໓. ມຆເທວສຸຕ຺ຕໍ

໓໐໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ມິຖິລາຍໍ ວິຫຣຕິ ມຆເທວອມ຺ພວເນ [ມຂາເທວອມ຺ພວເນ (ສີ. ປີ.), ມຄ຺ຆເທວອມ຺ພວເນ (ກ.)]. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປເທເສ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ຠຄວໂຕ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍ? ນ ອກາຣເຓນ ຕຖາຄຕາ ສິຕໍ ປາຕຸກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເອກໍສໍ ຈີວຣໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ຠຄວໂຕ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍ? ນ ອກາຣເຓນ ຕຖາຄຕາ ສິຕໍ ປາຕຸກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ອານນ຺ທ, ອິມິສ຺ສາເຍວ ມິຖິລາຍໍ ຣາຊາ ອໂຫສິ ມຆເທໂວ ນາມ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ ຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ມຫາຣາຊາ; ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ; ອຸໂປສຖຎ຺ຈ ອຸປວສຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ປຎ຺ຈທສິໍ ອຏ຺ຐມິຎ຺ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣາຊາ ມຆເທໂວ ພຫູນໍ ວສ຺ສານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ກປ຺ປກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ຍທາ ເມ, ສມ຺ມ ກປ຺ປກ, ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ, ອຖ ເມ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາສີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກປ຺ປໂກ ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກປ຺ປໂກ ພຫູນໍ ວສ຺ສານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ. ທິສ຺ວານ ຣາຊານໍ ມຆເທວໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ປາຕຸຠູຕາ ໂຂ ເທວສ຺ສ ເທວທູຕາ, ທິສ຺ສນ຺ຕິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານີ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ກປ຺ປກ, ຕານິ ປລິຕານິ ສາຘຸກໍ ສຓ຺ຑາເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ມມ ອຎ຺ຊລິສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກປ຺ປໂກ ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຕານິ ປລິຕານິ ສາຘຸກໍ ສຓ຺ຑາເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ອຎ຺ຊລິສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ.

໓໐໙. ‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣາຊາ ມຆເທໂວ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ອາມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ປາຕຸຠູຕາ ໂຂ ເມ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ເທວທູຕາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ; ຠຸຕ຺ຕາ ໂຂ ປນ ເມ ມານຸສກາ ກາມາ; ສມໂຍ ທິພ຺ເພ ກາເມ ປຣິເຍສິຕຸໍ. ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ອິມໍ ຣຊ຺ຊໍ ປຏິປຊ຺ຊ. ອຫໍ ປນ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ. ເຕນ ຫິ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ຍທາ ຕ຺ວມ຺ປິ ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ, ອຖ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ສາຘຸກໍ ຣຊ຺ເຊ ສມນຸສາສິຕ຺ວາ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍາສິ. ເຍນ ເມ ອິທໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ, ມາ ໂຂ ເມ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ອໂຫສິ. ຍສ຺ມິໍ ໂຂ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ປຸຣິສຍຸເຄ ວຕ຺ຕມາເນ ເອວຣູປສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສ຺ສ ວຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ ໂສ ເຕສໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ໂຫຕິ. ຕໍ ຕາຫໍ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ເອວໍ ວທາມິ – ເຍນ ເມ ອິທໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ, ມາ ໂຂ ເມ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ອໂຫສີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣາຊາ ມຆເທໂວ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ສາຘຸກໍ ຣຊ຺ເຊ ສມນຸສາສິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມຆເທວອມ຺ພວເນ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິ. ໂສ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ [ອພ຺ຍາປຊ຺ເຌນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ (ກ.)] ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ. ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ.

‘‘ຣາຊາ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ມຆເທໂວ ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ກຸມາຣກີຬິຕໍ ກີຬິ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ໂອປຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມຆເທວອມ຺ພວເນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມຈຣິ. ໂສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ອໂຫສິ.

໓໑໐. ‘‘ອຖ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ, ອານນ຺ທ, ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ພຫູນໍ ວສ຺ສານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ກປ຺ປກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ຍທາ ເມ, ສມ຺ມ ກປ຺ປກ, ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ, ອຖ ໂຂ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາສີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກປ຺ປໂກ ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກປ຺ປໂກ ພຫູນໍ ວສ຺ສານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ. ທິສ຺ວານ ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ປາຕຸຠູຕາ ໂຂ ເທວສ຺ສ ເທວທູຕາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານີ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ກປ຺ປກ, ຕານິ ປລິຕານິ ສາຘຸກໍ ສຓ຺ຑາເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ມມ ອຎ຺ຊລິສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກປ຺ປໂກ ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຕານິ ປລິຕານິ ສາຘຸກໍ ສຓ຺ຑາເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ຊລິສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ອາມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ປາຕຸຠູຕາ ໂຂ, ເມ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ເທວທູຕາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ; ຠຸຕ຺ຕາ ໂຂ ປນ ເມ ມານຸສກາ ກາມາ; ສມໂຍ ທິພ຺ເພ ກາເມ ປຣິເຍສິຕຸໍ. ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ອິມໍ ຣຊ຺ຊໍ ປຏິປຊ຺ຊ. ອຫໍ ປນ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ. ເຕນ ຫິ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ຍທາ ຕ຺ວມ຺ປິ ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ, ອຖ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ສາຘຸກໍ ຣຊ຺ເຊ ສມນຸສາສິຕ຺ວາ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍາສິ. ເຍນ ເມ ອິທໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ, ມາ ໂຂ ເມ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ອໂຫສິ. ຍສ຺ມິໍ ໂຂ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ປຸຣິສຍຸເຄ ວຕ຺ຕມາເນ ເອວຣູປສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສ຺ສ ວຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ ໂສ ເຕສໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ໂຫຕິ. ຕໍ ຕາຫໍ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ເອວໍ ວທາມິ – ເຍນ ເມ ອິທໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ, ມາ ໂຂ ເມ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ອໂຫສີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣຎ຺ໂຎ ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ສາຘຸກໍ ຣຊ຺ເຊ ສມນຸສາສິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມຆເທວອມ຺ພວເນ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິ. ໂສ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ. ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ. ຣຎ຺ໂຎ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ກຸມາຣກີຬິຕໍ ກີຬິ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ໂອປຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມຆເທວອມ຺ພວເນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມຈຣິ. ໂສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ອໂຫສິ.

໓໑໑. ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ມຆເທວສ຺ສ ປຸຕ຺ຕປປຸຕ຺ຕກາ ຕສ຺ສ ປຣມ຺ປຣາ ຈຕຸຣາສີຕິຣາຊສຫສ຺ສານິ [ຈຕຸຣາສີຕິຂຕ຺ຕິຍສຫສ຺ສານິ (ສີ. ປີ.), ຈຕຸຣາສີຕິສຫສ຺ສານິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມຆເທວອມ຺ພວເນ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຕ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣິໍສຸ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣິໍສຸ. ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣິໍສຸ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣິໍສຸ. ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ກຸມາຣກີຬິຕໍ ກີຬິໍສຸ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ໂອປຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສຸໍ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສຸໍ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມຆເທວອມ຺ພວເນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມຈຣິໍສຸ. ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປຄາ ອເຫສຸໍ. ນິມິ ເຕສໍ ຣາຊາ [ຣາຊານໍ (ສີ. ປີ.)] ປຈ຺ຉິມໂກ ອໂຫສິ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ ຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ມຫາຣາຊາ; ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ; ອຸໂປສຖຎ຺ຈ ອຸປວສຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ປຎ຺ຈທສິໍ ອຏ຺ຐມິຎ຺ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ.

໓໑໒. ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ອານນ຺ທ, ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ສຸຘມ຺ມາຍໍ ສຠາຍໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ລາຠາ ວຕ, ໂຠ, ວິເທຫານໍ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ, ໂຠ, ວິເທຫານໍ, ເຍສໍ ນິມິ ຣາຊາ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ ຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ມຫາຣາຊາ; ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ; ອຸໂປສຖຎ຺ຈ ອຸປວສຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ປຎ຺ຈທສິໍ ອຏ຺ຐມິຎ຺ຈ ປກ຺ຂສ຺ສາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເທເວ ຕາວຕິໍເສ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ມາຣິສາ, ນິມິໍ ຣາຊານໍ ທຏ຺ຐຸ’ນ຺ຕິ? ‘ອິຈ຺ຉາມ ມຍໍ, ມາຣິສ, ນິມິໍ ຣາຊານໍ ທຏ຺ຐຸ’ນ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ອານນ຺ທ, ສມເຍນ ນິມິ ຣາຊາ ຕທຫຸໂປສເຖ ປນ຺ນຣເສ ສີສໍນ຺ຫາໂຕ [ສສີສໍ ນຫາໂຕ (ສີ.), ສີສນ຺ຫາໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອຸໂປສຖິໂກ ອຸປຣິປາສາທວຣຄໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວ – ເທເວສຸ ຕາວຕິໍເສສຸ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ນິມິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປມຸເຂ ປາຕຸຣໂຫສິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ນິມິໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ລາຠາ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ສຸລທ຺ຘໍ ເຕ, ມຫາຣາຊ. ເທວາ, ມຫາຣາຊ, ຕາວຕິໍສາ ສຸຘມ຺ມາຍໍ ສຠາຍໍ ກິຕ຺ຕຍມານຣູປາ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ – ‘‘ລາຠາ ວຕ, ໂຠ, ວິເທຫານໍ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ, ໂຠ, ວິເທຫານໍ, ເຍສໍ ນິມິ ຣາຊາ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ ຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ມຫາຣາຊາ; ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ; ອຸໂປສຖຎ຺ຈ ອຸປວສຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ປຎ຺ຈທສິໍ ອຏ຺ຐມິຎ຺ຈ ປກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ. ເທວາ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ຕາວຕິໍສາ ທສ຺ສນກາມາ. ຕສ຺ສ ເຕ ອຫໍ, ມຫາຣາຊ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ ປຫິຓິສ຺ສາມິ; ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍາສິ, ມຫາຣາຊ, ທິພ຺ພໍ ຍານໍ ອວິກມ຺ປມາໂນ’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ນິມິ ຣາຊາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

໓໑໓. ‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ນິມິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວ – ນິມິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປມຸເຂ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ເທເວສຸ ຕາວຕິໍເສສຸ ປາຕຸຣໂຫສິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ມາຕລິໍ ສງ຺ຄາຫກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ສມ຺ມ ມາຕລິ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ນິມິໍ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຫິ – ອຍໍ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ໂຕ ອາຊຎ຺ຎຣໂຖ ສກ຺ເກນ ເທວານມິນ຺ເທນ ເປສິໂຕ; ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍາສິ, ມຫາຣາຊ, ທິພ຺ພໍ ຍານໍ ອວິກມ຺ປມາໂນ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ຠທ຺ທນ຺ຕວາ’ຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມາຕລິ ສງ຺ຄາຫໂກ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ນິມິໍ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ອຍໍ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ໂຕ ອາຊຎ຺ຎຣໂຖ ສກ຺ເກນ ເທວານມິນ຺ເທນ ເປສິໂຕ; ອຠິຣຸຫ, ມຫາຣາຊ, ທິພ຺ພໍ ຍານໍ ອວິກມ຺ປມາໂນ. ອປິ ຈ, ມຫາຣາຊ, ກຕເມນ ຕໍ ເນມິ, ເຍນ ວາ ປາປກມ຺ມາ ປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ເຍນ ວາ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມາ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕີ’ຕິ? ‘ອຸຠເຍເນວ ມໍ, ມາຕລິ, ເນຫີ’ຕິ. ສມ຺ປເວເສສິ [ສມ຺ປາເປສິ (ສີ. ປີ.)] ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມາຕລິ, ສງ຺ຄາຫໂກ ນິມິໍ ຣາຊານໍ ສຸຘມ຺ມໍ ສຠໍ. ອທ຺ທສາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ນິມິໍ ຣາຊານໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ນິມິໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ເອຫິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ. ສ຺ວາຄຕໍ, ມຫາຣາຊ. ເທວາ ເຕ ທສ຺ສນກາມາ, ມຫາຣາຊ, ຕາວຕິໍສາ ສຸຘມ຺ມາຍໍ ສຠາຍໍ ກິຕ຺ຕຍມານຣູປາ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ – ‘‘ລາຠາ ວຕ, ໂຠ, ວິເທຫານໍ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ, ໂຠ, ວິເທຫານໍ, ເຍສໍ ນິມິ ຣາຊາ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ ຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ມຫາຣາຊາ; ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ; ອຸໂປສຖຎ຺ຈ ອຸປວສຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ປຎ຺ຈທສິໍ ອຏ຺ຐມິຎ຺ຈ ປກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ. ເທວາ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ຕາວຕິໍສາ ທສ຺ສນກາມາ. ອຠິຣມ, ມຫາຣາຊ, ເທເວສຸ ເທວານຸຠາເວນາ’ຕິ. ‘ອລໍ, ມາຣິສ, ຕຕ຺ເຖວ ມໍ ມິຖິລໍ ປຏິເນຕຸ. ຕຖາຫໍ ຘມ຺ມໍ ຈຣິສ຺ສາມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ; ອຸໂປສຖຎ຺ຈ ອຸປວສາມິ ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ປຎ຺ຈທສິໍ ອຏ຺ຐມິຎ຺ຈ ປກ຺ຂສ຺ສາ’ຕິ.

໓໑໔. ‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ມາຕລິໍ ສງ຺ຄາຫກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ສມ຺ມ ມາຕລິ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ນິມິໍ ຣາຊານໍ ຕຕ຺ເຖວ ມິຖິລໍ ປຏິເນຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ຠທ຺ທນ຺ຕວາ’ຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມາຕລິ ສງ຺ຄາຫໂກ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ນິມິໍ ຣາຊານໍ ຕຕ຺ເຖວ ມິຖິລໍ ປຏິເນສິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ອານນ຺ທ, ນິມິ ຣາຊາ ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ເນຄເມສຸ ເຈວ ຊານປເທສຸ ຈ, ອຸໂປສຖຎ຺ຈ ອຸປວສຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ປຎ຺ຈທສິໍ ອຏ຺ຐມິຎ຺ຈ ປກ຺ຂສ຺ສາຕິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ນິມິ ຣາຊາ ພຫູນໍ ວສ຺ສານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ກປ຺ປກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ຍທາ ເມ, ສມ຺ມ ກປ຺ປກ, ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ, ອຖ ເມ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາສີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກປ຺ປໂກ ນິມິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກປ຺ປໂກ ພຫູນໍ ວສ຺ສານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ນິມິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ. ທິສ຺ວານ ນິມິໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ປາຕຸຠູຕາ ໂຂ ເທວສ຺ສ ເທວທູຕາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານີ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ກປ຺ປກ, ຕານິ ປລິຕານິ ສາຘຸກໍ ສຓ຺ຑາເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ມມ ອຎ຺ຊລິສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກປ຺ປໂກ ນິມິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຕານິ ປລິຕານິ ສາຘຸກໍ ສຓ຺ຑາເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ນິມິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຊລິສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ນິມິ ຣາຊາ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ອາມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ປາຕຸຠູຕາ ໂຂ ເມ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ເທວທູຕາ; ທິສ຺ສນ຺ຕິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ; ຠຸຕ຺ຕາ ໂຂ ປນ ເມ ມານຸສກາ ກາມາ; ສມໂຍ ທິພ຺ເພ ກາເມ ປຣິເຍສິຕຸໍ. ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ອິມໍ ຣຊ຺ຊໍ ປຏິປຊ຺ຊ. ອຫໍ ປນ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ. ເຕນ ຫິ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ຍທາ ຕ຺ວມ຺ປິ ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ ສິຣສ຺ມິໍ ປລິຕານິ ຊາຕານິ, ອຖ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ສາຘຸກໍ ຣຊ຺ເຊ ສມນຸສາສິຕ຺ວາ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍາສິ. ເຍນ ເມ ອິທໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ, ມາ ໂຂ ເມ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ອໂຫສິ. ຍສ຺ມິໍ ໂຂ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ປຸຣິສຍຸເຄ ວຕ຺ຕມາເນ ເອວຣູປສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສ຺ສ ວຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ ໂສ ເຕສໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ໂຫຕິ. ຕໍ ຕາຫໍ, ຕາຕ ກຸມາຣ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ເຍນ ເມ ອິທໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ, ມາ ໂຂ ເມ ຕ຺ວໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ອໂຫສີ’ຕິ.

໓໑໕. ‘‘ອຖ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ນິມິ ຣາຊາ ກປ຺ປກສ຺ສ ຄາມວຣໍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ກຸມາຣໍ ສາຘຸກໍ ຣຊ຺ເຊ ສມນຸສາສິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມຆເທວອມ຺ພວເນ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິ. ໂສ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ. ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫາສິ. ນິມິ ໂຂ, ປນານນ຺ທ, ຣາຊາ ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ກຸມາຣກີຬິຕໍ ກີຬິ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ໂອປຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ຈຕຸຣາສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມຆເທວອມ຺ພວເນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມຈຣິ. ໂສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ອໂຫສິ. ນິມິສ຺ສ ໂຂ ປນານນນ຺ທ, ຣຎ຺ໂຎ ກຬາຣຊນໂກ ນາມ ປຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ນ ໂສ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິ. ໂສ ຕໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິ. ໂສ ເຕສໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ອໂຫສິ.

໓໑໖. ‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ອານນ຺ທ, ເອວມສ຺ສ – ‘ອຎ຺ໂຎ ນູນ ເຕນ ສມເຍນ ຣາຊາ ມຆເທໂວ ອໂຫສິ, ເຍນ ຕໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕ’ນ຺ຕິ [ໂຍ ຕໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິນີຕິ (ສີ.)]. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ຣາຊາ ມຆເທໂວ ອໂຫສິໍ. (ອຫໍ ຕໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິນິໍ,) [( ) ນຕ຺ຖິ (ກ.)] ມຍາ ຕໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ; ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕສິ. ຕໍ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍາວເທວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປປຕ຺ຕິຍາ. ອິທໍ ໂຂ ປນານນ຺ທ, ເອຕຣຫິ ມຍາ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ກຕມຎ຺ຈານນ຺ທ, ເອຕຣຫິ ມຍາ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ສມ຺ມາວາຈາ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ສມ຺ມາສຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິທໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເອຕຣຫິ ມຍາ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຕໍ ໂວ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ເຍນ ເມ ອິທໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຖ, ມາ ໂຂ ເມ ຕຸມ຺ເຫ ອນ຺ຕິມປຸຣິສາ ອຫຸວຕ຺ຖ’. ຍສ຺ມິໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປຸຣິສຍຸເຄ ວຕ຺ຕມາເນ ເອວຣູປສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສ຺ສ ວຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ ໂສ ເຕສໍ ອນ຺ຕິມປຸຣິໂສ ໂຫຕິ. ຕໍ ໂວ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ເຍນ ເມ ອິທໍ ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ຺ຕໍ ນິຫິຕໍ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຖ, ມາ ໂຂ ເມ ຕຸມ຺ເຫ ອນ຺ຕິມປຸຣິສາ ອຫຸວຕ຺ຖາ’’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ມຆເທວສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.