໕. ນິວາປສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວາປິໂກ ນິວາປໍ ນິວປຕິ ມິຄຊາຕານໍ – ‘ອິມໍ ເມ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມິຄຊາຕາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ທີຆາຍຸກາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຍາເປນ຺ຕູ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວາປິໂກ ນິວາປໍ ນິວປຕິ ມິຄຊາຕານໍ – ‘ອິມໍ ເມ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມິຄຊາຕາ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຕ຺ຕາ ສມານາ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ນິວາເປ’ຕິ.

໒໖໒. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ມຕ຺ຕາ ສມານາ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ.

໒໖໓. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ມຕ຺ຕາ ສມານາ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ປຏິວິຣເມຍ຺ຍາມ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ເຕ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ປຏິວິຣມິໍສຸ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫຣິໍສຸ. ເຕສໍ ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ, ຕິໂຓທກສງ຺ຂເຍ, ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ໂຕ ກາໂຍ ໂຫຕິ. ເຕສໍ ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ຕກາຍານໍ ພລວີຣິຍໍ ປຣິຫາຍິ. ພລວີຣິເຍ ປຣິຫີເນ ຕເມວ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ປຈ຺ຈາຄມິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ມຕ຺ຕາ ສມານາ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍາປິ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ.

໒໖໔. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເຍປິ ເຕ ທຸຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ປຏິວິຣເມຍ຺ຍາມ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາຕິ. ເຕ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ປຏິວິຣມິໍສຸ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫຣິໍສຸ. ເຕສໍ ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ຕິໂຓທກສງ຺ຂເຍ ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ໂຕ ກາໂຍ ໂຫຕິ. ເຕສໍ ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ຕກາຍານໍ ພລວີຣິຍໍ ປຣິຫາຍິ. ພລວີຣິເຍ ປຣິຫີເນ ຕເມວ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ປຈ຺ຈາຄມິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ມຕ຺ຕາ ສມານາ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ທຸຕິຍາປິ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອາສຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາມ. ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ຠວິສ຺ສາມ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ’ຕິ. ເຕ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອາສຍໍ ກປ຺ປຍິໍສຸ. ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວາປິກສ຺ສ ຈ ເນວາປິກປຣິສາຍ ຈ ເອຕທໂຫສິ – ‘ສຐາສ຺ສຸນາມິເມ ຕຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ເກຕພິໂນ, ອິທ຺ຘິມນ຺ຕາສ຺ສຸນາມິເມ ຕຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ປຣຊນາ; ອິມຎ຺ຈ ນາມ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ຈ ເນສໍ ຊານາມ ອາຄຕິໍ ວາ ຄຕິໍ ວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ອິມໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມຫຕີຫິ ທຓ຺ຑວາກຣາຫິ [ທຓ຺ຑວາຄຸຣາຫິ (ສ຺ຍາ.)] ສມນ຺ຕາ ສປ຺ປເທສໍ ອນຸປຣິວາເຣຍ຺ຍາມ – ອປ຺ເປວ ນາມ ຕຕິຍານໍ ມິຄຊາຕານໍ ອາສຍໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍາມ, ຍຕ຺ຖ ເຕ ຄາຫໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ. ເຕ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມຫຕີຫິ ທຓ຺ຑວາກຣາຫິ ສມນ຺ຕາ ສປ຺ປເທສໍ ອນຸປຣິວາເຣສຸໍ. ອທ຺ທສໍສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວາປິໂກ ຈ ເນວາປິກປຣິສາ ຈ ຕຕິຍານໍ ມິຄຊາຕານໍ ອາສຍໍ, ຍຕ຺ຖ ເຕ ຄາຫໍ ອຄມໍສຸ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍາປິ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ.

໒໖໕. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖາ ມິຄຊາຕາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເຍປິ ເຕ ທຸຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ປຏິວິຣເມຍ຺ຍາມ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ເຕ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ປຏິວິຣມິໍສຸ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ທຸຕິຍາປິ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເຍປິ ເຕ ຕຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເຍປິ ເຕ ທຸຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ປຏິວິຣເມຍ຺ຍາມ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ເຕ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ປຏິວິຣມິໍສຸ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ທຸຕິຍາປິ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອາສຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາມ, ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ຠວິສ຺ສາມ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ’ຕິ. ເຕ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອາສຍໍ ກປ຺ປຍິໍສຸ, ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ.

‘‘ຕຕ຺ຣ ເນວາປິກສ຺ສ ຈ ເນວາປິກປຣິສາຍ ຈ ເອຕທໂຫສິ – ‘ສຐາສ຺ສຸນາມິເມ ຕຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ເກຕພິໂນ, ອິທ຺ຘິມນ຺ຕາສ຺ສຸນາມິເມ ຕຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ປຣຊນາ, ອິມຎ຺ຈ ນາມ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ນ ຈ ເນສໍ ຊານາມ ອາຄຕິໍ ວາ ຄຕິໍ ວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ອິມໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມຫຕີຕິ ທຓ຺ຑວາກຣາຫິ ສມນ຺ຕາ ສປ຺ປເທສໍ ອນຸປຣິວາເຣຍ຺ຍາມ, ອປ຺ເປວ ນາມ ຕຕິຍານໍ ມິຄຊາຕານໍ ອາສຍໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍາມ, ຍຕ຺ຖ ເຕ ຄາຫໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ. ເຕ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມຫຕີຕິ ທຓ຺ຑວາກຣາຫິ ສມນ຺ຕາ ສປ຺ປເທສໍ ອນຸປຣິວາເຣສຸໍ. ອທ຺ທສໍສຸ ໂຂ ເນວາປິໂກ ຈ ເນວາປິກປຣິສາ ຈ ຕຕິຍານໍ ມິຄຊາຕານໍ ອາສຍໍ, ຍຕ຺ຖ ເຕ ຄາຫໍ ອຄມໍສຸ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ຕຕິຍາປິ ມິຄຊາຕາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ຍຕ຺ຖ ອຄຕິ ເນວາປິກສ຺ສ ຈ ເນວາປິກປຣິສາຍ ຈ ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາມ, ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ຠວິສ຺ສາມ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ’ຕິ. ເຕ ຍຕ຺ຖ ອຄຕິ ເນວາປິກສ຺ສ ຈ ເນວາປິກປຣິສາຍ ຈ ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ປຍິໍສຸ. ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ເນວາປິກສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວາປິກສ຺ສ ຈ ເນວາປິກປຣິສາຍ ຈ ເອຕທໂຫສິ – ‘ສຐາສ຺ສຸນາມິເມ ຈຕຸຕ຺ຖາ ມິຄຊາຕາ ເກຕພິໂນ, ອິທ຺ຘິມນ຺ຕາສ຺ສຸນາມິເມ ຈຕຸຕ຺ຖາ ມິຄຊາຕາ ປຣຊນາ. ອິມຎ຺ຈ ນາມ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ຈ ເນສໍ ຊານາມ ອາຄຕິໍ ວາ ຄຕິໍ ວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ອິມໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມຫຕີຫິ ທຓ຺ຑວາກຣາຫິ ສມນ຺ຕາ ສປ຺ປເທສໍ ອນຸປຣິວາເຣຍ຺ຍາມ, ອປ຺ເປວ ນາມ ຈຕຸຕ຺ຖານໍ ມິຄຊາຕານໍ ອາສຍໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍາມ ຍຕ຺ຖ ເຕ ຄາຫໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ. ເຕ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມຫຕີຫິ ທຓ຺ຑວາກຣາຫິ ສມນ຺ຕາ ສປ຺ປເທສໍ ອນຸປຣິວາເຣສຸໍ. ເນວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ທສໍສຸ ເນວາປິໂກ ຈ ເນວາປິກປຣິສາ ຈ ຈຕຸຕ຺ຖານໍ ມິຄຊາຕານໍ ອາສຍໍ, ຍຕ຺ຖ ເຕ ຄາຫໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວາປິກສ຺ສ ຈ ເນວາປິກປຣິສາຍ ຈ ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ມຍໍ ຈຕຸຕ຺ເຖ ມິຄຊາເຕ ຆຏ຺ເຏສ຺ສາມ, ເຕ ຆຏ຺ຏິຕາ ອຎ຺ເຎ ຆຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ ເຕ ຆຏ຺ຏິຕາ ອຎ຺ເຎ ຆຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວໍ ອິມໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໂສ ມິຄຊາຕາ ປຣິມຸຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໍນູນ ມຍໍ ຈຕຸຕ຺ເຖ ມິຄຊາເຕ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ເຂຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິໍສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວາປິໂກ ຈ ເນວາປິກປຣິສາ ຈ ຈຕຸຕ຺ເຖ ມິຄຊາເຕ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖາ ມິຄຊາຕາ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ເນວາປິກສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ.

໒໖໖. ‘‘ອຸປມາ ໂຂ ເມ ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນາຍ. ອຍໍ ເຈເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ນິວາໂປຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ເນວາປິໂກຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຣສ຺ເສຕໍ ປາປິມໂຕ ອຘິວຈນໍ. ເນວາປິກປຣິສາຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຣປຣິສາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ. ມິຄຊາຕາຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ.

໒໖໗. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ມຕ຺ຕາ ສມານາ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມາ ມິຄຊາຕາ ຕຖູປເມ ອຫໍ ອິເມ ປຐເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວທາມິ.

໒໖໘. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ມຕ຺ຕາ ສມານາ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ໂລກາມິສາ ປຏິວິຣເມຍ຺ຍາມ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ເຕ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ໂລກາມິສາ ປຏິວິຣມິໍສຸ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາຕິ. ເຕ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ໂລກາມິສາ ປຏິວິຣມິໍສຸ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫຣິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ສາກຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ສາມາກຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ນີວາຣຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ທທ຺ທຸລຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ຫຏຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ກຓຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ອາຈາມຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ປິຎ຺ຎາກຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ຕິຓຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ໂຄມຍຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ, ວນມູລຜລາຫາຣາ ຍາເປສຸໍ ປວຕ຺ຕຜລໂຠຊີ.

‘‘ເຕສໍ ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ, ຕິໂຓທກສງ຺ຂເຍ, ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ໂຕ ກາໂຍ ໂຫຕິ. ເຕສໍ ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ຕກາຍານໍ ພລວີຣິຍໍ ປຣິຫາຍິ. ພລວີຣິເຍ ປຣິຫີເນ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ປຣິຫາຍິ. ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫີນາຍ ຕເມວ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈາຄມິໍສຸ ຕານິ ຈ ໂລກາມິສານິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ມຕ຺ຕາ ສມານາ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍາປິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ຕຖູປເມ ອຫໍ ອິເມ ທຸຕິເຍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວທາມິ.

໒໖໙. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ…ເປ…. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເຍປິ ເຕ ທຸຕິຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ…ເປ…. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ໂລກາມິສາ ປຏິວິຣເມຍ຺ຍາມ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ເຕ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ໂລກາມິສາ ປຏິວິຣມິໍສຸ. ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫຣິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ສາກຠກ຺ຂາປິ ອເຫສຸໍ…ເປ… ປວຕ຺ຕຜລໂຠຊີ. ເຕສໍ ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ຕິໂຓທກສງ຺ຂເຍ ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ໂຕ ກາໂຍ ໂຫຕິ. ເຕສໍ ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ຕກາຍານໍ ພລວີຣິຍໍ ປຣິຫາຍິ, ພລວີຣິເຍ ປຣິຫີເນ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ປຣິຫາຍິ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫີນາຍ ຕເມວ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈາຄມິໍສຸ ຕານິ ຈ ໂລກາມິສານິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຂຊ຺ຊ ມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ມຕ຺ຕາ ສມານາ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ທຸຕິຍາປິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອາສຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາມ, ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ຠວິສ຺ສາມ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສ’’ຕິ.

‘‘ເຕ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອາສຍໍ ກປ຺ປຍິໍສຸ. ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສ. ອປິ ຈ ໂຂ ເອວໍທິຏ຺ຐິກາ ອເຫສຸໍ – ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ ອິຕິປິ, ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ ອິຕິປິ; ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ ອິຕິປິ, ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ ອິຕິປິ; ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ ອິຕິປິ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ ອິຕິປິ; ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິປິ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິປິ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິປິ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິປິ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍາປິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍາ ມິຄຊາຕາ ຕຖູປເມ ອຫໍ ອິເມ ຕຕິເຍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວທາມິ.

໒໗໐. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ…ເປ…. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເຍປິ ເຕ ທຸຕິຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ…ເປ…. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ໂລກາມິສາ ປຏິວິຣເມຍ຺ຍາມ ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ເຕ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ໂລກາມິສາ ປຏິວິຣມິໍສຸ…ເປ…. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ທຸຕິຍາປິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເຍປິ ເຕ ຕຕິຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ …ເປ…. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເຍປິ ເຕ ທຸຕິຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ ເຍ ໂຂ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ…ເປ…. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ປຐມາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ໂລກາມິສາ ປຏິວິຣເມຍ຺ຍາມ, ຠຍໂຠຄາ ປຏິວິຣຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕນານິ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ເຕ ສພ຺ພໂສ ນິວາປໂຠຊນາ ໂລກາມິສາ ປຏິວິຣມິໍສຸ…ເປ…. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ທຸຕິຍາປິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອາສຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍາມ. ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ຠວິສ຺ສາມ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສຕິ.

‘‘ເຕ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອາສຍໍ ກປ຺ປຍິໍສຸ. ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ. ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ. ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສ. ອປິ ຈ ໂຂ ເອວໍທິຏ຺ຐິກາ ອເຫສຸໍ ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ ອິຕິປິ…ເປ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິປິ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ຕຕິຍາປິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ຍຕ຺ຖ ອຄຕິ ມາຣສ຺ສ ຈ ມາຣປຣິສາຍ ຈ ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຍາມ. ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ຠວິສ຺ສາມ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສຕິ.

‘‘ເຕ ຍຕ຺ຖ ອຄຕິ ມາຣສ຺ສ ຈ ມາຣປຣິສາຍ ຈ ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ປຍິໍສຸ. ຕຕ຺ຣາສຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ອມຸໍ ນິວາປໍ ນິວຸຕ຺ຕໍ ມາຣສ຺ສ ອມູນິ ຈ ໂລກາມິສານິ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິໍສຸ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ອນນຸປຂຊ຺ຊ ອມຸຈ຺ຉິຕາ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊມານາ ນ ມທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສມານາ ນ ຍຖາກາມກຣຓີຍາ ອເຫສຸໍ ມາຣສ຺ສ ອມຸສ຺ມິໍ ນິວາເປ ອມຸສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລກາມິເສ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຣິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ມາຣສ຺ສ ອິທ຺ຘານຸຠາວາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖາ ມິຄຊາຕາ ຕຖູປເມ ອຫໍ ອິເມ ຈຕຸຕ຺ເຖ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວທາມິ.

໒໗໑. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຄຕິ ມາຣສ຺ສ ຈ ມາຣປຣິສາຍ ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ, ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປາປິມໂຕ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຘມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ ຕິຓ຺ໂຓ ໂລເກ ວິສຕ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ນິວາປສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.