຘາວິໍ, ຫີນຊຈ຺ຈມ຺ປິ ປູຊເຍ.

‘‘ກາຣເຍ ອສ຺ສເມ ຣມ຺ເມ, ວາສເຍຕ຺ຖ ພຫຸສ຺ສຸເຕ;

ປປຎ຺ຈ ວິວເນ ກຍິຣາ, ທຸຄ຺ເຄ ສງ຺ກມນານິ ຈ.

‘‘ອນ຺ນໍ ປານໍ ຂາທນີຍໍ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ;

ທເທຍ຺ຍ ອຸຊຸຠູເຕສຸ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ.

‘‘ຍຖາ ຫິ ເມໂຆ ຖນຍໍ, ວິຊ຺ຊຸມາລີ ສຕກ຺ກກຸ;

ຖລໍ ນິນ຺ນຎ຺ຈ ປູເຣຕິ, ອຠິວສ຺ສໍ ວສຸນ຺ຘຣໍ.

‘‘ຕເຖວ ສທ຺ໂຘ ສຸຕວາ, ອຠິສງ຺ຂຈ຺ຈ ໂຠຊນໍ;

ວນິພ຺ພເກ ຕປ຺ປຍຕິ, ອນ຺ນປາເນນ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ອາໂມທມາໂນ ປກິເຣຕິ, ເທຖ ເທຖາຕິ ຠາສຕິ;

ຕໍ ຫິສ຺ສ ຄຊ຺ຊິຕໍ ໂຫຕິ, ເທວສ຺ເສວ ປວສ຺ສໂຕ;

ສາ ປຸຎ຺ຎຘາຣາ ວິປຸລາ, ທາຕາຣໍ ອຠິວສ຺ສຕີ’’ຕິ.

໕. ປພ຺ພຕູປມສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຣາຊານໍ ປເສນທິໍ ໂກສລໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທ, ກຸໂຕ ນຸ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອາຄຈ຺ຉສິ ທິວາ ທິວສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ຍານິ ຕານິ, ຠນ຺ເຕ, ຣຎ຺ຎໍ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕານໍ ອິສ຺ສຣິຍມທມຕ຺ຕານໍ ກາມເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐິຕານໍ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ຕານໍ ມຫນ຺ຕໍ ປຖວິມຓ຺ຑລໍ ອຠິວິຊິຍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ຕານໍ ຣາຊກຣຓີຍານິ ຠວນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຂ຺ວາຫໍ, ເອຕຣຫິ ອຸສ຺ສຸກ຺ກມາປນ຺ໂນ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ອິຘ ເຕ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ສທ຺ຘາຍິໂກ ປຈ຺ຈຍິໂກ. ໂສ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຍຄ຺ເຆ, ມຫາຣາຊ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ອຫໍ ອາຄຈ຺ຉາມິ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ. ຕຕ຺ຖທ຺ທສໍ ມຫນ຺ຕໍ ປພ຺ພຕໍ ອພ຺ຠສມໍ ສພ຺ເພ ປາເຓ ນິປ຺ໂປເຖນ຺ໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຍໍ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ກຣຓີຍໍ, ຕໍ ກໂຣຫີ’ຕິ. ອຖ ທຸຕິໂຍ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ…ເປ… ອຖ ຕຕິໂຍ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ…ເປ… ອຖ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ສທ຺ຘາຍິໂກ ປຈ຺ຈຍິໂກ. ໂສ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຍຄ຺ເຆ ມຫາຣາຊ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ອຫໍ ອາຄຈ຺ຉາມິ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ. ຕຕ຺ຖທ຺ທສໍ ມຫນ຺ຕໍ ປພ຺ພຕໍ ອພ຺ຠສມໍ ສພ຺ເພ ປາເຓ ນິປ຺ໂປເຖນ຺ໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຍໍ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ກຣຓີຍໍ ຕໍ ກໂຣຫີ’ຕິ. ເອວຣູເປ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ມຫຕິ ມຫພ຺ຠເຍ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ ທາຣຸເຓ ມນຸສ຺ສກ຺ຂເຍ [ມນຸສ຺ສກາເຍ (ກ.)] ທຸລ຺ລເຠ ມນຸສ຺ສຕ຺ເຕ ກິມສ຺ສ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ເອວຣູເປ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ມຫຕິ ມຫພ຺ຠເຍ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ ທາຣຸເຓ ມນຸສ຺ສກ຺ຂເຍ ທຸລ຺ລເຠ ມນຸສ຺ສຕ຺ເຕ ກິມສ຺ສ ກຣຓີຍໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຘມ຺ມຈຣິຍາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຈຣິຍາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກຸສລກິຣິຍາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍາ’’ຕິ?

‘‘ອາໂຣເຈມິ ໂຂ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ປຏິເວເທມິ ໂຂ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ອຘິວຕ຺ຕຕິ ໂຂ ຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຊຣາມຣຓໍ. ອຘິວຕ຺ຕມາເນ ເຈ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ຊຣາມຣເຓ ກິມສ຺ສ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຘິວຕ຺ຕມາເນ ຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຊຣາມຣເຓ ກິມສ຺ສ ກຣຓີຍໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຘມ຺ມຈຣິຍາຍ ສມຈຣິຍາຍ ກຸສລກິຣິຍາຍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ? ຍານິ ຕານິ, ຠນ຺ເຕ, ຣຎ຺ຎໍ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕານໍ ອິສ຺ສຣິຍມທມຕ຺ຕານໍ ກາມເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐິຕານໍ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ຕານໍ ມຫນ຺ຕໍ ປຖວິມຓ຺ຑລໍ ອຠິວິຊິຍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ຕານໍ ຫຕ຺ຖິຍຸທ຺ຘານິ ຠວນ຺ຕິ; ເຕສມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຫຕ຺ຖິຍຸທ຺ຘານໍ ນຕ຺ຖິ ຄຕິ ນຕ຺ຖິ ວິສໂຍ ອຘິວຕ຺ຕມາເນ ຊຣາມຣເຓ. ຍານິປິ ຕານິ, ຠນ຺ເຕ, ຣຎ຺ຎໍ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕານໍ…ເປ… ອຊ຺ຌາວສນ຺ຕານໍ ອສ຺ສຍຸທ຺ຘານິ ຠວນ຺ຕິ…ເປ… ຣຖຍຸທ຺ຘານິ ຠວນ຺ຕິ …ເປ… ປຕ຺ຕິຍຸທ຺ຘານິ ຠວນ຺ຕິ; ເຕສມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ປຕ຺ຕິຍຸທ຺ຘານໍ ນຕ຺ຖິ ຄຕິ ນຕ຺ຖິ ວິສໂຍ ອຘິວຕ຺ຕມາເນ ຊຣາມຣເຓ. ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຣາຊກຸເລ ມນ຺ຕິໂນ ມຫາມຕ຺ຕາ, ເຍ ປໂຫນ຺ຕິ [ເຍສໍ ໂຫນ຺ຕິ (ກ.)] ອາຄເຕ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ມນ຺ເຕຫິ ເຠທຍິຕຸໍ. ເຕສມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ມນ຺ຕຍຸທ຺ຘານໍ ນຕ຺ຖິ ຄຕິ ນຕ຺ຖິ ວິສໂຍ ອຘິວຕ຺ຕມາເນ ຊຣາມຣເຓ. ສໍວິຊ຺ຊຕິ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຣາຊກຸເລ ປຫູຕໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ຠູມິຄຕຎ຺ເຈວ ເວຫາສຏ຺ຐຎ຺ຈ, ເຍນ ມຍໍ ປໂຫມ ອາຄເຕ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ຘເນນ ອຸປລາເປຕຸໍ. ເຕສມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຘນຍຸທ຺ຘານໍ ນຕ຺ຖິ ຄຕິ ນຕ຺ຖິ ວິສໂຍ ອຘິວຕ຺ຕມາເນ ຊຣາມຣເຓ. ອຘິວຕ຺ຕມາເນ ຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຊຣາມຣເຓ ກິມສ຺ສ ກຣຓີຍໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຘມ຺ມຈຣິຍາຍ ສມຈຣິຍາຍ ກຸສລກິຣິຍາຍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍາ’’ຕິ?

‘‘ເອວເມຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເອວເມຕໍ, ມຫາຣາຊ! ອຘິວຕ຺ຕມາເນ ຊຣາມຣເຓ ກິມສ຺ສ ກຣຓີຍໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຘມ຺ມຈຣິຍາຍ ສມຈຣິຍາຍ ກຸສລກິຣິຍາຍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍາ’’ຕິ? ອິທມໂວຈ ຠຄວາ…ເປ… ສຕ຺ຖາ –

‘‘ຍຖາປິ ເສລາ ວິປຸລາ, ນຠໍ ອາຫຈ຺ຈ ປພ຺ພຕາ;

ສມນ຺ຕານຸປຣິຍາເຍຍ຺ຍຸໍ, ນິປ຺ໂປເຖນ຺ໂຕ ຈຕຸທ຺ທິສາ.

‘‘ເອວໍ ຊຣາ ຈ ມຈ຺ຈຸ ຈ, ອຘິວຕ຺ຕນ຺ຕິ ປາຓິເນ [ປາຓິໂນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)];

ຂຕ຺ຕິເຍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເວສ຺ເສ, ສຸທ຺ເທ ຈຓ຺ຑາລປຸກ຺ກຸເສ;

ນ ກິຎ຺ຈິ [ນ ກຎ຺ຈິ (?)] ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ສພ຺ພເມວາຠິມທ຺ທຕິ.

‘‘ນ ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖີນໍ ຠູມິ, ນ ຣຖານໍ ນ ປຕ຺ຕິຍາ;

ນ ຈາປິ ມນ຺ຕຍຸທ຺ເຘນ, ສກ຺ກາ ເຊຕຸໍ ຘເນນ ວາ.

‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ ໂປໂສ, ສມ຺ປສ຺ສໍ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕໂນ;

ພຸທ຺ເຘ ຘມ຺ເມ ຈ ສງ຺ເຆ ຈ, ຘີໂຣ ສທ຺ຘໍ ນິເວສເຍ.

‘‘ໂຍ ຘມ຺ມໍ ຈຣິ [ຘມ຺ມຈາຣີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ກາເຍນ, ວາຈາຍ ອຸທ ເຈຕສາ;

ອິເຘວ ນໍ ປສໍສນ຺ຕິ, ເປຈ຺ຈ ສຄ຺ເຄ ປໂມທຕີ’’ຕິ.

ຕຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ປຸຄ຺ຄໂລ ອຍ຺ຍິກາ ໂລໂກ, ອິສ຺ສຕ຺ຕໍ [ອິສ຺ສຕ຺ຖໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ປພ຺ພຕູປມາ;

ເທສິຕໍ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ເຐນ, ອິມໍ ໂກສລປຎ຺ຈກນ຺ຕິ.

ໂກສລສໍຍຸຕ຺ຕໍ ສມຕ຺ຕໍ.