໘. ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕໍ

໗໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ ອຈິຣປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠຄວຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຣາຊຄຫໍ ປຏິສງ຺ຂາຣາເປຕິ ຣຎ຺ໂຎ ປຊ຺ໂຊຕສ຺ສ ອາສງ຺ກມາໂນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ກມ຺ມນ຺ໂຕ, ເຍນ ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ກມ຺ມນ຺ໂຕ, ເຍນ ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕຸ ໂຂ ຠວໍ ອານນ຺ໂທ. ສ຺ວາຄຕໍ ໂຠໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ. ຈິຣສ຺ສໍ ໂຂ ຠວໍ ອານນ຺ໂທ ອິມໍ ປຣິຍາຍມກາສິ ຍທິທໍ ອິຘາຄມນາຍ. ນິສີທຕຸ ຠວໍ ອານນ຺ໂທ, ອິທມາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ນິສີທິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນປິ ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນີຈໍ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສພ຺ເພນສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາສພ຺ພໍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອໂຫສິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສພ຺ເພນສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາສພ຺ພໍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂສ ຠຄວາ ອໂຫສິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ໂສ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠຄວາ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທຕາ, ອສຎ຺ຊາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສຎ຺ຊເນຕາ, ອນກ຺ຂາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອກ຺ຂາຕາ, ມຄ຺ຄຎ຺ຎູ, ມຄ຺ຄວິທູ, ມຄ຺ຄໂກວິໂທ; ມຄ຺ຄານຸຄາ ຈ ປນ ເອຕຣຫິ ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ຫິທໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ ອໂຫສິ.

ອຖ ໂຂ ວສ຺ສກາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຄຘມຫາມຕ຺ໂຕ ຣາຊຄເຫ ກມ຺ມນ຺ເຕ ອນຸສຎ຺ຎາຍມາໂນ ເຍນ ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ກມ຺ມນ຺ໂຕ, ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວສ຺ສກາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຄຘມຫາມຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກາຍນຸຕ຺ຖ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ, ກາ ຈ ປນ ໂວ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ ມໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວມາຫ – ‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສພ຺ເພນສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາສພ຺ພໍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອໂຫສິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສພ຺ເພນສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາສພ຺ພໍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂສ ຠຄວາ ອໂຫສິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ໂສ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠຄວາ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທຕາ, ອສຎ຺ຊາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສຎ຺ຊເນຕາ, ອນກ຺ຂາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອກ຺ຂາຕາ, ມຄ຺ຄຎ຺ຎູ, ມຄ຺ຄວິທູ, ມຄ຺ຄໂກວິໂທ; ມຄ຺ຄານຸຄາ ຈ ປນ ເອຕຣຫິ ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາ ສມນ຺ນາຄຕາ’ຕິ. ອຍໍ ໂຂ ໂນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ. ອຖ ຕ຺ວໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

໘໐. ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕນ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ຐປິໂຕ – ‘ອຍໍ ໂວ ມມຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ [ປຏິຘາເວຍ຺ຍາຖາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]? ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຐປິໂຕ – ‘ອຍໍ ໂວ ມມຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ, ຍໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມໂຕ, ສມ຺ພຫຸເລຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຐປິໂຕ – ‘ອຍໍ ໂນ ຠຄວໂຕ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມໂຕ, ສມ຺ພຫຸເລຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຐປິໂຕ – ‘ອຍໍ ໂນ ຠຄວໂຕ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ, ຍໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ອປ຺ປຏິສຣເຓ ຈ ປນ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ໂກ ເຫຕຸ ສາມຄ຺ຄິຍາ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອປ຺ປຏິສຣຓາ; ສປ຺ປຏິສຣຓາ ມຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ; ຘມ຺ມປ຺ປຏິສຣຓາ’’ຕິ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕນ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ຐປິໂຕ – ອຍໍ ໂວ ມມຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາຖາ’ຕິ – ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຐປິໂຕ – ອຍໍ ໂວ ມມຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ, ຍໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາມາ’ຕິ ວເທສິ; ‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມໂຕ, ສມ຺ພຫຸເລຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຐປິໂຕ – ອຍໍ ໂນ ຠຄວໂຕ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາຖາ’ຕິ – ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມໂຕ, ສມ຺ພຫຸເລຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຐປິໂຕ – ອຍໍ ໂນ ຠຄວໂຕ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ, ຍໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາມາ’ຕິ – ວເທສິ; ‘ເອວໍ ອປ຺ປຏິສຣເຓ ຈ ປນ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ໂກ ເຫຕຸ ສາມຄ຺ຄິຍາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອປ຺ປຏິສຣຓາ; ສປ຺ປຏິສຣຓາ ມຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ; ຘມ຺ມປ຺ປຏິສຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ອິມສ຺ສ ປນ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?

໘໑. ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ເຕ ມຍໍ ຕທຫຸໂປສເຖ ຍາວຕິກາ ເອກໍ ຄາມເຂຕ຺ຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣາມ ເຕ ສພ຺ເພ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕາມ; ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຍສ຺ສ ຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ ຕໍ ອຊ຺ເຌສາມ. ຕສ຺ມິໍ ເຈ ຠຎ຺ຎມາເນ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ວີຕິກ຺ກໂມ ຕໍ ມຍໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ກາເຣມາຕິ.

‘‘ນ ກິຣ ໂນ ຠວນ຺ໂຕ ກາເຣນ຺ຕິ; ຘມ຺ໂມ ໂນ ກາເຣຕິ’’. ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕຣຫິ ສກ຺ກໂຣຖ ຄຣຸໍ ກໂຣຖ [ຄຣຸກໂຣຖ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ມາເນຖ ປູເຊຖ; ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ [ຄຣຸກຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຖາ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ຍໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ສກ຺ກໂຣມ ຄຣຸໍ ກໂຣມ ມາເນມ ປູເຊມ; ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣາມາ’’ຕິ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕນ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ຐປິໂຕ – ອຍໍ ໂວ ມມຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາຖາ’ຕິ – ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຐປິໂຕ – ອຍໍ ໂວ ມມຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາມາ’ຕິ ວເທສິ; ‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມໂຕ, ສມ຺ພຫຸເລຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຐປິໂຕ – ອຍໍ ໂນ ຠຄວໂຕ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາຖາ’ຕິ – ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ສງ຺ເຆນ ສມ຺ມໂຕ, ສມ຺ພຫຸເລຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຐປິໂຕ – ອຍໍ ໂນ ຠຄວໂຕ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ປຏິປາເທຍ຺ຍາມາ’ຕິ ວເທສິ; ‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕຣຫິ ສກ຺ກໂຣຖ ຄຣຸໍ ກໂຣຖ ມາເນຖ ປູເຊຖ; ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຖາ’ຕິ – ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ຍໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ສກ຺ກໂຣມ ຄຣຸໍ ກໂຣມ ມາເນມ ປູເຊມ; ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣາມາ’ຕິ ວເທສິ. ອິມສ຺ສ ປນ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?

໘໒. ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ທສ ປສາທນີຍາ ຘມ຺ມາ ອກ຺ຂາຕາ. ຍສ຺ມິໍ ໂນ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ສກ຺ກໂຣມ ຄຣຸໍ ກໂຣມ ມາເນມ ປູເຊມ; ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣາມ. ກຕເມ ທສ?

‘‘ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ, ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ.

‘‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ ສຸຕຘໂຣ ສຸຕສນ຺ນິຈໂຍ. ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ, ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ, ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ, ສາຕ຺ຖໍ, ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ [ສາຕ຺ຖາ ສພ຺ຍຎ຺ຊນາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠິວທນ຺ຕິ ຕຖາຣູປາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ [ຘຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ.

‘‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ( ) [(ອິຕຣີຕເຣຫິ) ທີ. ນິ. ໓.໓໔໕] ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣຫິ.

‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ.

‘‘ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕິ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ; ອາວິຠາວໍ ຕິໂຣຠາວໍ; ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ [ຕິໂຣກຸຑ຺ຑໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ; ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ; ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍໍ; ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກມຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ; ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣິມສຕິ [ປຣາມສຕິ (ກ.)] ປຣິມຊ຺ຊຕິ, ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍ ອຸໂຠ ສທ຺ເທ ສຸຓາຕິ – ທິພ຺ເພ ຈ ມານຸເສ ຈ, ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ຈ.

‘‘ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາຕິ. ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສໂທສໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕໂທສໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສໍຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສອຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ.

‘‘ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາຣີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ.

‘‘ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ.

‘‘ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ທສ ປສາທນີຍາ ຘມ຺ມາ ອກ຺ຂາຕາ. ຍສ຺ມິໍ ໂນ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕໍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ສກ຺ກໂຣມ ຄຣຸໍ ກໂຣມ ມາເນມ ປູເຊມ; ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣາມາ’’ຕິ.

໘໓. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ວສ຺ສກາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຄຘມຫາມຕ຺ໂຕ ອຸປນນ຺ທໍ ເສນາປຕິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຕິ ຠວໍ ເສນາປຕິ [ມຎ຺ຎສິ ເອວໍ ເສນາປຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ມຎ຺ຎສິ ເສນາປຕິ (ສີ.), ມຎ຺ຎສິ ຠວໍ ເສນາປຕິ (ກ.)] ຍທິເມ ໂຠນ຺ໂຕ ສກ຺ກາຕພ຺ພໍ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ, ຄຣຸໍ ກາຕພ຺ພໍ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ມາເນຕພ຺ພໍ ມາເນນ຺ຕິ, ປູເຊຕພ຺ພໍ ປູເຊນ຺ຕິ’’? ‘‘ຕຄ຺ຆິເມ [ຕຄ຺ຆ ເມ (ກ.)] ໂຠນ຺ໂຕ ສກ຺ກາຕພ຺ພໍ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ, ຄຣຸໍ ກາຕພ຺ພໍ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ມາເນຕພ຺ພໍ ມາເນນ຺ຕິ, ປູເຊຕພ຺ພໍ ປູເຊນ຺ຕິ. ອິມຎ຺ຈ ຫິ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ນ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ນ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ນ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ນ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ; ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ ວສ຺ສກາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຄຘມຫາມຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຫໍ ປນ ຠວໍ ອານນ຺ໂທ ເອຕຣຫິ ວິຫຣຕີ’’ຕິ? ‘‘ເວຬຸວເນ ໂຂຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕຣຫິ ວິຫຣາມີ’’ຕິ. ‘‘ກຈ຺ຈິ ປນ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເວຬຸວນໍ ຣມຓີຍຎ຺ເຈວ ອປ຺ປສທ຺ທຎ຺ຈ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສຎ຺ຈ ວິຊນວາຕໍ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍກໍ [ມນຸສ຺ສຣາຫເສຍ຺ຍກໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຕຄ຺ຆ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເວຬຸວນໍ ຣມຓີຍຎ຺ເຈວ ອປ຺ປສທ຺ທຎ຺ຈ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສຎ຺ຈ ວິຊນວາຕໍ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍກໍ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປໍ, ຍຖາ ຕໍ ຕຸມ຺ຫາທິເສຫິ ຣກ຺ຂເກຫິ ໂຄປເກຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕຄ຺ຆ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເວຬຸວນໍ ຣມຓີຍຎ຺ເຈວ ອປ຺ປສທ຺ທຎ຺ຈ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສຎ຺ຈ ວິຊນວາຕໍ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍກໍ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປໍ, ຍຖາ ຕໍ ຠວນ຺ເຕຫິ ຌາຍີຫິ ຌານສີລີຫິ. ຌາຍິໂນ ເຈວ ຠວນ຺ໂຕ ຌານສີລິໂນ ຈ’’.

‘‘ເອກມິທາຫໍ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ສມຍໍ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ເຍນ ມຫາວນໍ ກູຏາຄາຣສາລາ ເຍນ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ໂສ [ຕຕ຺ຣ ຈ ໂສ (ສີ. ປີ.)] ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຌານກຖໍ ກເຖສິ. ຌາຍີ ເຈວ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອໂຫສິ ຌານສີລີ ຈ. ສພ຺ພຎ຺ຈ ປນ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຌານໍ ວຓ຺ເຓສີ’’ຕິ.

໘໔. ‘‘ນ ຈ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂສ ຠຄວາ ສພ຺ພໍ ຌານໍ ວຓ຺ເຓສິ, ນປິ ໂສ ຠຄວາ ສພ຺ພໍ ຌານໍ ນ ວຓ຺ເຓສີຕິ. ກຖໍ ຣູປຎ຺ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂສ ຠຄວາ ຌານໍ ນ ວຓ຺ເຓສິ? ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ກາມຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ກາມຣາຄປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ກາມຣາຄສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ; ໂສ ກາມຣາຄໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ. ພ຺ຍາປາທປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ພ຺ຍາປາທປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ; ໂສ ພ຺ຍາປາທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ. ຖິນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ຖິນມິທ຺ຘປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ; ໂສ ຖິນມິທ຺ຘໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ; ໂສ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ; ໂສ ວິຈິກິຈ຺ຉໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂສ ຠຄວາ ຌານໍ ນ ວຓ຺ເຓສິ.

‘‘ກຖໍ ຣູປຎ຺ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂສ ຠຄວາ ຌານໍ ວຓ຺ເຓສິ? ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂສ ຠຄວາ ຌານໍ ວຓ຺ເຓສີ’’ຕິ.

‘‘ຄາຣຍ຺ຫໍ ກິຣ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຌານໍ ຄຣຫິ, ປາສໍສໍ ປສໍສິ. ຫນ຺ທ, ຈ ທານິ ມຍໍ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ຄຈ຺ຉາມ; ພຫຸກິຈ຺ຈາ ມຍໍ ພຫຸກຣຓີຍາ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສທານິ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ວສ຺ສກາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຄຘມຫາມຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ວສ຺ສກາເຣ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ມຄຘມຫາມຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍໍ ໂນ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອປຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ ຕໍ ໂນ ຠວໍ ອານນ຺ໂທ ນ ພ຺ຍາກາສີ’’ຕິ. ‘‘ນນຸ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອໂວຈຸມ຺ຫາ – ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສພ຺ເພນສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາສພ຺ພໍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂສ ຠຄວາ ອໂຫສິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ໂສ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠຄວາ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທຕາ, ອສຎ຺ຊາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສຎ຺ຊເນຕາ, ອນກ຺ຂາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອກ຺ຂາຕາ, ມຄ຺ຄຎ຺ຎູ, ມຄ຺ຄວິທູ, ມຄ຺ຄໂກວິໂທ. ມຄ຺ຄານຸຄາ ຈ ປນ ເອຕຣຫິ ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາ ສມນ຺ນາຄຕາ’’’ຕິ.

ໂຄປກໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ອຏ຺ຐມໍ.