໗. ວີມໍສກສຸຕ຺ຕໍ

໔໘໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວີມໍສເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣສ຺ສ ເຈໂຕປຣິຍາຍໍ ອຊານນ຺ເຕນ [ອາຊານນ຺ເຕນ (ປີ. ກ.), ອຊານນ຺ເຕນ ກິນ຺ຕິ (?)] ຕຖາຄເຕ ສມນ຺ເນສນາ ກາຕພ຺ພາ ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວາ ໂນ ວາ’ ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓາຍາ’’ຕິ. ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ, ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ; ສາຘຸ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ; ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໔໘໘. ‘‘ວີມໍສເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣສ຺ສ ເຈໂຕປຣິຍາຍໍ ອຊານນ຺ເຕນ ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຕຖາຄໂຕ ສມນ຺ເນສິຕພ຺ໂພ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ – ‘ເຍ ສໍກິລິຏ຺ຐາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂນ ວາ’ຕິ? ຕເມນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ເຍ ສໍກິລິຏ຺ຐາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ນ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ເຍ ສໍກິລິຏ຺ຐາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ນ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ, ຕໂຕ ນໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ສມນ຺ເນສຕິ – ‘ເຍ ວີຕິມິສ຺ສາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂນ ວາ’ຕິ? ຕເມນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ເຍ ວີຕິມິສ຺ສາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ນ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ເຍ ວີຕິມິສ຺ສາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ນ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ, ຕໂຕ ນໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ສມນ຺ເນສຕິ – ‘ເຍ ໂວທາຕາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂນ ວາ’ຕິ? ຕເມນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ເຍ ໂວທາຕາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ເຍ ໂວທາຕາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສາ’ຕິ, ຕໂຕ ນໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ສມນ຺ເນສຕິ – ‘ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສມາປນ຺ໂນ ອຍມາຍສ຺ມາ ອິມໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ, ອຸທາຫຸ ອິຕ຺ຕຣສມາປນ຺ໂນ’ຕິ? ຕເມນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສມາປນ຺ໂນ ອຍມາຍສ຺ມາ ອິມໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ, ນາຍມາຍສ຺ມາ ອິຕ຺ຕຣສມາປນ຺ໂນ’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສມາປນ຺ໂນ ອຍມາຍສ຺ມາ ອິມໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ, ນາຍມາຍສ຺ມາ ອິຕ຺ຕຣສມາປນ຺ໂນ’ຕິ, ຕໂຕ ນໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ສມນ຺ເນສຕິ – ‘ຎຕ຺ຕຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອຍມາຍສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸ ຍສປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອິເຘກຈ຺ເຈ ອາທີນວາ’ຕິ? ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິເຘກຈ຺ເຈ ອາທີນວາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ຍາວ ນ ຎຕ຺ຕຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ຍສປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຎຕ຺ຕຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ຍສປ຺ປຕ຺ໂຕ, ອຖສ຺ສ ອິເຘກຈ຺ເຈ ອາທີນວາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ຎຕ຺ຕຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອຍມາຍສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸ ຍສປ຺ປຕ຺ໂຕ, ນາສ຺ສ ອິເຘກຈ຺ເຈ ອາທີນວາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ຎຕ຺ຕຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອຍມາຍສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸ ຍສປ຺ປຕ຺ໂຕ, ນາສ຺ສ ອິເຘກຈ຺ເຈ ອາທີນວາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ, ຕໂຕ ນໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ສມນ຺ເນສຕິ – ‘ອຠຍູປຣໂຕ ອຍມາຍສ຺ມາ, ນາຍມາຍສ຺ມາ ຠຍູປຣໂຕ; ວີຕຣາຄຕ຺ຕາ ກາເມ ນ ເສວຕິ ຂຍາ ຣາຄສ຺ສາ’ຕິ? ຕເມນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອຠຍູປຣໂຕ ອຍມາຍສ຺ມາ, ນາຍມາຍສ຺ມາ ຠຍູປຣໂຕ; ວີຕຣາຄຕ຺ຕາ ກາເມ ນ ເສວຕິ ຂຍາ ຣາຄສ຺ສາ’ຕິ. ຕຎ຺ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປເຣ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ເກ ປນາຍສ຺ມໂຕ ອາກາຣາ, ເກ ອນ຺ວຍາ, ເຍນາຍສ຺ມາ ເອວໍ ວເທສິ – ອຠຍູປຣໂຕ ອຍມາຍສ຺ມາ, ນາຍມາຍສ຺ມາ ຠຍູປຣໂຕ; ວີຕຣາຄຕ຺ຕາ ກາເມ ນ ເສວຕິ ຂຍາ ຣາຄສ຺ສາ’ຕິ. ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ຕຖາ ຫິ ປນ ອຍມາຍສ຺ມາ ສງ຺ເຆ ວາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອໂກ ວາ ວິຫຣນ຺ໂຕ, ເຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ສຸຄຕາ ເຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ທຸຄ຺ຄຕາ, ເຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ຄຓມນຸສາສນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ອິເຘກຈ຺ເຈ ອາມິເສສຸ ສໍທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ອິເຘກຈ຺ເຈ ອາມິເສນ ອນຸປລິຕ຺ຕາ, ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕໍ ເຕນ ອວຊານາຕິ. ສມ຺ມຸຂາ ໂຂ ປນ ເມຕໍ ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ອຠຍູປຣໂຕຫມສ຺ມິ, ນາຫມສ຺ມິ ຠຍູປຣໂຕ, ວີຕຣາຄຕ຺ຕາ ກາເມ ນ ເສວາມິ ຂຍາ ຣາຄສ຺ສາ’ຕິ.

໔໘໙. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ – ‘ເຍ ສໍກິລິຏ຺ຐາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂນ ວາ’ຕິ? ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ເຍ ສໍກິລິຏ຺ຐາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ນ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ເຍ ວີຕິມິສ຺ສາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂນ ວາຕິ? ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ເຍ ວີຕິມິສ຺ສາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ນ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’ຕິ.

‘‘ເຍ ໂວທາຕາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວາ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂນ ວາຕິ? ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ເຍ ໂວທາຕາ ຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ; ເອຕໍປໂຖຫມສ຺ມິ, ເອຕໍໂຄຈໂຣ [ເອຕປໂຖຫມສ຺ມິ ເອຕໂຄຈໂຣ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ໂນ ຈ ເຕນ ຕມ຺ມໂຍ’ຕິ.

‘‘ເອວໍວາທິໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຖາຣໍ ອຣຫຕິ ສາວໂກ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິໍ ປຓີຕປຓີຕໍ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາຄໍ. ຍຖາ ຍຖາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິໍ ປຓີຕປຓີຕໍ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາຄໍ ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຠິຎ຺ຎາຍ ອິເຘກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ຘມ຺ເມສຸ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຕ຺ຖຣິ ປສີທຕິ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ໂຆ’ຕິ. ຕຎ຺ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປເຣ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ເກ ປນາຍສ຺ມໂຕ ອາກາຣາ, ເກ ອນ຺ວຍາ, ເຍນາຍສ຺ມາ ເອວໍ ວເທສິ – ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ໂຆ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ອິຘາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ຕສ຺ສ ເມ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິໍ ປຓີຕປຓີຕໍ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາຄໍ. ຍຖາ ຍຖາ ເມ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິໍ ປຓີຕປຓີຕໍ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາຄໍ ຕຖາ ຕຖາຫໍ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຠິຎ຺ຎາຍ ອິເຘກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ຘມ຺ເມສຸ ນິຏ຺ຐມຄມໍ, ສຕ຺ຖຣິ ປສີທິໍ – ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ, ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ໂຆ’ຕິ.

໔໙໐. ‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມຫິ ອາກາເຣຫິ ອິເມຫິ ປເທຫິ ອິເມຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘາ ນິວິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ ມູລຊາຕາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາກາຣວຕີ ສທ຺ຘາ ທສ຺ສນມູລິກາ, ທຬ຺ຫາ; ອສໍຫາຣິຍາ ສມເຓນ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ເທເວນ ວາ ມາເຣນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ວາ ເກນຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄເຕ ຘມ຺ມສມນ຺ເນສນາ ໂຫຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມຕາສຸສມນ຺ນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ວີມໍສກສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.