໑໐. ກີຏາຄິຣິສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ກາສີສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣຕິ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ [ຣຕ຺ຕິໂຠຊນໍ (ກ.)] ຠຸຎ຺ຊາມິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊມາໂນ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານາມິ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈ. ເອຖ, ຕຸມ຺ເຫປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ເຫປິ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊມານາ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານິສ຺ສຖ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກາສີສຸ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ກີຏາຄິຣິ ນາມ ກາສີນໍ ນິຄໂມ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວິຫຣຕິ ກາສີນໍ ນິຄເມ.

໑໗໕. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມ ຠິກ຺ຂູ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາສິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຠຄວາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຈ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊມານາ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈ. ເອຖ, ຕຸມ຺ເຫປິ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ຕຸມ຺ເຫປິ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊມານາ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານິສ຺ສຖ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ມຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສາຍຎ຺ເຈວ ຠຸຎ຺ຊາມ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ. ເຕ ມຍໍ ສາຍຎ຺ເຈວ ຠຸຎ຺ຊມານາ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານາມ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈ. ເຕ ມຍໍ ກິໍ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ຫິຕ຺ວາ ກາລິກໍ ອນຸຘາວິສ຺ສາມ? ສາຍຎ຺ເຈວ ມຍໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ’’ຕິ.

ຍໂຕ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ນາສກ຺ຂິໍສຸ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກ ຠິກ຺ຂູ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ, ອຖ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຘ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິມ຺ຫ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈຸມ຺ຫ – ‘ຠຄວາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຈ; ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊມານາ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈ. ເອຖ, ຕຸມ຺ເຫປິ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ຕຸມ຺ເຫປິ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊມານາ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານິສ຺ສຖ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈາ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ອມ຺ເຫ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ມຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສາຍຎ຺ເຈວ ຠຸຎ຺ຊາມ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ. ເຕ ມຍໍ ສາຍຎ຺ເຈວ ຠຸຎ຺ຊມານາ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານາມ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈ. ເຕ ມຍໍ ກິໍ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ຫິຕ຺ວາ ກາລິກໍ ອນຸຘາວິສ຺ສາມ? ສາຍຎ຺ເຈວ ມຍໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ’ຕິ. ຍໂຕ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ນາສກ຺ຂິມ຺ຫ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກ ຠິກ຺ຂູ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ, ອຖ ມຍໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈມາ’’ຕິ.

໑໗໖. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມມ ວຈເນນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕຫິ – ‘ສຕ຺ຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອາມນ຺ເຕຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອາມນ຺ເຕຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ຕຸມ຺ເຫ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ຠຄວາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຈ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊມານາ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈ. ເອຖ, ຕຸມ຺ເຫປິ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ຕຸມ຺ເຫປິ ຣຕ຺ຕິໂຠຊນາ ຠຸຎ຺ຊມານາ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານິສ຺ສຖ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈາ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກິຣ [ກິໍ ນຸ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ເຫ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອວໍ ອວຈຸຕ຺ຖ – ‘ມຍໍ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ສາຍຎ຺ເຈວ ຠຸຎ຺ຊາມ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ. ເຕ ມຍໍ ສາຍຎ຺ເຈວ ຠຸຎ຺ຊມານາ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ ອປ຺ປາພາຘຕຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານາມ ອປ຺ປາຕງ຺ກຕຎ຺ຈ ລຫຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣຎ຺ຈ. ເຕ ມຍໍ ກິໍ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ຫິຕ຺ວາ ກາລິກໍ ອນຸຘາວິສ຺ສາມ? ສາຍຎ຺ເຈວ ມຍໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ ປາໂຕ ຈ ທິວາ ຈ ວິກາເລ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

໑໗໗. ‘‘ກິໍ ນຸ ເມ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາຖ ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕສ຺ສ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ນນຸ ເມ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາຖ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຍໍ ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ອິຘ ປເນກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ອິຘ ປເນກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ອິຘ ປເນກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

໑໗໘. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ມຍາ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອຠວິສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວາຫໍ ອຊານນ຺ໂຕ ‘ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍໍ; ອປິ ນຸ ເມ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຕິຣູປໍ ອຠວິສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ຕສ຺ມາຫໍ ‘ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ. ມຍາ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອຠວິສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວາຫໍ ອຊານນ຺ໂຕ ‘ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍໍ; ອປິ ນຸ ເມ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຕິຣູປໍ ອຠວິສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ຕສ຺ມາຫໍ ‘ເອວຣູປໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’ຕິ ວທາມິ.

໑໗໙. ‘‘ມຍາ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອຠວິສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວາຫໍ ອຊານນ຺ໂຕ ‘ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍໍ; ອປິ ນຸ ເມ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຕິຣູປໍ ອຠວິສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ຕສ຺ມາຫໍ ‘ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ. ມຍາ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອຠວິສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວາຫໍ ອຊານນ຺ໂຕ ‘ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍໍ; ອປິ ນຸ ເມ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຕິຣູປໍ ອຠວິສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ຕສ຺ມາຫໍ ‘ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’ຕິ ວທາມິ.

໑໘໐. ‘‘ມຍາ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອຠວິສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວາຫໍ ອຊານນ຺ໂຕ ‘ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍໍ; ອປິ ນຸ ເມ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຕິຣູປໍ ອຠວິສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ຕສ຺ມາຫໍ ‘ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ປຊຫຖາ’ຕິ ວທາມິ’’. ມຍາ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອຠວິສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວາຫໍ ອຊານນ຺ໂຕ ‘ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍໍ; ອປິ ນຸ ເມ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຕິຣູປໍ ອຠວິສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ – ‘ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທຍໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ຕສ຺ມາຫໍ ‘ເອວຣູປໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’ຕິ ວທາມິ.

໑໘໑. ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ເພສໍເຍວ ຠິກ຺ຂູນໍ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ; ນ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ເພສໍເຍວ ຠິກ຺ຂູນໍ ‘ນ ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ເຍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ຕຖາຣູປານາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ‘ນ ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກຕໍ ເຕສໍ ອປ຺ປມາເທນ. ອຠພ຺ພາ ເຕ ປມຊ຺ຊິຕຸໍ. ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ເສກ຺ຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຕຖາຣູປານາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອປ຺ເປວ ນາມິເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອນຸໂລມິການິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວມານາ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ຠຊມານາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມນ຺ນານຍມານາ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ! ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອປ຺ປມາທຜລໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ.

໑໘໒. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ, ກາຍສກ຺ຂິ, ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ, ຘມ຺ມານຸສາຣີ, ສທ຺ຘານຸສາຣີ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ [ຜສ຺ສິຕ຺ວາ (ສີ. ປີ.)] ວິຫຣຕິ ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ນ ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກຕໍ ຕສ຺ສ ອປ຺ປມາເທນ. ອຠພ຺ໂພ ໂສ ປມຊ຺ຊິຕຸໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ນ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິມສ຺ສປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ນ ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກຕໍ ຕສ຺ສ ອປ຺ປມາເທນ. ອຠພ຺ໂພ ໂສ ປມຊ຺ຊິຕຸໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂິ. ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອປ຺ເປວ ນາມ ອຍມາຍສ຺ມາ ອນຸໂລມິການິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວມາໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ຠຊມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມນ຺ນານຍມາໂນ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ! ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມາທຜລໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ນ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາ ຈສ຺ສ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາຍ ໂວທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ໂວຈຣິຕາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ. ອິມສ຺ສປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອປ຺ເປວ ນາມ ອຍມາຍສ຺ມາ ອນຸໂລມິການິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວມາໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ຠຊມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມນ຺ນານຍມາໂນ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ! ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມາທຜລໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ນ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄເຕ ຈສ຺ສ ສທ຺ຘາ ນິວິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ ມູລຊາຕາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິມສ຺ສປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອປ຺ເປວ ນາມ ອຍມາຍສ຺ມາ ອນຸໂລມິການິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວມາໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ຠຊມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມນ຺ນານຍມາໂນ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ! ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມາທຜລໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມານຸສາຣີ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ນ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ [ທິສ຺ວາ ອາສວາ ອປຣິກ຺ຂີຓາ (ສີ. ປີ.)] ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາ ຈສ຺ສ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕິ, ອປິ ຈສ຺ສ ອິເມ ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມານຸສາຣີ. ອິມສ຺ສປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອປ຺ເປວ ນາມ ອຍມາຍສ຺ມາ ອນຸໂລມິການິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວມາໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ຠຊມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມນ຺ນານຍມາໂນ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ! ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມາທຜລໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘານຸສາຣີ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ນ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ [ທິສ຺ວາ ອາສວາ ອປຣິກ຺ຂີຓາ (ສີ. ປີ.)] ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາຄເຕ ຈສ຺ສ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ເປມມຕ຺ຕໍ, ອປິ ຈສ຺ສ ອິເມ ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘານຸສາຣີ. ອິມສ຺ສປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອປ຺ເປວ ນາມ ອຍມາຍສ຺ມາ ອນຸໂລມິການິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວມາໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ຠຊມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມນ຺ນານຍມາໂນ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ! ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມາທຜລໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ‘ອປ຺ປມາເທນ ກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ ວທາມິ.

໑໘໓. ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທິເກເນວ ອຎ຺ຎາຣາຘນໍ ວທາມິ; ອປິ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປຸພ຺ພສິກ຺ຂາ ອນຸປຸພ຺ພກິຣິຍາ ອນຸປຸພ຺ພປຏິປທາ ອຎ຺ຎາຣາຘນາ ໂຫຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປຸພ຺ພສິກ຺ຂາ ອນຸປຸພ຺ພກິຣິຍາ ອນຸປຸພ຺ພປຏິປທາ ອຎ຺ຎາຣາຘນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາຊາໂຕ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ ປຍິຣຸປາສຕິ, ປຍິຣຸປາສນ຺ໂຕ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ, ໂອຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ, ຘຕານໍ [ຘາຕານໍ (ກ.)] ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຘມ຺ມາ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕິ, ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ສຕິ ຉນ຺ໂທ ຊາຍຕິ, ຉນ຺ທຊາໂຕ ອຸສ຺ສຫຕິ, ອຸສ຺ສາເຫຕ຺ວາ ຕຸເລຕິ, ຕຸລຍິຕ຺ວາ ປທຫຕິ, ປຫິຕຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ກາເຍນ ເຈວ ປຣມສຈ຺ຈໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ນໍ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ. ສາປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາ ນາໂຫສິ; ຕມ຺ປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປສງ຺ກມນໍ ນາໂຫສິ; ສາປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຍິຣຸປາສນາ ນາໂຫສິ; ຕມ຺ປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສຕາວຘານໍ ນາໂຫສິ; ຕມ຺ປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ນາໂຫສິ; ສາປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມຘາຣຓາ ນາໂຫສິ; ສາປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາ ນາໂຫສິ; ສາປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ ນາໂຫສິ; ໂສປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉນ຺ໂທ ນາໂຫສິ; ໂສປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸສ຺ສາໂຫ ນາໂຫສິ; ສາປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸລນາ ນາໂຫສິ; ຕມ຺ປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຘານໍ ນາໂຫສິ. ວິປ຺ປຏິປນ຺ນາຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ. ກີວ ທູເຣວິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ອປກ຺ກນ຺ຕາ ອິມມ຺ຫາ ຘມ຺ມວິນຍາ.

໑໘໔. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸປ຺ປທໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ຍສ຺ສຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິໂສ ນຈິຣສ຺ເສວ ປຎ຺ຎາຍຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍ. ອຸທ຺ທິສິສ຺ສາມິ ໂວ [ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສາປິ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ອາຊານິສ຺ສຖ ເມ ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເກ ຈ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເກ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຎ຺ຎາຕາໂຣ’’ຕິ? ໂຍປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຖາ ອາມິສຄຣຸ ອາມິສທາຍາໂທ ອາມິເສຫິ ສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ຕສ຺ສ ປາຍໍ ເອວຣູປີ ປໂຓປຓວິຍາ ນ ອຸເປຕິ – ‘ເອວຎ຺ຈ ໂນ ອສ຺ສ ອຖ ນໍ ກເຣຍ຺ຍາມ, ນ ຈ ໂນ ເອວມສ຺ສ ນ ນໍ ກເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ, ກິໍ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພໂສ ອາມິເສຫິ ວິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ. ສທ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາວກສ຺ສ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ປຣິໂຍຄາຫິຍ [ປຣິໂຍຄາຍ (ສີ. ປີ. ກ.), ປຣິໂຍຄຍ຺ຫ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ວຕ຺ຕໂຕ ອຍມນຸຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ – ‘ສຕ຺ຖາ ຠຄວາ, ສາວໂກຫມສ຺ມິ; ຊານາຕິ ຠຄວາ, ນາຫໍ ຊານາມີ’ຕິ. ສທ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາວກສ຺ສ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ປຣິໂຍຄາຫິຍ ວຕ຺ຕໂຕ ຣຸຬ຺ຫນີຍໍ [ຣຸມ຺ຫນິຍໍ (ສີ. ປີ.)] ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ໂຫຕິ ໂອຊວນ຺ຕໍ. ສທ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາວກສ຺ສ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ປຣິໂຍຄາຫິຍ ວຕ຺ຕໂຕ ອຍມນຸຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ – ‘ກາມໍ ຕໂຈ ຈ ນ຺ຫາຣຸ ຈ ອຏ຺ຐິ ຈ ອວສິສ຺ສຕຸ, ສຣີເຣ ອຸປສຸສ຺ສຕຸ [ອຸປສຸສ຺ສຕຸ ສຣີເຣ (ສີ.), ສຣີເຣ ອວສຸສ຺ສຕຸ (ກ.)] ມໍສໂລຫິຕໍ, ຍໍ ຕໍ ປຸຣິສຖາເມນ ປຸຣິສວີຣິເຍນ ປຸຣິສປຣກ຺ກເມນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ນ ຕໍ ອປາປຸຓິຕ຺ວາ ວີຣິຍສ຺ສ ສຓ຺ຐານໍ [ສນ຺ຖານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ສທ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາວກສ຺ສ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ປຣິໂຍຄາຫິຍ ວຕ຺ຕໂຕ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜລານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຜລໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎາ, ສຕິ ວາ ອຸປາທິເສເສ ອນາຄາມິຕາ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ກີຏາຄິຣິສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທສມໍ.

ຠິກ຺ຂຸວຄ຺ໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ ທຸຕິໂຍ.