໘. ໂກສມ຺ພິຍສຸຕ຺ຕໍ

໔໙໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂກສມ຺ພິຍໍ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເຕ ນ ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ ນ ຈ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອຸເປນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິຊ຺ຌາເປນ຺ຕິ, ນ ຈ ນິຊ຺ຌຕ຺ຕິໍ ອຸເປນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ໂກສມ຺ພິຍໍ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ນ ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ, ນ ຈ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອຸເປນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິຊ຺ຌາເປນ຺ຕິ, ນ ຈ ນິຊ຺ຌຕ຺ຕິໍ ອຸເປນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມມ ວຈເນນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕຫິ – ‘ສຕ຺ຖາ ໂວ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອາມນ຺ເຕຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອາມນ຺ເຕຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣຖ, ເຕ ນ ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາເປຖ, ນ ຈ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອຸເປຖ, ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິຊ຺ຌາເປຖ, ນ ຈ ນິຊ຺ຌຕ຺ຕິໍ ອຸເປຖາ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ມິໍ ຕຸມ຺ເຫ ສມເຍ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣຖ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ, ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ…ເປ… ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອິຕິ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ມິໍ ຕຸມ຺ເຫ ສມເຍ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣຖ, ເນວ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ, ນ ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ…ເປ… ນ ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ. ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ ຕຸມ຺ເຫ, ໂມຆປຸຣິສາ, ກິໍ ຊານນ຺ຕາ ກິໍ ປສ຺ສນ຺ຕາ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣຖ, ເຕ ນ ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາເປຖ, ນ ຈ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອຸເປຖ, ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິຊ຺ຌາເປຖ, ນ ຈ ນິຊ຺ຌຕ຺ຕິໍ ອຸເປຖ? ຕຎ຺ຫິ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ໂມຆປຸຣິສາ, ຠວິສ຺ສຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາ’’ຕິ.

໔໙໒. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສາຣຓີຍາ ປິຍກຣຓາ ຄຣຸກຣຓາ ສງ຺ຄຫາຍ ອວິວາທາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຉ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສາຣຓີໂຍ ປິຍກຣໂຓ ຄຣຸກຣໂຓ ສງ຺ຄຫາຍ ອວິວາທາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສາຣຓີໂຍ ປິຍກຣໂຓ ຄຣຸກຣໂຓ ສງ຺ຄຫາຍ ອວິວາທາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ເອກິຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສາຣຓີໂຍ ປິຍກຣໂຓ ຄຣຸກຣໂຓ ສງ຺ຄຫາຍ ອວິວາທາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຍ ເຕ ລາຠາ ຘມ຺ມິກາ ຘມ຺ມລທ຺ຘາ ອນ຺ຕມໂສ ປຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນມຕ຺ຕມ຺ປິ, ຕຖາຣູເປຫິ ລາເຠຫິ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄີ ໂຫຕິ ສີລວນ຺ເຕຫິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ສາຘາຣຓໂຠຄີ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສາຣຓີໂຍ ປິຍກຣໂຓ ຄຣຸກຣໂຓ ສງ຺ຄຫາຍ ອວິວາທາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍານິ ຕານິ ສີລານິ ອຂຓ຺ຑານິ ອຈ຺ຉິທ຺ທານິ ອສພລານິ ອກມ຺ມາສານິ ຠຸຊິສ຺ສານິ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖານິ ອປຣາມຏ຺ຐານິ ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການິ ຕຖາຣູເປສຸ ສີເລສຸ ສີລສາມຎ຺ຎຄໂຕ ວິຫຣຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສາຣຓີໂຍ ປິຍກຣໂຓ ຄຣຸກຣໂຓ ສງ຺ຄຫາຍ ອວິວາທາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາຍໍ ທິຏ຺ຐິ ອຣິຍາ ນິຍ຺ຍານິກາ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ ຕຖາຣູປາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິສາມຎ຺ຎຄໂຕ ວິຫຣຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສາຣຓີໂຍ ປິຍກຣໂຓ ຄຣຸກຣໂຓ ສງ຺ຄຫາຍ ອວິວາທາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ສາຣຓີຍາ ຘມ຺ມາ ປິຍກຣຓາ ຄຣຸກຣຓາ ສງ຺ຄຫາຍ ອວິວາທາຍ ສາມຄ຺ຄິຍາ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉນ຺ນໍ ສາຣຓີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ [ສງ຺ຄາຫກໍ (?)] ເອຕໍ ສງ຺ຆາຏນິກໍ – ຍທິທໍ ຍາຍໍ ທິຏ຺ຐິ ອຣິຍາ ນິຍ຺ຍານິກາ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກູຏາຄາຣສ຺ສ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ ເອຕໍ ສງ຺ຆາຏນິກໍ ຍທິທໍ ກູຏໍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ສາຣຓີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເອຕໍ ສງ຺ຄາຫິກໍ ເອຕໍ ສງ຺ຆາຏນິກໍ ຍທິທໍ ຍາຍໍ ທິຏ຺ຐິ ອຣິຍາ ນິຍ຺ຍານິກາ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ.

໔໙໓. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຍໍ ທິຏ຺ຐິ ອຣິຍາ ນິຍ຺ຍານິກາ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເມ ຕໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫີນໍ, ເຍນາຫໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊາເນຍ຺ຍໍ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ? ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາມຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ພ຺ຍາປາທປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຖີນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຈິກິຈ຺ຉາປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຘໂລກຈິນ຺ຕາຍ ປສຸໂຕ ໂຫຕິ, ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣໂລກຈິນ຺ຕາຍ ປສຸໂຕ ໂຫຕິ, ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຠຓ຺ຑນຊາໂຕ ກລຫຊາໂຕ ວິວາທາປນ຺ໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ ເມ ຕໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫີນໍ, ເຍນາຫໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊາເນຍ຺ຍໍ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ. ສຸປ຺ປຓິຫິຕໍ ເມ ມານສໍ ສຈ຺ຈານໍ ໂພຘາຍາ’ຕິ. ອິທມສ຺ສ ປຐມໍ ຎາຓໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ ອຣິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ອສາຘາຣຓໍ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ.

໔໙໔. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອິມໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອາເສວນ຺ໂຕ ຠາເວນ຺ໂຕ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ລຠາມິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ສມຖໍ, ລຠາມິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພຸຕິ’ນ຺ຕິ? ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອິມໍ ໂຂ ອຫໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອາເສວນ຺ໂຕ ຠາເວນ຺ໂຕ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ລຠາມິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ສມຖໍ, ລຠາມິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພຸຕິ’ນ຺ຕິ. ອິທມສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ຎາຓໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ ອຣິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ອສາຘາຣຓໍ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ.

໔໙໕. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍຖາ ຣູປາຍາຫໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ຕຖາຣູປາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ຍຖາຣູປາຍາຫໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ນຕ຺ຖິ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ຕຖາຣູປາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ອິທມສ຺ສ ຕຕິຍໍ ຎາຓໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ ອຣິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ອສາຘາຣຓໍ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ.

໔໙໖. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍຖາຣູປາຍ ຘມ຺ມຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາຍ ຘມ຺ມຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ກຖໍຣູປາຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ? ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ ຕຖາຣູປິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຍຖາຣູປາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອຖ ໂຂ ນໍ ຂິປ຺ປເມວ ສຕ຺ຖຣິ ວາ ວິຎ຺ຎູສຸ ວາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ເທເສຕິ ວິວຣຕິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ; ເທເສຕ຺ວາ ວິວຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕານີກຕ຺ວາ ອາຍຕິໍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ’. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຫໂຣ ກຸມາໂຣ ມນ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍໂກ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ປາເທນ ວາ ອງ຺ຄາຣໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ຂິປ຺ປເມວ ປຏິສໍຫຣຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມຕາ ເອສາ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ ຕຖາຣູປິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ຍຖາຣູປາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອຖ ໂຂ ນໍ ຂິປ຺ປເມວ ສຕ຺ຖຣິ ວາ ວິຎ຺ຎູສຸ ວາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ເທເສຕິ ວິວຣຕິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ; ເທເສຕ຺ວາ ວິວຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕານີກຕ຺ວາ ອາຍຕິໍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ’. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ຍຖາຣູປາຍ ຘມ຺ມຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາຍ ຘມ຺ມຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ອິທມສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຎາຓໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ ອຣິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ອສາຘາຣຓໍ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ.

໔໙໗. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍຖາຣູປາຍ ຘມ຺ມຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາຍ ຘມ຺ມຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ກຖໍຣູປາຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ? ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ ຍານິ ຕານິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອຸຈ຺ຈາວຈານິ ກິໍກຣຓີຍານິ ຕຕ຺ຖ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອຖ ຂ຺ວາສ຺ສ ຕິພ຺ພາເປກ຺ຂາ ໂຫຕິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຍ’. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄາວີ ຕຣຸຓວຈ຺ຉາ ຖມ຺ພຎ຺ຈ ອາລຸມ຺ປຕິ ວຈ຺ຉກຎ຺ຈ ອປຈິນຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມຕາ ເອສາ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ ຍານິ ຕານິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອຸຈ຺ຈາວຈານິ ກິໍກຣຓີຍານິ ຕຕ຺ຖ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອຖ ຂ຺ວາສ຺ສ ຕິພ຺ພາເປກ຺ຂາ ໂຫຕິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຍ’. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ຍຖາຣູປາຍ ຘມ຺ມຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາຍ ຘມ຺ມຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ອິທມສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ ຎາຓໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ ອຣິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ອສາຘາຣຓໍ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ.

໔໙໘. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍຖາຣູປາຍ ພລຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາຍ ພລຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ກຖໍຣູປາຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ? ພລຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຍໍ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ເທສິຍມາເນ ອຏ຺ຐິໍກຕ຺ວາ ມນສິກຕ຺ວາ ສພ຺ພເຈຕສາ [ສພ຺ພເຈຕໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ສພ຺ພໍ ເຈຕສາ (ກ.)] ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ໂອຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ຍຖາຣູປາຍ ພລຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາຍ ພລຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ອິທມສ຺ສ ຉຏ຺ຐໍ ຎາຓໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ ອຣິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ອສາຘາຣຓໍ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ.

໔໙໙. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍຖາຣູປາຍ ພລຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາຍ ພລຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ກຖໍຣູປາຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ? ພລຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຍໍ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ເທສິຍມາເນ ລຠຕິ ອຕ຺ຖເວທໍ, ລຠຕິ ຘມ຺ມເວທໍ, ລຠຕິ ຘມ຺ມູປສໍຫິຕໍ ປາໂມຊ຺ຊໍ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ຍຖາຣູປາຍ ພລຕາຍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາຍ ພລຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ. ອິທມສ຺ສ ສຕ຺ຕມໍ ຎາຓໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ ອຣິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ອສາຘາຣຓໍ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ.

໕໐໐. ‘‘ເອວໍ ສຕ຺ຕງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຘມ຺ມຕາ ສຸສມນ຺ນິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ເອວໍ ສຕ຺ຕງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ໂກສມ຺ພິຍສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ອຏ຺ຐມໍ.