໗. ຈູຬຫຕ຺ຖິປໂທປມສຸຕ຺ຕໍ

໒໘໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສພ຺ພເສເຕນ ວຬວາຠິຣເຖນ [ວຬຠີຣເຖນ (ສີ. ປີ.)] ສາວຕ຺ຖິຍາ ນິຍ຺ຍາຕິ ທິວາທິວສ຺ສ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປິໂລຕິກໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ປິໂລຕິກໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຫນ຺ທ, ກຸໂຕ ນຸ ຠວໍ ວຈ຺ຉາຍໂນ ອາຄຈ຺ຉຕິ ທິວາທິວສ຺ສາ’’ຕິ?

‘‘ອິໂຕ ຫິ ໂຂ ອຫໍ, ໂຠ, ອາຄຈ຺ຉາມິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ຠວໍ ວຈ຺ຉາຍໂນ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ?

‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ.

‘‘ໂກ ຈາຫໍ, ໂຠ, ໂກ ຈ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ຊານິສ຺ສາມິ! ໂສປິ ນູນສ຺ສ ຕາທິໂສວ ໂຍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ອຸຬາຣາຍ ຂລຸ ຠວໍ ວຈ຺ຉາຍໂນ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປສໍສາຍ ປສໍສຕີ’’ຕິ.

‘‘ໂກ ຈາຫໍ, ໂຠ, ໂກ ຈ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປສໍສິສ຺ສາມິ?

‘‘ປສຕ຺ຖປສຕ຺ໂຖວ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກໍ ປນ ຠວໍ ວຈ຺ຉາຍໂນ ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ສມເຓ ໂຄຕເມ ເອວໍ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ’’ຕິ [ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ (ສ຺ຍາ.)]?

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ, ກຸສໂລ ນາຄວນິໂກ ນາຄວນໍ ປວິເສຍ຺ຍ. ໂສ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ນາຄວເນ ມຫນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິປທໍ, ທີຆໂຕ ຈ ອາຍຕໍ, ຕິຣິຍຎ຺ຈ ວິຕ຺ຖຕໍ. ໂສ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ມຫາ ວຕ, ໂຠ, ນາໂຄ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ໂຠ, ຍໂຕ ອທ຺ທສໍ ສມເຓ ໂຄຕເມ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ອຖາຫໍ ນິຏ຺ຐມຄມໍ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ.

໒໘໙. ‘‘ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອິຘາຫໍ, ໂຠ, ປສ຺ສາມິ ເອກຈ຺ເຈ ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິເຕ ນິປຸເຓ ກຕປຣປ຺ປວາເທ ວາລເວຘິຣູເປ, ເຕ ຠິນ຺ທນ຺ຕາ [ໂວຠິນ຺ທນ຺ຕາ (ສີ. ປີ.) ວິ + ອວ + ຠິນ຺ທນ຺ຕາ] ມຎ຺ເຎ ຈຣນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຄເຕນ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ. ເຕ ສຸຓນ຺ຕິ – ‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອມຸກໍ ນາມ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ໂອສຣິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕ ປຎ຺ຫໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ – ‘ອິມໍ ມຍໍ ປຎ຺ຫໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມ. ເອວໍ ເຈ ໂນ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ, ເອວມສ຺ສ ມຍໍ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມ. ເອວໍ ເຈປິ ໂນ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ, ເອວມ຺ປິສ຺ສ ມຍໍ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມາ’ຕິ. ເຕ ສຸຓນ຺ຕິ – ‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອມຸກໍ ນາມ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ໂອສໂຏ’ຕິ. ເຕ ເຍນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ. ເຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ ສມາທເປຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ສມ຺ປຫໍເສຕິ. ເຕ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິຕາ ສມາທປິຕາ ສມຸຕ຺ເຕຊິຕາ ສມ຺ປຫໍສິຕາ ນ ເຈວ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ກຸໂຕສ຺ສ [ກຸຕສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສນ຺ຕິ? ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ສມຓສ຺ເສວ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວກາ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຍທາຫໍ, ໂຠ, ສມເຓ ໂຄຕເມ ອິມໍ ປຐມໍ ປທໍ ອທ຺ທສໍ ອຖາຫໍ ນິຏ຺ຐມຄມໍ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣາຫໍ, ໂຠ, ປສ຺ສາມິ ອິເຘກຈ຺ເຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຓ຺ຑິເຕ…ເປ… ຄຫປຕິປຓ຺ຑິເຕ…ເປ… ສມຓປຓ຺ຑິເຕ ນິປຸເຓ ກຕປຣປ຺ປວາເທ ວາລເວຘິຣູເປ ເຕ ຠິນ຺ທນ຺ຕາ ມຎ຺ເຎ ຈຣນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຄເຕນ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ. ເຕ ສຸຓນ຺ຕິ – ‘ສມໂຓ ຂລຸ ໂຠ ໂຄຕໂມ ອມຸກໍ ນາມ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ໂອສຣິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕ ປຎ຺ຫໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ ‘ອິມໍ ມຍໍ ປຎ຺ຫໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມ. ເອວໍ ເຈ ໂນ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ, ເອວມສ຺ສ ມຍໍ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມ. ເອວໍ ເຈປິ ໂນ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ, ເອວໍປິສ຺ສ ມຍໍ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມາ’ຕິ. ເຕ ສຸຓນ຺ຕິ ‘ສມໂຓ ຂລຸ ໂຠ ໂຄຕໂມ ອມຸກໍ ນາມ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ໂອສໂຏ’ຕິ. ເຕ ເຍນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ. ເຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ ສມາທເປຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ສມ຺ປຫໍເສຕິ. ເຕ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິຕາ ສມາທປິຕາ ສມຸຕ຺ເຕຊິຕາ ສມ຺ປຫໍສິຕາ ນ ເຈວ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ກຸໂຕສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສນ຺ຕິ? ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ສມຓໍເຍວ ໂຄຕມໍ ໂອກາສໍ ຍາຈນ຺ຕິ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ. ເຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປພ຺ພາເຊຕິ [ປພ຺ພາເຊຕິ ອຸປສມ຺ປາເທຕິ (ສີ.)]. ເຕ ຕຕ຺ຖ ປພ຺ພຊິຕາ ສມານາ ວູປກຏ຺ຐາ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕາ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ມນໍ ວຕ, ໂຠ, ອນສ຺ສາມ, ມນໍ ວຕ, ໂຠ, ປນສ຺ສາມ; ມຍຎ຺ຫິ ປຸພ຺ເພ ອສ຺ສມຓາວ ສມານາ ສມຓມ຺ຫາຕິ ປຏິຊານິມ຺ຫ, ອພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ສມານາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມ຺ຫາຕິ ປຏິຊານິມ຺ຫ, ອນຣຫນ຺ໂຕວ ສມານາ ອຣຫນ຺ຕມ຺ຫາຕິ ປຏິຊານິມ຺ຫ. ອິທານິ ໂຂມ຺ຫ ສມຓາ, ອິທານິ ໂຂມ຺ຫ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ອິທານິ ໂຂມ຺ຫ ອຣຫນ຺ໂຕ’ຕິ. ຍທາຫໍ, ໂຠ, ສມເຓ ໂຄຕເມ ອິມໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປທໍ ອທ຺ທສໍ ອຖາຫໍ ນິຏ຺ຐມຄມໍ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’’’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ອຫໍ, ໂຠ, ສມເຓ ໂຄຕເມ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ອທ຺ທສໍ ອຖາຫໍ ນິຏ຺ຐມຄມໍ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’’’ຕິ.

໒໙໐. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສພ຺ພເສຕາ ວຬວາຠິຣຖາ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ – ‘‘ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ; ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ອປ຺ເປວ ນາມ ມຍມ຺ປິ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ເຕນ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ສທ຺ຘິໍ ສມາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ, ອປ຺ເປວ ນາມ ສິຍາ ໂກຈິເທວ ກຖາສລ຺ລາໂປ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຍາວຕໂກ ອໂຫສິ ປິໂລຕິເກນ ປຣິພ຺ພາຊເກນ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຫຕ຺ຖິປໂທປໂມ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ອປິ ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຖາ ຫຕ຺ຖິປໂທປໂມ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ ຕໍ ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໒໙໑. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນາຄວນິໂກ ນາຄວນໍ ປວິເສຍ຺ຍ. ໂສ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ນາຄວເນ ມຫນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິປທໍ, ທີຆໂຕ ຈ ອາຍຕໍ, ຕິຣິຍຎ຺ຈ ວິຕ຺ຖຕໍ. ໂຍ ໂຫຕິ ກຸສໂລ ນາຄວນິໂກ ເນວ ຕາວ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ມຫາ ວຕ, ໂຠ, ນາໂຄ’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສນ຺ຕິ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນາຄວເນ ວາມນິກາ ນາມ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ມຫາປທາ, ຕາສໍ ເປຕໍ ປທໍ ອສ຺ສາຕິ.

‘‘ໂສ ຕມນຸຄຈ຺ຉຕິ. ຕມນຸຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ ນາຄວເນ ມຫນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິປທໍ, ທີຆໂຕ ຈ ອາຍຕໍ, ຕິຣິຍຎ຺ຈ ວິຕ຺ຖຕໍ, ອຸຈ຺ຈາ ຈ ນິເສວິຕໍ. ໂຍ ໂຫຕິ ກຸສໂລ ນາຄວນິໂກ ເນວ ຕາວ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ມຫາ ວຕ, ໂຠ, ນາໂຄ’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສນ຺ຕິ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນາຄວເນ ອຸຈ຺ຈາ ກາຬາຣິກາ ນາມ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ມຫາປທາ, ຕາສໍ ເປຕໍ ປທໍ ອສ຺ສາຕິ.

‘‘ໂສ ຕມນຸຄຈ຺ຉຕິ. ຕມນຸຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ ນາຄວເນ ມຫນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິປທໍ, ທີຆໂຕ ຈ ອາຍຕໍ, ຕິຣິຍຎ຺ຈ ວິຕ຺ຖຕໍ, ອຸຈ຺ຈາ ຈ ນິເສວິຕໍ, ອຸຈ຺ຈາ ຈ ທນ຺ເຕຫິ ອາຣຎ຺ຊິຕານິ. ໂຍ ໂຫຕິ ກຸສໂລ ນາຄວນິໂກ ເນວ ຕາວ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ມຫາ ວຕ, ໂຠ, ນາໂຄ’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສນ຺ຕິ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນາຄວເນ ອຸຈ຺ຈາ ກເຓຣຸກາ ນາມ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ມຫາປທາ, ຕາສໍ ເປຕໍ ປທໍ ອສ຺ສາຕິ.

‘‘ໂສ ຕມນຸຄຈ຺ຉຕິ. ຕມນຸຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ ນາຄວເນ ມຫນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິປທໍ, ທີຆໂຕ ຈ ອາຍຕໍ, ຕິຣິຍຎ຺ຈ ວິຕ຺ຖຕໍ, ອຸຈ຺ຈາ ຈ ນິເສວິຕໍ, ອຸຈ຺ຈາ ຈ ທນ຺ເຕຫິ ອາຣຎ຺ຊິຕານິ, ອຸຈ຺ຈາ ຈ ສາຂາຠງ຺ຄໍ. ຕຎ຺ຈ ນາຄໍ ປສ຺ສຕິ ຣຸກ຺ຂມູລຄຕໍ ວາ ອພ຺ໂຠກາສຄຕໍ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ວາ ນິສິນ຺ນໍ ວາ ນິປນ຺ນໍ ວາ. ໂສ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ອຍເມວ ໂສ ມຫານາໂຄ’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ; ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ. ໂສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ. ໂສ ເຕນ ສທ຺ຘາປຏິລາເຠນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ຣໂຊປໂຖ, ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ນຍິທໍ ສຸກຣໍ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕາ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ ສງ຺ຂລິຂິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ອປ຺ປໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ອປ຺ປໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ.

໒໙໒. ‘‘ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ.

‘‘ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ທິນ຺ນາທາຍີ ທິນ຺ນປາຏິກງ຺ຂີ. ອເຖເນນ ສຸຈິຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣຕິ.

‘‘ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຫາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂຫຕິ ອາຣາຈາຣີ ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ.

‘‘ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ສຈ຺ຈວາທີ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ ເຖໂຕ [ເຐໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ປຈ຺ຈຍິໂກ ອວິສໍວາທໂກ ໂລກສ຺ສ.

‘‘ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ນ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ນ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາ ສຫິຕານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ສມຄ຺ຄຣໂຕ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ, ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ.

໒໙໓. ‘‘ໂສ ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ເອກຠຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ ຣຕ຺ຕູປຣໂຕ, ວິຣໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ, ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນຘາຣຓມຓ຺ຑນວິຠູສນຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຊາຕຣູປຣຊຕປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອາມກຘຎ຺ຎປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອາມກມໍສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອິຕ຺ຖິກຸມາຣິກປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ທາສິທາສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອເຊຬກປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ກຸກ຺ກຸຏສູກຣປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວາປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ທູເຕຍ຺ຍປຫິຓຄມນານຸໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ກຍວິກ຺ກຍາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຕຸລາກູຏກໍສກູຏມານກູຏາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອຸກ຺ໂກຏນວຎ຺ຈນນິກຕິສາຈິໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ເຉທນວຘພນ຺ຘນວິປຣາໂມສອາໂລປສຫສາກາຣາ [ສາຫສາກາຣາ (ກ.)] ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ [ອິມສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ‘‘ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອນວຊ຺ຊສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ທີຆນິກາເຍ ອາຄຕໍ, ຕໍ ອິຘ ສນ຺ໂຕສກຖາວສາເນ ອາຄຕໍ, ສາ ຈ ສນ຺ໂຕສກຖາ ຕຕ຺ຖ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎານນ຺ຕຣເມວ ອາຄຕາ].

໒໙໔. ‘‘ໂສ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ກາຍປຣິຫາຣິເກນ ຈີວເຣນ ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ. ໂສ ເຍນ ເຍເນວ ປກ຺ກມຕິ ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ ເຍນ ເຍເນວ ເຑຕິ ສປຕ຺ຕຠາໂຣວ ເຑຕິ, ເອວເມວ ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ກາຍປຣິຫາຣິເກນ ຈີວເຣນ ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ. ໂສ ເຍນ ເຍເນວ ປກ຺ກມຕິ ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕິ. ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອນວຊ຺ຊສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຕິ.

໒໙໕. ‘‘ໂສ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອພ຺ຍາເສກສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຕິ.

‘‘ໂສ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອາໂລກິເຕ ວິໂລກິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສມິຎ຺ຊິເຕ ປສາຣິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສໍຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣເຓ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອສິເຕ ປີເຕ ຂາຍິເຕ ສາຍິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ເມ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ຄເຕ ຐິເຕ ນິສິນ຺ເນ ສຸຕ຺ເຕ ຊາຄຣິເຕ ຠາສິເຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ.

໒໙໖. ‘‘ໂສ ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, (ອິມາຍ ຈ ອຣິຍາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ) [( ) ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປາໂຐ ອິຘ ນທິສ຺ສຕິ, ຈຕຸກ຺ກງ຺ຄຸຕ຺ຕເຣ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ທິສ຺ສຕິ, ອຏ຺ຐກຖາຏີກາສຸ ຈ ຕທຕ຺ໂຖ ປກາສິໂຕ. ຕສ຺ມາ ໂສ ເອຕ຺ຖ ປຏີປູຣິໂຕ] ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ໂສ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ, ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ, ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ອຠິຊ຺ຌໍ ໂລເກ ປຫາຍ ວິຄຕາຠິຊ຺ເຌນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ, ອຠິຊ຺ຌາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ພ຺ຍາປາທປ຺ປໂທສໍ ປຫາຍ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ພ຺ຍາປາທປ຺ປໂທສາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ປຫາຍ ວິຄຕຖິນມິທ຺ໂຘ ວິຫຣຕິ ອາໂລກສຎ຺ຎີ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ຖິນມິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫາຍ ອນຸທ຺ຘໂຕ ວິຫຣຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຍ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ ວິຫຣຕິ ອກຖໍກຖີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ.

໒໙໗. ‘‘ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ, ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄຕປທໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕນິເສວິຕໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕາຣຎ຺ຊິຕໍ ອິຕິປິ. ນ ຕ຺ເວວ ຕາວ ອຣິຍສາວໂກ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ…ເປ… ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ…ເປ… ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ, ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄຕປທໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕນິເສວິຕໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕາຣຎ຺ຊິຕໍ ອິຕິປິ. ນ ຕ຺ເວວ ຕາວ ອຣິຍສາວໂກ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ.

໒໙໘. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ, ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄຕປທໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕນິເສວິຕໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕາຣຎ຺ຊິຕໍ ອິຕິປິ. ນ ຕ຺ເວວ ຕາວ ອຣິຍສາວໂກ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄຕປທໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕນິເສວິຕໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕາຣຎ຺ຊິຕໍ ອິຕິປິ. ນ ຕ຺ເວວ ຕາວ ອຣິຍສາວໂກ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ.

໒໙໙. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ‘ອິເມ ອາສວາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄຕປທໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕນິເສວິຕໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕາຣຎ຺ຊິຕໍ ອິຕິປິ. ນ ຕ຺ເວວ ຕາວ ອຣິຍສາວໂກ ນິຏ຺ຐໍ ຄໂຕ ໂຫຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ. ອິທມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄຕປທໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕນິເສວິຕໍ ອິຕິປິ, ຕຖາຄຕາຣຎ຺ຊິຕໍ ອິຕິປິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຣິຍສາວໂກ ນິຏ຺ຐໍ ຄໂຕ ໂຫຕິ – ‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຫຕ຺ຖິປໂທປໂມ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

ຈູຬຫຕ຺ຖິປໂທປມສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕມໍ.