໑. ເທວທຫສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ເທວທຫໍ ນາມ ສກ຺ຍານໍ ນິຄໂມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວໍວາທິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ.

‘‘ເອວໍວາທາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ເຐ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ? ເຕ ຈ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ‘ອາມາ’ຕິ ປຏິຊານນ຺ຕິ.

‘‘ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຊານາຖ – ອຫຸວມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ, ນ ນາຫຸວມ຺ຫາ’ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຊານາຖ – ອກຣມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ປາປກມ຺ມໍ, ນ ນາກຣມ຺ຫາ’ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຊານາຖ – ເອວຣູປໍ ວາ ເອວຣູປໍ ວາ ປາປກມ຺ມໍ ອກຣມ຺ຫາ’ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຊານາຖ – ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊີເຣຕພ຺ພໍ, ເອຕ຺ຕກມ຺ຫິ ວາ ທຸກ຺ເຂ ນິຊ຺ຊິຓ຺ເຓ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຊານາຖ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’.

໒. ‘‘ອິຕິ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ນ ຊານາຖ – ອຫຸວມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ, ນ ນາຫຸວມ຺ຫາຕິ, ນ ຊານາຖ – ອກຣມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ປາປກມ຺ມໍ, ນ ນາກຣມ຺ຫາຕິ, ນ ຊານາຖ – ເອວຣູປໍ ວາ ເອວຣູປໍ ວາ ປາປກມ຺ມໍ ອກຣມ຺ຫາຕິ, ນ ຊານາຖ – ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊີເຣຕພ຺ພໍ, ເອຕ຺ຕກມ຺ຫິ ວາ ທຸກ຺ເຂ ນິຊ຺ຊິຓ຺ເຓ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ, ນ ຊານາຖ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທໍ; ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ນ ກລ຺ລມສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ອຫຸວມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ, ນ ນາຫຸວມ຺ຫາຕິ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ອກຣມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ປາປກມ຺ມໍ, ນ ນາກຣມ຺ຫາຕິ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ເອວຣູປໍ ວາ ເອວຣູປໍ ວາ ປາປກມ຺ມໍ ອກຣມ຺ຫາຕິ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊີເຣຕພ຺ພໍ, ເອຕ຺ຕກມ຺ຫິ ວາ ທຸກ຺ເຂ ນິຊ຺ຊິຓ຺ເຓ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທໍ; ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ກລ຺ລມສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

໓. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ປຸຣິໂສ ສລ຺ເລນ ວິທ຺ໂຘ ອສ຺ສ ສວິເສນ ຄາຬ຺ຫູປເລປເນນ [ຄາຬ຺ຫປເລປເນນ (ກ.)]; ໂສ ສລ຺ລສ຺ສປິ ເວຘນເຫຕຸ [ເວທນາເຫຕຸ (ສີ. ປີ. ກ.)] ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ [ຕິປ຺ປາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ຠິສກ຺ກໍ ສລ຺ລກຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຍ຺ຍຸໍ. ຕສ຺ສ ໂສ ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ສຕ຺ເຖນ ວຓມຸຂໍ ປຣິກນ຺ເຕຍ຺ຍ; ໂສ ສຕ຺ເຖນປິ ວຓມຸຂສ຺ສ ປຣິກນ຺ຕນເຫຕຸ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ໂສ ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ເອສນິຍາ ສລ຺ລໍ ເອເສຍ຺ຍ; ໂສ ເອສນິຍາປິ ສລ຺ລສ຺ສ ເອສນາເຫຕຸ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ໂສ ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ສລ຺ລໍ ອພ຺ພຸເຫຍ຺ຍ [ອພ຺ພຸຍ຺ເຫຍ຺ຍ (ສີ.), ອພ຺ຠູຓ຺ເຫຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]; ໂສ ສລ຺ລສ຺ສປິ ອພ຺ພຸຫນເຫຕຸ [ອພ຺ພຸຍ຺ຫນເຫຕຸ (ສີ.), ອພ຺ຠູຓ຺ຫນເຫຕຸ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ໂສ ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ອຄທງ຺ຄາຣໍ ວຓມຸເຂ ໂອທເຫຍ຺ຍ; ໂສ ອຄທງ຺ຄາຣສ຺ສປິ ວຓມຸເຂ ໂອທຫນເຫຕຸ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຍ຺ຍ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ຣູຬ຺ເຫນ ວເຓນ ສຎ຺ຉວິນາ ອໂຣໂຄ ອສ຺ສ ສຸຂີ ເສຣີ ສຍໍວສີ ເຍນ ກາມງ຺ຄໂມ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ອຫໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ສລ຺ເລນ ວິທ຺ໂຘ ອໂຫສິໍ ສວິເສນ ຄາຬ຺ຫູປເລປເນນ. ໂສຫໍ ສລ຺ລສ຺ສປິ ເວຘນເຫຕຸ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ຠິສກ຺ກໍ ສລ຺ລກຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປສຸໍ. ຕສ຺ສ ເມ ໂສ ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ສຕ຺ເຖນ ວຓມຸຂໍ ປຣິກນ຺ຕິ; ໂສຫໍ ສຕ຺ເຖນປິ ວຓມຸຂສ຺ສ ປຣິກນ຺ຕນເຫຕຸ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ໂສ ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ເອສນິຍາ ສລ຺ລໍ ເອສິ; ໂສ ອຫໍ ເອສນິຍາປິ ສລ຺ລສ຺ສ ເອສນາເຫຕຸ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ໂສ ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ສລ຺ລໍ ອພ຺ພຸຫິ [ອພ຺ພຸຍ຺ຫິ (ສີ.), ອພ຺ຠູຓ຺ຫິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]; ໂສຫໍ ສລ຺ລສ຺ສປິ ອພ຺ພຸຫນເຫຕຸ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ໂສ ຠິສກ຺ໂກ ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ອຄທງ຺ຄາຣໍ ວຓມຸເຂ ໂອທຫິ; ໂສຫໍ ອຄທງ຺ຄາຣສ຺ສປິ ວຓມຸເຂ ໂອທຫນເຫຕຸ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍິໍ. ໂສມ຺ຫິ ເອຕຣຫິ ຣູຬ຺ເຫນ ວເຓນ ສຎ຺ຉວິນາ ອໂຣໂຄ ສຸຂີ ເສຣີ ສຍໍວສີ ເຍນ ກາມງ຺ຄໂມ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ອຫຸວມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ, ນ ນາຫຸວມ຺ຫາຕິ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ອກຣມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ປາປກມ຺ມໍ, ນ ນາກຣມ຺ຫາຕິ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ເອວຣູປໍ ວາ ເອວຣູປໍ ວາ ປາປກມ຺ມໍ ອກຣມ຺ຫາຕິ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊີເຣຕພ຺ພໍ, ເອຕ຺ຕກມ຺ຫິ ວາ ທຸກ຺ເຂ ນິຊ຺ຊິຓ຺ເຓ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ, ຊາເນຍ຺ຍາຖ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທໍ; ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ກລ຺ລມສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ນ ຊານາຖ – ອຫຸວມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ, ນ ນາຫຸວມ຺ຫາຕິ, ນ ຊານາຖ – ອກຣມ຺ເຫວ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ປາປກມ຺ມໍ, ນ ນາກຣມ຺ຫາຕິ, ນ ຊານາຖ – ເອວຣູປໍ ວາ ເອວຣູປໍ ວາ ປາປກມ຺ມໍ ອກຣມ຺ຫາຕິ, ນ ຊານາຖ – ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊີເຣຕພ຺ພໍ, ເອຕ຺ຕກມ຺ຫິ ວາ ທຸກ຺ເຂ ນິຊ຺ຊິຓ຺ເຓ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ, ນ ຊານາຖ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທໍ; ຕສ຺ມາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ນ ກລ຺ລມສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

໔. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕ ນິຄຓ຺ຐາ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ນິຄຓ຺ໂຐ, ອາວຸໂສ, ນາຏປຸຕ຺ໂຕ [ນາຖປຸຕ຺ໂຕ (ສີ.)] ສພ຺ພຎ຺ຎູ ສພ຺ພທສ຺ສາວີ, ອປຣິເສສໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຏິຊານາຕິ. ຈຣໂຕ ຈ ເມ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຈ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຊາຄຣສ຺ສ ຈ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ ໂວ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ປຸພ຺ເພວ ປາປກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕໍ ອິມາຍ ກຏຸກາຍ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາຍ ນິຊ຺ຊີເຣຖ, ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ເອຕຣຫິ ກາເຍນ ສໍວຸຕາ ວາຈາຍ ສໍວຸຕາ ມນສາ ສໍວຸຕາ ຕໍ ອາຍຕິໍ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ອກຣຓໍ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕຎ຺ຈ ປນມ຺ຫາກໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ເຈວ ຂມຕິ ຈ, ເຕນ ຈມ຺ຫາ ອຕ຺ຕມນາ’’ຕິ.

໕. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕ ນິຄຓ຺ເຐ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຘມ຺ມາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທ຺ວິຘາວິປາກາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາ, ຣຸຈິ, ອນຸສ຺ສໂວ, ອາກາຣປຣິວິຕກ຺ໂກ, ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ – ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທ຺ວິຘາວິປາກາ. ຕຕ຺ຣາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ກາ ອຕີຕໍເສ ສຕ຺ຖຣິ ສທ຺ຘາ, ກາ ຣຸຈິ, ໂກ ອນຸສ຺ສໂວ, ໂກ ອາກາຣປຣິວິຕກ຺ໂກ, ກາ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍວາທີ [ເອວໍວາທີສຸ (ກ.)] ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ເຐສຸ ນ ກຎ຺ຈິ [ກິຎ຺ຈິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ສຫຘມ຺ມິກໍ ວາທປຏິຫາຣໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣາຫໍ [ປຸນ ຈ ປນາຫໍ (ສີ. ປີ. ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ເຕ ນິຄຓ຺ເຐ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ. ຍສ຺ມິໍ ໂວ ສມເຍ ຕິພ຺ໂພ [ຕິປ຺ໂປ (ປີ.)] ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຖ; ຍສ຺ມິໍ ປນ ໂວ ສມເຍ ນ ຕິພ຺ໂພ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ນ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ນ ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຖາ’ຕິ? ‘ຍສ຺ມິໍ ໂນ, ອາວຸໂສ ໂຄຕມ, ສມເຍ ຕິພ຺ໂພ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍາມ; ຍສ຺ມິໍ ປນ ໂນ ສມເຍ ນ ຕິພ຺ໂພ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ນ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ນ ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍາມາ’’’ຕິ.

໖. ‘‘ອິຕິ ກິຣ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຍສ຺ມິໍ ໂວ ສມເຍ ຕິພ຺ໂພ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຖ; ຍສ຺ມິໍ ປນ ໂວ ສມເຍ ນ ຕິພ຺ໂພ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ນ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ນ ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຖ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ນ ກລ຺ລມສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ສເຈ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຍສ຺ມິໍ ໂວ ສມເຍ ຕິພ຺ໂພ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ນ ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຖ; ຍສ຺ມິໍ ປນ ໂວ ສມເຍ ນ ຕິພ຺ໂພ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ນ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຖ [ປຘານໍ, ຕິຏ຺ເຐຍ຺ເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ… ເວທນາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]; ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ກລ຺ລມສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຍສ຺ມິໍ ໂວ ສມເຍ ຕິພ຺ໂພ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຖ; ຍສ຺ມິໍ ປນ ໂວ ສມເຍ ນ ຕິພ຺ໂພ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ນ ຕິພ຺ພໍ ປຘານໍ, ນ ຕິພ຺ພາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິເຍຖ; ເຕ ຕຸມ຺ເຫ ສາມໍເຍວ ໂອປກ຺ກມິກາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທຍມານາ ອວິຊ຺ຊາ ອຎ຺ຎາຓາ ສມ຺ໂມຫາ ວິປຈ຺ເຈຖ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ. ອິຕິ ປຸຣາຓານໍ ກມ຺ມານໍ ຕປສາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠາວາ, ນວານໍ ກມ຺ມານໍ ອກຣຓາ, ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສໂວ; ອາຍຕິໍ ອນວສ຺ສວາ ກມ຺ມກ຺ຂໂຍ; ກມ຺ມກ຺ຂຍາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ; ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາ ເວທນາກ຺ຂໂຍ; ເວທນາກ຺ຂຍາ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວໍວາທີປິ [ເອວໍວາທີສຸປິ (ກ.)] ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ເຐສຸ ນ ກຎ຺ຈິ ສຫຘມ຺ມິກໍ ວາທປຏິຫາຣໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ.

໗. ‘‘ປຸນ ຈປຣາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕ ນິຄຓ຺ເຐ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ສມ຺ປຣາຍເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’. ‘ຍໍ ປນິທໍ ກມ຺ມໍ ສມ຺ປຣາຍເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’. ‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’. ‘ຍໍ ປນິທໍ ກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ສຸຂເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’. ‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ອປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’. ‘ຍໍ ປນິທໍ ກມ຺ມໍ ອປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’. ‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ພຫຸເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ອປ຺ປເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’. ‘ຍໍ ປນິທໍ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ພຫຸເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’. ‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ສເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ອເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’. ‘ຍໍ ປນິທໍ ກມ຺ມໍ ອເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ສເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ລພ຺ຠເມຕ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’.

໘. ‘‘ອິຕິ ກິຣ, ອາວຸໂສ ນິຄຓ຺ຐາ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ສມ຺ປຣາຍເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ, ຍໍ ປນິທໍ ກມ຺ມໍ ສມ຺ປຣາຍເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ສຸຂເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ສຸຂເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ອປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ອປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ປຣິປກ຺ກເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ພຫຸເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ອປ຺ປເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ພຫຸເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ສເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ອເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ, ຍມິທໍ ກມ຺ມໍ ອເວທນີຍໍ ຕໍ ອຸປກ຺ກເມນ ວາ ປຘາເນນ ວາ ສເວທນີຍໍ ໂຫຕູຕິ ອລພ຺ຠເມຕໍ; ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ອຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ອຜລໍ ປຘານໍ’’.

‘‘ເອວໍວາທີ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ. ເອວໍວາທີນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐານໍ ທສ ສຫຘມ຺ມິກາ ວາທານຸວາທາ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໙. ‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ ປຸພ຺ເພ ທຸກ຺ກຏກມ຺ມກາຣິໂນ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍນ຺ຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ ປາປເກນ ອິສ຺ສເຣນ ນິມ຺ມິຕາ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍນ຺ຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສງ຺ຄຕິຠາວເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ ປາປສງ຺ຄຕິກາ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍນ຺ຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອຠິຊາຕິເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ ປາປາຠິຊາຕິກາ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍນ຺ຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມູປກ຺ກມເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ ເອວຣູປາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມູປກ຺ກມາ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທິຍນ຺ຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສງ຺ຄຕິຠາວເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ສງ຺ຄຕິຠາວເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອຠິຊາຕິເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ອຠິຊາຕິເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມູປກ຺ກມເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມູປກ຺ກມເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ຄາຣຍ຺ຫາ ນິຄຓ຺ຐາ. ເອວໍວາທີ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ. ເອວໍວາທີນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐານໍ ອິເມ ທສ ສຫຘມ຺ມິກາ ວາທານຸວາທາ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ອຜລໍ ປຘານໍ.

໑໐. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ເຫວ ອນທ຺ຘຠູຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ທຸກ຺ເຂນ ອທ຺ຘຠາເວຕິ, ຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ສຸຂໍ ນ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສຸເຂ ອນຘິມຸຈ຺ຉິໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ເມ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ສງ຺ຂາຣໍ ປທຫໂຕ ສງ຺ຂາຣປ຺ປຘານາ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ປນ ເມ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂໂຕ ອຸເປກ຺ຂໍ ຠາວຍໂຕ ວິຣາໂຄ ໂຫຕີ’ຕິ. ໂສ ຍສ຺ສ ຫິ ຂ຺ວາສ຺ສ [ຍສ຺ສ ໂຂ ປນສ຺ສ (ສີ.), ຍສ຺ສ ຂ຺ວາສ຺ສ (ປີ.)] ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ສງ຺ຂາຣໍ ປທຫໂຕ ສງ຺ຂາຣປ຺ປຘານາ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ, ສງ຺ຂາຣໍ ຕຕ຺ຖ ປທຫຕິ. ຍສ຺ສ ປນສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂໂຕ ອຸເປກ຺ຂໍ ຠາວຍໂຕ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂໍ ຕຕ຺ຖ ຠາເວຕິ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ສງ຺ຂາຣໍ ປທຫໂຕ ສງ຺ຂາຣປ຺ປຘານາ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ – ເອວມ຺ປິສ຺ສ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂໂຕ ອຸເປກ຺ຂໍ ຠາວຍໂຕ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ – ເອວມ຺ປິສ຺ສ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ.

໑໑. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ອິຕ຺ຖິຍາ ສາຣຕ຺ໂຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ຕິພ຺ພາເປກ຺ໂຂ. ໂສ ຕໍ ອິຕ຺ຖິໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ອຎ຺ເຎນ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິໍ ສລ຺ລປນ຺ຕິໍ ສຎ຺ຊຄ຺ຆນ຺ຕິໍ ສໍຫສນ຺ຕິໍ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອມຸໍ ອິຕ຺ຖິໍ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິໍ ສລ຺ລປນ຺ຕິໍ ສຎ຺ຊຄ຺ຆນ຺ຕິໍ ສໍຫສນ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສູປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອມຸ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິໂສ ອມຸສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ສາຣຕ຺ໂຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ຕິພ຺ພາເປກ຺ໂຂ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອິຕ຺ຖິໍ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິໍ ສລ຺ລປນ຺ຕິໍ ສຎ຺ຊຄ຺ຆນ຺ຕິໍ ສໍຫສນ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສູປາຍາສາ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຫໍ ໂຂ ອມຸສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ສາຣຕ຺ໂຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ຕິພ຺ພາເປກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ເມ ອມຸໍ ອິຕ຺ຖິໍ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິໍ ສລ຺ລປນ຺ຕິໍ ສຎ຺ຊຄ຺ຆນ຺ຕິໍ ສໍຫສນ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສູປາຍາສາ. ຍໍນູນາຫໍ ໂຍ ເມ ອມຸສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ປຊເຫຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ໂຍ ອມຸສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ປຊເຫຍ຺ຍ. ໂສ ຕໍ ອິຕ຺ຖິໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ອປເຣນ ສມເຍນ ອຎ຺ເຎນ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິໍ ສລ຺ລປນ຺ຕິໍ ສຎ຺ຊຄ຺ຆນ຺ຕິໍ ສໍຫສນ຺ຕິໍ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອມຸໍ ອິຕ຺ຖິໍ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິໍ ສລ຺ລປນ຺ຕິໍ ສຎ຺ຊຄ຺ຆນ຺ຕິໍ ສໍຫສນ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສູປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອມຸ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິໂສ ອມຸສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ວິຣາໂຄ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອິຕ຺ຖິໍ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິໍ ສລ຺ລປນ຺ຕິໍ ສຎ຺ຊຄ຺ຆນ຺ຕິໍ ສໍຫສນ຺ຕິໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສູປາຍາສາ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ເຫວ ອນທ຺ຘຠູຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ທຸກ຺ເຂນ ອທ຺ຘຠາເວຕິ, ຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ສຸຂໍ ນ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສຸເຂ ອນຘິມຸຈ຺ຉິໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ເມ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ສງ຺ຂາຣໍ ປທຫໂຕ ສງ຺ຂາຣປ຺ປຘານາ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ປນ ເມ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂໂຕ ອຸເປກ຺ຂໍ ຠາວຍໂຕ ວິຣາໂຄ ໂຫຕີ’ຕິ. ໂສ ຍສ຺ສ ຫິ ຂ຺ວາສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ສງ຺ຂາຣໍ ປທຫໂຕ ສງ຺ຂາຣປ຺ປຘານາ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ, ສງ຺ຂາຣໍ ຕຕ຺ຖ ປທຫຕິ; ຍສ຺ສ ປນສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂໂຕ ອຸເປກ຺ຂໍ ຠາວຍໂຕ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂໍ ຕຕ຺ຖ ຠາເວຕິ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ສງ຺ຂາຣໍ ປທຫໂຕ ສງ຺ຂາຣປ຺ປຘານາ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ – ເອວມ຺ປິສ຺ສ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິທານສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂໂຕ ອຸເປກ຺ຂໍ ຠາວຍໂຕ ວິຣາໂຄ ໂຫຕິ – ເອວມ຺ປິສ຺ສ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ.

໑໒. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍຖາສຸຂໍ ໂຂ ເມ ວິຫຣໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ; ທຸກ຺ຂາຍ ປນ ເມ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທເຫຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫຕິ. ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ໂສ ນ ອປເຣນ ສມເຍນ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍສ຺ສ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທເຫຍ຺ຍ ສ຺ວາສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ນ ອປເຣນ ສມເຍນ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸສຸກາໂຣ ເຕຊນໍ ທ຺ວີສຸ ອລາເຕສຸ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ ອຸຊຸໍ ກໂຣຕິ ກມ຺ມນິຍໍ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸສຸກາຣສ຺ສ ເຕຊນໍ ທ຺ວີສຸ ອລາເຕສຸ ອາຕາປິຕໍ ໂຫຕິ ປຣິຕາປິຕໍ ອຸຊຸໍ ກຕໍ [ອຸຊຸໍ ກຕໍ ໂຫຕິ (ສີ.)] ກມ຺ມນິຍໍ, ນ ໂສ ຕໍ ອປເຣນ ສມເຍນ ອຸສຸກາໂຣ ເຕຊນໍ ທ຺ວີສຸ ອລາເຕສຸ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ ອຸຊຸໍ ກໂຣຕິ ກມ຺ມນິຍໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍສ຺ສ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖາຍ ອຸສຸກາໂຣ ເຕຊນໍ ທ຺ວີສຸ ອລາເຕສຸ ອາຕາເປຍ຺ຍ ປຣິຕາເປຍ຺ຍ ອຸຊຸໍ ກເຣຍ຺ຍ ກມ຺ມນິຍໍ ສ຺ວາສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ນ ອປເຣນ ສມເຍນ ອຸສຸກາໂຣ ເຕຊນໍ ທ຺ວີສຸ ອລາເຕສຸ ອາຕາເປຕິ ປຣິຕາເປຕິ ອຸຊຸໍ ກໂຣຕິ ກມ຺ມນິຍໍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍຖາສຸຂໍ ໂຂ ເມ ວິຫຣໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ; ທຸກ຺ຂາຍ ປນ ເມ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທເຫຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫຕິ. ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ໂສ ນ ອປເຣນ ສມເຍນ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍສ຺ສ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທເຫຍ຺ຍ ສ຺ວາສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ນ ອປເຣນ ສມເຍນ ທຸກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕານໍ ປທຫຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ.

໑໓. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ. ໂສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ. ໂສ ເຕນ ສທ຺ຘາປຏິລາເຠນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ຣຊາປໂຖ, ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ນຍິທໍ ສຸກຣໍ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕາ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ ສງ຺ຂລິຂິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ອປ຺ປໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ, ອປ຺ປໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ.

໑໔. ‘‘ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ, ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ. ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ທິນ຺ນາທາຍີ ທິນ຺ນປາຏິກງ຺ຂີ, ອເຖເນນ ສຸຈິຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣຕິ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຫາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂຫຕິ ອາຣາຈາຣີ ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ສຈ຺ຈວາທີ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ ເຖໂຕ ປຈ຺ຈຍິໂກ ອວິສໍວາທໂກ ໂລກສ຺ສ. ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ; ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ນ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ນ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ – ອິຕິ ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາ ສຫິຕານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ສມຄ຺ຄຣໂຕ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ; ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ, ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ໂສ ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ເອກຠຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ ຣຕ຺ຕູປຣໂຕ ວິຣໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ. ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນຘາຣຓມຓ຺ຑນວິຠູສນຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຊາຕຣູປຣຊຕປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອາມກຘຎ຺ຎປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອາມກມໍສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິຕ຺ຖິກຸມາຣິກປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ທາສິທາສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອເຊຬກປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ກຸກ຺ກຸຏສູກຣປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຫຕ຺ຖິຄວສ຺ສວຬວປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ທູເຕຍ຺ຍປຫິຓຄມນານຸໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ກຍວິກ຺ກຍາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຕຸລາກູຏກໍສກູຏມານກູຏາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອຸກ຺ໂກຏນວຎ຺ຈນນິກຕິສາຈິໂຍຄາ [ສາວິໂຍຄາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ເອຕ຺ຖ ສາຈິສທ຺ໂທ ກຸຏິລປຣິຍາໂຍ] ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ເຉທນວຘພນ຺ຘນວິປຣາໂມສອາໂລປສຫສາກາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ [ປສ຺ສ ມ. ນິ. ໑.໒໙໓ ຈູຬຫຕ຺ຖິປໂທປເມ].

‘‘ໂສ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ກາຍປຣິຫາຣິເກນ ຈີວເຣນ, ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ. ໂສ ເຍນ ເຍເນວ ປກ຺ກມຕິ ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ ເຍນ ເຍເນວ ເຑຕິ ສປຕ຺ຕຠາໂຣວ ເຑຕິ, ເອວເມວ ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ກາຍປຣິຫາຣິເກນ ຈີວເຣນ, ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ; ໂສ ເຍນ ເຍເນວ ປກ຺ກມຕິ ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕິ. ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອນວຊ຺ຊສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຕິ.

໑໕. ‘‘ໂສ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອພ຺ຍາເສກສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຕິ.

‘‘ໂສ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອາໂລກິເຕ ວິໂລກິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສມິຎ຺ຊິເຕ [ສມ຺ມິຎ຺ຊິເຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປສາຣິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣເຓ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອສິເຕ ປີເຕ ຂາຍິເຕ ສາຍິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ເມ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ຄເຕ ຐິເຕ ນິສິນ຺ເນ ສຸຕ຺ເຕ ຊາຄຣິເຕ ຠາສິເຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ.

໑໖. ‘‘ໂສ ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, (ອິມາຍ ຈ ອຣິຍາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ,) [ປສ຺ສ ມ. ນິ. ໑.໒໙໖ ຈູຬຫຕ຺ຖິປໂທປເມ] ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ໂສ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ, ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ, ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ອຠິຊ຺ຌໍ ໂລເກ ປຫາຍ ວິຄຕາຠິຊ຺ເຌນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ, ອຠິຊ຺ຌາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ພ຺ຍາປາທປໂທສໍ ປຫາຍ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ, ພ຺ຍາປາທປໂທສາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ປຫາຍ ວິຄຕຖິນມິທ຺ໂຘ ວິຫຣຕິ ອາໂລກສຎ຺ຎີ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ຖິນມິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫາຍ ອນຸທ຺ຘໂຕ ວິຫຣຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຍ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ ວິຫຣຕິ ອກຖໍກຖີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ.

‘‘ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ. ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ, ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ.

໑໗. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ [ເສຍ຺ຍຖີທໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ.

໑໘. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ເອວມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ.

໑໙. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ‘ອິເມ ອາສວາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຜໂລ ອຸປກ຺ກໂມ ໂຫຕິ, ສຜລໍ ປຘານໍ. ເອວໍວາທີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕາ. ເອວໍວາທີນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕານໍ [ຕຖາຄໂຕ, ເອວໍວາທິໍ ຠິກ຺ຂເວ ຕຖາຄຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ທສ ສຫຘມ຺ມິກາ ປາສໍສຏ຺ຐານາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໒໐. ‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ປຸພ຺ເພ ສຸກຕກມ຺ມກາຣີ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ອນາສວາ ສຸຂາ ເວທນາ ເວເທຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຠທ຺ທເກນ ອິສ຺ສເຣນ ນິມ຺ມິໂຕ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ອນາສວາ ສຸຂາ ເວທນາ ເວເທຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສງ຺ຄຕິຠາວເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ກລ຺ຍາຓສງ຺ຄຕິໂກ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ອນາສວາ ສຸຂາ ເວທນາ ເວເທຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອຠິຊາຕິເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ກລ຺ຍາຓາຠິຊາຕິໂກ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ອນາສວາ ສຸຂາ ເວທນາ ເວເທຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມູປກ຺ກມເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ; ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ກລ຺ຍາຓທິຏ຺ຐຘມ຺ມູປກ຺ກໂມ ຍໍ ເອຕຣຫິ ເອວຣູປາ ອນາສວາ ສຸຂາ ເວທນາ ເວເທຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສງ຺ຄຕິຠາວເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ສງ຺ຄຕິຠາວເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ອຠິຊາຕິເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ອຠິຊາຕິເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມູປກ຺ກມເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ; ໂນ ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມູປກ຺ກມເຫຕຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ປາສໍໂສ ຕຖາຄໂຕ. ເອວໍວາທີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕາ. ເອວໍວາທີນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕານໍ ອິເມ ທສ ສຫຘມ຺ມິກາ ປາສໍສຏ຺ຐານາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ເທວທຫສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.