໔. ວິຠງ຺ຄວຄ຺ໂຄ

໑. ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໗໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ [ຍໍ (ເນຕ຺ຕິປາຬິ)] ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ [ອສໍຫິຣໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ [ກິຈ຺ຈໍ ອາຕປ຺ປໍ (ສີ. ກ.)], ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນິ’’ [ມຸນີຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

໒໗໓. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ? ‘ເອວໍຣູໂປ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍເວທໂນ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍສຎ຺ໂຎ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ? ‘ເອວໍຣູໂປ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍເວທໂນ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍສຎ຺ໂຎ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ.

໒໗໔. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ? ‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ…ເປ… ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ… ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ? ‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ … ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ… ‘ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ.

໒໗໕. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ເວທນໍ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ນ ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ເວທນໍ… ນ ສຎ຺ຎໍ… ນ ສງ຺ຂາເຣ… ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ.

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘‘ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ເທເສສ຺ສາມີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ອານນ຺ທຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໗໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ ສມາທເປຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ສມ຺ປຫໍເສຕິ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ຠາສຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນຸປຏ຺ຐານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ອຠາສີ’’ຕິ? ‘‘ອາຍສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ອານນ຺ໂທ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ອຠາສີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ອຠາສີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິໍ ສມາທເປສິໍ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິໍ ສມ຺ປຫໍເສສິໍ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ອຠາສິໍ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນິ’’.

໒໗໗. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ? ເອວໍຣູໂປ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍເວທໂນ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍສຎ຺ໂຎ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ? ເອວໍຣູໂປ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍເວທໂນ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍສຎ຺ໂຎ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ? ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ…ເປ… ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ… ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ? ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ…ເປ… ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ… ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ? ອິຘ, ອາວຸໂສ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ເວທນໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ? ອິຘ, ອາວຸໂສ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ນ ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ເວທນໍ… ນ ສຎ຺ຎໍ… ນ ສງ຺ຂາເຣ… ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ.

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິໍ ສມາທເປສິໍ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິໍ ສມ຺ປຫໍເສສິໍ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ອຠາສິ’’ນ຺ຕິ.

໒໗໘. ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ອານນ຺ທ! ສາຘຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ອຠາສິ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ…ເປ…

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ…ເປ… ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ…ເປ… ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ…ເປ… ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ…ເປ… ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ…ເປ… ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ…ເປ… ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ.

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ…ເປ…

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ອານນ຺ທຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ມຫາກຈ຺ຈານຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໗໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຕໂປທາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ເຍນ ຕໂປໂທ [ຕໂປທາ (ສີ.)] ເຕນຸປສງ຺ກມິ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕຸໍ. ຕໂປເທ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ເອກຈີວໂຣ ອຏ຺ຐາສິ ຄຕ຺ຕານິ ປຸພ຺ພາປຍມາໂນ [ສຸກ຺ຂາປຍມາໂນ (ກ.)]. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ຕໂປທໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ສາ ເທວຕາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສມິທ຺ຘິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຘາເຣສິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈາ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ຕ຺ວໍ ປນາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈາ’’ຕິ? ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ນ ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ຘາເຣສິ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາຕິ. ຕ຺ວໍ ປນາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’’ຕິ? ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາຕິ. ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ; ປຣິຍາປຸຓາຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ; ຘາເຣຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ອຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທໂສ ຈ ວິຠງ຺ໂຄ ຈ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໂກ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ສາ ເທວຕາ; ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ.

໒໘໐. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ເຍນ ຕໂປໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕຸໍ. ຕໂປເທ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ເອກຈີວໂຣ ອຏ຺ຐາສິໍ ຄຕ຺ຕານິ ປຸພ຺ພາປຍມາໂນ. ອຖ ໂຂ ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ຕໂປທໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ສາ ເທວຕາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຘາເຣສິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈາ’’’ຕິ?

‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ເທວຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ຕ຺ວໍ ປນາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈາ’ຕິ? ‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ນ ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ຘາເຣສິ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’ຕິ? ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາຕິ. ຕ຺ວໍ ປນາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’ຕິ? ‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ນ ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາຕິ. ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ; ປຣິຍາປຸຓາຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ; ຘາເຣຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ອຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທໂສ ຈ ວິຠງ຺ໂຄ ຈ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໂກ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠນ຺ເຕ, ສາ ເທວຕາ; ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ. ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ເທເສຕູ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ; ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ?

ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ; ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

໒໘໑. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາກຈ຺ຈາເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ…ເປ…

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ອມ຺ຫາກໍ, ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ເອຕທໂຫສິ – ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ…ເປ…

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາຕິ? ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ວິຠຊຕາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ປຸຣິໂສ ສາຣຕ຺ຖິໂກ ສາຣຄເວສີ ສາຣປຣິເຍສນໍ ຈຣມາໂນ ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ມູລໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຂນ຺ຘໍ ສາຂາປລາເສ ສາຣໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຖຣິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຕິສິຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຖ [ມຎ຺ເຎຖ (ປີ.)]. ໂສ ຫາວຸໂສ, ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ, ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ຎາຓຠູໂຕ ຘມ຺ມຠູໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ ວຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ ອມຕສ຺ສ ທາຕາ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ ຕຖາຄໂຕ. ໂສ ເຈວ ປເນຕສ຺ສ ກາໂລ ອໂຫສິ ຍໍ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ຍຖາ ໂວ ຠຄວາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

‘‘ອທ຺ຘາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ, ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ຎາຓຠູໂຕ ຘມ຺ມຠູໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ ວຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ ອມຕສ຺ສ ທາຕາ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ ຕຖາຄໂຕ. ໂສ ເຈວ ປເນຕສ຺ສ ກາໂລ ອໂຫສິ ຍໍ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ; ຍຖາ ໂນ ຠຄວາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາມ. ອປິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ສຕ຺ຖຸເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ; ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ວິຠຊຕາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອຄຣຸໍ ກຣິຕ຺ວາ’’ຕິ [ອຄຣຸກຣິຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

‘‘ເຕນ ຫາວຸໂສ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກຈ຺ຈານສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ…ເປ…

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ –

໒໘໒. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ? ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຣູປາຕິ – ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ [ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພນ຺ຘໍ (ກ.)] ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ. ອິຕິ ເມ ໂສຕໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ສທ຺ທາຕິ…ເປ… ອິຕິ ເມ ຆານໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຄນ຺ຘາຕິ… ອິຕິ ເມ ຊິວ຺ຫາ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຣສາຕິ… ອິຕິ ເມ ກາໂຍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຕິ… ອິຕິ ເມ ມໂນ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຘມ຺ມາຕິ – ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ? ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຣູປາຕິ – ຕຕ຺ຖ ນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ. ອິຕິ ເມ ໂສຕໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ສທ຺ທາຕິ…ເປ… ອິຕິ ເມ ຆານໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຄນ຺ຘາຕິ… ອິຕິ ເມ ຊິວ຺ຫາ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຣສາຕິ… ອິຕິ ເມ ກາໂຍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຕິ… ອິຕິ ເມ ມໂນ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຘມ຺ມາຕິ – ຕຕ຺ຖ ນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ, ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ.

໒໘໓. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ? ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຣູປາຕິ – ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ປຓິຘານປຈ຺ຈຍາ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ. ອິຕິ ເມ ໂສຕໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ສທ຺ທາຕິ…ເປ… ອິຕິ ເມ ຆານໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຄນ຺ຘາຕິ… ອິຕິ ເມ ຊິວ຺ຫາ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຣສາຕິ… ອິຕິ ເມ ກາໂຍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຕິ… ອິຕິ ເມ ມໂນ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຘມ຺ມາຕິ – ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ປຓິຘານປຈ຺ຈຍາ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ? ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຣູປາຕິ – ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນປ຺ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ອປ຺ປຓິຘານປຈ຺ຈຍາ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ. ອິຕິ ເມ ໂສຕໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ສທ຺ທາຕິ…ເປ… ອິຕິ ເມ ຆານໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຄນ຺ຘາຕິ… ອິຕິ ເມ ຊິວ຺ຫາ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຣສາຕິ… ອິຕິ ເມ ກາໂຍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຕິ… ອິຕິ ເມ ມໂນ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອິຕິ ຘມ຺ມາຕິ – ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນປ຺ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ອປ຺ປຓິຘານປຈ຺ຈຍາ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ.

໒໘໔. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ? ຍຎ຺ຈາວຸໂສ, ຈກ຺ຂຸ ເຍ ຈ ຣູປາ – ອຸຠຍເມຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕສ຺ມິໍ ເຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ. ຍຎ຺ຈາວຸໂສ, ໂສຕໍ ເຍ ຈ ສທ຺ທາ…ເປ… ຍຎ຺ຈາວຸໂສ, ຆານໍ ເຍ ຈ ຄນ຺ຘາ… ຍາ ຈາວຸໂສ, ຊິວ຺ຫາ ເຍ ຈ ຣສາ… ໂຍ ຈາວຸໂສ, ກາໂຍ ເຍ ຈ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ… ໂຍ ຈາວຸໂສ, ມໂນ ເຍ ຈ ຘມ຺ມາ – ອຸຠຍເມຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕສ຺ມິໍ ເຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ? ຍຎ຺ຈາວຸໂສ, ຈກ຺ຂຸ ເຍ ຈ ຣູປາ – ອຸຠຍເມຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕສ຺ມິໍ ເຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ. ຍຎ຺ຈາວຸໂສ, ໂສຕໍ ເຍ ຈ ສທ຺ທາ…ເປ… ຍຎ຺ຈາວຸໂສ, ຆານໍ ເຍ ຈ ຄນ຺ຘາ… ຍາ ຈາວຸໂສ, ຊິວ຺ຫາ ເຍ ຈ ຣສາ… ໂຍ ຈາວຸໂສ, ກາໂຍ ເຍ ຈ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ… ໂຍ ຈາວຸໂສ, ມໂນ ເຍ ຈ ຘມ຺ມາ – ອຸຠຍເມຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕສ຺ມິໍ ເຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ, ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ.

໒໘໕. ‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ…ເປ…

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ອາກງ຺ຂມານາ ຈ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ຍຖາ ໂວ ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກຈ຺ຈານສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ…ເປ…

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ, ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’ຕິ? ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິມ຺ຫ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິມ຺ຫ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາກຈ຺ຈາເນນ ອິເມຫິ ອາກາເຣຫິ ອິເມຫິ ປເທຫິ ອິເມຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາກຈ຺ຈາໂນ; ມຫາປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ. ມໍ ເຈປິ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ເອວເມວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ຍຖາ ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈາເນນ ພ຺ຍາກຕໍ. ເອໂສ, ເຈເວຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈ ນໍ ຘາເຣຖາ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ມຫາກຈ຺ຈານຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.

໔. ໂລມສກງ຺ຄິຍຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໘໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ໂລມສກງ຺ຄິໂຍ [ໂລມສກກງ຺ຄິໂຍ (ຏີກາ)] ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ຈນ຺ທໂນ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ໂຓ ເກວລກປ຺ປໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາມໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ໂລມສກງ຺ຄິໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ຈນ຺ທໂນ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລມສກງ຺ຄິຍໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຘາເຣສິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈາ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ຕ຺ວໍ ປນາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈາ’’ຕິ? ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ນ ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ຘາເຣສິ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ. ຕ຺ວໍ ປນາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’’ຕິ? ‘‘ຘາເຣມິ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’’ຕິ? ‘‘ເອກມິທໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ສມຍໍ ຠຄວາ ເທເວສຸ ຕາວຕິໍເສສຸ ວິຫຣຕິ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກມູເລ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາຍໍ. ຕຕ຺ຣ ຠຄວາ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ອຠາສິ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ. ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ; ປຣິຍາປຸຓາຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ; ຘາເຣຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ອຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທໂສ ຈ ວິຠງ຺ໂຄ ຈ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໂກ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຈນ຺ທໂນ ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ.

໒໘໗. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂລມສກງ຺ຄິໂຍ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຊຕວນໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາໂມ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂລມສກງ຺ຄິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣາມິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ໂຓ ເກວລກປ຺ປໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາມໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຘາເຣສິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈາ’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ຕ຺ວໍ ປນາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈາ’ຕິ? ‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ນ ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ຘາເຣສິ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’ຕິ? ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ. ຕ຺ວໍ ປນາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’ຕິ? ‘ຘາເຣມິ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’ຕິ. ‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ຘາເຣສິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ’ຕິ? ເອກມິທໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ສມຍໍ ຠຄວາ ເທເວສຸ ຕາວຕິໍເສສຸ ວິຫຣຕິ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກມູເລ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາຍໍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ອຠາສິ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ…ເປ…

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຘາເຣມິ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕິໂຍ ຄາຖາ. ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ; ປຣິຍາປຸຓາຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ; ຘາເຣຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ. ອຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທໂສ ຈ ວິຠງ຺ໂຄ ຈ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໂກ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ເທວປຸຕ຺ໂຕ; ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ. ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ເທເສຕູ’’ຕິ.

໒໘໘. ‘‘ຊານາສິ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕໍ ເທວປຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊານາມິ ຕໍ ເທວປຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຈນ຺ທໂນ ນາມ ໂສ, ຠິກ຺ຂຸ, ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ຈນ຺ທໂນ, ຠິກ຺ຂຸ, ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ [ອຏ຺ຐິກຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ມນສິກຕ຺ວາ ສພ຺ພເຈຕສາ [ສພ຺ພໍ ເຈຕໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ສພ຺ພໍ ເຈຕສາ (ກ.)] ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ໂອຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ໂລມສກງ຺ຄິໂຍ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ;