໕. ທຸຕິຍສງ຺ຄາມສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໖. [ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິໍ ເສນໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ອພ຺ຠຸຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອາທິນາ ປາເຐນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ຫິ ‘‘ອພ຺ຠຸຍ຺ຍາສີຕິ ປຣາຊເຍ ຄຣຫປ຺ປຕ຺ໂຕ…ເປ… ວຸຕ຺ຕຊຍກາຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ ອຠິອຸຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ] ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິໍ ເສນໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປເສນທິໍ ໂກສລໍ ອພ຺ຠຸຍ຺ຍາສິ ເຍນ ກາສິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ – ‘‘ຣາຊາ ກິຣ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິໍ ເສນໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ມມໍ ອພ຺ຠຸຍ຺ຍາໂຕ ເຍນ ກາສີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິໍ ເສນໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸຍ຺ຍາສິ ເຍນ ກາສິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ຈ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຣາຊາ ຈ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສງ຺ຄາເມສຸໍ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ສງ຺ຄາເມ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ປຣາເຊສິ, ຊີວຄ຺ຄາຫຎ຺ຈ ນໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ອຖ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ອທຸພ຺ຠນ຺ຕສ຺ສ ທຸພ຺ຠຕິ, ອຖ ຈ ປນ ເມ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໂນ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພໍ ຫຕ຺ຖິກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ອສ຺ສກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຣຖກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປຕ຺ຕິກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ຊີວນ຺ຕເມວ ນໍ ໂອສຊ຺ເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ [ໂອສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໂນ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພໍ ຫຕ຺ຖິກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ອສ຺ສກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຣຖກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປຕ຺ຕິກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ຊີວນ຺ຕເມວ ນໍ ໂອສຊ຺ຊິ [ໂອສ຺ສຊິ (ສີ.), ໂອສ຺ສຊ຺ຊິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິໍສຸ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິໍ ເສນໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປເສນທິໍ ໂກສລໍ ອພ຺ຠຸຍ຺ຍາສິ ເຍນ ກາສິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ – ‘ຣາຊາ ກິຣ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິໍ ເສນໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ມມໍ ອພ຺ຠຸຍ຺ຍາໂຕ ເຍນ ກາສີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິໍ ເສນໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸຍ຺ຍາສິ ເຍນ ກາສິ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຣາຊາ ຈ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຣາຊາ ຈ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສງ຺ຄາເມສຸໍ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຄາເມ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ປຣາເຊສິ, ຊີວຄ຺ຄາຫຎ຺ຈ ນໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ອທຸພ຺ຠນ຺ຕສ຺ສ ທຸພ຺ຠຕິ, ອຖ ຈ ປນ ເມ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໂນ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພໍ ຫຕ຺ຖິກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ອສ຺ສກາຍໍ ສພ຺ພໍ ຣຖກາຍໍ ສພ຺ພໍ ປຕ຺ຕິກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ຊີວນ຺ຕເມວ ນໍ ໂອສຊ຺ເຊຍ຺ຍ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໂນ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພໍ ຫຕ຺ຖິກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ອສ຺ສກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຣຖກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປຕ຺ຕິກາຍໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ຊີວນ຺ຕເມວ ນໍ ໂອສຊ຺ຊີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ –

‘‘ວິລຸມ຺ປເຕວ ປຸຣິໂສ, ຍາວສ຺ສ ອຸປກປ຺ປຕິ;

ຍທາ ຈຎ຺ເຎ ວິລຸມ຺ປນ຺ຕິ, ໂສ ວິລຸຕ຺ໂຕ ວິລຸປ຺ປຕິ [ວິລຸມ຺ປຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)].

‘‘ຐານຎ຺ຫິ ມຎ຺ຎຕິ ພາໂລ, ຍາວ ປາປໍ ນ ປຈ຺ຈຕິ;

ຍທາ ຈ ປຈ຺ຈຕິ ປາປໍ, ອຖ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຫນ຺ຕາ ລຠຕິ [ລຠຕິ ຫນ຺ຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຫນ຺ຕາຣໍ, ເຊຕາຣໍ ລຠເຕ ຊຍໍ;

ອກ຺ໂກສໂກ ຈ ອກ຺ໂກສໍ, ໂຣເສຕາຣຎ຺ຈ ໂຣສໂກ;

ອຖ ກມ຺ມວິວຏ຺ເຏນ, ໂສ ວິລຸຕ຺ໂຕ ວິລຸປ຺ປຕີ’’ຕິ.