໕. ທນ຺ຕຠູມິສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຈິຣວໂຕ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ອຣຎ຺ຎກຸຏິກາຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ຊຍເສໂນ ຣາຊກຸມາໂຣ ຊງ຺ຆາວິຫາຣໍ ອນຸຈງ຺ກມມາໂນ ອນຸວິຈຣມາໂນ ເຍນ ອຈິຣວໂຕ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຈິຣວເຕນ ສມຓຸທ຺ເທເສນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຊຍເສໂນ ຣາຊກຸມາໂຣ ອຈິຣວຕໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ໂຠ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ – ‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜຸເສຍ຺ຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ. ‘ເອວເມຕໍ, ຣາຊກຸມາຣ, ເອວເມຕໍ, ຣາຊກຸມາຣ. ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜຸເສຍ຺ຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ. ‘ສາຘຸ ເມ ຠວໍ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສໂນ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ. ‘ນ ໂຂ ເຕ ອຫໍ, ຣາຊກຸມາຣ, ສກ຺ໂກມິ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ. ອຫຎ຺ຈ ຫິ ເຕ, ຣາຊກຸມາຣ, ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ, ຕ຺ວຎ຺ຈ ເມ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ນ ອາຊາເນຍ຺ຍາສິ; ໂສ ມມສ຺ສ ກິລມໂຖ, ສາ ມມສ຺ສ ວິເຫສາ’ຕິ. ‘ເທເສຕຸ ເມ ຠວໍ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສໂນ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ. ອປ຺ເປວນາມາຫໍ ໂຠໂຕ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ‘ເທເສຍ຺ຍໍ ໂຂ ເຕ ອຫໍ, ຣາຊກຸມາຣ, ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ. ສເຈ ເມ ຕ຺ວໍ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍາສິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ; ໂນ ເຈ ເມ ຕ຺ວໍ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍາສິ, ຍຖາສເກ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາສິ, ນ ມໍ ຕຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາສີ’ຕິ. ‘ເທເສຕຸ ເມ ຠວໍ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສໂນ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ. ສເຈ ອຫໍ ໂຠໂຕ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານິສ຺ສາມິ [ອາຊາເນຍ຺ຍາມິ (ກ.)], ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ; ໂນ ເຈ ອຫໍ ໂຠໂຕ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານິສ຺ສາມິ, ຍຖາສເກ ຕິຏ຺ຐິສ຺ສາມິ [ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາມິ (ກ.)], ນາຫໍ ຕຕ຺ຖ ຠວນ຺ຕໍ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’’ຕິ.

໒໑໔. ອຖ ໂຂ ອຈິຣວໂຕ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ຊຍເສນສ຺ສ ຣາຊກຸມາຣສ຺ສ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຊຍເສໂນ ຣາຊກຸມາໂຣ ອຈິຣວຕໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ, ໂຠ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອນວກາໂສ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜຸເສຍ຺ຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຊຍເສໂນ ຣາຊກຸມາໂຣ ອຈິຣວຕສ຺ສ ສມຓຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຏ຺ຐານຕຎ຺ຈ ອນວກາສຕຎ຺ຈ ປເວເທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ອຈິຣວໂຕ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ຊຍເສເນ ຣາຊກຸມາເຣ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຈິຣວໂຕ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ຍາວຕໂກ ອໂຫສິ ຊຍເສເນນ ຣາຊກຸມາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ອຈິຣວຕໍ ສມຓຸທ຺ເທສໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ລພ຺ຠາ. ຍໍ ຕໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ຎາຕພ຺ພໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ ຕໍ ວຕ ຊຍເສໂນ ຣາຊກຸມາໂຣ ກາມມຊ຺ເຌ ວສນ຺ໂຕ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ກາມວິຕກ຺ເກຫິ ຂຊ຺ຊມາໂນ ກາມປຣິຬາເຫນ ປຣິຑຍ຺ຫມາໂນ ກາມປຣິເຍສນາຍ ອຸສ຺ສຸໂກ [ອຸສ຺ສຸກ຺ໂກ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສຈ຺ຉິ ວາ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

໒໑໕. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິສ຺ສຸ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ທ຺ເວ ຫຕ຺ຖິທມ຺ມາ ວາ ອສ຺ສທມ຺ມາ ວາ ໂຄທມ຺ມາ ວາ ສຸທນ຺ຕາ ສຸວິນີຕາ, ທ຺ເວ ຫຕ຺ຖິທມ຺ມາ ວາ ອສ຺ສທມ຺ມາ ວາ ໂຄທມ຺ມາ ວາ ອທນ຺ຕາ ອວິນີຕາ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ເຍ ເຕ ທ຺ເວ ຫຕ຺ຖິທມ຺ມາ ວາ ອສ຺ສທມ຺ມາ ວາ ໂຄທມ຺ມາ ວາ ສຸທນ຺ຕາ ສຸວິນີຕາ, ອປິ ນຸ ເຕ ທນ຺ຕາວ ທນ຺ຕກາຣຓໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ທນ຺ຕາວ ທນ຺ຕຠູມິໍ ສມ຺ປາປຸເຓຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍ ປນ ເຕ ທ຺ເວ ຫຕ຺ຖິທມ຺ມາ ວາ ອສ຺ສທມ຺ມາ ວາ ໂຄທມ຺ມາ ວາ ອທນ຺ຕາ ອວິນີຕາ, ອປິ ນຸ ເຕ ອທນ຺ຕາວ ທນ຺ຕກາຣຓໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອທນ຺ຕາວ ທນ຺ຕຠູມິໍ ສມ຺ປາປຸເຓຍ຺ຍຸໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕ ທ຺ເວ ຫຕ຺ຖິທມ຺ມາ ວາ ອສ຺ສທມ຺ມາ ວາ ໂຄທມ຺ມາ ວາ ສຸທນ຺ຕາ ສຸວິນີຕາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຍໍ ຕໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ຎາຕພ຺ພໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ ຕໍ ວຕ ຊຍເສໂນ ຣາຊກຸມາໂຣ ກາມມຊ຺ເຌ ວສນ຺ໂຕ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ກາມວິຕກ຺ເກຫິ ຂຊ຺ຊມາໂນ ກາມປຣິຬາເຫນ ປຣິຑຍ຺ຫມາໂນ ກາມປຣິເຍສນາຍ ອຸສ຺ສຸໂກ ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສຈ຺ຉິ ວາ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

໒໑໖. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຄາມສ຺ສ ວາ ນິຄມສ຺ສ ວາ ອວິທູເຣ ມຫາປພ຺ພໂຕ. ຕເມນໍ ທ຺ເວ ສຫາຍກາ ຕມ຺ຫາ ຄາມາ ວາ ນິຄມາ ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖວິລງ຺ຆເກນ ເຍນ ໂສ ປພ຺ພໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍຸໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອໂກ ສຫາຍໂກ ເຫຏ຺ຐາ ປພ຺ພຕປາເທ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ເອໂກ ສຫາຍໂກ ອຸປຣິປພ຺ພຕໍ ອາໂຣເຫຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ເຫຏ຺ຐາ ປພ຺ພຕປາເທ ຐິໂຕ ສຫາຍໂກ ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິຕໍ ສຫາຍກໍ ເອວໍ ເວທຍ຺ຍ – ‘ຍໍ, ສມ຺ມ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ປສ຺ສສິ ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິໂຕ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ປສ຺ສາມິ ໂຂ ອຫໍ, ສມ຺ມ, ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິໂຕ ອາຣາມຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ວນຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ຠູມິຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ໂປກ຺ຂຣຓີຣາມເຓຍ຺ຍກ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຏ຺ຐານໍ ໂຂ ເອຕໍ, ສມ຺ມ, ອນວກາໂສ ຍໍ ຕ຺ວໍ ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິໂຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ ອາຣາມຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ວນຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ຠູມິຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ໂປກ຺ຂຣຓີຣາມເຓຍ຺ຍກ’ນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິໂຕ ສຫາຍໂກ ເຫຏ຺ຐິມປພ຺ພຕປາທໍ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ຕໍ ສຫາຍກໍ ພາຫາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຣິປພ຺ພຕໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຍໍ, ສມ຺ມ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ປສ຺ສສິ ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິໂຕ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ປສ຺ສາມິ ໂຂ ອຫໍ, ສມ຺ມ, ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິໂຕ ອາຣາມຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ວນຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ຠູມິຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ໂປກ຺ຂຣຓີຣາມເຓຍ຺ຍກ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອິທາເນວ ໂຂ ເຕ, ສມ຺ມ, ຠາສິຕໍ – ມຍໍ ເອວໍ ອາຊານາມ – ອຏ຺ຐານໍ ໂຂ ເອຕໍ ສມ຺ມ, ອນວກາໂສ ຍໍ ຕ຺ວໍ ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິໂຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ ອາຣາມຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ວນຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ຠູມິຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ໂປກ຺ຂຣຓີຣາມເຓຍ຺ຍກ’ນ຺ຕິ. ອິທາເນວ ຈ ປນ ເຕ ຠາສິຕໍ ມຍໍ ເອວໍ ອາຊານາມ – ‘ປສ຺ສາມິ ໂຂ ອຫໍ, ສມ຺ມ, ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຐິໂຕ ອາຣາມຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ວນຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ຠູມິຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ໂປກ຺ຂຣຓີຣາມເຓຍ຺ຍກ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕຖາ ຫິ ປນາຫໍ, ສມ຺ມ, ອິມິນາ ມຫຕາ ປພ຺ພເຕນ ອາວຸໂຕ [ອາວໂຏ (ສີ. ອຏ຺ຐ. ປີ.), ອາວຸໂຏ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ ນາທ຺ທສ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣນ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອວິຊ຺ຊາຂນ຺ເຘນ ຊຍເສໂນ ຣາຊກຸມາໂຣ ອາວຸໂຕ ນິວຸໂຕ [ນິວຸໂຏ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ໂອຜຸໂຏ [ໂອວຸໂຕ (ສີ.), ໂອວຸໂຏ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ. ໂສ ວຕ ຍໍ ຕໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ຎາຕພ຺ພໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ ຕໍ ວຕ ຊຍເສໂນ ຣາຊກຸມາໂຣ ກາມມຊ຺ເຌ ວສນ຺ໂຕ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ກາມວິຕກ຺ເກຫິ ຂຊ຺ຊມາໂນ ກາມປຣິຬາເຫນ ປຣິຑຍ຺ຫມາໂນ ກາມປຣິເຍສນາຍ ອຸສ຺ສຸໂກ ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສຈ຺ຉິ ວາ ກຣິສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ໂຂ ຕໍ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຊຍເສນສ຺ສ ຣາຊກຸມາຣສ຺ສ ອິມາ ທ຺ເວ ອຸປມາ ປຏິຠາເຍຍ຺ຍຸໍ [ປຏິຠາເສຍ຺ຍຸໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ອນຈ຺ຉຣິຍໍ ເຕ ຊຍເສໂນ ຣາຊກຸມາໂຣ ປສີເທຍ຺ຍ, ປສນ຺ໂນ ຈ ເຕ ປສນ຺ນາກາຣໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ກຸໂຕ ປນ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊຍເສນສ຺ສ ຣາຊກຸມາຣສ຺ສ ອິມາ ທ຺ເວ ອຸປມາ ປຏິຠາຍິສ຺ສນ຺ຕິ [ປຏິຠາສິສ຺ສນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອນຈ຺ຉຣິຍາ ປຸພ຺ເພ ອສ຺ສຸຕປຸພ຺ພາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠຄວນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ?

໒໑໗. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຣາຊາ ຂຕ຺ຕິໂຍ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ໂຕ ນາຄວນິກໍ ອາມນ຺ເຕຕິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ສມ຺ມ ນາຄວນິກ, ຣຎ຺ໂຎ ນາຄໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ນາຄວນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎກໍ ນາຄໍ ອຕິປສ຺ສິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ນາຄສ຺ສ ຄີວາຍໍ ອຸປນິພນ຺ຘາຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ນາຄວນິໂກ ຣຎ຺ໂຎ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ນາຄໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ນາຄວນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎກໍ ນາຄໍ ອຕິປສ຺ສິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ນາຄສ຺ສ ຄີວາຍໍ ອຸປນິພນ຺ຘຕິ. ຕເມນໍ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອພ຺ໂຠກາສໍ ນີຫຣຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ນາໂຄ ອພ຺ໂຠກາສໍ ຄໂຕ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖເຄຘາ [ເອຕເຄຘາ (ສີ. ປີ.)] ຫິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອາຣຎ຺ຎກາ ນາຄາ ຍທິທໍ – ນາຄວນໍ. ຕເມນໍ ນາຄວນິໂກ ຣຎ຺ໂຎ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈສິ – ‘ອພ຺ໂຠກາສຄໂຕ ໂຂ [ໂຂ ເຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ເທວ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ນາໂຄ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຕເມນໍ ຣາຊາ ຂຕ຺ຕິໂຍ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິທມກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ສມ຺ມ ຫຕ຺ຖິທມກ, ອາຣຎ຺ຎກໍ ນາຄໍ ທມຍາຫິ ອາຣຎ຺ຎການຎ຺ເຈວ ສີລານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ອາຣຎ຺ຎການຎ຺ເຈວ ສຣສງ຺ກປ຺ປານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ອາຣຎ຺ຎການຎ຺ເຈວ ທຣຖກິລມຖປຣິຬາຫານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ຄາມນ຺ເຕ ອຠິຣມາປນາຍ ມນຸສ຺ສກນ຺ເຕສຸ ສີເລສຸ ສມາທປນາຍາ’’’ຕິ [ສມາທາປນາຍາຕິ (?)].

‘‘‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຫຕ຺ຖິທມໂກ ຣຎ຺ໂຎ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ຖມ຺ຠໍ ປຖວິຍໍ ນິຂຓິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎກສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ຄີວາຍໍ ອຸປນິພນ຺ຘຕິ ອາຣຎ຺ຎການຎ຺ເຈວ ສີລານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ອາຣຎ຺ຎການຎ຺ເຈວ ສຣສງ຺ກປ຺ປານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ອາຣຎ຺ຎການຎ຺ເຈວ ທຣຖກິລມຖປຣິຬາຫານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ຄາມນ຺ເຕ ອຠິຣມາປນາຍ ມນຸສ຺ສກນ຺ເຕສຸ ສີເລສຸ ສມາທປນາຍ. ຕເມນໍ ຫຕ຺ຖິທມໂກ ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ ຕຖາຣູປາຫິ ວາຈາຫິ ສມຸທາຈຣຕິ. ຍໂຕ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ນາໂຄ ຫຕ຺ຖິທມກສ຺ສ ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ ຕຖາຣູປາຫິ ວາຈາຫິ ສມຸທາຈຣິຍມາໂນ ສຸສ຺ສູສຕິ, ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ; ຕເມນໍ ຫຕ຺ຖິທມໂກ ອຸຕ຺ຕຣິ ຕິຓຆາໂສທກໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ນາໂຄ ຫຕ຺ຖິທມກສ຺ສ ຕິຓຆາໂສທກໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕຕ຺ຣ ຫຕ຺ຖິທມກສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຊີວິສ຺ສຕິ ໂຂ [ນຸ ໂຂ (ສີ. ກ.)] ທານິ ອາຣຎ຺ຎໂກ [ຣຎ຺ໂຎ (ສີ. ປີ.)] ນາໂຄ’ຕິ. ຕເມນໍ ຫຕ຺ຖິທມໂກ ອຸຕ຺ຕຣິ ກາຣຓໍ ກາເຣຕິ – ‘ອາທິຍ, ໂຠ, ນິກ຺ຂິປ, ໂຠ’ຕິ. ຍໂຕ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ນາໂຄ ຫຕ຺ຖິທມກສ຺ສ ອາທານນິກ຺ເຂເປ ວຈນກໂຣ ໂຫຕິ ໂອວາທປ຺ປຏິກໂຣ, ຕເມນໍ ຫຕ຺ຖິທມໂກ ອຸຕ຺ຕຣິ ກາຣຓໍ ກາເຣຕິ – ‘ອຠິກ຺ກມ, ໂຠ, ປຏິກ຺ກມ, ໂຠ’ຕິ. ຍໂຕ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ນາໂຄ ຫຕ຺ຖິທມກສ຺ສ ອຠິກ຺ກມປຏິກ຺ກມວຈນກໂຣ ໂຫຕິ ໂອວາທປ຺ປຏິກໂຣ, ຕເມນໍ ຫຕ຺ຖິທມໂກ ອຸຕ຺ຕຣິ ກາຣຓໍ ກາເຣຕິ – ‘ອຸຏ຺ຐຫ, ໂຠ, ນິສີທ, ໂຠ’ຕິ. ຍໂຕ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ນາໂຄ ຫຕ຺ຖິທມກສ຺ສ ອຸຏ຺ຐານນິສຊ຺ຊາຍ ວຈນກໂຣ ໂຫຕິ ໂອວາທປ຺ປຏິກໂຣ, ຕເມນໍ ຫຕ຺ຖິທມໂກ ອຸຕ຺ຕຣິ ອາເນຎ຺ຊໍ ນາມ ກາຣຓໍ ກາເຣຕິ, ມຫນ຺ຕສ຺ສ ຜລກໍ ໂສຓ຺ຑາຍ ອຸປນິພນ຺ຘຕິ, ໂຕມຣຫຕ຺ໂຖ ຈ ປຸຣິໂສ ອຸປຣິຄີວາຍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສມນ຺ຕໂຕ ຈ ໂຕມຣຫຕ຺ຖາ ປຸຣິສາ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖິທມໂກ ຈ ທີຆໂຕມຣຍຏ຺ຐິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ອາເນຎ຺ຊໍ ກາຣຓໍ ກາຣິຍມາໂນ ເນວ ປຸຣິເມ ປາເທ ໂຈເປຕິ ນ ປຈ຺ຉິເມ ປາເທ ໂຈເປຕິ, ນ ປຸຣິມກາຍໍ ໂຈເປຕິ ນ ປຈ຺ຉິມກາຍໍ ໂຈເປຕິ, ນ ສີສໍ ໂຈເປຕິ, ນ ກຓ຺ເຓ ໂຈເປຕິ, ນ ທນ຺ເຕ ໂຈເປຕິ, ນ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ໂຈເປຕິ, ນ ໂສຓ຺ຑໍ ໂຈເປຕິ. ໂສ ໂຫຕິ ອາຣຎ຺ຎໂກ ນາໂຄ ຂໂມ ສຕ຺ຕິປ຺ປຫາຣານໍ ອສິປ຺ປຫາຣານໍ ອຸສຸປ຺ປຫາຣານໍ ສຣປຕ຺ຕປ຺ປຫາຣານໍ [ປຣສຕ຺ຖປ຺ປຫາຣານໍ (ສີ.), ປຣສຕ຺ຕຸປ຺ປຫາຣານໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເຠຣິປຓວວໍສສງ຺ຂຑິຓ຺ຑິມນິນ຺ນາທສທ຺ທານໍ [ເຠຣິປຓວສງ຺ຂຕິຓວນິນ຺ນາທສທ຺ທານໍ (ປີ.)] ສພ຺ພວງ຺ກໂທສນິຫິຕນິນ຺ນີຕກສາໂວ ຣາຊາຣໂຫ ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄ ຣຎ຺ໂຎ ອງ຺ຄນ຺ເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

໒໑໘. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ. ໂສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ. ໂສ ເຕນ ສທ຺ຘາປຏິລາເຠນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ຣຊາປໂຖ, ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ນຍິທໍ ສຸກຣໍ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕາ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ ສງ຺ຂລິຂິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ.

‘‘ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ອປ຺ປໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ອປ຺ປໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອຣິຍສາວໂກ ອພ຺ໂຠກາສຄໂຕ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖເຄຘາ ຫິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ເທວມນຸສ຺ສາ ຍທິທໍ – ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ຕເມນໍ ຕຖາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ວິເນຕິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ສີລວາ ໂຫຫິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣາຫິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ, ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂສ຺ສຸ ສິກ຺ຂາປເທສູ’’’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອຣິຍສາວໂກ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ, ຕເມນໍ ຕຖາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ວິເນຕິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຫຫິ, ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ມາ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ…ເປ… (ຍຖາ ຄຓກໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພານິ.)

໒໑໙. ‘‘ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ເວທນາສຸ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຫຕ຺ຖິທມໂກ ມຫນ຺ຕໍ ຖມ຺ຠໍ ປຖວິຍໍ ນິຂຓິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎກສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ຄີວາຍໍ ອຸປນິພນ຺ຘຕິ ອາຣຎ຺ຎການຎ຺ເຈວ ສີລານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ອາຣຎ຺ຎການຎ຺ເຈວ ສຣສງ຺ກປ຺ປານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ອາຣຎ຺ຎການຎ຺ເຈວ ທຣຖກິລມຖປຣິຬາຫານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ຄາມນ຺ເຕ ອຠິຣມາປນາຍ ມນຸສ຺ສກນ຺ເຕສຸ ສີເລສຸ ສມາທປນາຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ເຈຕໂສ ອຸປນິພນ຺ຘນາ ໂຫນ຺ຕິ ເຄຫສິຕານຎ຺ເຈວ ສີລານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ເຄຫສິຕານຎ຺ເຈວ ສຣສງ຺ກປ຺ປານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ເຄຫສິຕານຎ຺ເຈວ ທຣຖກິລມຖປຣິຬາຫານໍ ອຠິນິມ຺ມທນາຍ ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

໒໒໐. ‘‘ຕເມນໍ ຕຖາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ວິເນຕິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣາຫິ, ມາ ຈ ກາມູປສໍຫິຕໍ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກສິ. ເວທນາສຸ… ຈິຕ຺ເຕ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣາຫິ, ມາ ຈ ກາມູປສໍຫິຕໍ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກສີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ.

໒໒໑. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ‘ອິເມ ອາສວາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ.

‘‘ໂສ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸ ຂໂມ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ, ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອຘິວາສກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ ສພ຺ພຣາຄໂທສໂມຫນິຫິຕນິນ຺ນີຕກສາໂວ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ.

໒໒໒. ‘‘ມຫລ຺ລໂກ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອທນ຺ໂຕ ອວິນີໂຕ ກາລງ຺ກໂຣຕິ, ‘ອທນ຺ຕມຣຓໍ [ອທນ຺ຕໍ ມຣຓໍ (ກ.)] ມຫລ຺ລໂກ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ກາລງ຺ກໂຕ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ. ທຫໂຣ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອທນ຺ໂຕ ອວິນີໂຕ ກາລງ຺ກໂຣຕິ, ‘ອທນ຺ຕມຣຓໍ ທຫໂຣ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ກາລງ຺ກໂຕ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ເຖໂຣ ເຈປິ ຠິກ຺ຂຸ ອຂີຓາສໂວ ກາລງ຺ກໂຣຕິ, ‘ອທນ຺ຕມຣຓໍ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ກາລງ຺ກໂຕ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຠິກ຺ຂຸ. ນໂວ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຠິກ຺ຂຸ ອຂີຓາສໂວ ກາລງ຺ກໂຣຕິ, ‘ອທນ຺ຕມຣຓໍ ນໂວ ຠິກ຺ຂຸ ກາລງ຺ກໂຕ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ມຫລ຺ລໂກ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ສຸທນ຺ໂຕ ສຸວິນີໂຕ ກາລງ຺ກໂຣຕິ, ‘ທນ຺ຕມຣຓໍ ມຫລ຺ລໂກ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ກາລງ຺ກໂຕ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ… ທຫໂຣ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ສຸທນ຺ໂຕ ສຸວິນີໂຕ ກາລງ຺ກໂຣຕິ, ‘ທນ຺ຕມຣຓໍ ທຫໂຣ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ກາລງ຺ກໂຕ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ເຖໂຣ ເຈປິ ຠິກ຺ຂຸ ຂີຓາສໂວ ກາລງ຺ກໂຣຕິ, ‘ທນ຺ຕມຣຓໍ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ກາລງ຺ກໂຕ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຠິກ຺ຂຸ. ນໂວ ເຈປິ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ຠິກ຺ຂຸ ຂີຓາສໂວ ກາລງ຺ກໂຣຕິ, ‘ທນ຺ຕມຣຓໍ ນໂວ ຠິກ຺ຂຸ ກາລງ຺ກໂຕ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອຈິຣວໂຕ ສມຓຸທ຺ເທໂສ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ທນ຺ຕຠູມິສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.