໗. ມຫາສກຸລຸທາຍິສຸຕ຺ຕໍ

໒໓໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ໂມຣນິວາເປ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາເມ ປຏິວສນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອນ຺ນຠາໂຣ ວຣຘໂຣ ສກຸລຸທາຍີ ຈ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຎ຺ເຎ ຈ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ປຣິພ຺ພາຊກາ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ໂມຣນິວາໂປ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາໂມ ເຍນ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ໂມຣນິວາໂປ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ມຫຕິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອຸນ຺ນາທິນິຍາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາຍ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖນ຺ຕິຍາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ ມຫາມຕ຺ຕກຖໍ ເສນາກຖໍ ຠຍກຖໍ ຍຸທ຺ຘກຖໍ ອນ຺ນກຖໍ ປານກຖໍ ວຕ຺ຖກຖໍ ສຍນກຖໍ ມາລາກຖໍ ຄນ຺ຘກຖໍ ຎາຕິກຖໍ ຍານກຖໍ ຄາມກຖໍ ນິຄມກຖໍ ນຄຣກຖໍ ຊນປທກຖໍ ອິຕ຺ຖິກຖໍ ສູຣກຖໍ ວິສິຂາກຖໍ ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖໍ ປຸພ຺ພເປຕກຖໍ ນານຕ຺ຕກຖໍ ໂລກກ຺ຂາຍິກໍ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກໍ ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ສກໍ ປຣິສໍ ສຓ຺ຐາເປຕິ – ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທາ ໂຠນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕຸ; ມາ ໂຠນ຺ໂຕ ສທ຺ທມກຕ຺ຖ. ອຍໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຄຈ຺ຉຕິ; ອປ຺ປສທ຺ທກາໂມ ໂຂ ປນ ໂສ ອາຍສ຺ມາ ອປ຺ປສທ຺ທສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອປ຺ປສທ຺ທໍ ປຣິສໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ. ສ຺ວາຄຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ. ຈິຣສ຺ສໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອິມໍ ປຣິຍາຍມກາສິ ຍທິທໍ ອິຘາຄມນາຍ. ນິສີທຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ; ອິທມາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ສກຸລຸທາຍີປິ ໂຂ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນີຈໍ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ສກຸລຸທາຍິໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໒໓໘. ‘‘ກາຍນຸຕ຺ຖ, ອຸທາຍິ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ, ກາ ຈ ປນ ໂວ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ’’ຕິ? ‘‘ຕິຏ຺ຐເຕສາ, ຠນ຺ເຕ, ກຖາ ຍາຍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ. ເນສາ, ຠນ຺ເຕ, ກຖາ ຠຄວໂຕ ທຸລ຺ລຠາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຈ຺ຉາປິ ສວນາຍ. ປຸຣິມານິ, ຠນ຺ເຕ, ທິວສານິ ປຸຣິມຕຣານິ ນານາຕິຕ຺ຖິຍານໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ກຸຕູຫລສາລາຍໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ລາຠາ ວຕ, ໂຠ, ອງ຺ຄມຄຘານໍ, ສຸລທ຺ຘລາຠາ ວຕ, ໂຠ, ອງ຺ຄມຄຘານໍ! ຕຕ຺ຣິເມ [ຍຕ຺ຖິເມ (ສີ.)] ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສງ຺ຆິໂນ ຄຓິໂນ ຄຓາຈຣິຍາ ຎາຕາ ຍສສ຺ສິໂນ ຕິຕ຺ຖກຣາ ສາຘຸສມ຺ມຕາ ພຫຸຊນສ຺ສ ຣາຊຄຫໍ ວສ຺ສາວາສໍ ໂອສຏາ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ; ໂສປິ ຣາຊຄຫໍ ວສ຺ສາວາສໍ ໂອສໂຏ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ…ເປ… ອຊິໂຕ ເກສກມ຺ພໂລ… ປກຸໂຘ ກຈ຺ຈາຍໂນ… ສຎ຺ຊໂຍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ… ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ; ໂສປິ ຣາຊຄຫໍ ວສ຺ສາວາສໍ ໂອສໂຏ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ; ໂສປິ ຣາຊຄຫໍ ວສ຺ສາວາສໍ ໂອສໂຏ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິເມສໍ ຠວຕໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສງ຺ຆີນໍ ຄຓີນໍ ຄຓາຈຣິຍານໍ ຎາຕານໍ ຍສສ຺ສີນໍ ຕິຕ຺ຖກຣານໍ ສາຘຸສມ຺ມຕານໍ ພຫຸຊນສ຺ສ ສາວການໍ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ, ກຎ຺ຈ ປນ ສາວກາ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ [ຄຣຸກຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕີ’’’ຕິ?

໒໓໙. ‘‘ຕຕ຺ເຣກຈ຺ເຈ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອຍໍ ໂຂ ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ; ໂສ ຈ ໂຂ ສາວການໍ ນ ສກ຺ກໂຕ ນ ຄຣຸກໂຕ ນ ມານິໂຕ ນ ປູຊິໂຕ, ນ ຈ ປນ ປູຣຓໍ ກສ຺ສປໍ ສາວກາ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຠູຕປຸພ຺ພໍ ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ອເນກສຕາຍ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ຕຕ຺ຣຎ຺ຎຕໂຣ ປູຣຓສ຺ສ ກສ຺ສປສ຺ສ ສາວໂກ ສທ຺ທມກາສິ – ‘‘ມາ ໂຠນ຺ໂຕ ປູຣຓໍ ກສ຺ສປໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ຖ; ເນໂສ ເອຕໍ ຊານາຕິ; ມຍເມຕໍ ຊານາມ, ອມ຺ເຫ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຖ; ມຍເມຕໍ ຠວນ຺ຕານໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຠູຕປຸພ຺ພໍ ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ພາຫາ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ກນ຺ທນ຺ໂຕ ນ ລຠຕິ – ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທາ ໂຠນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕຸ, ມາ ໂຠນ຺ໂຕ ສທ຺ທມກຕ຺ຖ. ເນເຕ, ຠວນ຺ເຕ, ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອມ຺ເຫ ເອເຕ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ; ມຍເມເຕສໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ພຫູ ໂຂ ປນ ປູຣຓສ຺ສ ກສ຺ສປສ຺ສ ສາວກາ ວາທໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອປກ຺ກນ຺ຕາ – ‘‘ນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາສິ, ອຫໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາມິ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານິສ຺ສສິ? ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ ຕ຺ວມສິ, ອຫມສ຺ມິ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ, ສຫິຕໍ ເມ, ອສຫິຕໍ ເຕ, ປຸເຣວຈນີຍໍ ປຈ຺ຉາ ອວຈ, ປຈ຺ຉາວຈນີຍໍ ປຸເຣ ອວຈ, ອຘິຈິຓ຺ຓໍ ເຕ ວິປຣາວຕ຺ຕໍ, ອາໂຣປິໂຕ ເຕ ວາໂທ, ນິຄ຺ຄຫິໂຕສິ, ຈຣ ວາທປ຺ປໂມກ຺ຂາຍ, ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີ’’ຕິ. ອິຕິ ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ສາວການໍ ນ ສກ຺ກໂຕ ນ ຄຣຸກໂຕ ນ ມານິໂຕ ນ ປູຊິໂຕ, ນ ຈ ປນ ປູຣຓໍ ກສ຺ສປໍ ສາວກາ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຈ ປນ ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ຘມ຺ມກ຺ໂກເສນາ’’’ຕິ.

‘‘ເອກຈ຺ເຈ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ…ເປ… ອຊິໂຕ ເກສກມ຺ພໂລ… ປກຸໂຘ ກຈ຺ຈາຍໂນ… ສຎ຺ຊໂຍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ… ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ; ໂສ ຈ ໂຂ ສາວການໍ ນ ສກ຺ກໂຕ ນ ຄຣຸກໂຕ ນ ມານິໂຕ ນ ປູຊິໂຕ, ນ ຈ ປນ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ສາວກາ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຠູຕປຸພ຺ພໍ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ອເນກສຕາຍ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ຕຕ຺ຣຎ຺ຎຕໂຣ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສາວໂກ ສທ຺ທມກາສິ – ມາ ໂຠນ຺ໂຕ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ຖ; ເນໂສ ເອຕໍ ຊານາຕິ; ມຍເມຕໍ ຊານາມ, ອມ຺ເຫ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຖ; ມຍເມຕໍ ຠວນ຺ຕານໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມາຕິ. ຠູຕປຸພ຺ພໍ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ພາຫາ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ກນ຺ທນ຺ໂຕ ນ ລຠຕິ – ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທາ ໂຠນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕຸ, ມາ ໂຠນ຺ໂຕ ສທ຺ທມກຕ຺ຖ. ເນເຕ ຠວນ຺ເຕ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອມ຺ເຫ ເອເຕ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ; ມຍເມເຕສໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ພຫູ ໂຂ ປນ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສາວກາ ວາທໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອປກ຺ກນ຺ຕາ – ‘‘ນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາສິ, ອຫໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາມິ. ກິໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານິສ຺ສສິ? ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ ຕ຺ວມສິ. ອຫມສ຺ມິ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ. ສຫິຕໍ ເມ ອສຫິຕໍ ເຕ, ປຸເຣວຈນີຍໍ ປຈ຺ຉາ ອວຈ, ປຈ຺ຉາວຈນີຍໍ ປຸເຣ ອວຈ, ອຘິຈິຓ຺ຓໍ ເຕ ວິປຣາວຕ຺ຕໍ, ອາໂຣປິໂຕ ເຕ ວາໂທ, ນິຄ຺ຄຫິໂຕສິ, ຈຣ ວາທປ຺ປໂມກ຺ຂາຍ, ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີ’’ຕິ. ອິຕິ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສາວການໍ ນ ສກ຺ກໂຕ ນ ຄຣຸກໂຕ ນ ມານິໂຕ ນ ປູຊິໂຕ, ນ ຈ ປນ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ສາວກາ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຈ ປນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມກ຺ໂກເສນາ’’’ຕິ.

໒໔໐. ‘‘ເອກຈ຺ເຈ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ; ໂສ ຈ ໂຂ ສາວການໍ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ, ສມຓຎ຺ຈ ປນ ໂຄຕມໍ ສາວກາ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຠູຕປຸພ຺ພໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອເນກສຕາຍ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕຕ຺ຣຎ຺ຎຕໂຣ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວໂກ ອຸກ຺ກາສິ. ຕເມນາຎ຺ຎຕໂຣ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຊຓ຺ຓຸເກນ [ຊຓ຺ຓຸເກ (ສີ.)] ຆຏ຺ເຏສິ – ‘‘ອປ຺ປສທ຺ໂທ ອາຍສ຺ມາ ໂຫຕຸ, ມາຍສ຺ມາ ສທ຺ທມກາສິ, ສຕ຺ຖາ ໂນ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສີ’’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອເນກສຕາຍ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວການໍ ຂິປິຕສທ຺ໂທ ວາ ໂຫຕິ ອຸກ຺ກາສິຕສທ຺ໂທ ວາ. ຕເມນໍ ມຫາຊນກາໂຍ ປຈ຺ຈາສີສມານຣູໂປ [ປຈ຺ຈາສິໍ ສມານຣູໂປ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ – ‘‘ຍໍ ໂນ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສິສ຺ສຕິ ຕໍ ໂນ ໂສສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປຸຣິໂສ ຈາຕຸມ຺ມຫາປເຖ ຂຸທ຺ທມຘຸໍ [ຂຸທ຺ທໍ ມຘຸໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອເນລກໍ ປີເຬຍ຺ຍ [ອຸປ຺ປີເຬຍ຺ຍ (ສີ.)]. ຕເມນໍ ມຫາຊນກາໂຍ ປຈ຺ຈາສີສມານຣູໂປ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ອສ຺ສ. ເອວເມວ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອເນກສຕາຍ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວການໍ ຂິປິຕສທ຺ໂທ ວາ ໂຫຕິ ອຸກ຺ກາສິຕສທ຺ໂທ ວາ. ຕເມນໍ ມຫາຊນກາໂຍ ປຈ຺ຈາສີສມານຣູໂປ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ – ‘‘ຍໍ ໂນ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສິສ຺ສຕິ ຕໍ ໂນ ໂສສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຍປິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວກາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕປິ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ວຓ຺ຓວາທິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓວາທິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓວາທິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕຄຣຫິໂນເຍວ ໂຫນ຺ຕິ ອນຎ຺ຎຄຣຫິໂນ, ‘‘ມຍເມວມ຺ຫາ ອລກ຺ຂິກາ ມຍໍ ອປ຺ປປຸຎ຺ຎາ ເຕ ມຍໍ ເອວໍ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນາສກ຺ຂິມ຺ຫາ ຍາວຊີວໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ອາຣາມິກຠູຕາ ວາ ອຸປາສກຠູຕາ ວາ ປຎ຺ຈສິກ຺ຂາປເທ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິຕິ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສາວການໍ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ, ສມຓຎ຺ຈ ປນ ໂຄຕມໍ ສາວກາ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕີ’’’ຕິ.

໒໔໑. ‘‘ກຕິ ປນ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ມຍິ ຘມ຺ເມ ສມນຸປສ຺ສສິ, ເຍຫິ ມມໍ [ມມ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ [ຄຣຸກໂຣນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ຘມ຺ເມ ສມນຸປສ຺ສາມິ ເຍຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຠຄວາ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອປ຺ປາຫາໂຣ, ອປ຺ປາຫາຣຕາຍ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອປ຺ປາຫາໂຣ, ອປ຺ປາຫາຣຕາຍ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ ເຍນ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕເຣນ ຈີວເຣນ, ອິຕຣີຕຣຈີວຣສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕເຣນ ຈີວເຣນ, ອິຕຣີຕຣຈີວຣສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ, ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ທຸຕິຍໍ ຘມ຺ມໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ ເຍນ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕເຣນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ, ອິຕຣີຕຣປິຓ຺ຑປາຕສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕເຣນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ, ອິຕຣີຕຣປິຓ຺ຑປາຕສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ, ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ຕຕິຍໍ ຘມ຺ມໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ ເຍນ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕເຣນ ເສນາສເນນ, ອິຕຣີຕຣເສນາສນສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕເຣນ ເສນາສເນນ, ອິຕຣີຕຣເສນາສນສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ, ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ ເຍນ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ປວິວິຕ຺ໂຕ, ປວິເວກສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ປວິວິຕ຺ໂຕ, ປວິເວກສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ, ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ປຎ຺ຈມໍ ຘມ຺ມໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ ເຍນ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ສມນຸປສ຺ສາມິ ເຍຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

໒໔໒. ‘‘‘ອປ຺ປາຫາໂຣ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ອປ຺ປາຫາຣຕາຍ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ ເມ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ໂກສກາຫາຣາປິ ອຑ຺ຒໂກສກາຫາຣາປິ ເພລຸວາຫາຣາປິ ອຑ຺ຒເພລຸວາຫາຣາປິ. ອຫໍ ໂຂ ປນ, ອຸທາຍິ, ອປ຺ເປກທາ ອິມິນາ ປຕ຺ເຕນ ສມຕິຕ຺ຕິກມ຺ປິ ຠຸຎ຺ຊາມິ ຠິຍ຺ໂຍປິ ຠຸຎ຺ຊາມິ. ‘ອປ຺ປາຫາໂຣ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ອປ຺ປາຫາຣຕາຍ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ເຕ, ອຸທາຍິ, ມມ ສາວກາ ໂກສກາຫາຣາປິ ອຑ຺ຒໂກສກາຫາຣາປິ ເພລຸວາຫາຣາປິ ອຑ຺ຒເພລຸວາຫາຣາປິ ນ ມໍ ເຕ ອິມິນາ ຘມ຺ເມນ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ.

‘‘‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິຕຣີຕເຣນ ຈີວເຣນ, ອິຕຣີຕຣຈີວຣສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ ເມ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ປໍສຸກູລິກາ ລູຂຈີວຣຘຣາ ເຕ ສຸສານາ ວາ ສງ຺ກາຣກູຏາ ວາ ປາປຓິກາ ວາ ນນ຺ຕການິ [ປາປຓິການິ ວາ ນນ຺ຕການິ ວາ (ສີ.)] ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ [ອຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ (ກ.)] ສງ຺ຆາຏິໍ ກຣິຕ຺ວາ ຘາເຣນ຺ຕິ. ອຫໍ ໂຂ ປນຸທາຍິ, ອປ຺ເປກທາ ຄຫປຕິຈີວຣານິ ຘາເຣມິ ທຬ຺ຫານິ ສຕ຺ຖລູຂານິ ອລາພຸໂລມສານິ. ‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິຕຣີຕເຣນ ຈີວເຣນ, ອິຕຣີຕຣຈີວຣສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ເຕ, ອຸທາຍິ, ມມ ສາວກາ ປໍສຸກູລິກາ ລູຂຈີວຣຘຣາ ເຕ ສຸສານາ ວາ ສງ຺ກາຣກູຏາ ວາ ປາປຓິກາ ວາ ນນ຺ຕການິ ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏິໍ ກຣິຕ຺ວາ ຘາເຣນ຺ຕິ, ນ ມໍ ເຕ ອິມິນາ ຘມ຺ເມນ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ.

‘‘‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິຕຣີຕເຣນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ, ອິຕຣີຕຣປິຓ຺ຑປາຕສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ ເມ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ ສປທານຈາຣິໂນ ອຸຎ຺ຉາສເກ ວເຕ ຣຕາ, ເຕ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐາ ສມານາ ອາສເນນປິ ນິມນ຺ຕິຍມານາ ນ ສາທິຍນ຺ຕິ. ອຫໍ ໂຂ ປນຸທາຍິ, ອປ຺ເປກທາ ນິມນ຺ຕເນປິ [ນິມນ຺ຕນສ຺ສາປິ (ກ.)] ຠຸຎ຺ຊາມິ ສາລີນໍ ໂອທນໍ ວິຈິຕກາຬກໍ ອເນກສູປໍ ອເນກພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິຕຣີຕເຣນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ, ອິຕຣີຕຣປິຓ຺ຑປາຕສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ເຕ, ອຸທາຍິ, ມມ ສາວກາ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ ສປທານຈາຣິໂນ ອຸຎ຺ຉາສເກ ວເຕ ຣຕາ ເຕ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐາ ສມານາ ອາສເນນປິ ນິມນ຺ຕິຍມານາ ນ ສາທິຍນ຺ຕິ, ນ ມໍ ເຕ ອິມິນາ ຘມ຺ເມນ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ.

‘‘‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິຕຣີຕເຣນ ເສນາສເນນ, ອິຕຣີຕຣເສນາສນສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ ເມ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ຣຸກ຺ຂມູລິກາ ອພ຺ໂຠກາສິກາ, ເຕ ອຏ຺ຐມາເສ ຉນ຺ນໍ ນ ອຸເປນ຺ຕິ. ອຫໍ ໂຂ ປນຸທາຍິ, ອປ຺ເປກທາ ກູຏາຄາເຣສຸປິ ວິຫຣາມິ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ເຕສຸ ນິວາເຕສຸ ຜຸສິຕຄ຺ຄເຬສຸ [ຜຸສ຺ສິຕຄ຺ຄເຬສຸ (ສີ. ປີ.)] ປິຫິຕວາຕປາເນສຸ. ‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິຕຣີຕເຣນ ເສນາສເນນ, ອິຕຣີຕຣເສນາສນສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ເຕ, ອຸທາຍິ, ມມ ສາວກາ ຣຸກ຺ຂມູລິກາ ອພ຺ໂຠກາສິກາ ເຕ ອຏ຺ຐມາເສ ຉນ຺ນໍ ນ ອຸເປນ຺ຕິ, ນ ມໍ ເຕ ອິມິນາ ຘມ຺ເມນ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ.

‘‘‘ປວິວິຕ຺ໂຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ປວິເວກສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ ເມ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ອາຣຎ຺ຎິກາ ປນ຺ຕເສນາສນາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ໂອສຣນ຺ຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາຍ. ອຫໍ ໂຂ ປນຸທາຍິ, ອປ຺ເປກທາ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣາມິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອຸປາສເກຫິ ອຸປາສິກາຫິ ຣຎ຺ຎາ ຣາຊມຫາມຕ຺ເຕຫິ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ຕິຕ຺ຖິຍສາວເກຫິ. ‘ປວິວິຕ຺ໂຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ປວິເວກສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ’ຕິ, ອິຕິ ເຈ ມໍ, ອຸທາຍິ, ສາວກາ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ເຕ, ອຸທາຍິ, ມມ ສາວກາ ອາຣຎ຺ຎກາ ປນ຺ຕເສນາສນາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ ເຕ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ໂອສຣນ຺ຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາຍ, ນ ມໍ ເຕ ອິມິນາ ຘມ຺ເມນ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ນ ມມໍ ສາວກາ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໔໓. ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອຎ຺ເຎ ຈ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ເຍຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ມມໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘຸທາຍິ, ມມໍ ສາວກາ ອຘິສີເລ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕິ – ‘ສີລວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປຣເມນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ຍມ຺ປຸທາຍິ [ຍມຸທາຍິ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ມມໍ ສາວກາ ອຘິສີເລ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕິ – ‘ສີລວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປຣເມນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ, ອຍໍ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ເຍນ ມມໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໔໔. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ມມໍ ສາວກາ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ຎາຓທສ຺ສເນ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕິ – ‘ຊານໍເຍວາຫ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ – ຊານາມີຕິ, ປສ຺ສໍເຍວາຫ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ – ປສ຺ສາມີຕິ; ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ໂນ ອນຠິຎ຺ຎາຍ; ສນິທານໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ໂນ ອນິທານໍ; ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ໂນ ອປ຺ປາຏິຫາຣິຍ’ນ຺ຕິ. ຍມ຺ປຸທາຍິ, ມມໍ ສາວກາ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ຎາຓທສ຺ສເນ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕິ – ‘ຊານໍເຍວາຫ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ – ຊານາມີຕິ, ປສ຺ສໍເຍວາຫ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ – ປສ຺ສາມີຕິ; ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ໂນ ອນຠິຎ຺ຎາຍ; ສນິທານໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ໂນ ອນິທານໍ; ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ໂນ ອປ຺ປາຏິຫາຣິຍ’ນ຺ຕິ, ອຍໍ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ເຍນ ມມໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໔໕. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ມມໍ ສາວກາ ອຘິປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕິ – ‘ປຎ຺ຎວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປຣເມນ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ; ຕໍ ວຕ ອນາຄຕໍ ວາທປຖໍ ນ ທກ຺ຂຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ປຣປ຺ປວາທໍ ນ ສຫຘມ຺ເມນ ສຸນິຄ຺ຄຫິຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ’. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ອປິ ນຸ ເມ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕາ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕາ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຖໍ ໂອປາເຕຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ນ ໂຂ ປນາຫໍ, ອຸທາຍິ, ສາວເກສຸ ອນຸສາສນິໍ ປຈ຺ຈາສີສາມິ [ປຈ຺ຈາສິໍສາມິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]; ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ມມເຍວ ສາວກາ ອນຸສາສນິໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕິ.

‘‘ຍມ຺ປຸທາຍິ, ມມໍ ສາວກາ ອຘິປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕິ – ‘ປຎ຺ຎວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປຣເມນ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ; ຕໍ ວຕ ອນາຄຕໍ ວາທປຖໍ ນ ທກ຺ຂຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ປຣປ຺ປວາທໍ ນ ສຫຘມ຺ເມນ ນິຄ຺ຄຫິຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ’. ອຍໍ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ເຍນ ມມໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໔໖. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ມມ ສາວກາ ເຍນ ທຸກ຺ເຂນ ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ຓາ ທຸກ຺ຂປເຣຕາ ເຕ ມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສາຫໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກໂຣມິ, ເຕສາຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘມິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ; ເຕ ມໍ ທຸກ຺ຂສມຸທຍໍ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສາຫໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກໂຣມິ, ເຕສາຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘມິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ. ຍມ຺ປຸທາຍິ, ມມ ສາວກາ ເຍນ ທຸກ຺ເຂນ ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ຓາ ທຸກ຺ຂປເຣຕາ ເຕ ມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສາຫໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກໂຣມິ, ເຕສາຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘມິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ. ເຕ ມໍ ທຸກ຺ຂສມຸທຍໍ … ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕສາຫໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກໂຣມິ. ເຕສາຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘມິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ. ອຍໍ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ເຍນ ມມໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໔໗. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ຠາເວນ຺ຕິ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ… ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນ ຠາເວນ຺ຕິ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປາທາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ, ວາຍມຕິ, ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປທຫຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ, ວາຍມຕິ, ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປທຫຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ, ວາຍມຕິ, ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປທຫຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ, ວາຍມຕິ, ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປທຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາເທ ຠາເວນ຺ຕິ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ທສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ, ວີຣິຍສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ, ຈິຕ຺ຕສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ, ວີມໍສາສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາເວນ຺ຕິ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ ອຸປສມຄາມິໍ ສມ຺ໂພຘຄາມິໍ; ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ… ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ ອຸປສມຄາມິໍ ສມ຺ໂພຘຄາມິໍ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ປຎ຺ຈ ພລານິ ຠາເວນ຺ຕິ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ຘາພລໍ ຠາເວຕິ ອຸປສມຄາມິໍ ສມ຺ໂພຘຄາມິໍ; ວີຣິຍພລໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສຕິພລໍ ຠາເວຕິ… ສມາຘິພລໍ ຠາເວຕິ… ປຎ຺ຎາພລໍ ຠາເວຕິ ອຸປສມຄາມິໍ ສມ຺ໂພຘຄາມິໍ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ສຕ຺ຕໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ຕິ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ; ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວນ຺ຕິ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ຠາເວຕິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປໍ ຠາເວຕິ, ສມ຺ມາວາຈໍ ຠາເວຕິ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕໍ ຠາເວຕິ, ສມ຺ມາອາຊີວໍ ຠາເວຕິ, ສມ຺ມາວາຍາມໍ ຠາເວຕິ, ສມ຺ມາສຕິໍ ຠາເວຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິໍ ຠາເວຕິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໔໘. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ ຠາເວນ຺ຕິ. ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ, ອຍໍ ປຐໂມ ວິໂມກ຺ໂຂ; ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ວິໂມກ຺ໂຂ; ສຸຠນ຺ເຕວ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ວິໂມກ຺ໂຂ; ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວິໂມກ຺ໂຂ; ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ປຎ຺ຈໂມ ວິໂມກ຺ໂຂ; ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຉຏ຺ໂຐ ວິໂມກ຺ໂຂ; ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ສຕ຺ຕໂມ ວິໂມກ຺ໂຂ; ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ອຏ຺ຐໂມ ວິໂມກ຺ໂຂ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໔໙. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອຏ຺ຐ ອຠິຠາຍຕນານິ ຠາເວນ຺ຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ. ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ, ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ປຐມໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ. ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ, ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ທຸຕິຍໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ. ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ, ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ຕຕິຍໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ. ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ, ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ນີລານິ ນີລວຓ຺ຓານິ ນີລນິທສ຺ສນານິ ນີລນິຠາສານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸມາປຸປ຺ຜໍ ນີລໍ ນີລວຓ຺ຓໍ ນີລນິທສ຺ສນໍ ນີລນິຠາສໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ວາ ປນ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ພາຣາຓເສຍ຺ຍກໍ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຏ຺ຐໍ ນີລໍ ນີລວຓ຺ຓໍ ນີລນິທສ຺ສນໍ ນີລນິຠາສໍ; ເອວເມວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ນີລານິ ນີລວຓ຺ຓານິ ນີລນິທສ຺ສນານິ ນີລນິຠາສານິ. ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ, ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ປຎ຺ຈມໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປີຕານິ ປີຕວຓ຺ຓານິ ປີຕນິທສ຺ສນານິ ປີຕນິຠາສານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜໍ ປີຕໍ ປີຕວຓ຺ຓໍ ປີຕນິທສ຺ສນໍ ປີຕນິຠາສໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ວາ ປນ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ພາຣາຓເສຍ຺ຍກໍ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຏ຺ຐໍ ປີຕໍ ປີຕວຓ຺ຓໍ ປີຕນິທສ຺ສນໍ ປີຕນິຠາສໍ; ເອວເມວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປີຕານິ ປີຕວຓ຺ຓານິ ປີຕນິທສ຺ສນານິ ປີຕນິຠາສານິ. ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ, ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ຉຏ຺ຐໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ໂລຫິຕການິ ໂລຫິຕກວຓ຺ຓານິ ໂລຫິຕກນິທສ຺ສນານິ ໂລຫິຕກນິຠາສານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພນ຺ຘຸຊີວກປຸປ຺ຜໍ ໂລຫິຕກໍ ໂລຫິຕກວຓ຺ຓໍ ໂລຫິຕກນິທສ຺ສນໍ ໂລຫິຕກນິຠາສໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ວາ ປນ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ພາຣາຓເສຍ຺ຍກໍ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຏ຺ຐໍ ໂລຫິຕກໍ ໂລຫິຕກວຓ຺ຓໍ ໂລຫິຕກນິທສ຺ສນໍ ໂລຫິຕກນິຠາສໍ; ເອວເມວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ໂລຫິຕການິ ໂລຫິຕກວຓ຺ຓານິ ໂລຫິຕກນິທສ຺ສນານິ ໂລຫິຕກນິຠາສານິ. ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ, ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ສຕ຺ຕມໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ໂອທາຕານິ ໂອທາຕວຓ຺ຓານິ ໂອທາຕນິທສ຺ສນານິ ໂອທາຕນິຠາສານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ໂອສຘິຕາຣກາ ໂອທາຕາ ໂອທາຕວຓ຺ຓາ ໂອທາຕນິທສ຺ສນາ ໂອທາຕນິຠາສາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ວາ ປນ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ພາຣາຓເສຍ຺ຍກໍ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຏ຺ຐໍ ໂອທາຕໍ ໂອທາຕວຓ຺ຓໍ ໂອທາຕນິທສ຺ສນໍ ໂອທາຕນິຠາສໍ; ເອວເມວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ໂອທາຕານິ ໂອທາຕວຓ຺ຓານິ ໂອທາຕນິທສ຺ສນານິ ໂອທາຕນິຠາສານິ. ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ, ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ອຏ຺ຐມໍ ອຠິຠາຍຕນໍ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໐. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ທສ ກສິຓາຍຕນານິ ຠາເວນ຺ຕິ. ປຖວີກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ອທ຺ວຍໍ ອປ຺ປມາຓໍ; ອາໂປກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ…ເປ… ເຕໂຊກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ວາໂຍກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ນີລກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ປີຕກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ໂລຫິຕກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ໂອທາຕກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ອາກາສກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ … ວິຎ຺ຎາຓກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ອທ຺ວຍໍ ອປ຺ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໑. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ຠາເວນ຺ຕິ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ທກ຺ໂຂ ນ຺ຫາປໂກ [ນຫາປໂກ (ສີ. ປີ.)] ວາ ນ຺ຫາປກນ຺ເຕວາສີ ວາ ກໍສຖາເລ ນ຺ຫານີຍຈຸຓ຺ຓານິ [ນຫານີຍຈຸຓ຺ຓານິ (ສີ. ປີ.)] ອາກິຣິຕ຺ວາ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜສກໍ ປຣິປ຺ໂຜສກໍ ສນ຺ເນຍ຺ຍ, ສາຍໍ ນ຺ຫານີຍປິຓ຺ຑິ [ສາສ຺ສ ນຫານີຍປິຓ຺ຑີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ສ຺ເນຫານຸຄຕາ ສ຺ເນຫປເຣໂຕ ສນ຺ຕຣພາຫິຣາ ຜຸຏາ ສ຺ເນເຫນ ນ ຈ ປຄ຺ຆຣິຓີ; ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ອຸທກຣຫໂທ ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸພ຺ຠິໂທທໂກ [ອຸພ຺ຠິໂຕທໂກ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)]. ຕສ຺ສ ເນວສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ນ ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ນ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ນ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ເທໂວ ຈ ນ ກາເລນ ກາລໍ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ອຖ ໂຂ ຕມ຺ຫາວ ອຸທກຣຫທາ ສີຕາ ວາຣິຘາຣາ ອຸພ຺ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕເມວ ອຸທກຣຫທໍ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອຠິສນ຺ເທຍ຺ຍ ປຣິສນ຺ເທຍ຺ຍ ປຣິປູເຣຍ຺ຍ ປຣິປ຺ຜເຣຍ຺ຍ, ນາສ຺ສ [ນ ເນສໍ (ສີ.)] ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ອຸທກຣຫທສ຺ສ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອປ຺ຜຸຏໍ ອສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ອຸປ຺ປລິນິຍໍ ວາ ປທຸມິນິຍໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີກິນິຍໍ ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ຈານິ ອຸປ຺ປລານິ ວາ ປທຸມານິ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການິ ວາ ອຸທເກ ຊາຕານິ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒານິ ອຸທການຸຄ຺ຄຕານິ ອນ຺ໂຕ ນິມຸຄ຺ຄໂປສີນິ, ຕານິ ຍາວ ຈຄ຺ຄາ ຍາວ ຈ ມູລາ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອຠິສນ຺ນານິ ປຣິສນ຺ນານິ ປຣິປູຣານິ ປຣິປ຺ຜຸຏານິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວຕໍ, ອຸປ຺ປລານໍ ວາ ປທຸມານໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການໍ ວາ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອປ຺ຜຸຏໍ ອສ຺ສ; ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ຜຣິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ປຸຣິໂສ ໂອທາເຕນ ວຕ຺ເຖນ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ອສ຺ສ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ໂອທາເຕນ ວຕ຺ເຖນ ອປ຺ຜຸຏໍ ອສ຺ສ; ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ຜຣິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໒. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ເອວໍ ປຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ເມ ກາໂຍ ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ມາຕາເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠໂວ ໂອທນກຸມ຺ມາສູປຈໂຍ ອນິຈ຺ຈຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນເຠທນວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ໂມ; ອິທຎ຺ຈ ປນ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ເອຕ຺ຖ ສິຕໍ ເອຕ຺ຖ ປຏິພທ຺ຘໍ’. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສຸໂຠ ຊາຕິມາ ອຏ຺ຐໍໂສ ສຸປຣິກມ຺ມກໂຕ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ; ຕຕ຺ຣິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາວຸຕໍ ນີລໍ ວາ ປີຕໍ ວາ ໂລຫິຕໍ ວາ ໂອທາຕໍ ວາ ປຓ຺ຑຸສຸຕ຺ຕໍ ວາ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ຫຕ຺ເຖ ກຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ໂຂ ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສຸໂຠ ຊາຕິມາ ອຏ຺ຐໍໂສ ສຸປຣິກມ຺ມກໂຕ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ; ຕຕ຺ຣິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາວຸຕໍ ນີລໍ ວາ ປີຕໍ ວາ ໂລຫິຕໍ ວາ ໂອທາຕໍ ວາ ປຓ຺ຑຸສຸຕ຺ຕໍ ວາ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ເອວໍ ປຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ເມ ກາໂຍ ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ມາຕາເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠໂວ ໂອທນກຸມ຺ມາສູປຈໂຍ ອນິຈ຺ຈຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນເຠທນວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ໂມ; ອິທຎ຺ຈ ປນ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ເອຕ຺ຖ ສິຕໍ ເອຕ຺ຖ ປຏິພທ຺ຘ’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໓. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອິມມ຺ຫາ ກາຍາ ອຎ຺ຎໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມິນນ຺ຕິ ຣູປິໍ ມໂນມຍໍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ປຸຣິໂສ ມຸຎ຺ຊມ຺ຫາ ອີສິກໍ ປພ຺ພາເຫຍ຺ຍ; ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຍໍ ມຸຎ຺ໂຊ, ອຍໍ ອີສິກາ; ອຎ຺ໂຎ ມຸຎ຺ໂຊ, ອຎ຺ຎາ ອີສິກາ; ມຸຎ຺ຊມ຺ຫາຕ຺ເວວ ອີສິກາ ປພ຺ພາຬ຺ຫາ’ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນຸທາຍິ, ປຸຣິໂສ ອສິໍ ໂກສິຍາ ປພ຺ພາເຫຍ຺ຍ; ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຍໍ ອສິ, ອຍໍ ໂກສິ; ອຎ຺ໂຎ ອສິ ອຎ຺ຎາ ໂກສິ; ໂກສິຍາຕ຺ເວວ ອສິ ປພ຺ພາຬ຺ໂຫ’ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາ ວາ, ປນຸທາຍິ, ປຸຣິໂສ ອຫິໍ ກຣຓ຺ຑາ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ; ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຍໍ ອຫິ, ອຍໍ ກຣຓ຺ໂຑ; ອຎ຺ໂຎ ອຫິ, ອຎ຺ໂຎ ກຣຓ຺ໂຑ; ກຣຓ຺ຑາຕ຺ເວວ ອຫິ ອຸພ຺ຠໂຕ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອິມມ຺ຫາ ກາຍາ ອຎ຺ຎໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມິນນ຺ຕິ ຣູປິໍ ມໂນມຍໍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໔. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕິ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ; ອາວິຠາວໍ, ຕິໂຣຠາວໍ; ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມານາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ; ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ; ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາເນ [ອຠິຊ຺ຊມານາ (ກ.)] ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍໍ; ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກມນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ; ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣິມສນ຺ຕິ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ທກ຺ໂຂ ກຸມ຺ຠກາໂຣ ວາ ກຸມ຺ຠກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕາຍ ມຕ຺ຕິກາຍ ຍໍ ຍເທວ ຠາຊນວິກຕິໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ຕໍ ຕເທວ ກເຣຍ຺ຍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ; ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນຸທາຍິ, ທກ຺ໂຂ ທນ຺ຕກາໂຣ ວາ ທນ຺ຕກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕສ຺ມິໍ ທນ຺ຕສ຺ມິໍ ຍໍ ຍເທວ ທນ຺ຕວິກຕິໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ຕໍ ຕເທວ ກເຣຍ຺ຍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ; ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນຸທາຍິ, ທກ຺ໂຂ ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕສ຺ມິໍ ສຸວຓ຺ຓສ຺ມິໍ ຍໍ ຍເທວ ສຸວຓ຺ຓວິກຕິໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ຕໍ ຕເທວ ກເຣຍ຺ຍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕິ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ; ອາວິຠາວໍ, ຕິໂຣຠາວໍ; ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມານາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ; ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ; ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍໍ; ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກມນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ; ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣິມສນ຺ຕິ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໕. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍ ອຸໂຠ ສທ຺ເທ ສຸຓນ຺ຕິ – ທິພ຺ເພ ຈ ມານຸເສ ຈ, ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ພລວາ ສງ຺ຂຘໂມ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຈາຕຸທ຺ທິສາ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍ ອຸໂຠ ສທ຺ເທ ສຸຓນ຺ຕິ – ທິພ຺ເພ ຈ ມານຸເສ ຈ, ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ຈ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໖. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານນ຺ຕິ – ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ; ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສໂທສໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ, ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕໂທສໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ; ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ, ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ; ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ; ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ, ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ; ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສອຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ; ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ, ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ; ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ, ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ທຫໂຣ ຍຸວາ ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກ ອາທາເສ ວາ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອຈ຺ເຉ ວາ ອຸທກປຕ຺ເຕ ສກໍ ມຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ສກຓິກໍ ວາ ‘ສກຓິກ’ນ຺ຕິ [ສກຓິກງ຺ຄໍ ວາ ສກຓິກງ຺ຄນ຺ຕິ (ສີ.)] ຊາເນຍ຺ຍ, ອກຓິກໍ ວາ ‘ອກຓິກ’ນ຺ຕິ [ອກຓິກງ຺ຄໍ ວາ ອກຓິກງ຺ຄນ຺ຕິ (ສີ.)] ຊາເນຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານນ຺ຕິ – ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໗. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ, ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ປຸຣິໂສ ສກມ຺ຫາ ຄາມາ ອຎ຺ຎໍ ຄາມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕມ຺ຫາປິ ຄາມາ ອຎ຺ຎໍ ຄາມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ໂສ ຕມ຺ຫາ ຄາມາ ສກໍເຍວ ຄາມໍ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຫໍ ໂຂ ສກມ຺ຫາ ຄາມາ ອຎ຺ຎໍ ຄາມໍ ອຄຈ຺ຉິໍ, ຕຕ຺ຣ ເອວໍ ອຏ຺ຐາສິໍ ເອວໍ ນິສີທິໍ ເອວໍ ອຠາສິໍ ເອວໍ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິໍ; ຕມ຺ຫາປິ ຄາມາ ອມຸໍ ຄາມໍ ອຄຈ຺ຉິໍ, ຕຕ຺ຣາປິ ເອວໍ ອຏ຺ຐາສິໍ ເອວໍ ນິສີທິໍ ເອວໍ ອຠາສິໍ ເອວໍ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິໍ, ໂສມ຺ຫິ ຕມ຺ຫາ ຄາມາ ສກໍເຍວ ຄາມໍ ປຈ຺ຈາຄໂຕ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໘. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານນ຺ຕິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ; ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ທ຺ເວ ອຄາຣາ ສທ຺ວາຣາ [ສນ຺ນທ຺ວາຣາ (ກ.)]. ຕຕ຺ຣ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ມນຸສ຺ເສ ເຄຫໍ ປວິສນ຺ເຕປິ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕປິ ອນຸຈງ຺ກມນ຺ເຕປິ ອນຸວິຈຣນ຺ເຕປິ; ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານນ຺ຕິ…ເປ… ຕຕ຺ຣ ຈ ປ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ.

໒໕໙. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ປພ຺ພຕສງ຺ເຂເປ ອຸທກຣຫໂທ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ອນາວິໂລ, ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ຕີເຣ ຐິໂຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສິປ຺ປິສມ຺ພຸກມ຺ປິ [ສິປ຺ປິກສມ຺ພຸກມ຺ປິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ສກ຺ຂຣກຐລມ຺ປິ ມຈ຺ຉຄຸມ຺ພມ຺ປິ ຈຣນ຺ຕມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕມ຺ປິ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອຸທກຣຫໂທ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ອນາວິໂລ, ຕຕ຺ຣິເມ ສິປ຺ປິສມ຺ພຸກາປິ ສກ຺ຂຣກຐລາປິ ມຈ຺ຉຄຸມ຺ພາປິ ຈຣນ຺ຕິປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິປີ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອກ຺ຂາຕາ ມຍາ ສາວການໍ ປຏິປທາ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ເມ ສາວກາ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣ ຈ ປນ ເມ ສາວກາ ພຫູ ອຠິຎ຺ຎາໂວສານປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ປຎ຺ຈໂມ ຘມ຺ໂມ ເຍນ ມມ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ເຍຫິ ມມໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ມຫາສກຸລຸທາຍິສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.