໗. ອນຸຣຸທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໒໒໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຸຣິສໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ເຍນາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມມ ວຈເນນ ອາຍສ຺ມໂຕ ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທາຫິ [ວນ຺ທາຫິ, ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ (ສີ. ປີ.)] – ‘ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ, ຠນ຺ເຕ, ຖປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີ’ຕິ; ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ [ເອວຎ຺ຈ ວເທຕິ (ສີ. ປີ.)] – ‘ອຘິວາເສຕຸ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ປຎ຺ຈກງ຺ຄສ຺ສ ຖປຕິສ຺ສ ສ຺ວາຕນາຍ ອຕ຺ຕຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠຕ຺ຕໍ; ເຍນ ຈ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ປເຄວຕຣໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ, ຠນ຺ເຕ, ຖປຕິ [ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ (ສີ. ປີ.)] ພຫຸກິຈ຺ໂຈ ພຫຸກຣຓີໂຍ ຣາຊກຣຓີເຍນາ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ປຎ຺ຈກງ຺ຄສ຺ສ ຖປຕິສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ, ຠນ຺ເຕ, ຖປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ, ເອວຎ຺ຈ ວເທຕິ – ‘ອຘິວາເສຕຸ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ປຎ຺ຈກງ຺ຄສ຺ສ ຖປຕິສ຺ສ ສ຺ວາຕນາຍ ອຕ຺ຕຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠຕ຺ຕໍ; ເຍນ ຈ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ປເຄວຕຣໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ, ຠນ຺ເຕ, ຖປຕິ ພຫຸກິຈ຺ໂຈ ພຫຸກຣຓີໂຍ ຣາຊກຣຓີເຍນາ’’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

໒໓໐. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ປຎ຺ຈກງ຺ຄສ຺ສ ຖປຕິສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນີຈໍ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອປ຺ປມາຓໍ, ຄຫປຕິ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຠາເວຫີ’ຕິ [ອປ຺ປມາຓາ ຄຫປຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ຠາເວຕພ຺ພາຕິ (ກ.)]. ເອກຈ຺ເຈ ເຖຣາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ມຫຄ຺ຄຕໍ, ຄຫປຕິ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ຠາເວຫີ’ຕິ. ຍາ ຈາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ຍາ ຈ ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ, ອຸທາຫຸ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ, ຄຫປຕິ, ຕໍ ເຍເວຕ຺ຖ ປຏິຠາຕຸ. ອປຓ຺ຓກນ຺ເຕ ອິໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ມຍ຺ຫໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍາ ຈາຍໍ ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ຍາ ຈ ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍາ ຈາຍໍ, ຄຫປຕິ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ຍາ ຈ ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ. ຕທມິນາເປຕໍ, ຄຫປຕິ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ’’.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ ຕຖາ ຕຕິຍໍ ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ ຕຖາ ຕຕິຍໍ ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ.

໒໓໑. ‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ມຫຄ຺ຄຕນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອິຘ ປນ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລານິ ມຫຄ຺ຄຕນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ [ອຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອິຘ ປນ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ມຫຄ຺ຄຕນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອິຘ ປນ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕານິ ມຫຄ຺ຄຕນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອິຘ ປນ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ມຫາຣຊ຺ຊໍ ມຫຄ຺ຄຕນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອິຘ ປນ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ມຫາຣຊ຺ຊານິ ມຫຄ຺ຄຕນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອິຘ ປນ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ປຖວິໍ ມຫຄ຺ຄຕນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ມຫຄ຺ຄຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ຄຫປຕິ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ.

໒໓໒. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ໂຂ ອິມາ ຄຫປຕິ, ຠວູປປຕ຺ຕິໂຍ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ‘ປຣິຕ຺ຕາຠາ’ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣິຕ຺ຕາຠານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິຘ ປນ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ‘ອປ຺ປມາຓາຠາ’ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປ຺ປມາຓາຠານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິຘ ປນ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ‘ສໍກິລິຏ຺ຐາຠາ’ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສໍກິລິຏ຺ຐາຠານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິຘ ປນ, ຄຫປຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາຠາ’ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣິສຸທ຺ຘາຠານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິມາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕສ຺ໂສ ຠວູປປຕ຺ຕິໂຍ.

‘‘ໂຫຕິ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ສມໂຍ, ຍາ ຕາ ເທວຕາ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ, ຕາສໍ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ວຓ຺ຓນານຕ຺ຕຎ຺ຫິ ໂຂ ປຎ຺ຎາຍຕິ ໂນ ຈ ອາຠານານຕ຺ຕໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄຫປຕິ, ປຸຣິໂສ ສມ຺ພຫຸລານິ ເຕລປ຺ປທີປານິ ເອກໍ ຆຣໍ ປເວເສຍ຺ຍ. ເຕສໍ ເອກໍ ຆຣໍ ປເວສິຕານໍ ອຈ຺ຈິນານຕ຺ຕຎ຺ຫິ ໂຂ ປຎ຺ຎາເຍຖ, ໂນ ຈ ອາຠານານຕ຺ຕໍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂຫຕິ ໂຂ ໂສ ສມໂຍ, ຍາ ຕາ ເທວຕາ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ ຕາສໍ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ວຓ຺ຓນານຕ຺ຕຎ຺ຫິ ໂຂ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ໂນ ຈ ອາຠານານຕ຺ຕໍ.

‘‘ໂຫຕິ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ສມໂຍ, ຍາ ຕາ ເທວຕາ ຕໂຕ ວິປກ຺ກມນ຺ຕິ, ຕາສໍ ຕໂຕ ວິປກ຺ກມນ຺ຕີນໍ ວຓ຺ຓນານຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອາຠານານຕ຺ຕຎ຺ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄຫປຕິ, ປຸຣິໂສ ຕານິ ສມ຺ພຫຸລານິ ເຕລປ຺ປທີປານິ ຕມ຺ຫາ ຆຣາ ນີຫເຣຍ຺ຍ. ເຕສໍ ຕໂຕ ນີຫຕານໍ [ນີຫຣນ຺ຕານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຈ຺ຈິນານຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ປຎ຺ຎາເຍຖ ອາຠານານຕ຺ຕຎ຺ຈ; ເອວເມວ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂຫຕິ ໂຂ ໂສ ສມໂຍ, ຍາ ຕາ ເທວຕາ ຕໂຕ ວິປກ຺ກມນ຺ຕິ, ຕາສໍ ຕໂຕ ວິປກ຺ກມນ຺ຕີນໍ ວຓ຺ຓນານຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອາຠານານຕ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ນ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕາສໍ ເທວຕານໍ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທໍ ອມ຺ຫາກໍ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ຘຸວນ຺ຕິ ວາ ສສ຺ສຕ’ນ຺ຕິ ວາ, ອປິ ຈ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ເຖວ ຕາ [ຍາ (ກ.)] ເທວຕາ ອຠິນິວິສນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຕາ ເທວຕາ ອຠິຣມນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຄຫປຕິ, ມກ຺ຂິການໍ ກາເຊນ ວາ ປິຏເກນ ວາ ຫຣີຍມານານໍ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທໍ ອມ຺ຫາກໍ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ຘຸວນ຺ຕິ ວາ ສສ຺ສຕ’ນ຺ຕິ ວາ, ອປິ ຈ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ເຖວ ຕາ [ຍາ (ກ.)] ມກ຺ຂິກາ ອຠິນິວິສນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຕາ ມກ຺ຂິກາ ອຠິຣມນ຺ຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕາສໍ ເທວຕານໍ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທໍ ອມ຺ຫາກໍ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ຘຸວນ຺ຕິ ວາ ສສ຺ສຕ’ນ຺ຕິ ວາ, ອປິ ຈ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ເຖວ ຕາ ເທວຕາ ອຠິນິວິສນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຕາ ເທວຕາ ອຠິຣມນ຺ຕີ’’ຕິ.

໒໓໓. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສຠິໂຍ ກຈ຺ຈາໂນ [ກຈ຺ຈາຍໂນ (ສີ.)] ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ ອນຸຣຸທ຺ຘ! ອຕ຺ຖິ ຈ ເມ ເອຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ຍາ ຕາ, ຠນ຺ເຕ, ເທວຕາ ອາຠາ ສພ຺ພາ ຕາ ປຣິຕ຺ຕາຠາ ອຸທາຫຸ ສນ຺ເຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ອປ຺ປມາຓາຠາ’’ຕິ? ‘‘ຕທງ຺ເຄນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ສນ຺ເຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ປຣິຕ຺ຕາຠາ, ສນ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ອປ຺ປມາຓາຠາ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ອນຸຣຸທ຺ຘ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ເອກໍ ເທວນິກາຍໍ ອຸປປນ຺ນານໍ ສນ຺ເຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ປຣິຕ຺ຕາຠາ, ສນ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ອປ຺ປມາຓາຠາ’’ຕິ?

‘‘ເຕນ ຫາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຕໍເຍເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຍ຺ວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ໂຍຈາຍໍ [ໂຍປາຍໍ (ກ.)] ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລານິ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ກຕມາ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລານິ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຍ຺ວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລານິ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ໂຍຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ກຕມາ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຍ຺ວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ໂຍຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕານິ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ກຕມາ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕານິ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຍ຺ວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕານິ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ໂຍຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ມຫາຣຊ຺ຊໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ກຕມາ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ມຫາຣຊ຺ຊໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຍ຺ວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ເອກໍ ມຫາຣຊ຺ຊໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ໂຍຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ມຫາຣຊ຺ຊານິ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ກຕມາ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ມຫາຣຊ຺ຊານິ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຍ຺ວາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ມຫາຣຊ຺ຊານິ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ໂຍຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ປຖວິໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ກຕມາ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາວຕາ ສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕໍ ປຖວິໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ອິມາສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຠາວນານໍ ມຫຄ຺ຄຕຕຣາ’’ຕິ? ‘‘ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ເອກໍ ເທວນິກາຍໍ ອຸປປນ຺ນານໍ ສນ຺ເຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ປຣິຕ຺ຕາຠາ, ສນ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ອປ຺ປມາຓາຠາ’’ຕິ.

໒໓໔. ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ ອນຸຣຸທ຺ຘ! ອຕ຺ຖິ ຈ ເມ ເອຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ຍາວຕາ [ຍາ ຕາ (ກ.)], ຠນ຺ເຕ, ເທວຕາ ອາຠາ ສພ຺ພາ ຕາ ສໍກິລິຏ຺ຐາຠາ ອຸທາຫຸ ສນ຺ເຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ປຣິສຸທ຺ຘາຠາ’’ຕິ? ‘‘ຕທງ຺ເຄນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ສນ຺ເຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ສໍກິລິຏ຺ຐາຠາ, ສນ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ປຣິສຸທ຺ຘາຠາ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ເອກໍ ເທວນິກາຍໍ ອຸປປນ຺ນານໍ ສນ຺ເຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ສໍກິລິຏ຺ຐາຠາ, ສນ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ປຣິສຸທ຺ຘາຠາ’’ຕິ?

‘‘ເຕນ, ຫາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ອຸປມໍ ເຕ ກຣິສ຺ສາມິ. ອຸປມາຍປິເຘກຈ຺ເຈ [ອຸປມາຍມິເຘກຈ຺ເຈ (ກ.)] ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິສາ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ເຕລມ຺ປິ ອປຣິສຸທ຺ຘໍ ວຏ຺ຏິປິ ອປຣິສຸທ຺ຘາ. ໂສ ເຕລສ຺ສປິ ອປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏິຍາປິ ອປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ອນ຺ຘນ຺ຘໍ ວິຍ ຌາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ‘ສໍກິລິຏ຺ຐາຠາ’ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕສ຺ສ ກາຍທຸຏ຺ຐຸລ຺ລມ຺ປິ ນ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຖິນມິທ຺ຘມ຺ປິ ນ ສຸສມູຫຕໍ ໂຫຕິ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມ຺ປິ ນ ສຸປ຺ປຏິວິນີຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສ຺ສປິ ນ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສປິ ນ ສຸສມູຫຕຕ຺ຕາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສປິ ນ ສຸປ຺ປຏິວິນີຕຕ຺ຕາ ອນ຺ຘນ຺ຘໍ ວິຍ ຌາຍຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສໍກິລິຏ຺ຐາຠານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ເຕລມ຺ປິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ວຏ຺ຏິປິ ປຣິສຸທ຺ຘາ. ໂສ ເຕລສ຺ສປິ ປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏິຍາປິ ປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ນ ອນ຺ຘນ຺ຘໍ ວິຍ ຌາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາຠາ’ຕິ ຜຣິຕ຺ວາ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ກາຍທຸຏ຺ຐຸລ຺ລມ຺ປິ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຖິນມິທ຺ຘມ຺ປິ ສຸສມູຫຕໍ ໂຫຕິ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມ຺ປິ ສຸປ຺ປຏິວິນີຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສ຺ສປິ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສປິ ສຸສມູຫຕຕ຺ຕາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສປິ ສຸປ຺ປຏິວິນີຕຕ຺ຕາ ນ ອນ຺ຘນ຺ຘໍ ວິຍ ຌາຍຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣິສຸທ຺ຘາຠານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ເອກໍ ເທວນິກາຍໍ ອຸປປນ຺ນານໍ ສນ຺ເຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ສໍກິລິຏ຺ຐາຠາ, ສນ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈາ ເທວຕາ ປຣິສຸທ຺ຘາຠາ’’ຕິ.

໒໓໕. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສຠິໂຍ ກຈ຺ຈາໂນ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ ອນຸຣຸທ຺ຘ! ນ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ເອວມາຫ – ‘ເອວໍ ເມ ສຸຕ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ເອວໍ ອຣຫຕິ ຠວິຕຸ’ນ຺ຕິ ວາ; ອຖ ຈ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ‘ເອວມ຺ປິ ຕາ ເທວຕາ, ອິຕິປິ ຕາ ເທວຕາ’ຕ຺ເວວ ຠາສຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອທ຺ຘາ ອາຍສ຺ມຕາ ອນຸຣຸທ຺ເຘນ ຕາຫິ ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ນິວຸຕ຺ຖປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ ສລ຺ລປິຕປຸພ຺ພຎ຺ຈ ສາກຈ຺ຉາ ຈ ສມາປຊ຺ຊິຕປຸພ຺ພາ’’’ຕິ. ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ ອຍໍ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ອາສຊ຺ຊ ອຸປນີຍ ວາຈາ ຠາສິຕາ, ອປິ ຈ ເຕ ອຫໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມິ – ‘ທີຆຣຕ຺ຕໍ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຕາຫິ ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ນິວຸຕ຺ຖປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ ສລ຺ລປິຕປຸພ຺ພຎ຺ຈ ສາກຈ຺ຉາ ຈ ສມາປຊ຺ຊິຕປຸພ຺ພາ’’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສຠິໂຍ ກຈ຺ຈາໂນ ປຎ຺ຈກງ຺ຄໍ ຖປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ລາຠາ ເຕ, ຄຫປຕິ, ສຸລທ຺ຘໍ ເຕ, ຄຫປຕິ, ຍໍ ຕ຺ວຎ຺ເຈວ ຕໍ ກງ຺ຂາຘມ຺ມໍ ປຫາສິ [ປຊຫສິ (ກ.)], ມຍຎ຺ຈິມໍ [ຍມ຺ປິມໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ອລຕ຺ຖມ຺ຫາ ສວນາຍາ’’ຕິ.

ອນຸຣຸທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.