໖. ປາສຣາສິສຸຕ຺ຕໍ

໒໗໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຈິຣສ຺ສຸຕາ ໂນ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມີ ກຖາ. ສາຘຸ ມຍໍ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ລເຠຍ຺ຍາມ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ສວນາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເຍນ ຣມ຺ມກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອສ຺ສໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມຖ; ອປ຺ເປວ ນາມ ລເຠຍ຺ຍາຖ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ສວນາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາຍາມານນ຺ທ, ເຍນ ປຸພ຺ພາຣາໂມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ ທິວາວິຫາຣາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ປຸພ຺ພາຣາໂມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ ທິວາວິຫາຣາຍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາຍາມານນ຺ທ, ເຍນ ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

໒໗໓. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕຸໍ. ປຸພ຺ພໂກຏ຺ຐເກ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ເອກຈີວໂຣ ອຏ຺ຐາສິ ຄຕ຺ຕານິ ປຸພ຺ພາປຍມາໂນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣມ຺ມກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອສ຺ສໂມ ອວິທູເຣ. ຣມຓີໂຍ, ຠນ຺ເຕ, ຣມ຺ມກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອສ຺ສໂມ; ປາສາທິໂກ, ຠນ຺ເຕ, ຣມ຺ມກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອສ຺ສໂມ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເຍນ ຣມ຺ມກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອສ຺ສໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ຣມ຺ມກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອສ຺ສໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ຣມ຺ມກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອສ຺ສເມ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຏ຺ຐາສິ ກຖາປຣິໂຍສານໍ ອາຄມຍມາໂນ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກຖາປຣິໂຍສານໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຬໍ ອາໂກເຏສິ. ວິວຣິໍສຸ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ທ຺ວາຣໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຣມ຺ມກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອສ຺ສມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກາຍນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ? ກາ ຈ ປນ ໂວ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ’’ຕິ? ‘‘ຠຄວນ຺ຕເມວ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອາຣພ຺ຠ ຘມ຺ມີ ກຖາ ວິປ຺ປກຕາ, ອຖ ຠຄວາ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ເອຕໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕິຣູປໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ນິສີເທຍ຺ຍາຖ. ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວຍໍ ກຣຓີຍໍ – ຘມ຺ມີ ວາ ກຖາ, ອຣິໂຍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ’’.

໒໗໔. ‘‘ທ຺ເວມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິເຍສນາ – ອຣິຍາ ຈ ປຣິເຍສນາ, ອນຣິຍາ ຈ ປຣິເຍສນາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຣິຍາ ປຣິເຍສນາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຕ຺ຕນາ ຊາຕິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊາຕິຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ຊຣາຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊຣາຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ມຣຓຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ມຣຓຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ໂສກຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ໂສກຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ສໍກິເລສຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ສໍກິເລສຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕິຘມ຺ມໍ ວເທຖ? ປຸຕ຺ຕຠຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕິຘມ຺ມໍ, ທາສິທາສໍ ຊາຕິຘມ຺ມໍ, ອເຊຬກໍ ຊາຕິຘມ຺ມໍ, ກຸກ຺ກຸຏສູກຣໍ ຊາຕິຘມ຺ມໍ, ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວໍ ຊາຕິຘມ຺ມໍ, ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ຊາຕິຘມ຺ມໍ. ຊາຕິຘມ຺ມາ ເຫເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຘໂຍ. ເອຕ຺ຖາຍໍ ຄຖິໂຕ [ຄຘີໂຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອຕ຺ຕນາ ຊາຕິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊາຕິຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຣາຘມ຺ມໍ ວເທຖ? ປຸຕ຺ຕຠຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຣາຘມ຺ມໍ, ທາສິທາສໍ ຊຣາຘມ຺ມໍ, ອເຊຬກໍ ຊຣາຘມ຺ມໍ, ກຸກ຺ກຸຏສູກຣໍ ຊຣາຘມ຺ມໍ, ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວໍ ຊຣາຘມ຺ມໍ, ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ຊຣາຘມ຺ມໍ. ຊຣາຘມ຺ມາ ເຫເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຘໂຍ. ເອຕ຺ຖາຍໍ ຄຖິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອຕ຺ຕນາ ຊຣາຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊຣາຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ ວເທຖ? ປຸຕ຺ຕຠຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ, ທາສິທາສໍ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ, ອເຊຬກໍ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ, ກຸກ຺ກຸຏສູກຣໍ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ, ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວໍ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ. ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມາ ເຫເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຘໂຍ. ເອຕ຺ຖາຍໍ ຄຖິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອຕ຺ຕນາ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຣຓຘມ຺ມໍ ວເທຖ? ປຸຕ຺ຕຠຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຣຓຘມ຺ມໍ, ທາສິທາສໍ ມຣຓຘມ຺ມໍ, ອເຊຬກໍ ມຣຓຘມ຺ມໍ, ກຸກ຺ກຸຏສູກຣໍ ມຣຓຘມ຺ມໍ, ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວໍ ມຣຓຘມ຺ມໍ. ມຣຓຘມ຺ມາ ເຫເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຘໂຍ. ເອຕ຺ຖາຍໍ ຄຖິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອຕ຺ຕນາ ມຣຓຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ມຣຓຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສກຘມ຺ມໍ ວເທຖ? ປຸຕ຺ຕຠຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສກຘມ຺ມໍ, ທາສິທາສໍ ໂສກຘມ຺ມໍ, ອເຊຬກໍ ໂສກຘມ຺ມໍ, ກຸກ຺ກຸຏສູກຣໍ ໂສກຘມ຺ມໍ, ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວໍ ໂສກຘມ຺ມໍ. ໂສກຘມ຺ມາ ເຫເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຘໂຍ. ເອຕ຺ຖາຍໍ ຄຖິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອຕ຺ຕນາ ໂສກຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ໂສກຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍກິເລສຘມ຺ມໍ ວເທຖ? ປຸຕ຺ຕຠຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍກິເລສຘມ຺ມໍ, ທາສິທາສໍ ສໍກິເລສຘມ຺ມໍ, ອເຊຬກໍ ສໍກິເລສຘມ຺ມໍ, ກຸກ຺ກຸຏສູກຣໍ ສໍກິເລສຘມ຺ມໍ, ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວໍ ສໍກິເລສຘມ຺ມໍ, ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ສໍກິເລສຘມ຺ມໍ. ສໍກິເລສຘມ຺ມາ ເຫເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຘໂຍ. ເອຕ຺ຖາຍໍ ຄຖິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ອຕ຺ຕນາ ສໍກິເລສຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ສໍກິເລສຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຣິຍາ ປຣິເຍສນາ.

໒໗໕. ‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍາ ປຣິເຍສນາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຕ຺ຕນາ ຊາຕິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊາຕິຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຊາຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ຊຣາຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊຣາຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຊຣໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອພ຺ຍາຘິໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ມຣຓຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ມຣຓຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອມຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ໂສກຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ໂສກຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອໂສກໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສຕິ, ອຕ຺ຕນາ ສໍກິເລສຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ສໍກິເລສຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍາ ປຣິເຍສນາ.

໒໗໖. ‘‘ອຫມ຺ປິ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ເພວ ສມ຺ໂພຘາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂພຘິສຕ຺ໂຕວ ສມາໂນ ອຕ຺ຕນາ ຊາຕິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊາຕິຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສາມິ, ອຕ຺ຕນາ ຊຣາຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊຣາຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສາມິ, ອຕ຺ຕນາ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສາມິ, ອຕ຺ຕນາ ມຣຓຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ມຣຓຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສາມິ, ອຕ຺ຕນາ ໂສກຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ໂສກຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສາມິ, ອຕ຺ຕນາ ສໍກິເລສຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ສໍກິເລສຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຕ຺ຕນາ ຊາຕິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊາຕິຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສາມິ, ອຕ຺ຕນາ ຊຣາຘມ຺ໂມ ສມາໂນ…ເປ… ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ… ມຣຓຘມ຺ໂມ ສມາໂນ… ໂສກຘມ຺ໂມ ສມາໂນ… ອຕ຺ຕນາ ສໍກິເລສຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ສໍກິເລສຘມ຺ມໍເຍວ ປຣິເຍສາມິ? ຍໍນູນາຫໍ ອຕ຺ຕນາ ຊາຕິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊາຕິຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຊາຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍເສຍ຺ຍໍ, ອຕ຺ຕນາ ຊຣາຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊຣາຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຊຣໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍເສຍ຺ຍໍ, ອຕ຺ຕນາ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອພ຺ຍາຘິໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍເສຍ຺ຍໍ, ອຕ຺ຕນາ ມຣຓຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ມຣຓຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອມຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍເສຍ຺ຍໍ, ອຕ຺ຕນາ ໂສກຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ໂສກຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອໂສກໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍເສຍ຺ຍໍ, ອຕ຺ຕນາ ສໍກິເລສຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ສໍກິເລສຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍເສຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ.

໒໗໗. ‘‘ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປເຣນ ສມເຍນ ທຫໂຣວ ສມາໂນ ສຸສຸກາຬເກໂສ, ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐເມນ ວຍສາ ອກາມການໍ ມາຕາປິຕູນໍ ອສ຺ສຸມຸຂານໍ ຣຸທນ຺ຕານໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໍ. ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ກິໍ ກຸສລຄເວສີ [ກິໍກຸສລໍຄເວສີ (ກ.)] ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສນ຺ຕິວຣປທໍ ປຣິເຍສມາໂນ ເຍນ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ. ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຬາຣໍ ກາລາມໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ອາວຸໂສ ກາລາມ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ວິຫຣຕາຍສ຺ມາ; ຕາທິໂສ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ຍຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິໂສ ນຈິຣສ຺ເສວ ສກໍ ອາຈຣິຍກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນຈິຣສ຺ເສວ ຂິປ຺ປເມວ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓິໍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕາວຕເກເນວ ໂອຏ຺ຐປຫຕມຕ຺ເຕນ ລປິຕລາປນມຕ຺ເຕນ ຎາຓວາທຎ຺ຈ ວທາມິ ເຖຣວາທຎ຺ຈ, ‘ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ ຈ ປຏິຊານາມິ ອຫຎ຺ເຈວ ອຎ຺ເຎ ຈ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ນ ໂຂ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ເກວລໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕເກນ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມີຕິ ປເວເທຕິ; ອທ຺ຘາ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ວິຫຣຕີ’ຕິ.

‘‘ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍນ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຬາຣໍ ກາລາມໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ໂນ, ອາວຸໂສ ກາລາມ, ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມີຕິ ປເວເທສີ’ຕິ [ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປເວເທສີຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)]? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ປເວເທສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ນ ໂຂ ອາຬາຣສ຺ເສວ ກາລາມສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ສທ຺ຘາ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ສທ຺ຘາ; ນ ໂຂ ອາຬາຣສ຺ເສວ ກາລາມສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ວີຣິຍໍ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ວີຣິຍໍ; ນ ໂຂ ອາຬາຣສ຺ເສວ ກາລາມສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ສຕິ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ສຕິ; ນ ໂຂ ອາຬາຣສ຺ເສວ ກາລາມສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ສມາຘິ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ສມາຘິ; ນ ໂຂ ອາຬາຣສ຺ເສວ ກາລາມສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາ. ຍໍນູນາຫໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມີຕິ ປເວເທຕິ, ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປທເຫຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນຈິຣສ຺ເສວ ຂິປ຺ປເມວ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ.

‘‘ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍນ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຬາຣໍ ກາລາມໍ ເອຕທໂວຈໍ –

‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂນ, ອາວຸໂສ ກາລາມ, ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປເວເທສີ’ຕິ?

‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປເວເທມີ’ຕິ.

‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມີ’ຕິ.

‘ລາຠາ ໂນ, ອາວຸໂສ, ສຸລທ຺ຘໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ເຍ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຕາທິສໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ປສ຺ສາມ. ອິຕິ ຍາຫໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປເວເທມິ ຕໍ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣສິ. ຍໍ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣສິ ຕມຫໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປເວເທມິ. ອິຕິ ຍາຫໍ ຘມ຺ມໍ ຊານາມິ ຕໍ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ຊານາສິ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ຊານາສິ ຕມຫໍ ຘມ຺ມໍ ຊານາມິ. ອິຕິ ຍາທິໂສ ອຫໍ ຕາທິໂສ ຕຸວໍ, ຍາທິໂສ ຕຸວໍ ຕາທິໂສ ອຫໍ. ເອຫິ ທານິ, ອາວຸໂສ, ອຸໂຠວ ສນ຺ຕາ ອິມໍ ຄຓໍ ປຣິຫຣາມາ’ຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ອາຈຣິໂຍ ເມ ສມາໂນ (ອຕ຺ຕໂນ) [( ) ນຕ຺ຖິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອນ຺ເຕວາສິໍ ມໍ ສມານໍ ອຕ຺ຕນາ [ອຕ຺ຕໂນ (ສີ. ປີ.)] ສມສມໍ ຐເປສິ, ອຸຬາຣາຍ ຈ ມໍ ປູຊາຍ ປູເຊສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍາວເທວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນູປປຕ຺ຕິຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ອນລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມາ ນິພ຺ພິຊ຺ຊ ອປກ຺ກມິໍ.

໒໗໘. ‘‘ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍ ກຸສລຄເວສີ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສນ຺ຕິວຣປທໍ ປຣິເຍສມາໂນ ເຍນ ອຸທໂກ [ອຸທ຺ທໂກ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ຣາມປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ອາວຸໂສ [ອາວຸໂສ ຣາມ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.) ມຫາສຕ຺ໂຕ ຣາມປຸຕ຺ຕເມວ ອໂວຈ, ນ ຣາມໍ, ຣາໂມ ຫິ ຕຕ຺ຖ ຄຓາຈຣິໂຍ ຠເວຍ຺ຍ, ຕທາ ຈ ກາລງ຺ກໂຕ ອສນ຺ໂຕ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ຣາມາຍຕ຺ຕານິ ກ຺ຣິຍປທານິ ອຕີຕກາລວເສນ ອາຄຕານິ, ອຸທໂກ ຈ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ອາຈຣິໂຍຕິ. ຏີກາຍໍ ຈ ‘‘ປາຬິຍໍ ຣາມສ຺ເສວ ສມາປຕ຺ຕິລາຠິຕາ ອາຄຕາ ນ ອຸທກສ຺ສາ’’ຕິ ອາທິ ປຈ຺ຉາຠາເຄ ປກາສິຕາ], ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ວິຫຣຕາຍສ຺ມາ; ຕາທິໂສ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ຍຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິໂສ ນຈິຣສ຺ເສວ ສກໍ ອາຈຣິຍກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນຈິຣສ຺ເສວ ຂິປ຺ປເມວ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓິໍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕາວຕເກເນວ ໂອຏ຺ຐປຫຕມຕ຺ເຕນ ລປິຕລາປນມຕ຺ເຕນ ຎາຓວາທຎ຺ຈ ວທາມິ ເຖຣວາທຎ຺ຈ, ‘ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ ຈ ປຏິຊານາມິ ອຫຎ຺ເຈວ ອຎ຺ເຎ ຈ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ນ ໂຂ ຣາໂມ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ເກວລໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕເກນ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມີຕິ ປເວເທສິ; ອທ຺ຘາ ຣາໂມ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ວິຫາສີ’ຕິ.

‘‘ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍນ ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ຣາມປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຣາໂມ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມີຕິ ປເວເທສີ’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ປເວເທສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ນ ໂຂ ຣາມສ຺ເສວ ອໂຫສິ ສທ຺ຘາ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ສທ຺ຘາ; ນ ໂຂ ຣາມສ຺ເສວ ອໂຫສິ ວີຣິຍໍ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ວີຣິຍໍ; ນ ໂຂ ຣາມສ຺ເສວ ອໂຫສິ ສຕິ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ສຕິ; ນ ໂຂ ຣາມສ຺ເສວ ອໂຫສິ ສມາຘິ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ສມາຘິ, ນ ໂຂ ຣາມສ຺ເສວ ອໂຫສິ ປຎ຺ຎາ, ມຍ຺ຫໍປຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາ. ຍໍນູນາຫໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ຣາໂມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມີຕິ ປເວເທສິ, ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປທເຫຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນຈິຣສ຺ເສວ ຂິປ຺ປເມວ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ.

‘‘ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍນ ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ຣາມປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ –

‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຣາໂມ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປເວເທສີ’ຕິ?

‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາໂມ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປເວເທສີ’ຕິ.

‘ລາຠາ ໂນ, ອາວຸໂສ, ສຸລທ຺ຘໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ເຍ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຕາທິສໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ປສ຺ສາມ. ອິຕິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ຣາໂມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປເວເທສິ, ຕໍ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣສິ. ຍໍ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣສິ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ຣາໂມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປເວເທສິ. ອິຕິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ຣາໂມ ອຠິຎ຺ຎາສິ ຕໍ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ຊານາສິ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ຊານາສິ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ຣາໂມ ອຠິຎ຺ຎາສິ. ອິຕິ ຍາທິໂສ ຣາໂມ ອໂຫສິ ຕາທິໂສ ຕຸວໍ, ຍາທິໂສ ຕຸວໍ ຕາທິໂສ ຣາໂມ ອໂຫສິ. ເອຫິ ທານິ, ອາວຸໂສ, ຕຸວໍ ອິມໍ ຄຓໍ ປຣິຫຣາ’ຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ເມ ສມາໂນ ອາຈຣິຍຏ຺ຐາເນ ມໍ ຐເປສິ, ອຸຬາຣາຍ ຈ ມໍ ປູຊາຍ ປູເຊສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍາວເທວ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປປຕ຺ຕິຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ອນລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມາ ນິພ຺ພິຊ຺ຊ ອປກ຺ກມິໍ.

໒໗໙. ‘‘ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍ ກຸສລຄເວສີ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສນ຺ຕິວຣປທໍ ປຣິເຍສມາໂນ ມຄເຘສຸ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ອຸຣຸເວລາ ເສນານິຄໂມ ຕທວສຣິໍ. ຕຕ຺ຖທ຺ທສໍ ຣມຓີຍໍ ຠູມິຠາຄໍ, ປາສາທິກຎ຺ຈ ວນສຓ຺ຑໍ, ນທິຎ຺ຈ ສນ຺ທນ຺ຕິໍ ເສຕກໍ ສຸປຕິຕ຺ຖໍ ຣມຓີຍໍ, ສມນ຺ຕາ [ສາມນ຺ຕາ (?)] ຈ ໂຄຈຣຄາມໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຣມຓີໂຍ ວຕ, ໂຠ, ຠູມິຠາໂຄ, ປາສາທິໂກ ຈ ວນສຓ຺ໂຑ, ນທີ ຈ ສນ຺ທຕິ ເສຕກາ ສຸປຕິຕ຺ຖາ ຣມຓີຍາ, ສມນ຺ຕາ ຈ ໂຄຈຣຄາໂມ. ອລໍ ວຕິທໍ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຘານຕ຺ຖິກສ຺ສ ປຘານາຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕ຺ເຖວ ນິສີທິໍ – ອລມິທໍ ປຘານາຍາຕິ.

໒໘໐. ‘‘ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕນາ ຊາຕິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊາຕິຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຊາຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສມາໂນ ອຊາຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ອຊ຺ຌຄມໍ, ອຕ຺ຕນາ ຊຣາຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຊຣາຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຊຣໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສມາໂນ ອຊຣໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ອຊ຺ຌຄມໍ, ອຕ຺ຕນາ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອພ຺ຍາຘິໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສມາໂນ ອພ຺ຍາຘິໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ອຊ຺ຌຄມໍ, ອຕ຺ຕນາ ມຣຓຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ມຣຓຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອມຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ອຊ຺ຌຄມໍ, ອຕ຺ຕນາ ໂສກຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ໂສກຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອໂສກໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ອຊ຺ຌຄມໍ, ອຕ຺ຕນາ ສໍກິເລສຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ສໍກິເລສຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສມາໂນ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ອຊ຺ຌຄມໍ. ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ເມ ທສ຺ສນໍ ອຸທປາທິ – ‘ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕິ, ອຍມນ຺ຕິມາ ຊາຕິ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’ຕິ.

໒໘໑. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຘິຄໂຕ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ຄມ຺ຠີໂຣ ທຸທ຺ທໂສ ທຸຣນຸໂພໂຘ ສນ຺ໂຕ ປຓີໂຕ ອຕກ຺ກາວຈໂຣ ນິປຸໂຓ ປຓ຺ຑິຕເວທນີໂຍ. ອາລຍຣາມາ ໂຂ ປນາຍໍ ປຊາ ອາລຍຣຕາ ອາລຍສມ຺ມຸທິຕາ. ອາລຍຣາມາ ໂຂ ປນາຍໍ ປຊາ ອາລຍຣຕາຍ ອາລຍສມ຺ມຸທິຕາຍ ທຸທ຺ທສໍ ອິທໍ ຐານໍ ຍທິທໍ – ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ ຐານໍ ທຸທ຺ທສໍ ຍທິທໍ – ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ, ປເຣ ຈ ເມ ນ ອາຊາເນຍ຺ຍຸໍ, ໂສ ມມສ຺ສ ກິລມໂຖ, ສາ ມມສ຺ສ ວິເຫສາ’ຕິ. ອປິສ຺ສຸ ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມາ ອນຈ຺ຉຣິຍາ ຄາຖາໂຍ ປຏິຠໍສຸ ປຸພ຺ເພ ອສ຺ສຸຕປຸພ຺ພາ –

‘ກິຈ຺ເຉນ ເມ ອຘິຄຕໍ, ຫລໍ ທານິ ປກາສິຕຸໍ;

ຣາຄໂທສປເຣເຕຫິ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ສຸສມ຺ພຸໂຘ.

‘ປຏິໂສຕຄາມິໍ ນິປຸຓໍ, ຄມ຺ຠີຣໍ ທຸທ຺ທສໍ ອຓຸໍ;

ຣາຄຣຕ຺ຕາ ນ ທກ຺ຂນ຺ຕິ, ຕໂມຂນ຺ເຘນ ອາວຸຏາ’’’ຕິ [ອາວຏາຕິ (ສີ.), ອາວຸຕາ (ສ຺ຍາ.)].

໒໘໒. ‘‘ອິຕິຫ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກຕາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ, ໂນ ຘມ຺ມເທສນາຍ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ສຫມ຺ປຕິສ຺ສ ມມ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ນສ຺ສຕິ ວຕ ໂຠ ໂລໂກ, ວິນສ຺ສຕິ ວຕ ໂຠ ໂລໂກ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກຕາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ [ນມິສ຺ສຕິ (?)], ໂນ ຘມ຺ມເທສນາຍາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວ – ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ມມ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຣໂຫສິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ເທເສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ, ເທເສຕຸ ສຸຄໂຕ ຘມ຺ມໍ. ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ອປ຺ປຣຊກ຺ຂຊາຕິກາ, ອສ຺ສວນຕາ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຎ຺ຎາຕາໂຣ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ –

‘ປາຕຸຣໂຫສິ ມຄເຘສຸ ປຸພ຺ເພ,

ຘມ຺ໂມ ອສຸທ຺ໂຘ ສມເລຫິ ຈິນ຺ຕິໂຕ;

ອປາປຸເຣຕໍ [ອວາປຸເຣຕໍ (ສີ.)] ອມຕສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ,

ສຸຓນ຺ຕຸ ຘມ຺ມໍ ວິມເລນານຸພຸທ຺ຘໍ.

‘ເສເລ ຍຖາ ປພ຺ພຕມຸທ຺ຘນິຏ຺ຐິໂຕ,

ຍຖາປິ ປສ຺ເສ ຊນຕໍ ສມນ຺ຕໂຕ;

ຕຖູປມໍ ຘມ຺ມມຍໍ ສຸເມຘ,

ປາສາທມາຣຸຍ຺ຫ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ;

ໂສກາວຕິຓ຺ຓໍ [ໂສກາວກິຓ຺ຓໍ (ສ຺ຍາ.)] ຊນຕມເປຕໂສໂກ,

ອເວກ຺ຂສ຺ສຸ ຊາຕິຊຣາຠິຠູຕໍ.

‘ອຸຏ຺ເຐຫິ ວີຣ ວິຊິຕສງ຺ຄາມ,

ສຕ຺ຖວາຫ ອຓຓ ວິຈຣ ໂລເກ;

ເທສສ຺ສຸ [ເທເສຕຸ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ,

ອຎ຺ຎາຕາໂຣ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’’ຕິ.

໒໘໓. ‘‘ອຖ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຈ ອຊ຺ເຌສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ສຕ຺ເຕສຸ ຈ ກາຣຸຎ຺ຎຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກສິໍ. ອທ຺ທສໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ສຕ຺ເຕ ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂ ມຫາຣຊກ຺ເຂ, ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິເຍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິເຍ, ສ຺ວາກາເຣ ທ຺ວາກາເຣ, ສຸວິຎ຺ຎາປເຍ ທຸວິຎ຺ຎາປເຍ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິເນ [ທສ຺ສາວິໂນ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ວິຫຣນ຺ເຕ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ນ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິເນ [ທສ຺ສາວິໂນ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ວິຫຣນ຺ເຕ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸປ຺ປລິນິຍໍ ວາ ປທຸມິນິຍໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີກິນິຍໍ ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ຈານິ ອຸປ຺ປລານິ ວາ ປທຸມານິ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການິ ວາ ອຸທເກ ຊາຕານິ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒານິ ອຸທການຸຄ຺ຄຕານິ ອນ຺ໂຕນິມຸຄ຺ຄໂປສີນິ, ອປ຺ເປກຈ຺ຈານິ ອຸປ຺ປລານິ ວາ ປທຸມານິ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການິ ວາ ອຸທເກ ຊາຕານິ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒານິ ອຸທການຸຄ຺ຄຕານິ ສໂມທກໍ ຐິຕານິ, ອປ຺ເປກຈ຺ຈານິ ອຸປ຺ປລານິ ວາ ປທຸມານິ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການິ ວາ ອຸທເກ ຊາຕານິ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒານິ ອຸທກໍ ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄມ຺ມ ຐິຕານິ [ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອນຸປລິຕ຺ຕານິ ອຸທເກນ; ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ອທ຺ທສໍ ສຕ຺ເຕ ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂ ມຫາຣຊກ຺ເຂ, ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິເຍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິເຍ, ສ຺ວາກາເຣ ທ຺ວາກາເຣ, ສຸວິຎ຺ຎາປເຍ ທຸວິຎ຺ຎາປເຍ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິເນ ວິຫຣນ຺ເຕ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ນ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິເນ ວິຫຣນ຺ເຕ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສຫມ຺ປຕິໍ ຄາຖາຍ ປຈ຺ຈຠາສິໍ –

‘ອປາຣຸຕາ ເຕສໍ ອມຕສ຺ສ ທ຺ວາຣາ,

ເຍ ໂສຕວນ຺ໂຕ ປມຸຎ຺ຈນ຺ຕຸ ສທ຺ຘໍ;

ວິຫິໍສສຎ຺ຎີ ປຄຸຓໍ ນ ຠາສິໍ,

ຘມ຺ມໍ ປຓີຕໍ ມນຸເຊສຸ ພ຺ຣຫ຺ເມ’’’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ‘ກຕາວກາໂສ ໂຂມ຺ຫິ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມເທສນາຍາ’ຕິ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ.

໒໘໔. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ; ໂກ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ຂິປ຺ປເມວ ອາຊານິສ຺ສຕີ’ຕິ? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຣຊກ຺ຂຊາຕິໂກ. ຍໍນູນາຫໍ ອາຬາຣສ຺ສ ກາລາມສ຺ສ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ. ໂສ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ຂິປ຺ປເມວ ອາຊານິສ຺ສຕີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວຕາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ສຕ຺ຕາຫກາລງ຺ກໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ’ຕິ. ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ເມ ທສ຺ສນໍ ອຸທປາທິ – ‘ສຕ຺ຕາຫກາລງ຺ກໂຕ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ມຫາຊານິໂຍ ໂຂ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ. ສເຈ ຫິ ໂສ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ສຸເຓຍ຺ຍ, ຂິປ຺ປເມວ ອາຊາເນຍ຺ຍາ’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ; ໂກ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ຂິປ຺ປເມວ ອາຊານິສ຺ສຕີ’ຕິ? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຣຊກ຺ຂຊາຕິໂກ. ຍໍນູນາຫໍ ອຸທກສ຺ສ ຣາມປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ. ໂສ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ຂິປ຺ປເມວ ອາຊານິສ຺ສຕີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວຕາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ອຠິໂທສກາລງ຺ກໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ. ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ເມ ທສ຺ສນໍ ອຸທປາທິ – ‘ອຠິໂທສກາລງ຺ກໂຕ ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ມຫາຊານິໂຍ ໂຂ ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ. ສເຈ ຫິ ໂສ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ສຸເຓຍ຺ຍ, ຂິປ຺ປເມວ ອາຊາເນຍ຺ຍາ’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ; ໂກ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ຂິປ຺ປເມວ ອາຊານິສ຺ສຕີ’ຕິ? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ພຫຸກາຣາ ໂຂ ເມ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ, ເຍ ມໍ ປຘານປຫິຕຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ຍໍນູນາຫໍ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ ເອຕຣຫິ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ? ອທ຺ທສໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣນ຺ເຕ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຣຸເວລາຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ພາຣາຓສີ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິໍ [ປກ຺ກາມິໍ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)].

໒໘໕. ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປໂກ ອາຊີວໂກ ອນ຺ຕຣາ [ອາຊີວິໂກ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຈ ຄຍໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ໂພຘິໍ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນໍ. ທິສ຺ວານ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ວິປ຺ປສນ຺ນານິ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຣິສຸທ຺ໂຘ ຉວິວຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍທາໂຕ! ກໍສິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິໂຕ, ໂກ ວາ ເຕ ສຕ຺ຖາ, ກສ຺ສ ວາ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມໍ ໂຣເຈສີ’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປກໍ ອາຊີວກໍ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິໍ –

‘ສພ຺ພາຠິຠູ ສພ຺ພວິທູຫມສ຺ມິ, ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນູປລິຕ຺ໂຕ;

ສພ຺ພຎ຺ຊໂຫ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ກມຸທ຺ທິເສຍ຺ຍໍ.

‘ນ ເມ ອາຈຣິໂຍ ອຕ຺ຖິ, ສທິໂສ ເມ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ສເທວກສ຺ມິໍ ໂລກສ຺ມິໍ, ນຕ຺ຖິ ເມ ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ.

‘ອຫຎ຺ຫິ ອຣຫາ ໂລເກ, ອຫໍ ສຕ຺ຖາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ;

ເອໂກມ຺ຫິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ສີຕິຠູໂຕສ຺ມິ ນິພ຺ພຸໂຕ.

‘ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕຸໍ, ຄຈ຺ຉາມິ ກາສິນໍ ປຸຣໍ;

ອນ຺ຘີຠູຕສ຺ມິໍ [ອນ຺ຘຠູຕສ຺ມິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ໂລກສ຺ມິໍ, ອາຫຎ຺ຉໍ ອມຕທຸນ຺ທຸຠິ’ນ຺ຕິ.

‘ຍຖາ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ປຏິຊານາສິ, ອຣຫສິ ອນນ຺ຕຊິໂນ’ຕິ!

‘ມາທິສາ ເວ ຊິນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ປຕ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍໍ;

ຊິຕາ ເມ ປາປກາ ຘມ຺ມາ, ຕສ຺ມາຫມຸປກ ຊິໂນ’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປໂກ ອາຊີວໂກ ‘ຫຸເປຍ຺ຍປາວຸໂສ’ຕິ [ຫຸເວຍ຺ຍປາວຸໂສ (ສີ. ປີ.), ຫຸເວຍ຺ຍາວຸໂສ (ສ຺ຍາ.)] ວຕ຺ວາ ສີສໍ ໂອກມ຺ເປຕ຺ວາ ອຸມ຺ມຄ຺ຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

໒໘໖. ‘‘ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ພາຣາຓສີ ອິສິປຕນໍ ມິຄທາໂຍ ເຍນ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ. ອທ຺ທສໍສຸ ໂຂ ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ທູຣໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຓ຺ຐເປສຸໍ [ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກຕິກໍ ສຓ຺ຐເປສຸໍ (ວິນຍປິຏເກ ມຫາວຄ຺ເຄ)] – ‘ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຄຈ຺ຉຕິ ພາຫຸລ຺ລິໂກ [ພາຫຸລິໂກ (ສີ. ປີ.) ສາຣຕ຺ຖທີປນີຏີກາຍ ສເມຕິ] ປຘານວິພ຺ຠນ຺ໂຕ ອາວຕ຺ໂຕ ພາຫຸລ຺ລາຍ. ໂສ ເນວ ອຠິວາເທຕພ຺ໂພ, ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ; ນາສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອປິ ຈ ໂຂ ອາສນໍ ຐເປຕພ຺ພໍ, ສເຈ ອາກງ຺ຂິສ຺ສຕິ ນິສີທິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຍຖາ ຍຖາ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປສງ຺ກມິໍ ຕຖາ ຕຖາ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ນາສກ຺ຂິໍສຸ ສກາຍ ກຕິກາຍ ສຓ຺ຐາຕຸໍ. ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ມໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫສຸໍ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປສຸໍ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ປາໂທທກໍ ອຸປຏ຺ຐເປສຸໍ. ອປິ ຈ ໂຂ ມໍ ນາເມນ ຈ ອາວຸໂສວາເທນ ຈ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ.

‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕໍ ນາເມນ ຈ ອາວຸໂສວາເທນ ຈ ສມຸທາຈຣຖ [ສມຸທາຈຣິຕ຺ຖ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)]. ອຣຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ໂອທຫຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສຕໍ, ອມຕມຘິຄຕໍ, ອຫມນຸສາສາມິ, ອຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ. ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊມານາ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ຕາຍປິ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ໂຄຕມ, ອິຣິຍາຍ ຕາຍ ປຏິປທາຍ ຕາຍ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາຍ ນາຊ຺ຌຄມາ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ, ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ ເອຕຣຫິ ພາຫຸລ຺ລິໂກ ປຘານວິພ຺ຠນ຺ໂຕ ອາວຕ຺ໂຕ ພາຫຸລ຺ລາຍ ອຘິຄມິສ຺ສສິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສ’ນ຺ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ພາຫຸລ຺ລິໂກ, ນ ປຘານວິພ຺ຠນ຺ໂຕ, ນ ອາວຕ຺ໂຕ ພາຫຸລ຺ລາຍ. ອຣຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ໂອທຫຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສຕໍ, ອມຕມຘິຄຕໍ, ອຫມນຸສາສາມິ, ອຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ. ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊມານາ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ຕາຍປິ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ໂຄຕມ, ອິຣິຍາຍ ຕາຍ ປຏິປທາຍ ຕາຍ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາຍ ນາຊ຺ຌຄມາ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ, ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ ເອຕຣຫິ ພາຫຸລ຺ລິໂກ ປຘານວິພ຺ຠນ຺ໂຕ ອາວຕ຺ໂຕ ພາຫຸລ຺ລາຍ ອຘິຄມິສ຺ສສິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສ’ນ຺ຕິ? ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ພາຫຸລ຺ລິໂກ…ເປ… ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ຕາຍປິ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ໂຄຕມ, ອິຣິຍາຍ ຕາຍ ປຏິປທາຍ ຕາຍ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາຍ ນາຊ຺ຌຄມາ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ, ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ ເອຕຣຫິ ພາຫຸລ຺ລິໂກ ປຘານວິພ຺ຠນ຺ໂຕ ອາວຕ຺ໂຕ ພາຫຸລ຺ລາຍ ອຘິຄມິສ຺ສສິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສ’ນ຺ຕິ?

‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ອຠິຊານາຖ ເມ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວຣູປໍ ປຠາວິຕເມຕ’ນ຺ຕິ [ຠາສິຕເມຕນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ວິນເຍປິ)]? ‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’. ‘ອຣຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ໂອທຫຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສຕໍ, ອມຕມຘິຄຕໍ, ອຫມນຸສາສາມິ, ອຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ. ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊມານາ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ.

‘‘ອສກ຺ຂິໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ທ຺ເວປິ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ໂອວທາມິ, ຕໂຍ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕິ. ຍໍ ຕໂຍ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ອາຫຣນ຺ຕິ ເຕນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ [ຉພ຺ພຄ຺ຄາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຍາເປມ. ຕໂຍປິ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ໂອວທາມິ, ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕິ. ຍໍ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ອາຫຣນ຺ຕິ ເຕນ ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ຍາເປມ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ມຍາ ເອວໍ ໂອວທິຍມານາ ເອວໍ ອນຸສາສິຍມານາ ອຕ຺ຕນາ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສມານາ ຊາຕິຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຊາຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສມານາ ອຊາຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ອຊ຺ຌຄມໍສຸ, ອຕ຺ຕນາ ຊຣາຘມ຺ມາ ສມານາ ຊຣາຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຊຣໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສມານາ ອຊຣໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ອຊ຺ຌຄມໍສຸ, ອຕ຺ຕນາ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມາ ສມານາ…ເປ… ອຕ຺ຕນາ ມຣຓຘມ຺ມາ ສມານາ… ອຕ຺ຕນາ ໂສກຘມ຺ມາ ສມານາ… ອຕ຺ຕນາ ສໍກິເລສຘມ຺ມາ ສມານາ ສໍກິເລສຘມ຺ເມ ອາທີນວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິເຍສມານາ ອສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ອຊ຺ຌຄມໍສຸ. ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ເນສໍ ທສ຺ສນໍ ອຸທປາທິ – ‘ອກຸປ຺ປາ ໂນ ວິມຸຕ຺ຕິ [ອກຸປ຺ປາ ເນສໍ ວິມຸຕ຺ຕິ (ກ.)], ອຍມນ຺ຕິມາ ຊາຕິ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’ຕິ.

໒໘໗. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຄຸຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ…ເປ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ຄຖິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌປນ຺ນາ ອນາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ຎາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ເອວມສ຺ສຸ ເວທິຕພ຺ພາ – ‘ອນຍມາປນ຺ນາ ພ຺ຍສນມາປນ຺ນາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ປາປິມໂຕ’ [ປາປິມໂຕ’’ຕິ (?)]. ‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ມໂຄ ພທ຺ໂຘ ປາສຣາສິໍ ອຘິສເຍຍ຺ຍ. ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ອນຍມາປນ຺ໂນ ພ຺ຍສນມາປນ຺ໂນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ລຸທ຺ທສ຺ສ. ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຈ ປນ ລຸທ຺ເທ ເຍນ ກາມໍ ນ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ຫິ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ຄຖິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌປນ຺ນາ ອນາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ຎາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ເອວມສ຺ສຸ ເວທິຕພ຺ພາ – ‘ອນຍມາປນ຺ນາ ພ຺ຍສນມາປນ຺ນາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ປາປິມໂຕ’. ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ອຄຖິຕາ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ອນຊ຺ໂຌປນ຺ນາ ອາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ຎາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ເອວມສ຺ສຸ ເວທິຕພ຺ພາ – ‘ນ ອນຍມາປນ຺ນາ ນ ພ຺ຍສນມາປນ຺ນາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ປາປິມໂຕ’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ມໂຄ ອພທ຺ໂຘ ປາສຣາສິໍ ອຘິສເຍຍ຺ຍ. ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ນ ອນຍມາປນ຺ໂນ ນ ພ຺ຍສນມາປນ຺ໂນ ນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ລຸທ຺ທສ຺ສ. ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຈ ປນ ລຸທ຺ເທ ເຍນ ກາມໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ຫິ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ອຄຖິຕາ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ອນຊ຺ໂຌປນ຺ນາ ອາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ຎາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ເອວມສ຺ສຸ ເວທິຕພ຺ພາ – ‘ນ ອນຍມາປນ຺ນາ ນ ພ຺ຍສນມາປນ຺ນາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ປາປິມໂຕ’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ມໂຄ ອຣຎ຺ເຎ ປວເນ ຈຣມາໂນ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຄຈ຺ຉຕິ, ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຕິຏ຺ຐຕິ, ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ນິສີທຕິ, ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນາປາຖຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ລຸທ຺ທສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ ອປທໍ, ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ, ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ ອປທໍ, ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ. ຕິຓ຺ໂຓ ໂລເກ ວິສຕ຺ຕິກໍ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຄຈ຺ຉຕິ, ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ຕິຏ຺ຐຕິ, ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ນິສີທຕິ, ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນາປາຖຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິມໂຕ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ປາສຣາສິສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຉຏ຺ຐໍ.