໖. ມຫາກມ຺ມວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໒໙໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ອຣຎ຺ຎກຸຏິກາຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ໂປຕລິປຸຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຊງ຺ຆາວິຫາຣໍ ອນຸຈງ຺ກມມາໂນ ອນຸວິຈຣມາໂນ ເຍນາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສມິທ຺ຘິນາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂປຕລິປຸຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສມິທ຺ຘິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ ສມິທ຺ຘິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສຸຕໍ, ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ໂມຆໍ ກາຍກມ຺ມໍ ໂມຆໍ ວຈີກມ຺ມໍ, ມໂນກມ຺ມເມວ ສຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິ ຈ ສາ [ອຕ຺ຖິ ເຈສາ (ສີ. ກ.)] ສມາປຕ຺ຕິ ຍໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ໂນ ນ ກິຎ຺ຈິ ເວທິຍຕີ’’ຕິ? ‘‘ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ ໂປຕລິປຸຕ຺ຕ, ອວຈ; (ມາ ເຫວໍ, ອາວຸໂສ ໂປຕລິປຸຕ຺ຕ, ອວຈ;) [( ) ສ຺ຍາ. ກໍ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ] ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິ. ນ ຫິ ສາຘຸ ຠຄວໂຕ ອພ຺ຠກ຺ຂານໍ. ນ ຫິ ຠຄວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ໂມຆໍ ກາຍກມ຺ມໍ ໂມຆໍ ວຈີກມ຺ມໍ, ມໂນກມ຺ມເມວ ສຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິ ຈ ໂຂ [ອຕ຺ຖິ ເຈວ ໂຂ (ສີ. ກ.)] ສາ, ອາວຸໂສ, ສມາປຕ຺ຕິ ຍໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ໂນ ນ ກິຎ຺ຈິ ເວທິຍຕີ’’ຕິ. ‘‘ກີວຈິຣໍ ປພ຺ພຊິໂຕສິ, ອາວຸໂສ ສມິທ຺ຘີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຈິຣໍ, ອາວຸໂສ! ຕີຓິ ວສ຺ສານີ’’ຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຖ ທານິ ມຍໍ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ກິໍ ວກ຺ຂາມ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ເອວໍນໂວ ຠິກ຺ຂຸ [ນວເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ (ກ.)] ສຕ຺ຖາຣໍ ປຣິຣກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສຕິ. ສຎ຺ເຈຕນິກໍ, ອາວຸໂສ ສມິທ຺ຘິ, ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ກິໍ ໂສ ເວທິຍຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຎ຺ເຈຕນິກໍ, ອາວຸໂສ ໂປຕລິປຸຕ຺ຕ, ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ທຸກ຺ຂໍ ໂສ ເວທິຍຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂປຕລິປຸຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມໂຕ ສມິທ຺ຘິສ຺ສ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິ; ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

໒໙໙. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ໂປຕລິປຸຕ຺ເຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ຍາວຕໂກ ອໂຫສິ ໂປຕລິປຸຕ຺ເຕນ ປຣິພ຺ພາຊເກນ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ອາໂຣເຈສິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສມິທ຺ຘິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ ອິທໍ, ອາວຸໂສ ສມິທ຺ຘິ, ກຖາປາຠຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ອາຍາມາວຸໂສ ສມິທ຺ຘິ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສ຺ສາມ. ຍຖາ ໂນ ຠຄວາ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຈ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສມິທ຺ຘິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຍາວຕໂກ ອໂຫສິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສມິທ຺ຘິສ຺ສ ໂປຕລິປຸຕ຺ເຕນ ປຣິພ຺ພາຊເກນ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ທສ຺ສນມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ໂປຕລິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ນາຠິຊານາມິ, ກຸໂຕ ປເນວຣູປໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ? ອິມິນາ ຈ, ອານນ຺ທ, ສມິທ຺ຘິນາ ໂມຆປຸຣິເສນ ໂປຕລິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣຓີໂຍ ປຎ຺ໂຫ ເອກໍເສນ ພ຺ຍາກໂຕ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສເຈ ປນ [ກິໍ ປນ (ກ.)], ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມຕາ ສມິທ຺ຘິນາ ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ.

໓໐໐. ອຖ ໂຂ [ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສສິ ໂນ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ອິມສ຺ສ ອຸທາຍິສ຺ສ ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ອຸມ຺ມງ຺ຄໍ [ອຸມ຺ມຄ຺ຄໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ອຸມງ຺ຄໍ (ກ.)]? ອຎ຺ຎາສິໍ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ – ‘ອິທາເນວາຍໍ ອຸທາຍີ ໂມຆປຸຣິໂສ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊມາໂນ ອໂຍນິໂສ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’ຕິ. ອາທິໍເຍວ [ອາທິໂສວ (ສີ. ປີ.), ອາທິເຍວ (ກ.)], ອານນ຺ທ, ໂປຕລິປຸຕ຺ເຕນ ປຣິພ຺ພາຊເກນ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ປຸຈ຺ຉິຕາ. ສຈາຍໍ, ອານນ຺ທ, ສມິທ຺ຘິ ໂມຆປຸຣິໂສ ໂປຕລິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ສຎ຺ເຈຕນິກໍ, ອາວຸໂສ ໂປຕລິປຸຕ຺ຕ, ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ສຸຂເວທນີຍໍ ສຸຂໍ ໂສ ເວທຍຕິ; ສຎ຺ເຈຕນິກໍ, ອາວຸໂສ ໂປຕລິປຸຕ຺ຕ, ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂສ ເວທຍຕິ; ສຎ຺ເຈຕນິກໍ, ອາວຸໂສ ໂປຕລິປຸຕ຺ຕ, ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນີຍໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ໂສ ເວທຍຕີ’ຕິ. ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສມິທ຺ຘິ ໂມຆປຸຣິໂສ ໂປຕລິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ສມ຺ມາ (ພ຺ຍາກຣມາໂນ) [( ) ນຕ຺ຖິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ. ອປິ ຈ, ອານນ຺ທ, ເກ ຈ [ເກຈິ (ກ.)] ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ເກ ຈ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫາກມ຺ມວິຠງ຺ຄໍ ຊານິສ຺ສນ຺ຕິ? ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ, ອານນ຺ທ, ສຸເຓຍ຺ຍາຖ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫາກມ຺ມວິຠງ຺ຄໍ ວິຠຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ເອຕສ຺ສ, ຠຄວາ, ກາໂລ, ເອຕສ຺ສ, ສຸຄຕ, ກາໂລ ຍໍ ຠຄວາ ມຫາກມ຺ມວິຠງ຺ຄໍ ວິຠເຊຍ຺ຍ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫານນ຺ທ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ອານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ, ປິສຸຓວາໂຈ ໂຫຕິ, ຜຣຸສວາໂຈ ໂຫຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ໂຫຕິ, ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ, ປິສຸຓວາໂຈ ໂຫຕິ, ຜຣຸສວາໂຈ ໂຫຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ໂຫຕິ, ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ອິຘານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

໓໐໑. ‘‘ອິຘານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ອາຕປ຺ປມນ຺ວາຍ ປຘານມນ຺ວາຍ ອນຸໂຍຄມນ຺ວາຍ ອປ຺ປມາທມນ຺ວາຍ ສມ຺ມາມນສິກາຣມນ຺ວາຍ ຕຖາຣູປໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ຜຸສຕິ ຍຖາສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ອມຸໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສຕິ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕິໍ ອທິນ຺ນາທາຍິໍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣິໍ ມຸສາວາທິໍ ປິສຸຓວາຈໍ ຜຣຸສວາຈໍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປິໍ ອຠິຊ຺ຌາລຸໍ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສຕິ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນໍ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອຕ຺ຖິ ກິຣ, ໂຠ, ປາປການິ ກມ຺ມານິ, ອຕ຺ຖິ ທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ. ອມາຫໍ [ອປາຫໍ (ສີ. ປີ. ກ.) ອມຸໍ + ອຫໍ = ອມາຫໍ-ອິຕິ ປທວິຠາໂຄ] ປຸຄ຺ຄລໍ ອທ຺ທສໍ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕິໍ ອທິນ຺ນາທາຍິໍ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສາມິ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ໂຍ ກິຣ, ໂຠ, ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ເຍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ, ເຕ ສມ຺ມາ ຊານນ຺ຕິ; ເຍ ອຎ຺ຎຖາ ຊານນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາ ເຕສໍ ຎາຓ’ນ຺ຕິ [ມິຈ຺ຉາ ເຕ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ (ກ.)]. ອິຕິ ໂສ ຍເທວ ຕສ຺ສ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວ ຕຕ຺ຖ ຖາມສາ ປຣາມາສາ [ປຣາມສ຺ສ (ສີ. ປີ.)] ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ອາຕປ຺ປມນ຺ວາຍ ປຘານມນ຺ວາຍ ອນຸໂຍຄມນ຺ວາຍ ອປ຺ປມາທມນ຺ວາຍ ສມ຺ມາມນສິກາຣມນ຺ວາຍ ຕຖາຣູປໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ຜຸສຕິ ຍຖາສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ອມຸໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສຕິ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕິໍ ອທິນ຺ນາທາຍິໍ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສຕິ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນໍ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນຕ຺ຖິ ກິຣ, ໂຠ, ປາປການິ ກມ຺ມານິ, ນຕ຺ຖິ ທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ. ອມາຫໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອທ຺ທສໍ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕິໍ ອທິນ຺ນາທາຍິໍ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສາມິ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ໂຍ ກິຣ, ໂຠ, ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ເຍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ ເຕ ສມ຺ມາ ຊານນ຺ຕິ; ເຍ ອຎ຺ຎຖາ ຊານນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາ ເຕສໍ ຎາຓ’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ໂສ ຍເທວ ຕສ຺ສ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວ ຕຕ຺ຖ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອິຘານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ອາຕປ຺ປມນ຺ວາຍ ປຘານມນ຺ວາຍ ອນຸໂຍຄມນ຺ວາຍ ອປ຺ປມາທມນ຺ວາຍ ສມ຺ມາມນສິກາຣມນ຺ວາຍ ຕຖາຣູປໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ຜຸສຕິ ຍຖາສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ອມຸໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສຕິ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕໍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕໍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣຕໍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣຕໍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣຕໍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣຕໍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣຕໍ ອນຠິຊ຺ຌາລຸໍ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສຕິ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນໍ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອຕ຺ຖິ ກິຣ, ໂຠ, ກລ຺ຍາຓານິ ກມ຺ມານິ, ອຕ຺ຖິ ສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ. ອມາຫໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອທ຺ທສໍ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕໍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕໍ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສາມິ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ໂຍ ກິຣ, ໂຠ, ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສພ຺ໂພ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ເຍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ ເຕ ສມ຺ມາ ຊານນ຺ຕິ; ເຍ ອຎ຺ຎຖາ ຊານນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາ ເຕສໍ ຎາຓ’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ໂສ ຍເທວ ຕສ຺ສ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວ ຕຕ຺ຖ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ອາຕປ຺ປມນ຺ວາຍ ປຘານມນ຺ວາຍ ອນຸໂຍຄມນ຺ວາຍ ອປ຺ປມາທມນ຺ວາຍ ສມ຺ມາມນສິກາຣມນ຺ວາຍ ຕຖາຣູປໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ຜຸສຕິ ຍຖາສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ອມຸໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສຕິ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕໍ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສຕິ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນໍ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນຕ຺ຖິ ກິຣ, ໂຠ ກລ຺ຍາຓານິ ກມ຺ມານິ, ນຕ຺ຖິ ສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ. ອມາຫໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອທ຺ທສໍ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕໍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕໍ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສາມິ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ໂຍ ກິຣ, ໂຠ, ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ເຍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ ເຕ ສມ຺ມາ ຊານນ຺ຕິ; ເຍ ອຎ຺ຎຖາ ຊານນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາ ເຕສໍ ຎາຓ’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ໂສ ຍເທວ ຕສ຺ສ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວ ຕຕ຺ຖ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

໓໐໒. ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເອວມາຫ – ‘ອຕ຺ຖິ ກິຣ, ໂຠ, ປາປການິ ກມ຺ມານິ, ອຕ຺ຖິ ທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ’ຕິ ອິທມສ຺ສ ອນຸຊານາມິ; ຍມ຺ປິ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອມາຫໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອທ຺ທສໍ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕິໍ ອທິນ຺ນາທາຍິໍ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສາມິ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ອນຸຊານາມິ; ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ໂຍ ກິຣ, ໂຠ, ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິທມສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍມ຺ປິ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ເຍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ ເຕ ສມ຺ມາ ຊານນ຺ຕິ; ເຍ ອຎ຺ຎຖາ ຊານນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາ ເຕສໍ ຎາຓ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍມ຺ປິ ໂສ ຍເທວ ຕສ຺ສ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວ ຕຕ຺ຖ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຎ຺ຎຖາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫາກມ຺ມວິຠງ຺ເຄ ຎາຓໍ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເອວມາຫ – ‘ນຕ຺ຖິ ກິຣ, ໂຠ, ປາປການິ ກມ຺ມານິ, ນຕ຺ຖິ ທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ’ຕິ ອິທມສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອມາຫໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອທ຺ທສໍ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕິໍ ອທິນ຺ນາທາຍິໍ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສາມິ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນ’ນ຺ຕິ ອິທມສ຺ສ ອນຸຊານາມິ; ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ໂຍ ກິຣ, ໂຠ, ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິທມສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍມ຺ປິ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ເຍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ ເຕ ສມ຺ມາ ຊານນ຺ຕິ; ເຍ ອຎ຺ຎຖາ ຊານນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາ ເຕສໍ ຎາຓ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍມ຺ປິ ໂສ ຍເທວ ຕສ຺ສ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວ ຕຕ຺ຖ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຎ຺ຎຖາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫາກມ຺ມວິຠງ຺ເຄ ຎາຓໍ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເອວມາຫ – ‘ອຕ຺ຖິ ກິຣ, ໂຠ, ກລ຺ຍາຓານິ ກມ຺ມານິ, ອຕ຺ຖິ ສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ’ຕິ ອິທມສ຺ສ ອນຸຊານາມິ; ຍມ຺ປິ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອມາຫໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອທ຺ທສໍ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕໍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕໍ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສາມິ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ອນຸຊານາມິ; ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ໂຍ ກິຣ, ໂຠ, ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິທມສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍມ຺ປິ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ເຍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ ເຕ ສມ຺ມາ ຊານນ຺ຕິ; ເຍ ອຎ຺ຎຖາ ຊານນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາ ເຕສໍ ຎາຓ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍມ຺ປິ ໂສ ຍເທວ ຕສ຺ສ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວ ຕຕ຺ຖ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຎ຺ຎຖາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫາກມ຺ມວິຠງ຺ເຄ ຎາຓໍ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເອວມາຫ – ‘ນຕ຺ຖິ ກິຣ, ໂຠ, ກລ຺ຍາຓານິ ກມ຺ມານິ, ນຕ຺ຖິ ສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ’ຕິ ອິທມສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອມາຫໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອທ຺ທສໍ – ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕໍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕໍ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປສ຺ສາມິ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນ’ນ຺ຕິ ອິທມສ຺ສ ອນຸຊານາມິ; ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ໂຍ ກິຣ, ໂຠ, ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສພ຺ໂພ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິທມສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ເຍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ ເຕ ສມ຺ມາ ຊານນ຺ຕິ; ເຍ ອຎ຺ຎຖາ ຊານນ຺ຕິ, ມິຈ຺ຉາ ເຕສໍ ຎາຓ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ນານຸຊານາມິ; ຍມ຺ປິ ໂສ ຍເທວ ຕສ຺ສ ສາມໍ ຎາຕໍ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ ສາມໍ ວິທິຕໍ ຕເທວ ຕຕ຺ຖ ຖາມສາ ປຣາມາສາ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິສ຺ສ ນານຸຊານາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຎ຺ຎຖາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫາກມ຺ມວິຠງ຺ເຄ ຎາຓໍ ໂຫຕິ.

໓໐໓. ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ປຸພ຺ເພ ວາສ຺ສ ຕໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ປາປກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ, ປຈ຺ຉາ ວາສ຺ສ ຕໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ປາປກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ, ມຣຓກາເລ ວາສ຺ສ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕາ ສມາທິນ຺ນາ. ເຕນ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວເທຕິ ອຸປປຊ຺ຊ ວາ [ອຸປປຊ຺ຊໍ ວາ (ສີ. ປີ.), ອຸປປຊ຺ຊ ວາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ອຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ສໍວຓ຺ຓນາຍ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພາ] ອປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ປຸພ຺ເພ ວາສ຺ສ ຕໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ, ປຈ຺ຉາ ວາສ຺ສ ຕໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ, ມຣຓກາເລ ວາສ຺ສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕາ ສມາທິນ຺ນາ. ເຕນ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວເທຕິ ອຸປປຊ຺ຊ ວາ ອປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ປຸພ຺ເພ ວາສ຺ສ ຕໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ, ປຈ຺ຉາ ວາສ຺ສ ຕໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ, ມຣຓກາເລ ວາສ຺ສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕາ ສມາທິນ຺ນາ. ເຕນ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວເທຕິ ອຸປປຊ຺ຊ ວາ ອປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ປຸພ຺ເພ ວາສ຺ສ ຕໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ປາປກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ, ປຈ຺ຉາ ວາສ຺ສ ຕໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ປາປກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ, ມຣຓກາເລ ວາສ຺ສ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕາ ສມາທິນ຺ນາ. ເຕນ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວເທຕິ ອຸປປຊ຺ຊ ວາ ອປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ອຠພ຺ພໍ ອຠພ຺ພາຠາສໍ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ອຠພ຺ພໍ ຠພ຺ພາຠາສໍ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ຠພ຺ພຎ຺ເຈວ ຠພ຺ພາຠາສຎ຺ຈ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ຠພ຺ພໍ ອຠພ຺ພາຠາສ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ມຫາກມ຺ມວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.