໙. ອຣຓວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໓໒໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຣຓວິຠງ຺ຄໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ນ ກາມສຸຂມນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ນ ຈ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄມນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ເອເຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ [ເອເຕ ໂຂ (ສີ.), ເອເຕ ເຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອຸສ຺ສາທນຎ຺ຈ ຊຎ຺ຎາ, ອປສາທນຎ຺ຈ ຊຎ຺ຎາ; ອຸສ຺ສາທນຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ອປສາທນຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ເນວຸສ຺ສາເທຍ຺ຍ, ນ ອປສາເທຍ຺ຍ [ນາປສາເທຍ຺ຍ (ສີ.)], ຘມ຺ມເມວ ເທເສຍ຺ຍ. ສຸຂວິນິຈ຺ຉຍໍ ຊຎ຺ຎາ; ສຸຂວິນິຈ຺ຉຍໍ ຎຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂມນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ. ຣໂຫວາທໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍ, ສມ຺ມຸຂາ ນ ຂີຓໍ [ນາຕິຂີຓໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ຠເຓ. ອຕຣມາໂນວ ຠາເສຍ຺ຍ, ໂນ ຕຣມາໂນ. ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິໍ ນາຠິນິເວເສຍ຺ຍ, ສມຎ຺ຎໍ ນາຕິຘາເວຍ຺ຍາຕິ – ອຍມຸທ຺ເທໂສ ອຣຓວິຠງ຺ຄສ຺ສ.

໓໒໔. ‘‘‘ນ ກາມສຸຂມນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ນ ຈ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄມນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ; ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ໂຍ ກາມປຏິສນ຺ຘິສຸຂິໂນ ໂສມນສ຺ສານຸໂຍໂຄ ຫີໂນ ຄມ຺ໂມ ໂປຖຸຊ຺ຊນິໂກ ອນຣິໂຍ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ໂຍ ກາມປຏິສນ຺ຘິສຸຂິໂນ ໂສມນສ຺ສານຸໂຍຄໍ ອນນຸໂຍໂຄ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ໂຍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍໂຄ ທຸກ຺ໂຂ ອນຣິໂຍ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ໂຍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ອນນຸໂຍໂຄ ທຸກ຺ຂໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ‘ນ ກາມສຸຂມນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ນ ຈ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໒໕. ‘‘‘ເອເຕ ໂຂ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ສມ຺ມາວາຈາ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ສມ຺ມາສຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິ. ‘ເອເຕ ໂຂ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໒໖. ‘‘‘ອຸສ຺ສາທນຎ຺ຈ ຊຎ຺ຎາ, ອປສາທນຎ຺ຈ ຊຎ຺ຎາ; ອຸສ຺ສາທນຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ອປສາທນຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ເນວຸສ຺ສາເທຍ຺ຍ, ນ ອປສາເທຍ຺ຍ, ຘມ຺ມເມວ ເທເສຍ຺ຍາ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸສ຺ສາທນາ ຈ ໂຫຕິ ອປສາທນາ ຈ, ໂນ ຈ ຘມ຺ມເທສນາ? ‘ເຍ ກາມປຏິສນ຺ຘິສຸຂິໂນ ໂສມນສ຺ສານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ສທຸກ຺ຂາ ສອຸປຆາຕາ ສອຸປາຍາສາ ສປຣິຬາຫາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ [ອິຕິ ປຣໍ (ກ.)] ອິຕ຺ເຖເກ ອປສາເທຕິ.

‘‘‘ເຍ ກາມປຏິສນ຺ຘິສຸຂິໂນ ໂສມນສ຺ສານຸໂຍຄໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕາ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ອທຸກ຺ຂາ ອນຸປຆາຕາ ອນຸປາຍາສາ ອປຣິຬາຫາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ອິຕ຺ເຖເກ ອຸສ຺ສາເທຕິ.

‘‘‘ເຍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ສທຸກ຺ຂາ ສອຸປຆາຕາ ສອຸປາຍາສາ ສປຣິຬາຫາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ອິຕ຺ເຖເກ ອປສາເທຕິ.

‘‘‘ເຍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ອທຸກ຺ຂາ ອນຸປຆາຕາ ອນຸປາຍາສາ ອປຣິຬາຫາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ອິຕ຺ເຖເກ ອຸສ຺ສາເທຕິ.

‘‘‘ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຠວສໍໂຍຊນໍ ອປ຺ປຫີນໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ສທຸກ຺ຂາ ສອຸປຆາຕາ ສອຸປາຍາສາ ສປຣິຬາຫາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ອິຕ຺ເຖເກ ອປສາເທຕິ.

‘‘‘ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຠວສໍໂຍຊນໍ ປຫີນໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ອທຸກ຺ຂາ ອນຸປຆາຕາ ອນຸປາຍາສາ ອປຣິຬາຫາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ອິຕ຺ເຖເກ ອຸສ຺ສາເທຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸສ຺ສາທນາ ຈ ໂຫຕິ ອປສາທນາ ຈ, ໂນ ຈ ຘມ຺ມເທສນາ.

໓໒໗. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວຸສ຺ສາທນາ ໂຫຕິ ນ ອປສາທນາ, ຘມ຺ມເທສນາ ຈ [ຘມ຺ມເທສນາວ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]? ‘ເຍ ກາມປຏິສນ຺ຘິສຸຂິໂນ ໂສມນສ຺ສານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ສທຸກ຺ຂາ ສອຸປຆາຕາ ສອຸປາຍາສາ ສປຣິຬາຫາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ນ ເອວມາຫ. ‘ອນຸໂຍໂຄ ຈ ໂຂ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ຘມ຺ມເມວ ເທເສຕິ.

‘‘‘ເຍ ກາມປຏິສນ຺ຘິສຸຂິໂນ ໂສມນສ຺ສານຸໂຍຄໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕາ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ອທຸກ຺ຂາ ອນຸປຆາຕາ ອນຸປາຍາສາ ອປຣິຬາຫາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ນ ເອວມາຫ. ‘ອນນຸໂຍໂຄ ຈ ໂຂ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ຘມ຺ມເມວ ເທເສຕິ.

‘‘‘ເຍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ສທຸກ຺ຂາ ສອຸປຆາຕາ ສອຸປາຍາສາ ສປຣິຬາຫາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ນ ເອວມາຫ. ‘ອນຸໂຍໂຄ ຈ ໂຂ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ຘມ຺ມເມວ ເທເສຕິ.

‘‘‘ເຍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ອທຸກ຺ຂາ ອນຸປຆາຕາ ອນຸປາຍາສາ ອປຣິຬາຫາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ນ ເອວມາຫ. ‘ອນນຸໂຍໂຄ ຈ ໂຂ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ຘມ຺ມເມວ ເທເສຕິ.

‘‘‘ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຠວສໍໂຍຊນໍ ອປ຺ປຫີນໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ສທຸກ຺ຂາ ສອຸປຆາຕາ ສອຸປາຍາສາ ສປຣິຬາຫາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ນ ເອວມາຫ. ‘ຠວສໍໂຍຊເນ ຈ ໂຂ ອປ຺ປຫີເນ ຠໂວປິ ອປ຺ປຫີໂນ ໂຫຕີ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ຘມ຺ມເມວ ເທເສຕິ.

‘‘‘ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຠວສໍໂຍຊນໍ ປຫີນໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ອທຸກ຺ຂາ ອນຸປຆາຕາ ອນຸປາຍາສາ ອປຣິຬາຫາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ’ຕິ – ນ ເອວມາຫ. ‘ຠວສໍໂຍຊເນ ຈ ໂຂ ປຫີເນ ຠໂວປິ ປຫີໂນ ໂຫຕີ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ຘມ຺ມເມວ ເທເສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວຸສ຺ສາທນາ ໂຫຕິ ນ ອປສາທນາ, ຘມ຺ມເທສນາ ຈ. ‘ອຸສ຺ສາທນຎ຺ຈ ຊຎ຺ຎາ, ອປສາທນຎ຺ຈ ຊຎ຺ຎາ; ອຸສ຺ສາທນຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ອປສາທນຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ເນວຸສ຺ສາເທຍ຺ຍ, ນ ອປສາເທຍ຺ຍ, ຘມ຺ມເມວ ເທເສຍ຺ຍາ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໒໘. ‘‘‘ສຸຂວິນິຈ຺ຉຍໍ ຊຎ຺ຎາ; ສຸຂວິນິຈ຺ຉຍໍ ຎຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂມນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຄຸຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມສຸຂໍ ມີຬ຺ຫສຸຂໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສຸຂໍ ອນຣິຍສຸຂໍ. ‘ນ ອາເສວິຕພ຺ພໍ, ນ ຠາເວຕພ຺ພໍ, ນ ພຫຸລີກາຕພ຺ພໍ, ຠາຍິຕພ຺ພໍ ເອຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສາ’ຕິ – ວທາມິ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂໍ ປວິເວກສຸຂໍ ອຸປສມສຸຂໍ ສມ຺ໂພຘິສຸຂໍ. ‘ອາເສວິຕພ຺ພໍ, ຠາເວຕພ຺ພໍ, ພຫຸລີກາຕພ຺ພໍ, ນ ຠາຍິຕພ຺ພໍ ເອຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສາ’ຕິ – ວທາມິ. ‘ສຸຂວິນິຈ຺ຉຍໍ ຊຎ຺ຎາ; ສຸຂວິນິຈ຺ຉຍໍ ຎຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂມນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໒໙. ‘‘‘ຣໂຫວາທໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍ, ສມ຺ມຸຂາ ນ ຂີຓໍ ຠເຓ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ຣໂຫວາທໍ ອຠູຕໍ ອຕຈ຺ຉໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ສສກ຺ກໍ [ສມ຺ປຕ຺ຕໍ (ກ.)] ຕໍ ຣໂຫວາທໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍ. ຍມ຺ປິ ຊຎ຺ຎາ ຣໂຫວາທໍ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ຕສ຺ສປິ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ ອວຈນາຍ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ຊຎ຺ຎາ ຣໂຫວາທໍ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ຕຕ຺ຣ ກາລຎ຺ຎູ ອສ຺ສ ຕສ຺ສ ຣໂຫວາທສ຺ສ ວຈນາຍ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ສມ຺ມຸຂາ ຂີຓວາທໍ ອຠູຕໍ ອຕຈ຺ຉໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ສສກ຺ກໍ ຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ຂີຓວາທໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍ. ຍມ຺ປິ ຊຎ຺ຎາ ສມ຺ມຸຂາ ຂີຓວາທໍ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ຕສ຺ສປິ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ ອວຈນາຍ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ຊຎ຺ຎາ ສມ຺ມຸຂາ ຂີຓວາທໍ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ຕຕ຺ຣ ກາລຎ຺ຎູ ອສ຺ສ ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ຂີຓວາທສ຺ສ ວຈນາຍ. ‘ຣໂຫວາທໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍ, ສມ຺ມຸຂາ ນ ຂີຓໍ ຠເຓ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໓໐. ‘‘‘ອຕຣມາໂນວ ຠາເສຍ຺ຍ ໂນ ຕຣມາໂນ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຣມານສ຺ສ ຠາສໂຕ ກາໂຍປິ ກິລມຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸປຫຎ຺ຎຕິ [ອູຫຎ຺ຎຕິ (ສີ.)], ສໂຣປິ ອຸປຫຎ຺ຎຕິ [ອູຫຎ຺ຎຕິ (ສີ.)], ກຓ຺ໂຐປິ ອາຕຸຣີຍຕິ, ອວິສຏ຺ຐມ຺ປິ ໂຫຕິ ອວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຕຣມານສ຺ສ ຠາສິຕໍ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕຣມານສ຺ສ ຠາສໂຕ ກາໂຍປິ ນ ກິລມຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອຸປຫຎ຺ຎຕິ, ສໂຣປິ ນ ອຸປຫຎ຺ຎຕິ, ກຓ຺ໂຐປິ ນ ອາຕຸຣີຍຕິ, ວິສຏ຺ຐມ຺ປິ ໂຫຕິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ອຕຣມານສ຺ສ ຠາສິຕໍ. ‘ອຕຣມາໂນວ ຠາເສຍ຺ຍ, ໂນ ຕຣມາໂນ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໓໑. ‘‘‘ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິໍ ນາຠິນິເວເສຍ຺ຍ, ສມຎ຺ຎໍ ນາຕິຘາເວຍ຺ຍາ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ຈ ອຠິນິເວໂສ ໂຫຕິ ສມຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕິສາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕເທເວກຈ຺ເຈສຸ ຊນປເທສຸ ‘ປາຕີ’ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ປຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ວິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ [ວິຏ຺ຐນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ສຣາວ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ ‘ຘາໂຣປ’ນ຺ຕິ [ຫໂຣສນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ໂປຓ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ປິສີລວ’ນ຺ຕິ [ປິສີລນ຺ຕິ (ສີ. ປີ.), ປິປິລນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ອິຕິ ຍຖາ ຍຖາ ນໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ ຕຖາ ຕຖາ ຖາມສາ ປຣາມາສາ [ປຣາມສ຺ສ (ສີ.)] ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ຈ ອຠິນິເວໂສ ໂຫຕິ ສມຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕິສາໂຣ.

໓໓໒. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ຈ ອນຠິນິເວໂສ ໂຫຕິ ສມຎ຺ຎາຍ ຈ ອນຕິສາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕເທເວກຈ຺ເຈສຸ ຊນປເທສຸ ‘ປາຕີ’ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ປຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ວິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ສຣາວ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ຘາໂຣປ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ໂປຓ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ‘ປິສີລວ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ອິຕິ ຍຖາ ຍຖາ ນໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ ‘ອິທໍ ກິຣ ເມ [ອິທໍ ກິຣ ເຕ ຈ (ກ.)] ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສນ຺ຘາຍ ໂວຫຣນ຺ຕີ’ຕິ ຕຖາ ຕຖາ ໂວຫຣຕິ ອປຣາມສໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ຈ ອນຠິນິເວໂສ ໂຫຕິ, ສມຎ຺ຎາຍ ຈ ອນຕິສາໂຣ. ‘ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິໍ ນາຠິນິເວເສຍ຺ຍ ສມຎ຺ຎໍ ນາຕິຘາເວຍ຺ຍາ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໓໓. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ກາມປຏິສນ຺ຘິສຸຂິໂນ ໂສມນສ຺ສານຸໂຍໂຄ ຫີໂນ ຄມ຺ໂມ ໂປຖຸຊ຺ຊນິໂກ ອນຣິໂຍ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ກາມປຏິສນ຺ຘິສຸຂິໂນ ໂສມນສ຺ສານຸໂຍຄໍ ອນນຸໂຍໂຄ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣໂຓ.

໓໓໔. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍໂຄ ທຸກ຺ໂຂ ອນຣິໂຍ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ອນນຸໂຍໂຄ ທຸກ຺ຂໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣໂຓ.

໓໓໕. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຍໍ ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣໂຓ.

໓໓໖. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຍໍ ອຸສ຺ສາທນາ ຈ ອປສາທນາ ຈ ໂນ ຈ ຘມ຺ມເທສນາ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຍໍ ເນວຸສ຺ສາທນາ ຈ ນ ອປສາທນາ ຈ ຘມ຺ມເທສນາ ຈ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣໂຓ.

໓໓໗. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍມິທໍ ກາມສຸຂໍ ມີຬ຺ຫສຸຂໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນສຸຂໍ ອນຣິຍສຸຂໍ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍມິທໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂໍ ປວິເວກສຸຂໍ ອຸປສມສຸຂໍ ສມ຺ໂພຘິສຸຂໍ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣໂຓ.

໓໓໘. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ຣໂຫວາໂທ ອຠູໂຕ ອຕຈ຺ໂຉ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ຣໂຫວາໂທ ຠູໂຕ ຕຈ຺ໂຉ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ຣໂຫວາໂທ ຠູໂຕ ຕຈ຺ໂຉ ອຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣໂຓ.

໓໓໙. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ສມ຺ມຸຂາ ຂີຓວາໂທ ອຠູໂຕ ອຕຈ຺ໂຉ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ສມ຺ມຸຂາ ຂີຓວາໂທ ຠູໂຕ ຕຈ຺ໂຉ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ສມ຺ມຸຂາ ຂີຓວາໂທ ຠູໂຕ ຕຈ຺ໂຉ ອຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣໂຓ.

໓໔໐. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍມິທໍ ຕຣມານສ຺ສ ຠາສິຕໍ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍມິທໍ ອຕຣມານສ຺ສ ຠາສິຕໍ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣໂຓ.

໓໔໑. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ຈ ອຠິນິເວໂສ ສມຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕິສາໂຣ, ສທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສອຸປຆາໂຕ ສອຸປາຍາໂສ ສປຣິຬາໂຫ; ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ສຣໂຓ. ຕຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂເວ, ຍ຺ວາຍໍ ຊນປທນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ຈ ອນຠິນິເວໂສ ສມຎ຺ຎາຍ ຈ ອນຕິສາໂຣ, ອທຸກ຺ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຸປຆາໂຕ ອນຸປາຍາໂສ ອປຣິຬາໂຫ; ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຕສ຺ມາ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣໂຓ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ສຣຓຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ຊານິສ຺ສາມ, ອຣຓຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ຊານິສ຺ສາມ; ສຣຓຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ຎຕ຺ວາ ອຣຓຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ຎຕ຺ວາ ອຣຓປຏິປທໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສາມາ’ຕິ ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ສຸຠູຕິ ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຣຓປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ອຣຓວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.