໕. ຈູຬຍມກວຄ຺ໂຄ

໑. ສາເລຍ຺ຍກສຸຕ຺ຕໍ

໔໓໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ສາລາ ນາມ ໂກສລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຕທວສຣິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ສາເລຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ສາລໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ; ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ’. ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສາເລຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ, ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ສາເລຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ? ໂກ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາເຫຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາເຫຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມ. ສາຘຸ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ, ຍຖາ ມຍໍ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຄຫປຕໂຍ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ສາເລຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໔໔໐. ‘‘ຕິວິຘໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ກາເຍນ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ, ລຸທ຺ໂທ [ລຸທ຺ໂທ ທາຣຸໂຓ (ກ.) ຏີກາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ໂລຫິຕປາຓິ ຫຕປ຺ປຫເຕ ນິວິຏ຺ໂຐ ອທຍາປນ຺ໂນ ປາຓຠູເຕສຸ [ສພ຺ພປາຓຠູເຕສຸ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)].

‘‘ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ, ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ, ຕໍ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສ຺ສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ, ຕຖາຣູປາສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ. ສຠາຄໂຕ ວາ ປຣິສາຄໂຕ ວາ, ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ, ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’ຕິ, ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘ຊານາມີ’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘ນ ຊານາມີ’ຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ [ໂສ ອາຫ ອຊານໍ ວາ ອຫໍ ຊານາມີຕິ ຊານໍ ວາ ອຫໍ ນ ຊານາມີຕິ ອປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ປສ຺ສາມີຕິ ປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ (ກ.)]. ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ປິສຸຓວາໂຈ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ສມຄ຺ຄານໍ ວາ ເຠຕ຺ຕາ [ເຠທກາ (ກ.), ເຠເທຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ຕທຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ເຠຕ຺ຕາຕິ ທິສ຺ສຕິ], ຠິນ຺ນານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ວຄ຺ຄາຣາໂມ ວຄ຺ຄຣໂຕ ວຄ຺ຄນນ຺ທີ ວຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ຜຣຸສວາໂຈ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ຍາ ສາ ວາຈາ ອຓ຺ຑກາ [ກຓ຺ຑກາ (ກ.)] ກກ຺ກສາ ປຣກຏຸກາ ປຣາຠິສຊ຺ຊນີ ໂກຘສາມນ຺ຕາ ອສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິກາ, ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ອກາລວາທີ ອຠູຕວາທີ ອນຕ຺ຖວາທີ ອຘມ຺ມວາທີ ອວິນຍວາທີ. ອນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ອກາເລນ ອນປເທສໍ ອປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາຕາ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ປຣສ຺ສ ຕໍ ມມສ຺ສາ’’’ຕິ!

‘‘ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວາ ວຊ຺ຌນ຺ຕຸ ວາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕຸ ວາ ວິນສ຺ສນ຺ຕຸ ວາ ມາ ວາ ອເຫສຸ’’’ນ຺ຕິ [ມາ ວາ ອເຫສຸໍ ອິຕິ ວາຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)].

‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ວິປຣີຕທສ຺ສໂນ – ‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ນຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ມາຕາ ນຕ຺ຖິ ປິຕາ, ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ.

‘‘ເອວໍ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາເຫຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

໔໔໑. ‘‘ຕິວິຘໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ກາເຍນ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ.

‘‘ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ, ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ, ຕໍ ນາທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສ຺ສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ, ຕຖາຣູປາສຸ ນ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ສຠາຄໂຕ ວາ ປຣິສາຄໂຕ ວາ, ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ, ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’ຕິ, ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘ນ ຊານາມີ’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘ຊານາມີ’ຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘ປສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ນ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ນ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ນ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາ, ສຫິຕານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ສມຄ຺ຄຣໂຕ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ – ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕໍ ນາຠິຊ຺ຌາຕາ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ປຣສ຺ສ ຕໍ ມມສ຺ສາ’ຕິ!

‘‘ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ອເວຣາ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌາ ອນີຆາ ສຸຂີ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣນ຺ຕູ’ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ອວິປຣີຕທສ຺ສໂນ – ‘ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ ອຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ ອຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ອຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ມາຕາ ອຕ຺ຖິ ປິຕາ, ອຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ອຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາ ໂຫຕິ.

‘‘ເອວໍ ຘມ຺ມຈຣິຍາສມຈຣິຍາເຫຕຸ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

໔໔໒. ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລານໍ…ເປ… ຄຫປຕິມຫາສາລານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຄຫປຕິມຫາສາລານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ…ເປ… ຍາມານໍ ເທວານໍ… ຕຸສິຕານໍ ເທວານໍ… ນິມ຺ມານຣຕີນໍ ເທວານໍ… ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ… ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອາຠານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອາຠານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣິຕ຺ຕາຠານໍ ເທວານໍ…ເປ… ອປ຺ປມາຓາຠານໍ ເທວານໍ… ອາຠສ຺ສຣານໍ ເທວານໍ… ປຣິຕ຺ຕສຸຠານໍ ເທວານໍ… ອປ຺ປມາຓສຸຠານໍ ເທວານໍ… ສຸຠກິຓ຺ຫານໍ ເທວານໍ… ເວຫປ຺ຜລານໍ ເທວານໍ… ອວິຫານໍ ເທວານໍ… ອຕປ຺ປານໍ ເທວານໍ… ສຸທສ຺ສານໍ ເທວານໍ… ສຸທສ຺ສີນໍ ເທວານໍ… ອກນິຏ຺ຐານໍ ເທວານໍ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ … ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ’’ຕິ.

໔໔໓. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສາເລຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ. ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອເຕ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສເກ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປເຕ [ປາຓຸເປຕໍ (ກ.)] ສຣຓໍ ຄເຕ’’ຕິ.

ສາເລຍ຺ຍກສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ເວຣຎ຺ຊກສຸຕ຺ຕໍ

໔໔໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເວຣຎ຺ຊກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສນ຺ຕິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ເວຣຎ຺ຊກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ; ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ’. ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເວຣຎ຺ຊກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ, ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເວຣຎ຺ຊກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ? ໂກ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມ. ສາຘຸ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ ຍຖາ ມຍໍ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຄຫປຕໂຍ, ສຸຓາຖ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ເວຣຎ຺ຊກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໔໔໕. ‘‘ຕິວິຘໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ກາເຍນ ອຘມ຺ມຈາຣີ ວິສມຈາຣີ ໂຫຕິ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອຘມ຺ມຈາຣີ ວິສມຈາຣີ ໂຫຕິ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ອຘມ຺ມຈາຣີ ວິສມຈາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ອຘມ຺ມຈາຣີ ວິສມຈາຣີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ. ລຸທ຺ໂທ ໂລຫິຕປາຓິ ຫຕປ຺ປຫເຕ ນິວິຏ຺ໂຐ ອທຍາປນ຺ໂນ ປາຓຠູເຕສຸ. ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ… ຕໍ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ. ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ… ຕຖາຣູປາສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ອຘມ຺ມຈາຣີ ວິສມຈາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອຘມ຺ມຈາຣີ ວິສມຈາຣີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ. ສຠາຄໂຕ ວາ… ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ປິສຸຓວາໂຈ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ… ວຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ຜຣຸສວາໂຈ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ຍາ ສາ ວາຈາ ອຓ຺ຑກາ ກກ຺ກສາ… ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ. ອກາລວາທີ… ອປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອຘມ຺ມຈາຣີ ວິສມຈາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ອຘມ຺ມຈາຣີ ວິສມຈາຣີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ…ເປ… ຕໍ ມມສ຺ສາ’ຕິ. ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວາ… ມາ ວາ ອເຫສຸ’ນ຺ຕິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ວິປຣີຕທສ຺ສໂນ – ‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ອຘມ຺ມຈາຣີ ວິສມຈາຣີ ໂຫຕິ.

໔໔໖. ‘‘ຕິວິຘໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ກາເຍນ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ໂຫຕິ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ໂຫຕິ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ. ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ… ຕໍ ນາທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ. ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ… ຕຖາຣູປາສຸ ນ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ສຠາຄໂຕ ວາ…ເປ… ນ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ… ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ… ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ… ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ເອກຈ຺ໂຈ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕໍ ນາຠິຊ຺ຌາຕາ ໂຫຕິ ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ປຣສ຺ສ, ຕໍ ມມສ຺ສາ’ຕິ. ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ອເວຣາ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌາ ອນີຆາ ສຸຂີ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣນ຺ຕູ’ຕິ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ອວິປຣີຕທສ຺ສໂນ – ‘ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ… ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ໂຫຕິ.

໔໔໗. ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລານໍ ຄຫປຕິມຫາສາລານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຄຫປຕິມຫາສາລານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເກຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ… ຍາມານໍ ເທວານໍ… ຕຸສິຕານໍ ເທວານໍ… ນິມ຺ມານຣຕີນໍ ເທວານໍ… ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ… ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣິຕ຺ຕາຠານໍ ເທວານໍ…ເປ… ອປ຺ປມາຓາຠານໍ ເທວານໍ… ອາຠສ຺ສຣານໍ ເທວານໍ… ປຣິຕ຺ຕສຸຠານໍ ເທວານໍ… ອປ຺ປມາຓສຸຠານໍ ເທວານໍ… ສຸຠກິຓ຺ຫານໍ ເທວານໍ … ເວຫປ຺ຜລານໍ ເທວານໍ… ອວິຫານໍ ເທວານໍ… ອຕປ຺ປານໍ ເທວານໍ… ສຸທສ຺ສານໍ ເທວານໍ… ສຸທສ຺ສີນໍ ເທວານໍ… ອກນິຏ຺ຐານໍ ເທວານໍ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ ຄຫປຕໂຍ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ‘ຍໍ ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ໂສ ຘມ຺ມຈາຣີ ສມຈາຣີ’’’ຕິ.

໔໔໘. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ເວຣຎ຺ຊກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອເຕ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສເກ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປເຕ ສຣຓໍ ຄເຕ’’ຕິ.

ເວຣຎ຺ຊກສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ມຫາເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ

໔໔໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ?

‘‘‘ນປ຺ປຊານາຕິ ນປ຺ປຊານາຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ ນປ຺ປຊານາຕິ? ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ນປ຺ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ນປ຺ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ນປ຺ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ນປ຺ປຊານາຕິ. ‘ນປ຺ປຊານາຕິ ນປ຺ປຊານາຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘‘ສາຘາວຸໂສ’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ –

‘‘‘ປຎ຺ຎວາ ປຎ຺ຎວາ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຎວາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ?

‘‘‘ປຊານາຕິ ປຊານາຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຎວາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ ປຊານາຕິ? ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ປຊານາຕິ ປຊານາຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຎວາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ?

‘‘‘ວິຊານາຕິ ວິຊານາຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ ວິຊານາຕິ? ສຸຂນ຺ຕິປິ ວິຊານາຕິ, ທຸກ຺ຂນ຺ຕິປິ ວິຊານາຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂນ຺ຕິປິ ວິຊານາຕິ. ‘ວິຊານາຕິ ວິຊານາຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ, ປຎ຺ຎາ ຍຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍສຏ຺ຐາ ອຸທາຫຸ ວິສໍສຏ຺ຐາ? ລພ຺ຠາ ຈ ປນິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ [ວິນິພ຺ຠຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ (ກ.)] ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ, ປຎ຺ຎາ ຍຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍສຏ຺ຐາ, ໂນ ວິສໍສຏ຺ຐາ. ນ ຈ ລພ຺ຠາ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ຍໍ ຫາວຸໂສ [ຍຎ຺ຈາວຸໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ປຊານາຕິ ຕໍ ວິຊານາຕິ, ຍໍ ວິຊານາຕິ ຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ມາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍສຏ຺ຐາ, ໂນ ວິສໍສຏ຺ຐາ. ນ ຈ ລພ຺ຠາ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ, ປຎ຺ຎາ ຍຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ – ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສໍສຏ຺ຐານໍ ໂນ ວິສໍສຏ຺ຐານໍ ກິໍ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ, ປຎ຺ຎາ ຍຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ – ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສໍສຏ຺ຐານໍ ໂນ ວິສໍສຏ຺ຐານໍ ປຎ຺ຎາ ຠາເວຕພ຺ພາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ອິທໍ ເນສໍ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ.

໔໕໐. ‘‘‘ເວທນາ ເວທນາ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເວທນາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ?

‘‘‘ເວເທຕິ ເວເທຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ເວທນາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ ເວເທຕິ? ສຸຂມ຺ປິ ເວເທຕິ, ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ເວເທຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂມ຺ປິ ເວເທຕິ. ‘ເວເທຕິ ເວເທຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ເວທນາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘‘ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສຎ຺ຎາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ?

‘‘‘ສຎ຺ຊານາຕິ ສຎ຺ຊານາຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ສຎ຺ຎາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ ສຎ຺ຊານາຕິ? ນີລກມ຺ປິ ສຎ຺ຊານາຕິ, ປີຕກມ຺ປິ ສຎ຺ຊານາຕິ, ໂລຫິຕກມ຺ປິ ສຎ຺ຊານາຕິ, ໂອທາຕມ຺ປິ ສຎ຺ຊານາຕິ. ‘ສຎ຺ຊານາຕິ ສຎ຺ຊານາຕີ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມາ ສຎ຺ຎາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ, ເວທນາ ຍາ ຈ ສຎ຺ຎາ ຍຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍສຏ຺ຐາ ອຸທາຫຸ ວິສໍສຏ຺ຐາ? ລພ຺ຠາ ຈ ປນິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ, ເວທນາ ຍາ ຈ ສຎ຺ຎາ ຍຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍສຏ຺ຐາ, ໂນ ວິສໍສຏ຺ຐາ. ນ ຈ ລພ຺ຠາ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ຍໍ ຫາວຸໂສ [ຍຎ຺ຈາວຸໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ເວເທຕິ ຕໍ ສຎ຺ຊານາຕິ, ຍໍ ສຎ຺ຊານາຕິ ຕໍ ວິຊານາຕິ. ຕສ຺ມາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສໍສຏ຺ຐາ ໂນ ວິສໍສຏ຺ຐາ. ນ ຈ ລພ຺ຠາ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ.

໔໕໑. ‘‘ນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ຫາວຸໂສ [ນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ປນາວຸໂສ (?)], ປຎ຺ຈຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ມໂນວິຎ຺ຎາເຓນ ກິໍ ເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ນິສ຺ສຏ຺ເຐນ ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ມໂນວິຎ຺ຎາເຓນ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ເນຍ຺ຍໍ, ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ເນຍ຺ຍໍ, ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເນຍ຺ຍໍ ປນາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ເກນ ປຊານາຕີ’’ຕິ?

‘‘ເນຍ຺ຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ປຊານາຕີ’’ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຎາ ປນາວຸໂສ, ກິມຕ຺ຖິຍາ’’ຕິ?

‘‘ປຎ຺ຎາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຠິຎ຺ຎຕ຺ຖາ ປຣິຎ຺ຎຕ຺ຖາ ປຫານຕ຺ຖາ’’ຕິ.

໔໕໒. ‘‘ກຕິ ປນາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອຸປ຺ປາທາຍາ’’ຕິ?

‘‘ທ຺ເວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອຸປ຺ປາທາຍ – ປຣໂຕ ຈ ໂຆໂສ, ໂຍນິໂສ ຈ ມນສິກາໂຣ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອຸປ຺ປາທາຍາ’’ຕິ.

‘‘ກຕິຫິ ປນາວຸໂສ, ອງ຺ເຄຫິ ອນຸຄ຺ຄຫິຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ປຎ຺ຈຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອງ຺ເຄຫິ ອນຸຄ຺ຄຫິຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ. ອິຘາວຸໂສ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສີລານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ, ສຸຕານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ, ສາກຈ຺ຉານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ, ສມຖານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ, ວິປສ຺ສນານຸຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ອນຸຄ຺ຄຫິຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈາ’’ຕິ.

໔໕໓. ‘‘ກຕິ ປນາວຸໂສ, ຠວາ’’ຕິ?

‘‘ຕໂຍເມ, ອາວຸໂສ, ຠວາ – ກາມຠໂວ, ຣູປຠໂວ, ອຣູປຠໂວ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ປນາວຸໂສ, ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ຕຕ຺ຣຕຕ຺ຣາຠິນນ຺ທນາ – ເອວໍ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ປນາວຸໂສ, ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທາ ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ – ເອວໍ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໔໕໔. ‘‘ກຕມໍ ປນາວຸໂສ, ປຐມໍ ຌານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອາວຸໂສ, ປຐມໍ ຌານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ປຐມໍ ປນາວຸໂສ, ຌານໍ ກຕິອງ຺ຄິກ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ປຐມໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຌານໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກໍ. ອິຘາວຸໂສ, ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຕກ຺ໂກ ຈ ວຕ຺ຕຕິ, ວິຈາໂຣ ຈ ປີຕິ ຈ ສຸຂຎ຺ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ. ປຐມໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຌານໍ ເອວໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ປຐມໍ ປນາວຸໂສ, ຌານໍ ກຕງ຺ຄວິປ຺ປຫີນໍ ກຕງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ປຐມໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຌານໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີນໍ, ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ. ອິຘາວຸໂສ, ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ພ຺ຍາປາໂທ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ຖີນມິທ຺ຘໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ ປຫີນາ ໂຫຕິ; ວິຕກ຺ໂກ ຈ ວຕ຺ຕຕິ, ວິຈາໂຣ ຈ ປີຕິ ຈ ສຸຂຎ຺ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ. ປຐມໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຌານໍ ເອວໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີນໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕ’’ນ຺ຕິ.

໔໕໕. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ອາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນານາວິສຍານິ ນານາໂຄຈຣານິ, ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຆານິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິເມສໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນານາວິສຍານໍ ນານາໂຄຈຣານໍ, ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕານໍ, ກິໍ ປຏິສຣຓໍ, ໂກ ຈ ເນສໍ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີ’’ຕິ?

‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ອາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນານາວິສຍານິ ນານາໂຄຈຣານິ, ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຆານິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິເມສໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນານາວິສຍານໍ ນານາໂຄຈຣານໍ, ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕານໍ, ມໂນ ປຏິສຣຓໍ, ມໂນ ຈ ເນສໍ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີ’’ຕິ.

໔໕໖. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ອາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຆານິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິມານິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ອາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຆານິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິມານິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອາຍຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ອາຍຸ ປນາວຸໂສ, ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ?

‘‘ອາຍຸ ອຸສ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຸສ຺ມາ ປນາວຸໂສ, ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ?

‘‘ອຸສ຺ມາ ອາຍຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ.

‘‘ອິທາເນວ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ເອວໍ ອາຊານາມ – ‘ອາຍຸ ອຸສ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ. ອິທາເນວ ປນ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ເອວໍ ອາຊານາມ – ‘ອຸສ຺ມາ ອາຍຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນາວຸໂສ, ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?

‘‘ເຕນ ຫາວຸໂສ, ອຸປມໍ ເຕ ກຣິສ຺ສາມິ; ອຸປມາຍປິເຘກຈ຺ເຈ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິສາ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ອຈ຺ຈິໍ ປຏິຈ຺ຈ ອາຠາ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຈ຺ຈິ ປຎ຺ຎາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຍຸ ອຸສ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຸສ຺ມາ ອາຍຸໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ.

໔໕໗. ‘‘ເຕວ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ, ເຕ ເວທນິຍາ ຘມ຺ມາ ອຸທາຫຸ ອຎ຺ເຎ ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ ອຎ຺ເຎ ເວທນິຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເຕວ ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ ເຕ ເວທນິຍາ ຘມ຺ມາ. ເຕ ຈ ຫາວຸໂສ, ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ ອຠວິໍສຸ ເຕ ເວທນິຍາ ຘມ຺ມາ, ນ ຍິທໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຸຏ຺ຐານໍ ປຎ຺ຎາເຍຖ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ເຎ ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ ອຎ຺ເຎ ເວທນິຍາ ຘມ຺ມາ, ຕສ຺ມາ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຸຏ຺ຐານໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍທາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອິມໍ ກາຍໍ ກຕິ ຘມ຺ມາ ຊຫນ຺ຕິ; ອຖາຍໍ ກາໂຍ ອຸຊ຺ຌິໂຕ ອວກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເສຕິ, ຍຖາ ກຏ຺ຐໍ ອເຈຕນ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ຍທາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອິມໍ ກາຍໍ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ຊຫນ຺ຕິ – ອາຍຸ ອຸສ຺ມາ ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ; ອຖາຍໍ ກາໂຍ ອຸຊ຺ຌິໂຕ ອວກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເສຕິ, ຍຖາ ກຏ຺ຐໍ ອເຈຕນ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ອາວຸໂສ, ມໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ, ໂຍ ຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ – ອິເມສໍ ກິໍ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ອາວຸໂສ, ມໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ ຕສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ວຈີສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ອາຍຸ ປຣິກ຺ຂີໂຓ, ອຸສ຺ມາ ວູປສນ຺ຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຣິຠິນ຺ນານິ. ໂຍ ຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ ຕສ຺ສປິ ກາຍສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ວຈີສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ອາຍຸ ນ ປຣິກ຺ຂີໂຓ, ອຸສ຺ມາ ອວູປສນ຺ຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິປ຺ປສນ຺ນານິ. ຍ຺ວາຍໍ, ອາວຸໂສ, ມໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ, ໂຍ ຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ – ອິທໍ ເນສໍ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ.

໔໕໘. ‘‘ກຕິ ປນາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ?

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ.

‘‘ກຕິ ປນາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ?

‘‘ທ຺ເວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ – ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອມນສິກາໂຣ, ອນິມິຕ຺ຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ມນສິກາໂຣ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ.

‘‘ກຕິ ປນາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຐິຕິຍາ’’ຕິ?

‘‘ຕໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຐິຕິຍາ – ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອມນສິກາໂຣ, ອນິມິຕ຺ຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ມນສິກາໂຣ, ປຸພ຺ເພ ຈ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຐິຕິຍາ’’ຕິ.

‘‘ກຕິ ປນາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານາຍາ’’ຕິ?

‘‘ທ຺ເວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານາຍ – ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ມນສິກາໂຣ, ອນິມິຕ຺ຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ອມນສິກາໂຣ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານາຍາ’’ຕິ.

໔໕໙. ‘‘ຍາ ຈາຍໍ, ອາວຸໂສ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ສຸຎ຺ຎຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານາຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ ອຸທາຫຸ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ຍາ ຈາຍໍ, ອາວຸໂສ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ສຸຎ຺ຎຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ – ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານາຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ; ອຕ຺ຖິ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ, ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ’’.

‘‘ກຕໂມ ຈາວຸໂສ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານາຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ’’?

‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕາວຸໂສ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ’’.

‘‘ກຕມາ ຈາວຸໂສ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ’’?

‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕາວຸໂສ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ’’.

‘‘ກຕມາ ຈາວຸໂສ, ສຸຎ຺ຎຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ’’?

‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ສຸຎ຺ຎມິທໍ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕາວຸໂສ, ສຸຎ຺ຎຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ’’.

‘‘ກຕມາ ຈາວຸໂສ, ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ’’?

‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານໍ ອມນສິກາຣາ ອນິມິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕາວຸໂສ, ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານາຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ’’.

‘‘ກຕໂມ ຈາວຸໂສ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ’’?

‘‘ຣາໂຄ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປມາຓກຣໂຓ, ໂທໂສ ປມາຓກຣໂຓ, ໂມໂຫ ປມາຓກຣໂຓ. ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຍາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍ, ອກຸປ຺ປາ ຕາສໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ສາ ໂຂ ປນາກຸປ຺ປາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎາ ຣາເຄນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂທເສນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂມເຫນ. ຣາໂຄ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ກິຎ຺ຈໂນ, ໂທໂສ ກິຎ຺ຈໂນ, ໂມໂຫ ກິຎ຺ຈໂນ. ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຍາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍ, ອກຸປ຺ປາ ຕາສໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ສາ ໂຂ ປນາກຸປ຺ປາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎາ ຣາເຄນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂທເສນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂມເຫນ. ຣາໂຄ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ນິມິຕ຺ຕກຣໂຓ, ໂທໂສ ນິມິຕ຺ຕກຣໂຓ, ໂມໂຫ ນິມິຕ຺ຕກຣໂຓ. ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຍາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍ, ອກຸປ຺ປາ ຕາສໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ສາ ໂຂ ປນາກຸປ຺ປາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎາ ຣາເຄນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂທເສນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂມເຫນ. ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ມຫາເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.

໔. ຈູຬເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ

໔໖໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອຖ ໂຂ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ເຍນ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ສກ຺ກາໂຍ ສກ຺ກາໂຍ’ຕິ, ອຍ຺ເຍ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ສກ຺ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣູປຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເວທນຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຎຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສງ຺ຂາຣຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ສກ຺ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຍ຺ເຍ’’ຕິ ໂຂ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘‘ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ’ຕິ, ອຍ຺ເຍ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ຍາຍໍ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຕຓ຺ຫາ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ ນນ຺ທີຣາຄສຫຄຕາ ຕຕ຺ຣຕຕ຺ຣາຠິນນ຺ທິນີ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມຕຓ຺ຫາ ຠວຕຓ຺ຫາ ວິຠວຕຓ຺ຫາ; ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘‘ສກ຺ກາຍນິໂຣໂຘ ສກ຺ກາຍນິໂຣໂຘ’ຕິ, ອຍ຺ເຍ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາຍນິໂຣໂຘ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ?

‘‘ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຕສ຺ສາເຍວ ຕຓ຺ຫາຍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ ຈາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ມຸຕ຺ຕິ ອນາລໂຍ; ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສກ຺ກາຍນິໂຣໂຘ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘‘ສກ຺ກາຍນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ສກ຺ກາຍນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ, ອຍ຺ເຍ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາຍນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ?