໒. ມຫາສຸຎ຺ຎຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ກາຬເຂມກສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ວິຫາໂຣ ເຕນຸປສງ຺ກມິ ທິວາວິຫາຣາຍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກາຬເຂມກສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ວິຫາເຣ ສມ຺ພຫຸລານິ ເສນາສນານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ກາຬເຂມກສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ວິຫາເຣ ສມ຺ພຫຸລານິ ເສນາສນານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ. ທິສ຺ວານ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສມ຺ພຫຸລານິ ໂຂ ກາຬເຂມກສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ວິຫາເຣ ເສນາສນານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ. ສມ຺ພຫຸລາ ນຸ ໂຂ ອິຘ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

໑໘໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຆຏາຍ ສກ຺ກສ຺ສ ວິຫາເຣ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ຆຏາຍ ສກ຺ກສ຺ສ ວິຫາໂຣ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສມ຺ພຫຸລານິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກາຬເຂມກສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ວິຫາເຣ ເສນາສນານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ. ສມ຺ພຫຸລາ ນຸ ໂຂ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສມ຺ພຫຸລານິ, ຠນ຺ເຕ, ກາຬເຂມກສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ວິຫາເຣ ເສນາສນານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ. ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເອຕ຺ຖ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຈີວຣກາຣສມໂຍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ.

‘‘ນ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ໂສຠຕິ ສງ຺ຄຓິກາຣາໂມ ສງ຺ຄຓິກຣໂຕ ສງ຺ຄຓິກາຣາມຕໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຄຓາຣາໂມ ຄຓຣໂຕ ຄຓສມ຺ມຸທິໂຕ. ໂສ ວຕານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຄຓິກາຣາໂມ ສງ຺ຄຓິກຣໂຕ ສງ຺ຄຓິກາຣາມຕໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຄຓາຣາໂມ ຄຓຣໂຕ ຄຓສມ຺ມຸທິໂຕ ຍໍ ຕໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂໍ ປວິເວກສຸຂໍ ອຸປສມສຸຂໍ ສມ຺ໂພຘິສຸຂໍ [ສມ຺ໂພຘສຸຂໍ (ສີ. ປີ.), ສມ຺ໂພຘສຸຂໍ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາສຸຂໍ (ກ.) ອຸປຣິ ອຣຓວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ເຕ ປນ ສມ຺ໂພຘິສຸຂນ຺ຕ຺ເວວ ທິສ຺ສຕິ] ຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ຠວິສ຺ສຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ຈ ໂຂ ໂສ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອໂກ ຄຓສ຺ມາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ຕສ຺ເສຕໍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ຍໍ ຕໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂໍ ປວິເວກສຸຂໍ ອຸປສມສຸຂໍ ສມ຺ໂພຘິສຸຂໍ ຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ຠວິສ຺ສຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີຕິ – ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ໂສ ວຕານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຄຓິກາຣາໂມ ສງ຺ຄຓິກຣໂຕ ສງ຺ຄຓິກາຣາມຕໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຄຓາຣາໂມ ຄຓຣໂຕ ຄຓສມ຺ມຸທິໂຕ ສາມາຍິກໍ ວາ ກນ຺ຕໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ ອສາມາຍິກໍ ວາ ອກຸປ຺ປນ຺ຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ຈ ໂຂ ໂສ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອໂກ ຄຓສ຺ມາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ຕສ຺ເສຕໍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ສາມາຍິກໍ ວາ ກນ຺ຕໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ ອສາມາຍິກໍ ວາ ອກຸປ຺ປນ຺ຕິ – ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ນາຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອກໍ ຣູປມ຺ປິ [ເອກຣູປມ຺ປິ (ສີ.)] ສມນຸປສ຺ສາມິ ຍຕ຺ຖ ຣຕ຺ຕສ຺ສ ຍຖາຠິຣຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສູປາຍາສາ.

໑໘໗. ‘‘ອຍໍ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ວິຫາໂຣ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຍທິທໍ – ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານໍ ອມນສິກາຣາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິຕຸໍ [ວິຫຣຕໍ (ກ. ສີ.), ວິຫຣຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)]. ຕຕ຺ຣ ເຈ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄຕໍ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣນ຺ຕໍ ຠວນ຺ຕິ [ຠຄວນ຺ຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອຸປສງ຺ກມິຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປາສກາ ອຸປາສິກາໂຍ ຣາຊາໂນ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ ຕິຕ຺ຖິຍາ ຕິຕ຺ຖິຍສາວກາ. ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ວິເວກນິນ຺ເນເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ວິເວກໂປເຓນ ວິເວກປພ຺ຠາເຣນ ວູປກຏ຺ເຐນ ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣເຕນ ພ຺ຍນ຺ຕີຠູເຕນ ສພ຺ພໂສ ອາສວຏ຺ຐານີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ອຸຍ຺ໂຍຊນິກປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍເຍວ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ເຕນານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐເປຕພ຺ພໍ ສນ຺ນິສາເທຕພ຺ພໍ ເອໂກທິ ກາຕພ຺ພໍ ສມາທຫາຕພ຺ພໍ.

໑໘໘. ‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐເປຕິ ສນ຺ນິສາເທຕິ ເອໂກທິໍ ກໂຣຕິ [ເອໂກທິກໂຣຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ສມາທຫຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐເປຕິ ສນ຺ນິສາເທຕິ ເອໂກທິໍ ກໂຣຕິ ສມາທຫຕິ. ໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕເມຕໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ໂຂ ເມ ມນສິກໂຣໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ພຫິທ຺ຘາ ສຸຎ຺ຎຕໍ ມນສິ ກໂຣຕິ…ເປ… ໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ສຸຎ຺ຎຕໍ ມນສິ ກໂຣຕິ …ເປ… ໂສ ອາເນຎ຺ຊໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ອາເນຎ຺ຊໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອາເນຎ຺ຊາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕເມຕໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອາເນຎ຺ຊໍ ໂຂ ເມ ມນສິກໂຣໂຕ ອາເນຎ຺ຊາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ເຕນານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸນາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ເຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐເປຕພ຺ພໍ ສນ຺ນິສາເທຕພ຺ພໍ ເອໂກທິ ກາຕພ຺ພໍ ສມາທຫາຕພ຺ພໍ. ໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕເມຕໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ໂຂ ເມ ມນສິກໂຣໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ພຫິທ຺ຘາ ສຸຎ຺ຎຕໍ ມນສິ ກໂຣຕິ…ເປ… ໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ສຸຎ຺ຎຕໍ ມນສິ ກໂຣຕິ…ເປ… ໂສ ອາເນຎ຺ຊໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ອາເນຎ຺ຊໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອາເນຎ຺ຊາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕເມຕໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອາເນຎ຺ຊໍ ໂຂ ເມ ມນສິກໂຣໂຕ ອາເນຎ຺ຊາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ.

໑໘໙. ‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ຈງ຺ກມາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ, ໂສ ຈງ຺ກມຕິ – ‘ເອວໍ ມໍ ຈງ຺ກມນ຺ຕໍ ນາຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ຐານາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ, ໂສ ຕິຏ຺ຐຕິ – ‘ເອວໍ ມໍ ຐິຕໍ ນາຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ນິສຊ຺ຊາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ, ໂສ ນິສີທຕິ – ‘ເອວໍ ມໍ ນິສິນ຺ນໍ ນາຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ສຍນາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ, ໂສ ສຍຕິ – ‘ເອວໍ ມໍ ສຍນ຺ຕໍ ນາຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ກຖາຍ [ຠສ຺ສາຍ (ສີ.), ຠາສາຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ, ໂສ – ‘ຍາຍໍ ກຖາ ຫີນາ ຄມ຺ມາ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກາ ອນຣິຍາ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖາ ໂຈຣກຖາ ມຫາມຕ຺ຕກຖາ ເສນາກຖາ ຠຍກຖາ ຍຸທ຺ຘກຖາ ອນ຺ນກຖາ ປານກຖາ ວຕ຺ຖກຖາ ສຍນກຖາ ມາລາກຖາ ຄນ຺ຘກຖາ ຎາຕິກຖາ ຍານກຖາ ຄາມກຖາ ນິຄມກຖາ ນຄຣກຖາ ຊນປທກຖາ ອິຕ຺ຖິກຖາ ສຸຣາກຖາ ວິສິຂາກຖາ ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖາ ປຸພ຺ພເປຕກຖາ ນານຕ຺ຕກຖາ ໂລກກ຺ຂາຍິກາ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກາ ອິຕິຠວາຠວກຖາ ອິຕິ ວາ ອິຕິ – ເອວຣູປິໍ ກຖໍ ນ ກເຖສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ຍາ ຈ ໂຂ ອຍໍ, ອານນ຺ທ, ກຖາ ອຠິສລ຺ເລຂິກາ ເຈໂຕວິນີວຣຓສປ຺ປາຍາ [ເຈໂຕວິຈາຣຓສປ຺ປາຍາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.), ເຈໂຕວິວຣຓສປ຺ປາຍາ (ປີ.)] ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖາ ປວິເວກກຖາ ອສໍສຄ຺ຄກຖາ ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖາ ສີລກຖາ ສມາຘິກຖາ ປຎ຺ຎາກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາ ອິຕິ – ‘ເອວຣູປິໍ ກຖໍ ກເຖສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເຈ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ວິຕກ຺ກາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ, ໂສ – ‘ເຍ ເຕ ວິຕກ຺ກາ ຫີນາ ຄມ຺ມາ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກາ ອນຣິຍາ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມວິຕກ຺ໂກ ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ ອິຕິ ເອວຣູເປ ວິຕກ຺ເກ [ເອວຣູເປນ ວິຕກ຺ເກນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ນ ວິຕກ຺ເກສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ເຍ ຈ ໂຂ ອິເມ, ອານນ຺ທ, ວິຕກ຺ກາ ອຣິຍາ ນິຍ຺ຍານິກາ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ໂກ ອພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ ອິຕິ – ‘ເອວຣູເປ ວິຕກ຺ເກ [ເອວຣູເປນ ວິຕກ຺ເກນ (ກ.)] ວິຕກ຺ເກສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ.

໑໙໐. ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອານນ຺ທ, ກາມຄຸຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ – ອິເມ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຠິກ຺ຂຓໍ ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເມ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ອາຍຕເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈຕໂສ ສມຸທາຈາໂຣ’ຕິ? ສເຈ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ ເມ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ອາຍຕເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈຕໂສ ສມຸທາຈາໂຣ’ຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕເມຕໍ [ເອວໍ ສນ຺ຕໍ (ອຏ຺ຐ.)], ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ໂຍ ໂຂ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ໂສ ເມ ນປ຺ປຫີໂນ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ ເມ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ອາຍຕເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈຕໂສ ສມຸທາຈາໂຣ’ຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕເມຕໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ໂຍ ໂຂ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ໂສ ເມ ປຫີໂນ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ.

໑໙໑. ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອານນ຺ທ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສິນາ ວິຫາຕພ຺ພໍ – ‘ອິຕິ ຣູປໍ ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ, ອິຕິ ເວທນາ… ອິຕິ ສຎ຺ຎາ… ອິຕິ ສງ຺ຂາຣາ… ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ’ຕິ. ຕສ຺ສ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ໂຍ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອສ຺ມິມາໂນ ໂສ ປຫີຍຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕເມຕໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ໂຍ ໂຂ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອສ຺ມິມາໂນ ໂສ ເມ ປຫີໂນ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ ເຕ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ມາ ເອກນ຺ຕກຸສລາ ກຸສລາຍາຕິກາ [ຘມ຺ມາ ເອກນ຺ຕກຸສລາຍຕິກາ (ສພ຺ພຕ຺ຖ) ອຏ຺ຐກຖາຏີກາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ອຣິຍາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ອນວກ຺ກນ຺ຕາ ປາປິມຕາ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອານນ຺ທ, ກໍ ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ອຣຫຕິ ສາວໂກ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸພນ຺ຘິຕຸໍ ອປິ ປຓຸຊ຺ຊມາໂນ’’ຕິ [ອປິ ປນຸຊ຺ຊມາໂນປີຕິ (ກ. ສີ.), ອປິ ປຍຸຊ຺ຊມາໂນຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ສາຘຸ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

໑໙໒. ‘‘ນ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຣຫຕິ ສາວໂກ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸພນ຺ຘິຕຸໍ, ຍທິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ຕສ຺ສ ເຫຕຸ [ເວຍ຺ຍາກຣຓສ຺ສ ເຫຕຸ (ກ.)]. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທີຆຣຕ຺ຕສ຺ສ [ທີຆຣຕ຺ຕໍ + ອສ຺ສາຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ] ຫິ ເຕ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ມາ ສຸຕາ ຘາຕາ ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ. ຍາ ຈ ໂຂ ອຍໍ, ອານນ຺ທ, ກຖາ ອຠິສລ຺ເລຂິກາ ເຈໂຕວິນີວຣຓສປ຺ປາຍາ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖາ ປວິເວກກຖາ ອສໍສຄ຺ຄກຖາ ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖາ ສີລກຖາ ສມາຘິກຖາ ປຎ຺ຎາກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາ – ເອວຣູປິຍາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກຖາຍ ເຫຕຸ ອຣຫຕິ ສາວໂກ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸພນ຺ຘິຕຸໍ ອປິ ປຓຸຊ຺ຊມາໂນ.

‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອາຈຣິຍູປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນ຺ເຕວາສູປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣູປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ.

໑໙໓. ‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ອາຈຣິຍູປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ຕສ຺ສ ຕຖາວູປກຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອນ຺ວາວຕ຺ຕນ຺ຕິ [ອນ຺ວາວຏ຺ຏນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ໂສ ອນ຺ວາວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ ມຸຈ຺ຉໍ ນິກາມຍຕິ [ມຸຈ຺ຉຕິ ກາມຍຕິ (ສີ. ປີ.) ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ນ ຕຖາ ທິສ຺ສຕິ], ເຄຘໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອາວຕ຺ຕຕິ ພາຫຸລ຺ລາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕານນ຺ທ, ອຸປທ຺ທໂວ [ອຸປທ຺ທຸໂຕ (ສີ. ປີ.)] ອາຈຣິໂຍ. ອາຈຣິຍູປທ຺ທເວນ ອວຘິໍສຸ ນໍ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສໍກິເລສິກາ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ [ໂປໂນຠວິກາ (ສີ. ປີ.)] ສທຣາ ທຸກ຺ຂວິປາກາ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓິຍາ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອາຈຣິຍູປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ.

໑໙໔. ‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ອນ຺ເຕວາສູປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ? ຕສ຺ເສວ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ວິເວກມນຸພ຺ຣູຫຍມາໂນ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ຕສ຺ສ ຕຖາວູປກຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອນ຺ວາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ໂສ ອນ຺ວາວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ ມຸຈ຺ຉໍ ນິກາມຍຕິ, ເຄຘໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອາວຕ຺ຕຕິ ພາຫຸລ຺ລາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕານນ຺ທ, ອຸປທ຺ທໂວ ອນ຺ເຕວາສີ. ອນ຺ເຕວາສູປທ຺ທເວນ ອວຘິໍສຸ ນໍ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສໍກິເລສິກາ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ ສທຣາ ທຸກ຺ຂວິປາກາ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓິຍາ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອນ຺ເຕວາສູປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ.

໑໙໕. ‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣູປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ໂສ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ຕສ຺ສ ຕຖາວູປກຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອນ຺ວາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ໂສ ອນ຺ວາວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ ນ ມຸຈ຺ຉໍ ນິກາມຍຕິ, ນ ເຄຘໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ອາວຕ຺ຕຕິ ພາຫຸລ຺ລາຍ. ຕສ຺ເສວ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ວິເວກມນຸພ຺ຣູຫຍມາໂນ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ຕສ຺ສ ຕຖາວູປກຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອນ຺ວາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ໂສ ອນ຺ວາວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ ມຸຈ຺ຉໍ ນິກາມຍຕິ, ເຄຘໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອາວຕ຺ຕຕິ ພາຫຸລ຺ລາຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕານນ຺ທ, ອຸປທ຺ທໂວ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ. ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣູປທ຺ທເວນ ອວຘິໍສຸ ນໍ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສໍກິເລສິກາ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ ສທຣາ ທຸກ຺ຂວິປາກາ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓິຍາ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣູປທ຺ທໂວ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ເຈວາຍໍ ອາຈຣິຍູປທ຺ທໂວ, ໂຍ ຈ ອນ຺ເຕວາສູປທ຺ທໂວ ອຍໍ ເຕຫິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣູປທ຺ທໂວ ທຸກ຺ຂວິປາກຕໂຣ ເຈວ ກຏຸກວິປາກຕໂຣ ຈ, ອປິ ຈ ວິນິປາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

໑໙໖. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ມໍ, ອານນ຺ທ, ມິຕ຺ຕວຕາຍ ສມຸທາຈຣຖ, ມາ ສປຕ຺ຕວຕາຍ. ຕໍ ໂວ ຠວິສ຺ສຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ.

‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ສປຕ຺ຕວຕາຍ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ໂນ ມິຕ຺ຕວຕາຍ? ອິຘານນ຺ທ, ສຕ຺ຖາ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອນຸກມ຺ປໂກ ຫິເຕສີ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ – ‘ອິທໍ ໂວ ຫິຕາຍ, ອິທໍ ໂວ ສຸຂາຍາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ສາວກາ ນ ສຸສ຺ສູສນ຺ຕິ, ນ ໂສຕໍ ໂອທຫນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ຕິ, ໂວກ຺ກມ຺ມ ຈ ສຕ຺ຖຸສາສນາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ສປຕ຺ຕວຕາຍ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ໂນ ມິຕ຺ຕວຕາຍ.

‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ມິຕ຺ຕວຕາຍ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ໂນ ສປຕ຺ຕວຕາຍ? ອິຘານນ຺ທ, ສຕ຺ຖາ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອນຸກມ຺ປໂກ ຫິເຕສີ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ – ‘ອິທໍ ໂວ ຫິຕາຍ, ອິທໍ ໂວ ສຸຂາຍາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ສາວກາ ສຸສ຺ສູສນ຺ຕິ, ໂສຕໍ ໂອທຫນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ຕິ, ນ ຈ ໂວກ຺ກມ ສຕ຺ຖຸສາສນາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ມິຕ຺ຕວຕາຍ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ໂນ ສປຕ຺ຕວຕາຍ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ມໍ, ອານນ຺ທ, ມິຕ຺ຕວຕາຍ ສມຸທາຈຣຖ, ມາ ສປຕ຺ຕວຕາຍ. ຕໍ ໂວ ຠວິສ຺ສຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ. ນ ໂວ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາ ປຣກ຺ກມິສ຺ສາມິ ຍຖາ ກຸມ຺ຠກາໂຣ ອາມເກ ອາມກມຕ຺ເຕ. ນິຄ຺ຄຍ຺ຫ ນິຄ຺ຄຍ຺ຫາຫໍ, ອານນ຺ທ, ວກ຺ຂາມິ; ປວຍ຺ຫ ປວຍ຺ຫ, ອານນ຺ທ, ວກ຺ຂາມິ [ປວຍ຺ຫ ປວຍ຺ຫ (ສີ. ປີ.), ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ອານນ຺ທ ວກ຺ຂາມິ (ກ.)]. ໂຍ ສາໂຣ ໂສ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ມຫາສຸຎ຺ຎຕສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.