໙. ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກສຸຕ຺ຕໍ

໕໐໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐາຍໍ ວິຫຣາມິ ສຸຠຄວເນ ສາລຣາຊມູເລ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍນ ພກສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ເອວຣູປໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທໍ ນິຈ຺ຈໍ, ອິທໍ ຘຸວໍ, ອິທໍ ສສ຺ສຕໍ, ອິທໍ ເກວລໍ, ອິທໍ ອຈວນຘມ຺ມໍ, ອິທຎ຺ຫິ ນ ຊາຍຕິ ນ ຊີຍຕິ ນ ມີຍຕິ ນ ຈວຕິ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ອິໂຕ ຈ ປນຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພກສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວ – ອຸກ຺ກຏ຺ຐາຍໍ ສຸຠຄວເນ ສາລຣາຊມູເລ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປາຕຸຣໂຫສິໍ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ; ທິສ຺ວານ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ເອຫິ ໂຂ, ມາຣິສ, ສ຺ວາຄຕໍ, ມາຣິສ! ຈິຣສ຺ສໍ ໂຂ, ມາຣິສ, ອິມໍ ປຣິຍາຍມກາສິ ຍທິທໍ ອິຘາຄມນາຍ. ອິທຎ຺ຫິ, ມາຣິສ, ນິຈ຺ຈໍ, ອິທໍ ຘຸວໍ, ອິທໍ ສສ຺ສຕໍ, ອິທໍ ເກວລໍ, ອິທໍ ອຈວນຘມ຺ມໍ, ອິທຎ຺ຫິ ນ ຊາຍຕິ ນ ຊີຍຕິ ນ ມີຍຕິ ນ ຈວຕິ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິໂຕ ຈ ປນຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ນຕ຺ຖີ’’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພກໍ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘‘ອວິຊ຺ຊາຄໂຕ ວຕ, ໂຠ, ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ; ອວິຊ຺ຊາຄໂຕ ວຕ, ໂຠ, ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ; ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ອນິຈ຺ຈໍເຍວ ສມານໍ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ອທ຺ຘຸວໍເຍວ ສມານໍ ຘຸວນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ອສສ຺ສຕໍເຍວ ສມານໍ ສສ຺ສຕນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ອເກວລໍເຍວ ສມານໍ ເກວລນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ຈວນຘມ຺ມໍເຍວ ສມານໍ ອຈວນຘມ຺ມນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ; ຍຕ຺ຖ ຈ ປນ ຊາຍຕິ ຊີຍຕິ ມີຍຕິ ຈວຕິ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ວກ຺ຂຕິ – ‘ອິທຎ຺ຫິ ນ ຊາຍຕິ ນ ຊີຍຕິ ນ ມີຍຕິ ນ ຈວຕິ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ; ສນ຺ຕຎ຺ຈ ປນຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ‘ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕີ’’ຕິ.

໕໐໒. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊໍ ອນ຺ວາວິສິຕ຺ວາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ, ເມຕມາສໂທ ເມຕມາສໂທ, ເອໂສ ຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ອຠິຠູ ອນຠິຠູໂຕ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸທໂສ ວສວຕ຺ຕີ ອິສ຺ສໂຣ ກຕ຺ຕາ ນິມ຺ມາຕາ ເສຏ຺ໂຐ ສຊິຕາ [ສຊ຺ຊິຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.), ສຎ຺ຊິຕາ (ສີ. ປີ.)] ວສີ ປິຕາ ຠູຕຠພ຺ຍານໍ. ອເຫສຸໍ ໂຂ ເຍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຍາ ປຸພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂລກສ຺ມິໍ ປຖວີຄຣຫກາ ປຖວີຊິຄຸຈ຺ຉກາ, ອາປຄຣຫກາ ອາປຊິຄຸຈ຺ຉກາ, ເຕຊຄຣຫກາ ເຕຊຊິຄຸຈ຺ຉກາ, ວາຍຄຣຫກາ ວາຍຊິຄຸຈ຺ຉກາ, ຠູຕຄຣຫກາ ຠູຕຊິຄຸຈ຺ຉກາ, ເທວຄຣຫກາ ເທວຊິຄຸຈ຺ຉກາ, ປຊາປຕິຄຣຫກາ ປຊາປຕິຊິຄຸຈ຺ຉກາ, ພ຺ຣຫ຺ມຄຣຫກາ ພ຺ຣຫ຺ມຊິຄຸຈ຺ຉກາ – ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປາຓຸປຈ຺ເຉທາ ຫີເນ ກາເຍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ອເຫສຸໍ. ເຍ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຍາ ປຸພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂລກສ຺ມິໍ ປຖວີປສໍສກາ ປຖວາຠິນນ຺ທິໂນ, ອາປປສໍສກາ ອາປາຠິນນ຺ທິໂນ, ເຕຊປສໍສກາ ເຕຊາຠິນນ຺ທິໂນ, ວາຍປສໍສກາ ວາຍາຠິນນ຺ທິໂນ, ຠູຕປສໍສກາ ຠູຕາຠິນນ຺ທິໂນ, ເທວປສໍສກາ ເທວາຠິນນ຺ທິໂນ, ປຊາປຕິປສໍສກາ ປຊາປຕາຠິນນ຺ທິໂນ, ພ຺ຣຫ຺ມປສໍສກາ ພ຺ຣຫ຺ມາຠິນນ຺ທິໂນ – ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປາຓຸປຈ຺ເຉທາ ປຓີເຕ ກາເຍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ຕໍ ຕາຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອິງ຺ຆ ຕ຺ວໍ, ມາຣິສ, ຍເທວ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອາຫ ຕເທວ ຕ຺ວໍ ກໂຣຫິ, ມາ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວຈນໍ ອຸປາຕິວຕ຺ຕິຕ຺ໂຖ’. ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວຈນໍ ອຸປາຕິວຕ຺ຕິສ຺ສສິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປຸຣິໂສ ສິຣິໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ທຓ຺ເຑນ ປຏິປ຺ປຓາເມຍ຺ຍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ວາ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຸຣິໂສ ນຣກປ຺ປປາເຕ ປປຕນ຺ໂຕ ຫຕ຺ເຖຫິ ຈ ປາເທຫິ ຈ ປຖວິໍ ວິຣາເຘຍ຺ຍ, ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຸຍ຺ຫໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ‘ອິງ຺ຆໍ ຕ຺ວໍ, ມາຣິສ, ຍເທວ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອາຫ ຕເທວ ຕ຺ວໍ ກໂຣຫິ, ມາ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວຈນໍ ອຸປາຕິວຕ຺ຕິຕ຺ໂຖ. ນນຸ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປສ຺ສສິ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສໍ ສນ຺ນິປຕິຕ’ນ຺ຕິ? ອິຕິ ໂຂ ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສໍ ອຸປເນສິ.

‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຣໍ ປາປິມນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຊານາມິ ໂຂ ຕາຫໍ, ປາປິມ; ມາ ຕ຺ວໍ ມຎ຺ຎິຕ຺ໂຖ – ນ ມໍ ຊານາຕີ’ຕິ. ມາໂຣ ຕ຺ວມສິ, ປາປິມ. ໂຍ ເຈວ, ປາປິມ, ພ຺ຣຫ຺ມາ, ຍາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສາ, ເຍ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາ, ສພ຺ເພວ ຕວ ຫຕ຺ຖຄຕາ ສພ຺ເພວ ຕວ ວສໍຄຕາ. ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຫິ, ປາປິມ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ເອໂສປິ ເມ ອສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄໂຕ, ເອໂສປິ ເມ ອສ຺ສ ວສໍຄໂຕ’ຕິ. ອຫໍ ໂຂ ປນ, ປາປິມ, ເນວ ຕວ ຫຕ຺ຖຄໂຕ ເນວ ຕວ ວສໍຄໂຕ’’ຕິ.

໕໐໓. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ອຫຎ຺ຫິ, ມາຣິສ, ນິຈ຺ຈໍເຍວ ສມານໍ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວທາມິ, ຘຸວໍເຍວ ສມານໍ ຘຸວນ຺ຕິ ວທາມິ, ສສ຺ສຕໍເຍວ ສມານໍ ສສ຺ສຕນ຺ຕິ ວທາມິ, ເກວລໍເຍວ ສມານໍ ເກວລນ຺ຕິ ວທາມິ, ອຈວນຘມ຺ມໍເຍວ ສມານໍ ອຈວນຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ ວທາມິ, ຍຕ຺ຖ ຈ ປນ ນ ຊາຍຕິ ນ ຊີຍຕິ ນ ມີຍຕິ ນ ຈວຕິ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕເທວາຫໍ ວທາມິ – ‘ອິທຎ຺ຫິ ນ ຊາຍຕິ ນ ຊີຍຕິ ນ ມີຍຕິ ນ ຈວຕິ ນ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ອສນ຺ຕຎ຺ຈ ປນຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ‘ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ອເຫສຸໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຍາ ປຸພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂລກສ຺ມິໍ ຍາວຕກໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ກສິຓໍ ອາຍຸ ຕາວຕກໍ ເຕສໍ ຕໂປກມ຺ມເມວ ອໂຫສິ. ເຕ ໂຂ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ – ‘ສນ຺ຕຎ຺ຈ ປນຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ອຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ, ອສນ຺ຕໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ. ຕໍ ຕາຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ນ ເຈວຎ຺ຎໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ທກ຺ຂິສ຺ສສິ, ຍາວເທວ ຈ ປນ ກິລມຖສ຺ສ ວິຆາຕສ຺ສ ຠາຄີ ຠວິສ຺ສສິ. ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຖວິໍ ອຊ຺ໂຌສິສ຺ສສິ, ໂອປສາຍິໂກ ເມ ຠວິສ຺ສສິ ວຕ຺ຖຸສາຍິໂກ, ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ພາຫິເຕຍ຺ໂຍ. ສເຈ ອາປໍ… ເຕຊໍ… ວາຍໍ… ຠູເຕ… ເທເວ… ປຊາປຕິໍ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ ອຊ຺ໂຌສິສ຺ສສິ, ໂອປສາຍິໂກ ເມ ຠວິສ຺ສສິ ວຕ຺ຖຸສາຍິໂກ, ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ພາຫິເຕຍ຺ໂຍ’ຕິ.

‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ ເອວໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ຊານາມິ – ສເຈ ປຖວິໍ ອຊ຺ໂຌສິສ຺ສາມິ, ໂອປສາຍິໂກ ເຕ ຠວິສ຺ສາມິ ວຕ຺ຖຸສາຍິໂກ, ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ພາຫິເຕຍ຺ໂຍ. ‘ສເຈ ອາປໍ… ເຕຊໍ… ວາຍໍ… ຠູເຕ… ເທເວ… ປຊາປຕິໍ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ ອຊ຺ໂຌສິສ຺ສາມິ, ໂອປສາຍິໂກ ເຕ ຠວິສ຺ສາມິ ວຕ຺ຖຸສາຍິໂກ, ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ພາຫິເຕຍ຺ໂຍ’ຕິ ອປິ ຈ ເຕ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ຄຕິຎ຺ຈ ປຊານາມິ, ຊຸຕິຎ຺ຈ ປຊານາມິ – ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິໂກ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ, ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ, ເອວໍ ມເຫສກ຺ໂຂ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາກຖໍ ປນ ເມ ຕ຺ວໍ, ມາຣິສ, ຄຕິຎ຺ຈ ປຊານາສິ, ຊຸຕິຎ຺ຈ ປຊານາສິ – ‘ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິໂກ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ, ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ, ເອວໍ ມເຫສກ຺ໂຂ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ’ຕິ?

‘‘ຍາວຕາ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ, ປຣິຫຣນ຺ຕິ ທິສາ ຠນ຺ຕິ ວິໂຣຈນາ;

ຕາວ ສຫສ຺ສຘາ ໂລໂກ, ເອຕ຺ຖ ເຕ ວຕ຺ຕເຕ [ວຕ຺ຕຕີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວໂສ.

‘‘ປໂຣປຣຎ຺ຈ [ປໂຣວຣຎ຺ຈ (ສີ. ປີ.)] ຊານາສິ, ອໂຖ ຣາຄວິຣາຄິນໍ;

ອິຕ຺ຖຠາວຎ຺ຎຖາຠາວໍ, ສຕ຺ຕານໍ ອາຄຕິໍ ຄຕິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເອວໍ ໂຂ ເຕ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ຄຕິຎ຺ຈ ປຊານາມິ ຊຸຕິຎ຺ຈ ປຊານາມິ – ‘ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິໂກ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ, ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ, ເອວໍ ມເຫສກ຺ໂຂ ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ’ຕິ.

໕໐໔. ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ອຎ຺ໂຎ ກາໂຍ, ຕໍ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ ນ ປສ຺ສສິ; ຕມຫໍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມິ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ອາຠສ຺ສຣາ ນາມ ກາໂຍ ຍໂຕ ຕ຺ວໍ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ເຕ ອຕິຈິຣນິວາເສນ ສາ ສຕິ ປມຸຏ຺ຐາ, ເຕນ ຕໍ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ ນ ປສ຺ສສິ; ຕມຫໍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມິ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ເນວ ເຕ ສມສໂມ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ກຸໂຕ ນີເຈຍ຺ຍໍ? ອຖ ໂຂ ອຫເມວ ຕຍາ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ສຸຠກິຓ຺ໂຫ ນາມ ກາໂຍ, ເວຫປ຺ຜໂລ ນາມ ກາໂຍ, ອຠິຠູ ນາມ ກາໂຍ, ຕໍ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ ນ ປສ຺ສສິ; ຕມຫໍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມິ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ເນວ ເຕ ສມສໂມ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ກຸໂຕ ນີເຈຍ຺ຍໍ? ອຖ ໂຂ ອຫເມວ ຕຍາ ຠິຍ຺ໂຍ. ປຖວິໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ປຖວິໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຍາວຕາ ປຖວິຍາ ປຖວຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ ຕທຠິຎ຺ຎາຍ ປຖວິໍ ນາປໂຫສິໍ, ປຖວິຍາ ນາປໂຫສິໍ, ປຖວິໂຕ ນາປໂຫສິໍ, ປຖວິໍ ເມຕິ ນາປໂຫສິໍ, ປຖວິໍ ນາຠິວທິໍ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ເນວ ເຕ ສມສໂມ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ກຸໂຕ ນີເຈຍ຺ຍໍ? ອຖ ໂຂ ອຫເມວ ຕຍາ ຠິຍ຺ໂຍ. ອາປໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ເຕຊໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ວາຍໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ຠູເຕ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ເທເວ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ປຊາປຕິໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ອາຠສ຺ສເຣ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ສຸຠກິຓ຺ເຫ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ… …ເປ… ເວຫປ຺ຜເລ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ອຠິຠຸໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ…ເປ… ສພ຺ພໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ສພ຺ພໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຍາວຕາ ສພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ ຕທຠິຎ຺ຎາຍ ສພ຺ພໍ ນາປໂຫສິໍ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ນາປໂຫສິໍ ສພ຺ພໂຕ ນາປໂຫສິໍ ສພ຺ພໍ ເມຕິ ນາປໂຫສິໍ, ສພ຺ພໍ ນາຠິວທິໍ. ເອວມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ເນວ ເຕ ສມສໂມ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ກຸໂຕ ນີເຈຍ຺ຍໍ? ອຖ ໂຂ ອຫເມວ ຕຍາ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ໂຂ, ມາຣິສ, ສພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ຕທຠິຎ຺ຎາຍ ມາ ເຫວ ເຕ ຣິຕ຺ຕກເມວ ອໂຫສິ, ຕຸຈ຺ຉກເມວ ອໂຫສີ’’ຕິ.

‘‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິທສ຺ສນໍ ອນນ຺ຕໍ ສພ຺ພໂຕ ປຠໍ’, ຕໍ ປຖວິຍາ ປຖວຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ອາປສ຺ສ ອາປຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ເຕຊສ຺ສ ເຕຊຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ວາຍສ຺ສ ວາຍຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ຠູຕານໍ ຠູຕຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ເທວານໍ ເທວຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ປຊາປຕິສ຺ສ ປຊາປຕິຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ອາຠສ຺ສຣານໍ ອາຠສ຺ສຣຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ສຸຠກິຓ຺ຫານໍ ສຸຠກິຓ຺ຫຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ເວຫປ຺ຜລານໍ ເວຫປ຺ຜລຕ຺ເຕ ອນນຸຠູຕໍ, ອຠິຠຸສ຺ສ ອຠິຠຸຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ, ສພ຺ພສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ເຕນ ອນນຸຠູຕໍ’’.

‘‘ຫນ຺ທ ຈຣຫິ [ຫນ຺ທ ຈ ຫິ (ສີ. ປີ.)] ເຕ, ມາຣິສ, ປສ຺ສ ອນ຺ຕຣຘາຍາມີ’’ຕິ. ‘ຫນ຺ທ ຈຣຫິ ເມ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ, ອນ຺ຕຣຘາຍສ຺ສຸ, ສເຈ ວິສຫສີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພໂກ ພ຺ຣຫ຺ມາ ‘ອນ຺ຕຣຘາຍິສ຺ສາມິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ, ອນ຺ຕຣຘາຍິສ຺ສາມິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສາ’ຕິ ເນວສ຺ສຸ ເມ ສກ຺ໂກຕິ ອນ຺ຕຣຘາຍິຕຸໍ.

‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພກໍ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຫນ຺ທ ຈຣຫິ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ເມ ອນ຺ຕຣຘາຍາມີ’ຕິ. ‘ຫນ຺ທ ຈຣຫິ ເມ ຕ຺ວໍ, ມາຣິສ, ອນ຺ຕຣຘາຍສ຺ສຸ ສເຈ ວິສຫສີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂາສິໍ – ‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາ ຈ ສທ຺ທຎ຺ຈ ເມ ໂສສ຺ສນ຺ຕິ [ສທ຺ທເມວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ (ກ.)], ນ ຈ ມໍ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ. ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິໍ –

‘‘ຠເວວາຫໍ ຠຍໍ ທິສ຺ວາ, ຠວຎ຺ຈ ວິຠເວສິນໍ;

ຠວໍ ນາຠິວທິໍ ກິຎ຺ຈິ, ນນ຺ທິຎ຺ຈ ນ ອຸປາທິຍິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາ ຈ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາຕາ ອເຫສຸໍ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ ໂຠ! ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກຕາ ມຫານຸຠາວຕາ, ນ ຈ ວຕ ໂນ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ທິຏ຺ໂຐ ວາ, ສຸໂຕ ວາ, ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິໂກ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ຍຖາຍໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ. ຠວຣາມາຍ ວຕ, ໂຠ, ປຊາຍ ຠວຣຕາຍ ຠວສມ຺ມຸທິຕາຍ ສມູລໍ ຠວໍ ອຸທພ຺ພຫີ’ຕິ.

໕໐໕. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາໂຣ ປາປິມາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊໍ ອນ຺ວາວິສິຕ຺ວາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ມາຣິສ, ເອວໍ ປຊານາສິ, ສເຈ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ອນຸພຸທ຺ໂຘ, ມາ ສາວເກ ອຸປເນສິ, ມາ ປພ຺ພຊິເຕ; ມາ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ມາ ປພ຺ພຊິຕານໍ; ມາ ສາວເກສຸ ເຄຘິມກາສິ, ມາ ປພ຺ພຊິເຕສຸ. ອເຫສຸໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຍາ ປຸພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂລກສ຺ມິໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ປຏິຊານມານາ. ເຕ ສາວເກ ອຸປເນສຸໍ ປພ຺ພຊິເຕ, ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສຸໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ, ສາວເກສຸ ເຄຘິມກໍສຸ ປພ຺ພຊິເຕສຸ, ເຕ ສາວເກ ອຸປເນຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິເຕ, ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕານໍ, ສາວເກສຸ ເຄຘິຕຈິຕ຺ຕາ ປພ຺ພຊິເຕສຸ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປາຓຸປຈ຺ເຉທາ ຫີເນ ກາເຍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ອເຫສຸໍ ເຍ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຍາ ປຸພ຺ເພ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂລກສ຺ມິໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ປຏິຊານມານາ. ເຕ ນ ສາວເກ ອຸປເນສຸໍ ນ ປພ຺ພຊິເຕ, ນ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສຸໍ ນ ປພ຺ພຊິຕານໍ, ນ ສາວເກສຸ ເຄຘິມກໍສຸ ນ ປພ຺ພຊິເຕສຸ, ເຕ ນ ສາວເກ ອຸປເນຕ຺ວາ ນ ປພ຺ພຊິເຕ, ນ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ນ ປພ຺ພຊິຕານໍ, ນ ສາວເກສຸ ເຄຘິຕຈິຕ຺ຕາ ນ ປພ຺ພຊິເຕສຸ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປາຓຸປຈ຺ເຉທາ ປຓີເຕ ກາເຍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ຕໍ ຕາຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອວໍ ວທາມິ – ອິງ຺ຆ ຕ຺ວໍ, ມາຣິສ, ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣສ຺ສຸ, ອນກ຺ຂາຕໍ ກຸສລຎ຺ຫິ, ມາຣິສ, ມາ ປຣໍ ໂອວທາຫີ’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຣໍ ປາປິມນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຊານາມິ ໂຂ ຕາຫໍ, ປາປິມ, ມາ ຕ຺ວໍ ມຎ຺ຎິຕ຺ໂຖ – ນ ມໍ ຊານາຕີ’ຕິ. ມາໂຣ ຕ຺ວມສິ, ປາປິມ. ນ ມໍ ຕ຺ວໍ, ປາປິມ, ຫິຕານຸກມ຺ປີ ເອວໍ ວເທສິ; ອຫິຕານຸກມ຺ປີ ມໍ ຕ຺ວໍ, ປາປິມ, ເອວໍ ວເທສິ. ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຫິ, ປາປິມ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ເຍສໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສຕິ, ເຕ ເມ ວິສຍໍ ອຸປາຕິວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາວ ປນ ເຕ, ປາປິມ, ສມານາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາມ຺ຫາຕິ ປຏິຊານິໍສຸ. ອຫໍ ໂຂ ປນ, ປາປິມ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘວ ສມາໂນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘມ຺ຫີຕິ ປຏິຊານາມິ. ເທເສນ຺ໂຕປິ ຫິ, ປາປິມ, ຕຖາຄໂຕ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ຕາທິໂສວ ອເທເສນ຺ໂຕປິ ຫິ, ປາປິມ, ຕຖາຄໂຕ ສາວການໍ ຘມ຺ມໍ ຕາທິໂສວ. ອຸປເນນ຺ໂຕປິ ຫິ, ປາປິມ, ຕຖາຄໂຕ ສາວເກ ຕາທິໂສວ, ອນຸປເນນ຺ໂຕປິ ຫິ, ປາປິມ, ຕຖາຄໂຕ ສາວເກ ຕາທິໂສວ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາຄຕສ຺ສ, ປາປິມ, ເຍ ອາສວາ ສໍກິເລສິກາ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ ສທຣາ ທຸກ຺ຂວິປາກາ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓິຍາ – ເຕ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ປາປິມ, ຕາໂລ ມຕ຺ຖກຈ຺ຉິນ຺ໂນ ອຠພ຺ໂພ ປຸນ ວິຣູຬ຺ຫິຍາ; ເອວເມວ ໂຂ, ປາປິມ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ເຍ ອາສວາ ສໍກິເລສິກາ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ ສທຣາ ທຸກ຺ຂວິປາກາ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓິຍາ – ເຕ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາຕິ.

‘‘ອິຕິ ຫິທໍ ມາຣສ຺ສ ຈ ອນາລປນຕາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຈ ອຠິນິມນ຺ຕນຕາຍ, ຕສ຺ມາ ອິມສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກໍເຕວ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມນິມນ຺ຕນິກສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.