໒. ອຄ຺ຄິວຈ຺ຉສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ [ເອວໍທິຏ຺ຐີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

໑໘໘. ‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ [ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕີຕິ ວເທສິ (ສີ.), ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອິຕິ ວເທສິ (?)]. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ.

‘‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ – ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ວເທສິ.

‘‘ກິໍ ປນ ໂຠ ໂຄຕໂມ ອາທີນວໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ເອວໍ ອິມານິ ສພ຺ພໂສ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ອນຸປຄໂຕ’’ຕິ?

໑໘໙. ‘‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ທິຏ຺ຐິຄຕເມຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຫນໍ ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕາໂຣ [ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕາຣໍ (ສີ. ປີ.)] ທິຏ຺ຐິວິສູກໍ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນໍ ສທຸກ຺ຂໍ ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ, ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ…ເປ… ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ…ເປ… ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ…ເປ… ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ…ເປ… ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ…ເປ… ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ …ເປ… ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ…ເປ… ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ທິຏ຺ຐິຄຕເມຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຫນໍ ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕາໂຣ ທິຏ຺ຐິວິສູກໍ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນໍ ສທຸກ຺ຂໍ ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ, ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ວຈ຺ຉ, ອາທີນວໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ເອວໍ ອິມານິ ສພ຺ພໂສ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ອນຸປຄໂຕ’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ທິຏ຺ຐິຄຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐິຄຕນ຺ຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອປນີຕເມຕໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ. ທິຏ຺ຐຎ຺ເຫຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຕຖາຄເຕນ – ‘ອິຕິ ຣູປໍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ເວທນາ, ອິຕິ ເວທນາຍ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ເວທນາຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ສຎ຺ຎາ, ອິຕິ ສຎ຺ຎາຍ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ສຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ສງ຺ຂາຣາ, ອິຕິ ສງ຺ຂາຣານໍ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ’ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພມຎ຺ຎິຕານໍ ສພ຺ພມຖິຕານໍ ສພ຺ພອຫໍກາຣມມໍກາຣມານານຸສຍານໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວທາມີ’’ຕິ.

໑໙໐. ‘‘ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຠິກ຺ຂຸ ກຸຫິໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ນ ອຸເປຕິ’’. ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ນ ອຸເປຕິ’’. ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ ນ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ ນ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ນ ອຸເປຕິ’’. ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ນ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ນ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ນ ອຸເປຕິ’’.

‘‘‘ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຠິກ຺ຂຸ ກຸຫິໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ນ ອຸເປຕີ’ຕິ ວເທສິ. ‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ນ ອຸເປຕີ’ຕິ ວເທສິ. ‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ ນ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ ນ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ນ ອຸເປຕີ’ຕິ ວເທສິ. ‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ນ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ນ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ນ ອຸເປຕີ’ຕິ ວເທສິ. ເອຕ຺ຖາຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຎ຺ຎາຓມາປາທິໍ, ເອຕ຺ຖ ສມ຺ໂມຫມາປາທິໍ. ຍາປິ ເມ ເອສາ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ປຸຣິເມນ ກຖາສລ຺ລາເປນ ອຫຸ ປສາທມຕ຺ຕາ ສາປິ ເມ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຕຣຫິຕາ’’ຕິ. ‘‘ອລຎ຺ຫິ ເຕ, ວຈ຺ຉ, ອຎ຺ຎາຓາຍ, ອລໍ ສມ຺ໂມຫາຍ. ຄມ຺ຠີໂຣ ຫາຍໍ, ວຈ຺ຉ, ຘມ຺ໂມ ທຸທ຺ທໂສ ທຸຣນຸໂພໂຘ ສນ຺ໂຕ ປຓີໂຕ ອຕກ຺ກາວຈໂຣ ນິປຸໂຓ ປຓ຺ຑິຕເວທນີໂຍ. ໂສ ຕຍາ ທຸຊ຺ຊາໂນ ອຎ຺ຎທິຏ຺ຐິເກນ ອຎ຺ຎຂນ຺ຕິເກນ ອຎ຺ຎຣຸຈິເກນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣໂຍເຄນ [ອຎ຺ຎຕ຺ຣາໂຍເຄນ (ທີ. ນິ. ໑.໔໒໐)] ອຎ຺ຎຕ຺ຣາຈຣິຍເກນ’’ [ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຈຣິຍເກນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

໑໙໑. ‘‘ເຕນ ຫິ, ວຈ຺ຉ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ; ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ວຈ຺ຉ, ສເຈ ເຕ ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ຊເລຍ຺ຍ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ ຕ຺ວໍ – ‘ອຍໍ ເມ ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ຊລຕີ’’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ຊເລຍ຺ຍ, ຊາເນຍ຺ຍາຫໍ – ‘ອຍໍ ເມ ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ຊລຕີ’’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ໂຍ ເຕ ອຍໍ ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ຊລຕິ ອຍໍ ອຄ຺ຄິ ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ ຊລຕີ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕ຺ວໍ, ວຈ຺ຉ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ມໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ໂຍ ເຕ ອຍໍ ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ຊລຕິ ອຍໍ ອຄ຺ຄິ ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ ຊລຕີ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ – ‘ໂຍ ເມ ອຍໍ ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ຊລຕິ ອຍໍ ອຄ຺ຄິ ຕິຓກຏ຺ຐຸປາທານໍ ປຏິຈ຺ຈ ຊລຕີ’’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ເຕ, ວຈ຺ຉ, ປຸຣໂຕ ໂສ ອຄ຺ຄິ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ ຕ຺ວໍ – ‘ອຍໍ ເມ ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ນິພ຺ພຸໂຕ’’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຸຣໂຕ ໂສ ອຄ຺ຄິ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ, ຊາເນຍ຺ຍາຫໍ – ‘ອຍໍ ເມ ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ນິພ຺ພຸໂຕ’’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕໍ, ວຈ຺ຉ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ໂຍ ເຕ ອຍໍ ປຸຣໂຕ ອຄ຺ຄິ ນິພ຺ພຸໂຕ ໂສ ອຄ຺ຄິ ອິໂຕ ກຕມໍ ທິສໍ ຄໂຕ – ປຸຣຕ຺ຖິມໍ ວາ ທກ຺ຂິຓໍ ວາ ປຈ຺ຉິມໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕ຺ວໍ, ວຈ຺ຉ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ນ ອຸເປຕິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍຎ຺ຫິ ໂສ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຄ຺ຄິ ຕິຓກຏ຺ຐຸປາທານໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຊລິ [ຊລຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ຕສ຺ສ ຈ ປຣິຍາທານາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ອນຸປຫາຣາ ອນາຫາໂຣ ນິພ຺ພຸໂຕ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

໑໙໒. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ເຍນ ຣູເປນ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ຕໍ ຣູປໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວໍກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ. ຣູປສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ໂຕ [ຣູປສງ຺ຂາວິມຸຕ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ເອວໍ ເວທນາສງ຺ຂຍາທີສຸປິ] ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາຬ຺ໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ ນ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ນ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ.

‘‘ຍາຍ ເວທນາຍ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ສາ ເວທນາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ເວທນາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາຬ຺ໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ ນ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ນ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ.

‘‘ຍາຍ ສຎ຺ຎາຍ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ສາ ສຎ຺ຎາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ສຎ຺ຎາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາຬ຺ໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ ນ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ນ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ.

‘‘ເຍຫິ ສງ຺ຂາເຣຫິ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ສງ຺ຂາຣສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາຬ຺ໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ ນ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ນ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ.

‘‘ເຍນ ວິຎ຺ຎາເຓນ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວໍກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ. ວິຎ຺ຎາຓສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາຬ຺ໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ ນ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ, ເນວ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ນ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອຸເປຕິ’’.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຄາມສ຺ສ ວາ ນິຄມສ຺ສ ວາ ອວິທູເຣ ມຫາສາລຣຸກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຈຕາ ສາຂາປລາສາ ປລຸຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ [ສາຂາປລາສໍ ປລຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ], ຕຈປປຏິກາ ປລຸຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຜຄ຺ຄູ ປລຸຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ [ເຜຄ຺ຄຸ ປລຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]; ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ອປຄຕສາຂາປລາໂສ ອປຄຕຕຈປປຏິໂກ ອປຄຕເຜຄ຺ຄຸໂກ ສຸທ຺ໂຘ ອສ຺ສ, ສາເຣ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ; ເອວເມວ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ປາວຈນໍ ອປຄຕສາຂາປລາສໍ ອປຄຕຕຈປປຏິກໍ ອປຄຕເຜຄ຺ຄຸກໍ ສຸທ຺ຘໍ, ສາເຣ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຄ຺ຄິວຈ຺ຉສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.