໘. ນຄຣວິນ຺ເທຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໔໓໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ນຄຣວິນ຺ທໍ ນາມ ໂກສລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຄາໂມ ຕທວສຣິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ນຄຣວິນ຺ເທຍ຺ຍກາ [ນຄຣວິນ຺ເທຍ຺ຍາ (ກ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ນຄຣວິນ຺ທໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ນຄຣວິນ຺ເທຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ; ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ນຄຣວິນ຺ເທຍ຺ຍເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໔໓໕. ‘‘ສເຈ ໂວ, ຄຫປຕໂຍ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຖໍຠູຕາ, ຄຫປຕໂຍ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ນ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ນ ມາເນຕພ຺ພາ ນ ປູເຊຕພ຺ພາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຄຫປຕໂຍ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣູເປສຸ ອວີຕຣາຄາ ອວີຕໂທສາ ອວີຕໂມຫາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ, ສມວິສມໍ ຈຣນ຺ຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ເອວຣູປາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ນ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ນ ມາເນຕພ຺ພາ ນ ປູເຊຕພ຺ພາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມຍມ຺ປິ ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣູເປສຸ ອວີຕຣາຄາ ອວີຕໂທສາ ອວີຕໂມຫາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ, ສມວິສມໍ ຈຣາມ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ເຕສໍ ໂນ ສມຈຣິຍມ຺ປິ ເຫຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ອປສ຺ສຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ນ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ນ ມາເນຕພ຺ພາ ນ ປູເຊຕພ຺ພາ. ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ສທ຺ເທສຸ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຄນ຺ເຘສຸ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣເສສຸ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພສຸ… ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອວີຕຣາຄາ ອວີຕໂທສາ ອວີຕໂມຫາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ, ສມວິສມໍ ຈຣນ຺ຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ເອວຣູປາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ນ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ນ ມາເນຕພ຺ພາ ນ ປູເຊຕພ຺ພາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມຍມ຺ປິ ຫິ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອວີຕຣາຄາ ອວີຕໂທສາ ອວີຕໂມຫາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ, ສມວິສມໍ ຈຣາມ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ເຕສໍ ໂນ ສມຈຣິຍມ຺ປິ ເຫຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ອປສ຺ສຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ນ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ນ ມາເນຕພ຺ພາ ນ ປູເຊຕພ຺ພາ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຄຫປຕໂຍ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ.

໔໓໖. ‘‘ສເຈ ປນ ໂວ, ຄຫປຕໂຍ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຖໍຠູຕາ, ຄຫປຕໂຍ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ມາເນຕພ຺ພາ ປູເຊຕພ຺ພາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຄຫປຕໂຍ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣູເປສຸ ວີຕຣາຄາ ວີຕໂທສາ ວີຕໂມຫາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ, ສມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ເອວຣູປາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ມາເນຕພ຺ພາ ປູເຊຕພ຺ພາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມຍມ຺ປິ ຫິ [ມຍໍ ຫິ (?)] ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣູເປສຸ ອວີຕຣາຄາ ອວີຕໂທສາ ອວີຕໂມຫາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ, ສມວິສມໍ ຈຣາມ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ເຕສໍ ໂນ ສມຈຣິຍມ຺ປິ ເຫຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສ຺ສຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ມາເນຕພ຺ພາ ປູເຊຕພ຺ພາ. ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ສທ຺ເທສຸ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຄນ຺ເຘສຸ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣເສສຸ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພສຸ… ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ວີຕຣາຄາ ວີຕໂທສາ ວີຕໂມຫາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ, ສມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ເອວຣູປາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ມາເນຕພ຺ພາ ປູເຊຕພ຺ພາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມຍມ຺ປິ ຫິ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອວີຕຣາຄາ ອວີຕໂທສາ ອວີຕໂມຫາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ, ສມວິສມໍ ຈຣາມ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ, ເຕສໍ ໂນ ສມຈຣິຍມ຺ປິ ເຫຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສ຺ສຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ມາເນຕພ຺ພາ ປູເຊຕພ຺ພາ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຄຫປຕໂຍ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ.

໔໓໗. ‘‘ສເຈ ປນ ໂວ [ສເຈ ເຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)], ຄຫປຕໂຍ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ເກ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອາກາຣາ, ເກ ອນ຺ວຍາ, ເຍນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອວໍ ວເທຖ? ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວີຕຣາຄາ ວາ ຣາຄວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂທສາ ວາ ໂທສວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂມຫາ ວາ ໂມຫວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຄຫປຕໂຍ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຕຖາ ຫິ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ຕຕ຺ຖ ຕຖາຣູປາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ເຍ ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ ອຠິຣເມຍ຺ຍຸໍ, ນຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ຕຕ຺ຖ ຕຖາຣູປາ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ ເຍ ສຸຕ຺ວາ ສຸຕ຺ວາ ອຠິຣເມຍ຺ຍຸໍ, ນຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ຕຕ຺ຖ ຕຖາຣູປາ ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ ເຍ ຆາຍິຕ຺ວາ ຆາຍິຕ຺ວາ ອຠິຣເມຍ຺ຍຸໍ, ນຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ຕຕ຺ຖ ຕຖາຣູປາ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ ເຍ ສາຍິຕ຺ວາ ສາຍິຕ຺ວາ ອຠິຣເມຍ຺ຍຸໍ, ນຕ຺ຖິ ໂຂ ປນ ຕຕ຺ຖ ຕຖາຣູປາ ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ເຍ ຜຸສິຕ຺ວາ ຜຸສິຕ຺ວາ ອຠິຣເມຍ຺ຍຸໍ. ອິເມ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອາກາຣາ, ອິເມ ອນ຺ວຍາ, ເຍນ ມຍໍ [ເຍນ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ (ສີ. ປີ.), ເຍນ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ເອວໍ ວເທມ – ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວີຕຣາຄາ ວາ ຣາຄວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂທສາ ວາ ໂທສວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ, ວີຕໂມຫາ ວາ ໂມຫວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຄຫປຕໂຍ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ນຄຣວິນ຺ເທຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອເຕ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສເກ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປເຕ ສຣຓໍ ຄເຕ’’ຕິ.

ນຄຣວິນ຺ເທຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ອຏ຺ຐມໍ.