໖. ລຏຸກິໂກປມສຸຕ຺ຕໍ

໑໔໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣາເປສຸ ວິຫຣຕິ ອາປຓໍ ນາມ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣາປານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ອາປຓໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອາປເຓ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ວນສຓ຺ໂຑ ເຕນຸປສງ຺ກມິ ທິວາວິຫາຣາຍ. ຕໍ ວນສຓ຺ຑໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ອາຍສ຺ມາປິ ໂຂ ອຸທາຍີ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ອາປຓໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອາປເຓ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ໂສ ວນສຓ຺ໂຑ ເຕນຸປສງ຺ກມິ ທິວາວິຫາຣາຍ. ຕໍ ວນສຓ຺ຑໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ພຫູນໍ [ພຫຸນ຺ນໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ເອວມີທິເສ ອວິຎ຺ຎາຓກປ຺ປກຣເຓ] ວຕ ໂນ ຠຄວາ ທຸກ຺ຂຘມ຺ມານໍ ອປຫຕ຺ຕາ, ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ສຸຂຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາ; ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອປຫຕ຺ຕາ, ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

໑໔໙. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ທຸກ຺ຂຘມ຺ມານໍ ອປຫຕ຺ຕາ, ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ສຸຂຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາ; ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອປຫຕ຺ຕາ, ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາ’ຕິ. ມຍຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ເພ ສາຍຎ຺ເຈວ ຠຸຎ຺ຊາມ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ. ອຫຸ ໂຂ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ສມໂຍ ຍໍ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອິງ຺ຆ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ທິວາວິກາລໂຠຊນໍ ປຊຫຖາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຫຸເທວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ, ອຫຸເທວ [ອຫຸ (ສີ. ປີ.)] ໂທມນສ຺ສໍ – ‘ຍມ຺ປິ ໂນ ສທ຺ຘາ ຄຫປຕິກາ ທິວາ ວິກາເລ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ເທນ຺ຕິ ຕສ຺ສປິ ໂນ ຠຄວາ ປຫານມາຫ, ຕສ຺ສປິ ໂນ ສຸຄໂຕ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄມາຫາ’ຕິ. ເຕ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ເປມຎ຺ຈ ຄາຣວຎ຺ຈ ຫິຣິຎ຺ຈ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ ສມ຺ປສ຺ສມານາ ເອວໍ ຕໍ ທິວາວິກາລໂຠຊນໍ ປຊຫິມ຺ຫາ. ເຕ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ສາຍຎ຺ເຈວ ຠຸຎ຺ຊາມ ປາໂຕ ຈ. ອຫຸ ໂຂ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ສມໂຍ ຍໍ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອິງ຺ຆ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ຣຕ຺ຕິໍວິກາລໂຠຊນໍ ປຊຫຖາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຫຸເທວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຫຸເທວ ໂທມນສ຺ສໍ – ‘ຍມ຺ປິ ໂນ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠຕ຺ຕານໍ ປຓີຕສງ຺ຂາຕຕຣໍ ຕສ຺ສປິ ໂນ ຠຄວາ ປຫານມາຫ, ຕສ຺ສປິ ໂນ ສຸຄໂຕ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄມາຫາ’ຕິ. ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ທິວາ ສູເປຍ຺ຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘ຫນ຺ທ ຈ ອິມໍ ນິກ຺ຂິປຖ, ສາຍໍ ສພ຺ເພວ ສມຄ຺ຄາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມາ’ຕິ. ຍາ ກາຈິ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຂຕິໂຍ ສພ຺ພາ ຕາ ຣຕ຺ຕິໍ, ອປ຺ປາ ທິວາ. ເຕ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ ເປມຎ຺ຈ ຄາຣວຎ຺ຈ ຫິຣິຎ຺ຈ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ ສມ຺ປສ຺ສມານາ ເອວໍ ຕໍ ຣຕ຺ຕິໍວິກາລໂຠຊນໍ ປຊຫິມ຺ຫາ. ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂູ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕາ ຈນ຺ທນິກມ຺ປິ ປວິສນ຺ຕິ, ໂອລິຄລ຺ເລປິ ປປຕນ຺ຕິ, ກຓ຺ຏກາວາຏມ຺ປິ [ກຓ຺ຏກວຕ຺ຕມ຺ປິ (ສີ. ປີ.), ກຓ຺ຏກຣາຊິມ຺ປິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາໂຣຫນ຺ຕິ, ສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຄາວິໍ ອາໂຣຫນ຺ຕິ, ມາຓເວຫິປິ ສມາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ກຕກມ຺ເມຫິປິ ອກຕກມ຺ເມຫິປິ, ມາຕຸຄາໂມປິ ເຕ [ເຕນ (ກ.)] ອສທ຺ຘມ຺ເມນ ນິມນ຺ເຕຕິ. ຠູຕປຸພ຺ພາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣາມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕຣາ ອິຕ຺ຖີ ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຠາຊນໍ ໂຘວນ຺ຕີ. ທິສ຺ວາ ມໍ ຠີຕາ ວິສ຺ສຣມກາສິ – ‘ອຠຸມ຺ເມ [ອພ຺ຠຸມ຺ເມ (ສີ. ປີ.)] ປິສາໂຈ ວຕ ມ’ນ຺ຕິ! ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ອິຕ຺ຖິໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ນາຫໍ, ຠຄິນິ, ປິສາໂຈ; ຠິກ຺ຂຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຐິໂຕ’ຕິ. ‘ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາຕຸມາຣີ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ມາຕຸມາຣີ [ຐິໂຕ’ຕິ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາຕຸມາຕຸມາຣີ (ກ.)]! ວຣໍ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ກຸຈ຺ຉິ ປຣິກນ຺ໂຕ, ນ ຕ຺ເວວ ວຣໍ ຍໍ [ນ ຕ຺ເວວ ຍາ (ສີ. ປີ.)] ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍໍ ກຸຈ຺ຉິເຫຕຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣສີ’ຕິ [ຈຣສາຕິ (ສີ. ປີ.)]. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕທນຸສ຺ສຣໂຕ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ທຸກ຺ຂຘມ຺ມານໍ ອປຫຕ຺ຕາ, ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ສຸຂຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາ; ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອປຫຕ຺ຕາ, ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາ’’’ຕິ.

໑໕໐. ‘‘ເອວເມວ ປນຸທາຍິ, ອິເຘກຈ຺ເຈ ໂມຆປຸຣິສາ ‘ອິທໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມານາ ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ກິໍ ປນິມສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສ ໂອຣມຕ຺ຕກສ຺ສ ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ເຕ ຕຎ຺ເຈວ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕິ, ມຍິ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ເຍ ຈ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສໍ ຕໍ, ອຸທາຍິ, ໂຫຕິ ພລວໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖິຣໍ ພນ຺ຘນໍ, ອປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖູໂລ, ກລິງ຺ຄໂຣ – ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ລຏຸກິກາ ສກຸຓິກາ ປູຕິລຕາຍ ພນ຺ຘເນນ ພທ຺ຘາ ຕຕ຺ເຖວ ວຘໍ ວາ ພນ຺ຘໍ ວາ ມຣຓໍ ວາ ອາຄເມຕິ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເຍນ ສາ ລຏຸກິກາ ສກຸຓິກາ ປູຕິລຕາຍ ພນ຺ຘເນນ ພທ຺ຘາ ຕຕ຺ເຖວ ວຘໍ ວາ ພນ຺ຘໍ ວາ ມຣຓໍ ວາ ອາຄເມຕິ, ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສາ ອພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຸພ຺ພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ອສາຣກໍ ພນ຺ຘນ’ນ຺ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ອຸທາຍິ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ. ເຍນ ສາ, ຠນ຺ເຕ, ລຏຸກິກາ ສກຸຓິກາ ປູຕິລຕາຍ ພນ຺ຘເນນ ພທ຺ຘາ ຕຕ຺ເຖວ ວຘໍ ວາ ພນ຺ຘໍ ວາ ມຣຓໍ ວາ ອາຄເມຕິ, ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສາ ພລວໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖິຣໍ ພນ຺ຘນໍ ອປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖູໂລ, ກລິງ຺ຄໂຣ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອິເຘກຈ຺ເຈ ໂມຆປຸຣິສາ ‘ອິທໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມານາ ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ກິໍ ປນິມສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສ ໂອຣມຕ຺ຕກສ຺ສ ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ? ເຕ ຕຎ຺ເຈວ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕິ, ມຍິ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ເຍ ຈ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສໍ ຕໍ, ອຸທາຍິ, ໂຫຕິ ພລວໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖິຣໍ ພນ຺ຘນໍ, ອປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖູໂລ, ກລິງ຺ຄໂຣ’’.

໑໕໑. ‘‘ອິຘ ປນຸທາຍິ, ເອກຈ຺ເຈ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ‘ອິທໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມານາ ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ກິໍ ປນິມສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສ ໂອຣມຕ຺ຕກສ຺ສ ປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ຍສ຺ສ ໂນ ຠຄວາ ປຫານມາຫ, ຍສ຺ສ ໂນ ສຸຄໂຕ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄມາຫາ’ຕິ? ເຕ ຕຎ຺ເຈວ ປຊຫນ຺ຕິ, ມຍິ ຈ ນ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ເຍ ຈ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຕໍ ປຫາຍ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກາ ປນ຺ນໂລມາ ປຣທຕ຺ຕວຸຕ຺ຕາ [ປຣທວຸຕ຺ຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ມິຄຠູເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຕໍ, ອຸທາຍິ, ໂຫຕິ ອພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຸພ຺ພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ອສາຣກໍ ພນ຺ຘນໍ – ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອີສາທນ຺ໂຕ ອຸຣູຬ຺ຫວາ ອຠິຊາໂຕ ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ທຬ຺ເຫຫິ ວຣຕ຺ເຕຫິ ພນ຺ຘເນຫິ ພທ຺ໂຘ ອີສກໍເຍວ ກາຍໍ ສນ຺ນາເມຕ຺ວາ ຕານິ ພນ຺ຘນານິ ສໍຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສໍປທາເລຕ຺ວາ ເຍນ ກາມໍ ປກ຺ກມຕິ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເຍຫິ ໂສ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອີສາທນ຺ໂຕ ອຸຣູຬ຺ຫວາ ອຠິຊາໂຕ ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ທຬ຺ເຫຫິ ວຣຕ຺ເຕຫິ ພນ຺ຘເນຫິ ພທ຺ໂຘ ອີສກໍເຍວ ກາຍໍ ສນ຺ນາເມຕ຺ວາ ຕານິ ພນ຺ຘນານິ ສໍຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສໍປທາເລຕ຺ວາ ເຍນ ກາມໍ ປກ຺ກມຕິ, ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ ພລວໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖິຣໍ ພນ຺ຘນໍ, ອປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖູໂລ, ກລິງ຺ຄໂຣ’ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ອຸທາຍິ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ. ເຍຫິ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອີສາທນ຺ໂຕ ອຸຣູຬ຺ຫວາ ອຠິຊາໂຕ ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ທຬ຺ເຫຫິ ວຣຕ຺ເຕຫິ ພນ຺ຘເນຫິ ພທ຺ໂຘ ອີສກໍເຍວ ກາຍໍ ສນ຺ນາເມຕ຺ວາ ຕານິ ພນ຺ຘນານິ ສໍຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສໍປທາເລຕ຺ວາ ເຍນ ກາມໍ ປກ຺ກມຕິ, ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ ອພລໍ ພນ຺ຘນໍ…ເປ… ອສາຣກໍ ພນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອິເຘກຈ຺ເຈ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ‘ອິທໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມານາ ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ກິໍ ປນິມສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສ ໂອຣມຕ຺ຕກສ຺ສ ປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ຍສ຺ສ ໂນ ຠຄວາ ປຫານມາຫ, ຍສ຺ສ ໂນ ສຸຄໂຕ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄມາຫາ’ຕິ? ເຕ ຕຎ຺ເຈວ ປຊຫນ຺ຕິ, ມຍິ ຈ ນ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ເຍ ຈ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຕໍ ປຫາຍ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກາ ປນ຺ນໂລມາ ປຣທຕ຺ຕວຸຕ຺ຕາ ມິຄຠູເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຕໍ, ອຸທາຍິ, ໂຫຕິ ອພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຸພ຺ພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ອສາຣກໍ ພນ຺ຘນໍ’’.

໑໕໒. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ປຸຣິໂສ ທລິທ຺ໂທ ອສ຺ສໂກ ອນາຬ຺ຫິໂຍ; ຕສ຺ສ’ສ຺ສ ເອກໍ ອຄາຣກໍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄໍ ກາກາຕິທາຍິໍ [ກາກາຕິຑາຍິໍ (?)] ນປຣມຣູປໍ, ເອກາ ຂໂຏປິກາ [ກໂຬປິກາ (ກ.)] ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄາ ນປຣມຣູປາ, ເອກິສ຺ສາ ກຸມ຺ຠິຍາ ຘຎ຺ຎສມວາປກໍ ນປຣມຣູປໍ, ເອກາ ຊາຍິກາ ນປຣມຣູປາ. ໂສ ອາຣາມຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສຸໂຘຕຫຕ຺ຖປາທໍ ມນຸຎ຺ຎໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ສີຕາຍ ຉາຍາຍ ນິສິນ຺ນໍ ອຘິຈິຕ຺ເຕ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ສຸຂໍ ວຕ, ໂຠ, ສາມຎ຺ຎໍ, ອາໂຣຄ຺ຍໍ ວຕ, ໂຠ, ສາມຎ຺ຎໍ! ໂສ ວຕສ຺ສໍ [ໂສ ວຕສ຺ສ (ກ.)] ໂຍຫໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ເອກໍ ອຄາຣກໍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄໍ ກາກາຕິທາຍິໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ, ເອກໍ ຂໂຏປິກໍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ, ເອກິສ຺ສາ ກຸມ຺ຠິຍາ ຘຎ຺ຎສມວາປກໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ, ເອກໍ ຊາຍິກໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕຸໍ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເຍຫິ ໂສ ປຸຣິໂສ ພນ຺ຘເນຫິ ພທ຺ໂຘ ນ ສກ຺ໂກຕິ ເອກໍ ອຄາຣກໍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄໍ ກາກາຕິທາຍິໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ, ເອກໍ ຂໂຏປິກໍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ, ເອກິສ຺ສາ ກຸມ຺ຠິຍາ ຘຎ຺ຎສມວາປກໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ, ເອກໍ ຊາຍິກໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕຸໍ; ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ ອພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຸພ຺ພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ອສາຣກໍ ພນ຺ຘນ’ນ຺ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ອຸທາຍິ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ. ເຍຫິ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິໂສ ພນ຺ຘເນຫິ ພທ຺ໂຘ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ເອກໍ ອຄາຣກໍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄໍ ກາກາຕິທາຍິໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ, ເອກໍ ຂໂຏປິກໍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ, ເອກິສ຺ສາ ກຸມ຺ຠິຍາ ຘຎ຺ຎສມວາປກໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ, ເອກໍ ຊາຍິກໍ ນປຣມຣູປໍ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕຸໍ; ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ ພລວໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖິຣໍ ພນ຺ຘນໍ, ອປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖູໂລ, ກລິງ຺ຄໂຣ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອິເຘກຈ຺ເຈ ໂມຆປຸຣິສາ ‘ອິທໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມານາ ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ກິໍ ປນິມສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສ ໂອຣມຕ຺ຕກສ຺ສ ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ? ເຕ ຕຎ຺ເຈວ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕິ, ມຍິ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ເຍ ຈ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສໍ ຕໍ, ອຸທາຍິ, ໂຫຕິ ພລວໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖິຣໍ ພນ຺ຘນໍ, ອປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖູໂລ, ກລິງ຺ຄໂຣ’’.

໑໕໓. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ, ເນການໍ ນິກ຺ຂຄຓານໍ ຈໂຍ, ເນການໍ ຘຎ຺ຎຄຓານໍ ຈໂຍ, ເນການໍ ເຂຕ຺ຕຄຓານໍ ຈໂຍ, ເນການໍ ວຕ຺ຖຸຄຓານໍ ຈໂຍ, ເນການໍ ຠຣິຍຄຓານໍ ຈໂຍ, ເນການໍ ທາສຄຓານໍ ຈໂຍ, ເນການໍ ທາສິຄຓານໍ ຈໂຍ; ໂສ ອາຣາມຄຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສຸໂຘຕຫຕ຺ຖປາທໍ ມນຸຎ຺ຎໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ສີຕາຍ ຉາຍາຍ ນິສິນ຺ນໍ ອຘິຈິຕ຺ເຕ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ສຸຂໍ ວຕ, ໂຠ, ສາມຎ຺ຎໍ, ອາໂຣຄ຺ຍໍ ວຕ, ໂຠ, ສາມຎ຺ຎໍ! ໂສ ວຕສ຺ສໍ ໂຍຫໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ເນການິ ນິກ຺ຂຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ຘຎ຺ຎຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ເຂຕ຺ຕຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ວຕ຺ຖຸຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ຠຣິຍຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ທາສຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ທາສິຄຓານິ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕຸໍ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເຍຫິ ໂສ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ພນ຺ຘເນຫິ ພທ຺ໂຘ, ສກ຺ໂກຕິ ເນການິ ນິກ຺ຂຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ຘຎ຺ຎຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ເຂຕ຺ຕຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ວຕ຺ຖຸຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ຠຣິຍຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ທາສຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ທາສິຄຓານິ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕຸໍ, ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ ພລວໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖິຣໍ ພນ຺ຘນໍ, ອປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ຖູໂລ, ກລິງ຺ຄໂຣ’ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ອຸທາຍິ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ. ເຍຫິ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ພນ຺ຘເນຫິ ພທ຺ໂຘ, ສກ຺ໂກຕິ ເນການິ ນິກ຺ຂຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ຘຎ຺ຎຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ເຂຕ຺ຕຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ວຕ຺ຖຸຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ຠຣິຍຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ທາສຄຓານິ ປຫາຍ, ເນການິ ທາສິຄຓານິ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕຸໍ; ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ ອພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຸພ຺ພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ອສາຣກໍ ພນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອິເຘກຈ຺ເຈ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ‘ອິທໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມານາ ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ກິໍ ປນິມສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສ ໂອຣມຕ຺ຕກສ຺ສ ປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ຍສ຺ສ ໂນ ຠຄວາ ປຫານມາຫ ຍສ຺ສ, ໂນ ສຸຄໂຕ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄມາຫາ’ຕິ? ເຕ ຕຎ຺ເຈວ ປຊຫນ຺ຕິ, ມຍິ ຈ ນ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ເຍ ຈ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຕໍ ປຫາຍ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກາ ປນ຺ນໂລມາ ປຣທຕ຺ຕວຸຕ຺ຕາ ມິຄຠູເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຕໍ, ອຸທາຍິ, ໂຫຕິ ອພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ທຸພ຺ພລໍ ພນ຺ຘນໍ, ປູຕິກໍ ພນ຺ຘນໍ, ອສາຣກໍ ພນ຺ຘນໍ’’.

໑໕໔. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ອຸທາຍິ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘຸທາຍິ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປຘິປຫານາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຕເມນໍ ອຸປຘິປຫານາຍ ປຏິປນ຺ນໍ ອຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ ອຸປຘິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ໂສ ເຕ ອຘິວາເສຕິ, ນປ຺ປຊຫຕິ, ນ ວິໂນເທຕິ, ນ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ, ນ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ປຸຄ຺ຄລໍ ‘ສໍຍຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ວທາມິ ໂນ ‘ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ’. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິນ຺ທ຺ຣິຍເວມຕ຺ຕຕາ ຫິ ເມ, ອຸທາຍິ, ອິມສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ວິທິຕາ.

‘‘ອິຘ ປນຸທາຍິ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປຘິປຫານາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຕເມນໍ ອຸປຘິປຫານາຍ ປຏິປນ຺ນໍ ອຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ ອຸປຘິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ໂສ ເຕ ນາຘິວາເສຕິ, ປຊຫຕິ, ວິໂນເທຕິ, ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ, ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ອິມມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ປຸຄ຺ຄລໍ ‘ສໍຍຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ວທາມິ ໂນ ‘ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ’. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິນ຺ທ຺ຣິຍເວມຕ຺ຕຕາ ຫິ ເມ, ອຸທາຍິ, ອິມສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ວິທິຕາ.

‘‘ອິຘ ປນຸທາຍິ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປຘິປຫານາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຕເມນໍ ອຸປຘິປຫານາຍ ປຏິປນ຺ນໍ ອຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ສຕິສມ຺ໂມສາ ອຸປຘິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ; ທນ຺ໂຘ, ອຸທາຍິ, ສຕຸປ຺ປາໂທ. ອຖ ໂຂ ນໍ ຂິປ຺ປເມວ ປຊຫຕິ, ວິໂນເທຕິ, ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ, ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ປຸຣິໂສ ທິວສໍສນ຺ຕຕ຺ເຕ [ທິວສສນ຺ຕຕ຺ເຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອໂຍກຏາເຫ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ອຸທກຜຸສິຕານິ ນິປາເຕຍ຺ຍ; ທນ຺ໂຘ, ອຸທາຍິ, ອຸທກຜຸສິຕານໍ ນິປາໂຕ. ອຖ ໂຂ ນໍ ຂິປ຺ປເມວ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປຘິປຫານາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຕເມນໍ ອຸປຘິປຫານາຍ ປຏິປນ຺ນໍ ອຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ສຕິສມ຺ໂມສາ ອຸປຘິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ; ທນ຺ໂຘ, ອຸທາຍິ, ສຕຸປ຺ປາໂທ. ອຖ ໂຂ ນໍ ຂິປ຺ປເມວ ປຊຫຕິ, ວິໂນເທຕິ, ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ, ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ອິມມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ປຸຄ຺ຄລໍ ‘ສໍຍຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ວທາມິ ໂນ ‘ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ’. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິນ຺ທ຺ຣິຍເວມຕ຺ຕຕາ ຫິ ເມ, ອຸທາຍິ, ອິມສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ວິທິຕາ.

‘‘ອິຘ ປນຸທາຍິ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘ອຸປຘິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ມູລ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ນິຣຸປຘິ ໂຫຕິ, ອຸປຘິສງ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ປຸຄ຺ຄລໍ ‘ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ວທາມິ ໂນ ‘ສໍຍຸຕ຺ໂຕ’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິນ຺ທ຺ຣິຍເວມຕ຺ຕຕາ ຫິ ເມ, ອຸທາຍິ, ອິມສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ວິທິຕາ. ອິເມ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ.

໑໕໕. ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອຸທາຍິ, ກາມຄຸຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ…ເປ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອິເມ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ຍໍ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມສຸຂໍ ມິຬ຺ຫສຸຂໍ [ມີຬ຺ຫສຸຂໍ (ສີ. ປີ.)] ປຸຖຸຊ຺ຊນສຸຂໍ ອນຣິຍສຸຂໍ, ນ ເສວິຕພ຺ພໍ, ນ ຠາເວຕພ຺ພໍ, ນ ພຫຸລີກາຕພ຺ພໍ; ‘ຠາຍິຕພ຺ພໍ ເອຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

໑໕໖. ‘‘ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂໍ ປວິເວກສຸຂໍ ອຸປສມສຸຂໍ ສມ຺ໂພຘສຸຂໍ, ອາເສວິຕພ຺ພໍ, ຠາເວຕພ຺ພໍ, ພຫຸລີກາຕພ຺ພໍ; ‘ນ ຠາຍິຕພ຺ພໍ ເອຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ອິທໍ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ອິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ ວທາມິ. ກິຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ອິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ? ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ອນິຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ອິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ອິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ ວທາມິ. ກິຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ອິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ? ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ປີຕິສຸຂໍ ອນິຣຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ອິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ອິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ ວທາມິ. ກິຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ອິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ? ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂໍ ອນິຣຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ອິທໍ ຕຕ຺ຖ ອິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ. ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ອິທໍ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ອນິຎ຺ຊິຕສ຺ມິໍ ວທາມິ.

‘‘ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ອິທໍ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ‘ອນລ’ນ຺ຕິ ວທາມິ, ‘ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ, ‘ສມຕິກ຺ກມຖາ’ຕິ ວທາມິ. ໂກ ຈ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ? ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ; ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ‘ອນລ’ນ຺ຕິ ວທາມິ, ‘ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ, ‘ສມຕິກ຺ກມຖາ’ຕິ ວທາມິ. ໂກ ຈ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ? ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ; ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ‘ອນລ’ນ຺ຕິ ວທາມິ, ‘ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ, ‘ສມຕິກ຺ກມຖາ’ຕິ ວທາມິ. ໂກ ຈ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ? ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ; ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ‘ອນລ’ນ຺ຕິ ວທາມິ, ‘ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ, ‘ສມຕິກ຺ກມຖາ’ຕິ ວທາມິ. ໂກ ຈ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ? ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ; ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ‘ອນລ’ນ຺ຕິ ວທາມິ, ‘ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ, ‘ສມຕິກ຺ກມຖາ’ຕິ ວທາມິ. ໂກ ຈ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ? ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ; ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ‘ອນລ’ນ຺ຕິ ວທາມິ, ‘ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ, ‘ສມຕິກ຺ກມຖາ’ຕິ ວທາມິ. ໂກ ຈ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ? ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ; ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ‘ອນລ’ນ຺ຕິ ວທາມິ, ‘ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ, ‘ສມຕິກ຺ກມຖາ’ຕິ ວທາມິ. ໂກ ຈ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ? ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ; ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ‘ອນລ’ນ຺ຕິ ວທາມິ, ‘ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ, ‘ສມຕິກ຺ກມຖາ’ຕິ ວທາມິ. ໂກ ຈ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ? ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກໂມ; ອິຕິ ໂຂ ອຫໍ, ອຸທາຍິ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສປິ ປຫານໍ ວທາມິ. ປສ຺ສສິ ໂນ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ຕໍ ສໍໂຍຊນໍ ອຓຸໍ ວາ ຖູລໍ ວາ ຍສ຺ສາຫໍ ໂນ ປຫານໍ ວທາມີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ລຏຸກິໂກປມສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.