໕. ຈູຬກມ຺ມວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ [ສຸຠສຸຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ]

໒໘໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ, ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມນຸສ຺ສານໍເຍວ ສຕໍ ມນຸສ຺ສຠູຕານໍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ຫີນປ຺ປຓີຕຕາ? ທິສ຺ສນ຺ຕິ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ມນຸສ຺ສາ ອປ຺ປາຍຸກາ, ທິສ຺ສນ຺ຕິ ທີຆາຍຸກາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ພວ຺ຫາພາຘາ [ພຫ຺ວາພາຘາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອປ຺ປາພາຘາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ, ທິສ຺ສນ຺ຕິ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອປ຺ເປສກ຺ຂາ, ທິສ຺ສນ຺ຕິ ມເຫສກ຺ຂາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອປ຺ປໂຠຄາ, ທິສ຺ສນ຺ຕິ ມຫາໂຠຄາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ນີຈກຸລີນາ, ທິສ຺ສນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຈາກຸລີນາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ, ທິສ຺ສນ຺ຕິ ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ [ປຎ຺ຎາວນ຺ໂຕ (ສີ. ປີ.)]. ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມນຸສ຺ສານໍເຍວ ສຕໍ ມນຸສ຺ສຠູຕານໍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ຫີນປ຺ປຓີຕຕາ’’ຕິ?

‘‘ກມ຺ມສ຺ສກາ, ມາຓວ, ສຕ຺ຕາ ກມ຺ມທາຍາທາ ກມ຺ມໂຍນີ ກມ຺ມພນ຺ຘູ [ກມ຺ມໂຍນິ ກມ຺ມພນ຺ຘຸ (ສີ.)] ກມ຺ມປ຺ປຏິສຣຓາ. ກມ຺ມໍ ສຕ຺ເຕ ວິຠຊຕິ ຍທິທໍ – ຫີນປ຺ປຓີຕຕາຍາຕິ. ນ ໂຂ ອຫໍ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ສາຘຸ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ ຍຖາ ອຫໍ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

໒໙໐. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມາຓວ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ລຸທ຺ໂທ ໂລຫິຕປາຓິ ຫຕປຫເຕ ນິວິຏ຺ໂຐ ອທຍາປນ຺ໂນ ປາຓຠູເຕສຸ [ສພ຺ພປາຓຠູເຕສຸ (ສີ. ກ.)]. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ [ສມາທິຓ຺ເຓນ (ປີ. ກ.)] ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ອປ຺ປາຍຸໂກ ໂຫຕິ. ອປ຺ປາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ລຸທ຺ໂທ ໂລຫິຕປາຓິ ຫຕປຫເຕ ນິວິຏ຺ໂຐ ອທຍາປນ຺ໂນ ປາຓຠູເຕສຸ.

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ, ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ທີຆາຍຸໂກ ໂຫຕິ. ທີຆາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ, ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ.

໒໙໑. ‘‘ອິຘ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ວິເຫຐກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ, ປາຓິນາ ວາ ເລຑ຺ຑຸນາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ເຖນ ວາ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ພວ຺ຫາພາໂຘ ໂຫຕິ. ພວ຺ຫາພາຘສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ສຕ຺ຕານໍ ວິເຫຐກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ ປາຓິນາ ວາ ເລຑ຺ຑຸນາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ເຖນ ວາ.

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ອວິເຫຐກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ ປາຓິນາ ວາ ເລຑ຺ຑຸນາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ເຖນ ວາ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ອປ຺ປາພາໂຘ ໂຫຕິ. ອປ຺ປາພາຘສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ສຕ຺ຕານໍ ອວິເຫຐກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ ປາຓິນາ ວາ ເລຑ຺ຑຸນາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ເຖນ ວາ.

໒໙໒. ‘‘ອິຘ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ. ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຏ຺ຐີຍຕິ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ. ທຸພ຺ພຓ຺ຓສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ; ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຏ຺ຐີຍຕິ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອກ຺ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອນຸປາຍາສພຫຸໂລ; ພຫຸມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ນາຠິສຊ຺ຊຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐີຍຕິ ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ປາສາທິໂກ ໂຫຕິ. ປາສາທິກສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ອກ຺ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອນຸປາຍາສພຫຸໂລ; ພຫຸມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ນາຠິສຊ຺ຊຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐີຍຕິ ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ.

໒໙໓. ‘‘ອິຘ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອິສ຺ສາມນໂກ ໂຫຕິ; ປຣລາຠສກ຺ກາຣຄຣຸກາຣມານນວນ຺ທນປູຊນາສຸ ອິສ຺ສຕິ ອຸປທຸສ຺ສຕິ ອິສ຺ສໍ ພນ຺ຘຕິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ອປ຺ເປສກ຺ໂຂ ໂຫຕິ. ອປ຺ເປສກ຺ຂສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ອິສ຺ສາມນໂກ ໂຫຕິ; ປຣລາຠສກ຺ກາຣຄຣຸກາຣມານນວນ຺ທນປູຊນາສຸ ອິສ຺ສຕິ ອຸປທຸສ຺ສຕິ ອິສ຺ສໍ ພນ຺ຘຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອນິສ຺ສາມນໂກ ໂຫຕິ; ປຣລາຠສກ຺ກາຣຄຣຸກາຣມານນວນ຺ທນປູຊນາສຸ ນ ອິສ຺ສຕິ ນ ອຸປທຸສ຺ສຕິ ນ ອິສ຺ສໍ ພນ຺ຘຕິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ມເຫສກ຺ໂຂ ໂຫຕິ. ມເຫສກ຺ຂສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ອນິສ຺ສາມນໂກ ໂຫຕິ; ປຣລາຠສກ຺ກາຣຄຣຸກາຣມານນວນ຺ທນປູຊນາສຸ ນ ອິສ຺ສຕິ ນ ອຸປທຸສ຺ສຕິ ນ ອິສ຺ສໍ ພນ຺ຘຕິ.

໒໙໔. ‘‘ອິຘ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ນ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ອປ຺ປໂຠໂຄ ໂຫຕິ. ອປ຺ປໂຠຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ນ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ.

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ມຫາໂຠໂຄ ໂຫຕິ. ມຫາໂຠຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ.

໒໙໕. ‘‘ອິຘ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ຖທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອຕິມານີ – ອຠິວາເທຕພ຺ພໍ ນ ອຠິວາເທຕິ, ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ, ອາສນາຣຫສ຺ສ ນ ອາສນໍ ເທຕິ, ມຄ຺ຄາຣຫສ຺ສ ນ ມຄ຺ຄໍ ເທຕິ, ສກ຺ກາຕພ຺ພໍ ນ ສກ຺ກໂຣຕິ, ຄຣຸກາຕພ຺ພໍ ນ ຄຣຸກໂຣຕິ, ມາເນຕພ຺ພໍ ນ ມາເນຕິ, ປູເຊຕພ຺ພໍ ນ ປູເຊຕິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ນີຈກຸລີໂນ ໂຫຕິ. ນີຈກຸລີນສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ຖທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອຕິມານີ; ອຠິວາເທຕພ຺ພໍ ນ ອຠິວາເທຕິ, ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ, ອາສນາຣຫສ຺ສ ນ ອາສນໍ ເທຕິ, ມຄ຺ຄາຣຫສ຺ສ ນ ມຄ຺ຄໍ ເທຕິ, ສກ຺ກາຕພ຺ພໍ ນ ສກ຺ກໂຣຕິ, ຄຣຸກາຕພ຺ພໍ ນ ຄຣຸກໂຣຕິ, ມາເນຕພ຺ພໍ ນ ມາເນຕິ, ປູເຊຕພ຺ພໍ ນ ປູເຊຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອຕ຺ຖທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອນຕິມານີ; ອຠິວາເທຕພ຺ພໍ ອຠິວາເທຕິ, ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ, ອາສນາຣຫສ຺ສ ອາສນໍ ເທຕິ, ມຄ຺ຄາຣຫສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ເທຕິ, ສກ຺ກາຕພ຺ພໍ ສກ຺ກໂຣຕິ, ຄຣຸກາຕພ຺ພໍ ຄຣຸກໂຣຕິ, ມາເນຕພ຺ພໍ ມາເນຕິ, ປູເຊຕພ຺ພໍ ປູເຊຕິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ອຸຈ຺ຈາກຸລີໂນ ໂຫຕິ. ອຸຈ຺ຈາກຸລີນສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ອຕ຺ຖທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອນຕິມານີ; ອຠິວາເທຕພ຺ພໍ ອຠິວາເທຕິ, ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ, ອາສນາຣຫສ຺ສ ອາສນໍ ເທຕິ, ມຄ຺ຄາຣຫສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ເທຕິ, ສກ຺ກາຕພ຺ພໍ ສກ຺ກໂຣຕິ, ຄຣຸກາຕພ຺ພໍ ຄຣຸກໂຣຕິ, ມາເນຕພ຺ພໍ ມາເນຕິ, ປູເຊຕພ຺ພໍ ປູເຊຕິ.

໒໙໖. ‘‘ອິຘ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕາ ໂຫຕິ – ‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລໍ, ກິໍ ອກຸສລໍ; ກິໍ ສາວຊ຺ຊໍ, ກິໍ ອນວຊ຺ຊໍ; ກິໍ ເສວິຕພ຺ພໍ, ກິໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ; ກິໍ ເມ ກຣີຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ໂຫຕິ, ກິໍ ວາ ປນ ເມ ກຣີຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ໂຫຕີ’ຕິ? ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ. ທຸປ຺ປຎ຺ຎສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕາ ໂຫຕິ – ‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລໍ, ກິໍ ອກຸສລໍ; ກິໍ ສາວຊ຺ຊໍ, ກິໍ ອນວຊ຺ຊໍ; ກິໍ ເສວິຕພ຺ພໍ, ກິໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ; ກິໍ ເມ ກຣີຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ໂຫຕິ, ກິໍ ວາ ປນ ເມ ກຣີຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ໂຫຕີ’’’ຕິ?

‘‘ອິຘ ປນ, ມາຓວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕາ ໂຫຕິ – ‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລໍ, ກິໍ ອກຸສລໍ; ກິໍ ສາວຊ຺ຊໍ, ກິໍ ອນວຊ຺ຊໍ; ກິໍ ເສວິຕພ຺ພໍ, ກິໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ; ກິໍ ເມ ກຣີຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ໂຫຕິ, ກິໍ ວາ ປນ ເມ ກຣີຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ໂຫຕີ’ຕິ? ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ເອວໍ ສມຕ຺ເຕນ ເອວໍ ສມາທິນ຺ເນນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂນ ເຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສເຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຊາຍຕິ ມຫາປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ. ມຫາປຎ຺ຎສໍວຕ຺ຕນິກາ ເອສາ, ມາຓວ, ປຏິປທາ ຍທິທໍ – ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕາ ໂຫຕິ – ‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລໍ, ກິໍ ອກຸສລໍ; ກິໍ ສາວຊ຺ຊໍ, ກິໍ ອນວຊ຺ຊໍ; ກິໍ ເສວິຕພ຺ພໍ, ກິໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ; ກິໍ ເມ ກຣີຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ໂຫຕິ, ກິໍ ວາ ປນ ເມ ກຣີຍມານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ໂຫຕີ’’’ຕິ?

໒໙໗. ‘‘ອິຕິ ໂຂ, ມາຓວ, ອປ຺ປາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ອປ຺ປາຍຸກຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ, ທີຆາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ທີຆາຍຸກຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ; ພວ຺ຫາພາຘສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ພວ຺ຫາພາຘຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ, ອປ຺ປາພາຘສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ອປ຺ປາພາຘຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ; ທຸພ຺ພຓ຺ຓສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ, ປາສາທິກສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ປາສາທິກຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ; ອປ຺ເປສກ຺ຂສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ອປ຺ເປສກ຺ຂຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ, ມເຫສກ຺ຂສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ມເຫສກ຺ຂຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ; ອປ຺ປໂຠຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ອປ຺ປໂຠຄຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ, ມຫາໂຠຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ມຫາໂຠຄຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ; ນີຈກຸລີນສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ນີຈກຸລີນຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ, ອຸຈ຺ຈາກຸລີນສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ອຸຈ຺ຈາກຸລີນຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ; ທຸປ຺ປຎ຺ຎສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ທຸປ຺ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ, ມຫາປຎ຺ຎສໍວຕ຺ຕນິກາ ປຏິປທາ ມຫາປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕິ. ກມ຺ມສ຺ສກາ, ມາຓວ, ສຕ຺ຕາ ກມ຺ມທາຍາທາ ກມ຺ມໂຍນີ ກມ຺ມພນ຺ຘູ ກມ຺ມປ຺ປຏິສຣຓາ. ກມ຺ມໍ ສຕ຺ເຕ ວິຠຊຕິ ຍທິທໍ – ຫີນປ຺ປຓີຕຕາຍາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

ຈູຬກມ຺ມວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.