໓. ກິນ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໓໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ປິສິນາຣາຍໍ [ກຸສິນາຣາຍໍ (ສີ.)] ວິຫຣຕິ ພລິຫຣເຓ ວນສຓ຺ເຑ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິນ຺ຕິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍິ ໂຫຕິ – ‘ຈີວຣເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ປິຓ຺ຑປາຕເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເສນາສນເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອິຕິຠວາຠວເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຈີວຣເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ປິຓ຺ຑປາຕເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເສນາສນເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອິຕິຠວາຠວເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ນ ຈ ກິຣ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍິ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຈີວຣເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ…ເປ… ອິຕິຠວາຠວເຫຕຸ ວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’ຕິ; ອຖ ກິນ຺ຕິ ຈຣຫິ ໂວ [ອຖ ກິນ຺ຕິ ໂວ (ສີ. ປີ.), ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ ໂວ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ມຍິ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ໂຫຕິ – ‘ອນຸກມ຺ປໂກ ຠຄວາ ຫິເຕສີ; ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວຎ຺ຈ [ເອວໍ (ສີ. ປີ.)] ກິຣ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍິ ໂຫຕິ – ‘ອນຸກມ຺ປໂກ ຠຄວາ ຫິເຕສີ; ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’’ຕິ.

໓໕. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ໂວ [ເຍ ເຕ (ກ.)] ມຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິຎ຺ຎາ ເທສິຕາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພເຫວ ສມຄ຺ເຄຫິ ສມ຺ໂມທມາເນຫິ ອວິວທມາເນຫິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ເຕສຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຄ຺ຄານໍ ສມ຺ໂມທມານານໍ ອວິວທມານານໍ ສິກ຺ຂຕໍ ສິຍໍສຸ [ສິຍຸໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.) ສທ຺ທນີຕິ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ອຠິຘມ຺ເມ ນານາວາທາ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວມສ຺ສ – ‘ອິເມສໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ນານໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ນານ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ [ສຸພ຺ພຈຕຣໍ (ກ.)] ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ໂຂ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ນານໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ນານໍ. ຕທມິນາເປຕໍ [ຕທິມິນາເປຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ຍຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ນານໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ນານໍ. ມາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວິວາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ. ອຖາປເຣສໍ ເອກໂຕປກ຺ຂິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ໂຂ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ນານໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ນານໍ. ຕທມິນາເປຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ຍຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ນານໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ນານໍ. ມາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວິວາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ. ອິຕິ ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕພ຺ພໍ. ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕ຺ວາ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕ຺ວາ [ອິຕິ ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ອນນ຺ຕຣວາຣຕ຺ຕເຍ ປນ ອິທໍ ປາຐນານຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ] ໂຍ ຘມ຺ໂມ ໂຍ ວິນໂຍ ໂສ ຠາສິຕພ຺ໂພ.

໓໖. ‘‘ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວມສ຺ສ – ‘ອິເມສໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ໂຂ ນານໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ສເມຕີ’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ໂຂ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ນານໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ສເມຕິ. ຕທມິນາເປຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ຍຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ໂຂ ນານໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ສເມຕິ. ມາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວິວາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ. ອຖາປເຣສໍ ເອກໂຕປກ຺ຂິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ໂຂ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ໂຂ ນານໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ສເມຕິ. ຕທມິນາເປຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ຍຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ໂຂ ນານໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ສເມຕິ. ມາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວິວາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ. ອິຕິ ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕພ຺ພໍ. ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕ຺ວາ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕ຺ວາ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ໂຍ ວິນໂຍ ໂສ ຠາສິຕພ຺ໂພ.

໓໗. ‘‘ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວມສ຺ສ – ‘ອິເມສໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ໂຂ ສເມຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ນານ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ໂຂ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ສເມຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ນານໍ. ຕທມິນາເປຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ຍຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ໂຂ ສເມຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ນານໍ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຍທິທໍ – ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ມາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກ ວິວາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ. ອຖາປເຣສໍ ເອກໂຕປກ຺ຂິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ໂຂ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ສເມຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ນານໍ. ຕທມິນາເປຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ຍຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ໂຂ ສເມຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ນານໍ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຍທິທໍ – ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ມາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກ [ອປ຺ປມຕ຺ຕເກຫິ (ສີ. ປີ.)] ວິວາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ. ອິຕິ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕພ຺ພໍ, ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕພ຺ພໍ. ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕ຺ວາ ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ທຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕ຺ວາ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ໂຍ ວິນໂຍ ໂສ ຠາສິຕພ຺ໂພ.

໓໘. ‘‘ຕຕ຺ຣ ເຈ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວມສ຺ສ – ‘ອິເມສໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ສເມຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ສເມຕີ’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ໂຂ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ສເມຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ສເມຕິ. ຕທມິນາເປຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ຍຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ສເມຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ສເມຕິ. ມາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວິວາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ. ອຖາປເຣສໍ ເອກໂຕປກ຺ຂິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ໂຂ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ສເມຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ສເມຕິ. ຕທມິນາເປຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ຍຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈວ ສເມຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຈ ສເມຕິ. ມາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ວິວາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’ຕິ. ອິຕິ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕພ຺ພໍ. ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໂຕ ຘາເຣຕ຺ວາ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ໂຍ ວິນໂຍ ໂສ ຠາສິຕພ຺ໂພ.

໓໙. ‘‘ເຕສຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຄ຺ຄານໍ ສມ຺ໂມທມານານໍ ອວິວທມານານໍ ສິກ຺ຂຕໍ ສິຍາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາປຕ຺ຕິ ສິຍາ ວີຕິກ຺ກໂມ, ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ໂຈທນາຍ ຕຣິຕພ຺ພໍ [ໂຈທິຕພ຺ພໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ຕຸຣິຕພ຺ພໍ (?)]. ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ໂພ – ‘ອິຕິ ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ອວິເຫສາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຣສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອນຸປຆາໂຕ, ປໂຣ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອກ຺ໂກຘໂນ ອນຸປນາຫີ ອທຬ຺ຫທິຏ຺ຐີ ສຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ, ສກ຺ໂກມິ ຈາຫໍ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸ’ນ຺ຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມສ຺ສ, ກລ຺ລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ສເຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມສ຺ສ – ‘ມຍ຺ຫໍ ໂຂ ອວິເຫສາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຣສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປຆາໂຕ, ປໂຣ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ອຸປນາຫີ ອທຬ຺ຫທິຏ຺ຐີ ສຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ, ສກ຺ໂກມິ ຈາຫໍ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຍທິທໍ – ປຣສ຺ສ [ຍທິທໍ ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ວິເຫສາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຣສ຺ສ ຈ (ກ.)] ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປຆາໂຕ. ອຖ ໂຂ ເອຕເທວ ພຫຸຕຣໍ – ສ຺ວາຫໍ ສກ຺ໂກມິ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸ’ນ຺ຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມສ຺ສ, ກລ຺ລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ສເຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມສ຺ສ – ‘ມຍ຺ຫໍ ໂຂ ວິເຫສາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຣສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອນຸປຆາໂຕ. ປໂຣ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອກ຺ໂກຘໂນ ອນຸປນາຫີ ທຬ຺ຫທິຏ຺ຐີ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ, ສກ຺ໂກມິ ຈາຫໍ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຍທິທໍ – ມຍ຺ຫໍ ວິເຫສາ [ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ວິເຫສາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຣສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປຆາໂຕ (ກ.)]. ອຖ ໂຂ ເອຕເທວ ພຫຸຕຣໍ – ສ຺ວາຫໍ ສກ຺ໂກມິ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸ’ນ຺ຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມສ຺ສ, ກລ຺ລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ສເຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມສ຺ສ – ‘ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ໂຂ ວິເຫສາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຣສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປຆາໂຕ. ປໂຣ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ອຸປນາຫີ ທຬ຺ຫທິຏ຺ຐີ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ, ສກ຺ໂກມິ ຈາຫໍ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຍທິທໍ – ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ວິເຫສາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຣສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປຆາໂຕ. ອຖ ໂຂ ເອຕເທວ ພຫຸຕຣໍ – ສ຺ວາຫໍ ສກ຺ໂກມິ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸ’ນ຺ຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມສ຺ສ, ກລ຺ລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ສເຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມສ຺ສ – ‘ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ໂຂ ວິເຫສາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຣສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປຆາໂຕ. ປໂຣ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ອຸປນາຫີ ທຬ຺ຫທິຏ຺ຐີ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ, ນ ຈາຫໍ ສກ຺ໂກມິ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸ’ນ຺ຕິ. ເອວຣູເປ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄເລ ອຸເປກ຺ຂາ ນາຕິມຎ຺ຎິຕພ຺ພາ.

໔໐. ‘‘ເຕສຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຄ຺ຄານໍ ສມ຺ໂມທມານານໍ ອວິວທມານານໍ ສິກ຺ຂຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ວຈີສໍຫາໂຣ [ວຈີສງ຺ຂາໂຣ (ສີ. ປີ.)] ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ທິຏ຺ຐິປຬາໂສ [ທິຏ຺ຐິປລາໂສ (ສີ. ກ.)] ເຈຕໂສ ອາຆາໂຕ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ອນຠິຣທ຺ຘິ. ຕຕ຺ຖ ເອກໂຕປກ຺ຂິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ຍໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ສມຄ຺ຄານໍ ສມ຺ໂມທມານານໍ ອວິວທມານານໍ ສິກ຺ຂຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ວຈີສໍຫາໂຣ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ທິຏ຺ຐິປຬາໂສ ເຈຕໂສ ອາຆາໂຕ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ອນຠິຣທ຺ຘິ, ຕໍ ຊານມາໂນ ສມໂຓ ຄຣເຫຍ຺ຍາ’ຕິ [ສມາໂນ (ສີ. ກ.)]. ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ຍໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ສມຄ຺ຄານໍ ສມ຺ໂມທມານານໍ ອວິວທມານານໍ ສິກ຺ຂຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ວຈີສໍຫາໂຣ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ທິຏ຺ຐິປຬາໂສ ເຈຕໂສ ອາຆາໂຕ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ອນຠິຣທ຺ຘິ, ຕໍ ຊານມາໂນ ສມໂຓ ຄຣເຫຍ຺ຍາຕິ. ເອຕໍ ປນາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຫາຍ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກເຣຍ຺ຍາ’ຕິ. ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຫາຍ ນ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກເຣຍ຺ຍາ’ຕິ.

‘‘ອຖາປເຣສໍ ເອກໂຕປກ຺ຂິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຸວຈຕຣໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ, ໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ຍໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ສມຄ຺ຄານໍ ສມ຺ໂມທມານານໍ ອວິວທມານານໍ ສິກ຺ຂຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ວຈີສໍຫາໂຣ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ທິຏ຺ຐິປຬາໂສ ເຈຕໂສ ອາຆາໂຕ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ອນຠິຣທ຺ຘິ, ຕໍ ຊານມາໂນ ສມໂຓ ຄຣເຫຍ຺ຍາ’ຕິ. ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ຍໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ສມຄ຺ຄານໍ ສມ຺ໂມທມານານໍ ອວິວທມານານໍ ສິກ຺ຂຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ວຈີສໍຫາໂຣ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ທິຏ຺ຐິປຬາໂສ ເຈຕໂສ ອາຆາໂຕ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ອນຠິຣທ຺ຘິ ຕໍ ຊານມາໂນ ສມໂຓ ຄຣເຫຍ຺ຍາຕິ. ເອຕໍ ປນາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຫາຍ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກເຣຍ຺ຍາ’ຕິ. ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ເອຕໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຫາຍ ນ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກເຣຍ຺ຍາ’’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປເຣ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ອາຍສ຺ມຕາ ໂນ ເອເຕ ຠິກ຺ຂູ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ອິຘາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ, ຕສ຺ສ ເມ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ຕາຫໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຠາສິໍ. ຕໍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐຫິໍສຸ, ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສູ’ຕິ. ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ເຈວ ອຕ຺ຕານໍ ອຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ກິນ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.