໔. ຣຖວິນີຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຊາຕິຠູມກາ ຠິກ຺ຂູ ຊາຕິຠູມິຍໍ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕິຠູມິຍໍ ຊາຕິຠູມການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ເອວໍ ສມ຺ຠາວິໂຕ – ‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ປວິວິຕ຺ໂຕ ປວິເວກກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ອສໍສຏ຺ໂຐ ອສໍສຄ຺ຄກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສີລສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ໂອວາທໂກ ວິຎ຺ຎາປໂກ ສນ຺ທສ຺ສໂກ ສມາທປໂກ ສມຸຕ຺ເຕຊໂກ ສມ຺ປຫໍສໂກ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປຸຓ຺ໂຓ ນາມ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ ຊາຕິຠູມິຍໍ ຊາຕິຠູມການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ເອວໍ ສມ຺ຠາວິໂຕ – ‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕນາ ຈ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ…ເປ… ໂອວາທໂກ ວິຎ຺ຎາປໂກ ສນ຺ທສ຺ສໂກ ສມາທປໂກ ສມຸຕ຺ເຕຊໂກ ສມ຺ປຫໍສໂກ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນ’’’ນ຺ຕິ.

໒໕໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ລາຠາ ອາຍສ຺ມໂຕ ປຸຓ຺ຓສ຺ສ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕສ຺ສ, ສຸລທ຺ຘລາຠາ ອາຍສ຺ມໂຕ ປຸຓ຺ຓສ຺ສ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຍສ຺ສ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸຂາ ອນຸມສ຺ສ ອນຸມສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ສຕ຺ຖາ ອພ຺ຠນຸໂມທຕິ. ອປ຺ເປວ ນາມ ມຍມ຺ປິ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອາຍສ຺ມຕາ ປຸຓ຺ເຓນ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ [ສມາຄມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ (ກ.)], ອປ຺ເປວ ນາມ ສິຍາ ໂກຈິເທວ ກຖາສລ຺ລາໂປ’’ຕິ.

໒໕໔. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ຠຄວາ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ; ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ’’ຕິ.

໒໕໕. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຊຕວນໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາໂມ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປຸຓ຺ຓໍ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕໍ ຠຄວາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິໂຕ ສມາທປິໂຕ ສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສມ຺ປຫໍສິໂຕ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ອນ຺ຘວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ ທິວາວິຫາຣາຍ.

໒໕໖. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍສ຺ສ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຸຓ຺ຓສ຺ສ ນາມ ຠິກ຺ຂຸໂນ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຠິຓ຺ຫໍ ກິຕ຺ຕຍມາໂນ ອໂຫສິ, ໂສ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິໂຕ ສມາທປິໂຕ ສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສມ຺ປຫໍສິໂຕ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ອນ຺ຘວນໍ ເຕນ ປກ຺ກນ຺ໂຕ ທິວາວິຫາຣາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຕຣມານຣູໂປ ນິສີທນໍ ອາທາຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປຸຓ຺ຓໍ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘິ ສີສານຸໂລກີ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ ອນ຺ຘວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ອາຍສ຺ມາປິ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອນ຺ຘວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ປຸຓ຺ເຓນ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປຸຓ຺ຓໍ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

໒໕໗. ‘‘ຠຄວຕິ ໂນ, ອາວຸໂສ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສີລວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສີລວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ…ເປ… ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ…ເປ… ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ…ເປ… ປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ…ເປ… ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ກິມຕ຺ຖໍ ຈຣຫາວຸໂສ, ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສີລວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’’.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສີລວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ…ເປ… ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘິ… ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ… ປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ… ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ໂນ ຫິທໍ, ອາວຸໂສ’ຕິ ວເທສິ. ຍຖາກຖໍ ປນາວຸໂສ, ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?

໒໕໘. ‘‘ສີລວິສຸທ຺ຘິໍ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ, ສອຸປາທານໍເຍວ ສມານໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ [ປຎ຺ຎາເປສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ.) ເອວມຎ຺ຎຕ຺ຖປິ]. ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິໍ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ, ສອຸປາທານໍເຍວ ສມານໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ. ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິໍ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ, ສອຸປາທານໍເຍວ ສມານໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ. ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘິໍ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ, ສອຸປາທານໍເຍວ ສມານໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ. ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິໍ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ, ສອຸປາທານໍເຍວ ສມານໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ. ປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິໍ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ, ສອຸປາທານໍເຍວ ສມານໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ. ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິໍ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ, ສອຸປາທານໍເຍວ ສມານໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເຈ, ອາວຸໂສ, ອິເມຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ ອຠວິສ຺ສ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ປຣິນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ. ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຫິ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫິ ຘມ຺ເມຫິ. ເຕນ ຫາວຸໂສ, ອຸປມໍ ເຕ ກຣິສ຺ສາມິ; ອຸປມາຍປິເຘກຈ຺ເຈ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິສາ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານນ຺ຕິ.

໒໕໙. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສນ຺ຕສ຺ສ ສາເກເຕ ກິຎ຺ຈິເທວ ອຈ຺ຈາຍິກໍ ກຣຓີຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ອນ຺ຕຣາ ຈ ສາວຕ຺ຖິໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ສາເກຕໍ ສຕ຺ຕ ຣຖວິນີຕານິ ອຸປຏ຺ຐເປຍ຺ຍຸໍ. ອຖ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສາວຕ຺ຖິຍາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນ຺ເຕປຸຣທ຺ວາຣາ ປຐມໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍ, ປຐເມນ ຣຖວິນີເຕນ ທຸຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ, ປຐມໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ ທຸຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍ. ທຸຕິເຍນ ຣຖວິນີເຕນ ຕຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ, ທຸຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍ. ຕຕິເຍນ ຣຖວິນີເຕນ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ, ຕຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍ. ຈຕຸຕ຺ເຖນ ຣຖວິນີເຕນ ປຎ຺ຈມໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຎ຺ຈມໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍ. ປຎ຺ຈເມນ ຣຖວິນີເຕນ ຉຏ຺ຐໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ, ປຎ຺ຈມໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຉຏ຺ຐໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍ. ຉຏ຺ເຐນ ຣຖວິນີເຕນ ສຕ຺ຕມໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ, ຉຏ຺ຐໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ສຕ຺ຕມໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸເຫຍ຺ຍ. ສຕ຺ຕເມນ ຣຖວິນີເຕນ ສາເກຕໍ ອນຸປາປຸເຓຍ຺ຍ ອນ຺ເຕປຸຣທ຺ວາຣໍ. ຕເມນໍ ອນ຺ເຕປຸຣທ຺ວາຣຄຕໍ ສມານໍ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ອິມິນາ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ຣຖວິນີເຕນ ສາວຕ຺ຖິຍາ ສາເກຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ອນ຺ເຕປຸຣທ຺ວາຣ’ນ຺ຕິ? ກຖໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ?

‘‘ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ອິຘ ເມ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສນ຺ຕສ຺ສ ສາເກເຕ ກິຎ຺ຈິເທວ ອຈ຺ຈາຍິກໍ ກຣຓີຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ [ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ (ກ.)]. ຕສ຺ສ ເມ ອນ຺ຕຣາ ຈ ສາວຕ຺ຖິໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ສາເກຕໍ ສຕ຺ຕ ຣຖວິນີຕານິ ອຸປຏ຺ຐເປສຸໍ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ ສາວຕ຺ຖິຍາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນ຺ເຕປຸຣທ຺ວາຣາ ປຐມໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸຫິໍ. ປຐເມນ ຣຖວິນີເຕນ ທຸຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸຓິໍ, ປຐມໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໍ ທຸຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸຫິໍ. ທຸຕິເຍນ ຣຖວິນີເຕນ ຕຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸຓິໍ, ທຸຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໍ, ຕຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸຫິໍ. ຕຕິເຍນ ຣຖວິນີເຕນ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸຓິໍ, ຕຕິຍໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸຫິໍ. ຈຕຸຕ຺ເຖນ ຣຖວິນີເຕນ ປຎ຺ຈມໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸຓິໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໍ, ປຎ຺ຈມໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸຫິໍ. ປຎ຺ຈເມນ ຣຖວິນີເຕນ ຉຏ຺ຐໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸຓິໍ, ປຎ຺ຈມໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໍ, ຉຏ຺ຐໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸຫິໍ. ຉຏ຺ເຐນ ຣຖວິນີເຕນ ສຕ຺ຕມໍ ຣຖວິນີຕໍ ປາປຸຓິໍ, ຉຏ຺ຐໍ ຣຖວິນີຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໍ, ສຕ຺ຕມໍ ຣຖວິນີຕໍ ອຠິຣຸຫິໍ. ສຕ຺ຕເມນ ຣຖວິນີເຕນ ສາເກຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ອນ຺ເຕປຸຣທ຺ວາຣ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສີລວິສຸທ຺ຘິ ຍາວເທວ ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖາ, ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ ຍາວເທວ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖາ, ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິ ຍາວເທວ ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖາ, ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘິ ຍາວເທວ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖາ, ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ຍາວເທວ ປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖາ, ປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ຍາວເທວ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖາ, ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ຍາວເທວ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາ. ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ.

໒໖໐. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປຸຓ຺ຓໍ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກນາໂມ ອາຍສ຺ມາ, ກຖຎ຺ຈ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ປຸຓ຺ໂຓຕິ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ນາມໍ; ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕຕິ ຈ ປນ ມໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ອາວຸໂສ! ຍຖາ ຕໍ ສຸຕວຕາ ສາວເກນ ສມ຺ມເທວ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ອາຊານນ຺ເຕນ, ເອວເມວ ອາຍສ຺ມຕາ ປຸຓ຺ເຓນ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ເຕນ ຄມ຺ຠີຣາ ຄມ຺ຠີຣປຎ຺ຫາ ອນຸມສ຺ສ ອນຸມສ຺ສ ພ຺ຍາກຕາ. ລາຠາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ສຸລທ຺ຘລາຠາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ເຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປຸຓ຺ຓໍ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕໍ ລຠນ຺ຕິ ທສ຺ສນາຍ, ລຠນ຺ຕິ ປຍິຣູປາສນາຍ. ເຈລຓ຺ຑຸເກນ [ເຈລຓ຺ຑເກນ (ກ.), ເຈລຓ຺ຑຸເປເກນ (?)] ເຈປິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປຸຓ຺ຓໍ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕໍ ມຸທ຺ຘນາ ປຣິຫຣນ຺ຕາ ລເຠຍ຺ຍຸໍ ທສ຺ສນາຍ, ລເຠຍ຺ຍຸໍ ປຍິຣູປາສນາຍ, ເຕສມ຺ປິ ລາຠາ ເຕສມ຺ປິ ສຸລທ຺ຘໍ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ລາຠາ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ສຸລທ຺ຘໍ, ເຍ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປຸຓ຺ຓໍ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕໍ ລຠາມ ທສ຺ສນາຍ, ລຠາມ ປຍິຣູປາສນາຍາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນາໂມ ອາຍສ຺ມາ, ກຖຎ຺ຈ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຸປຕິສ຺ໂສຕິ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ນາມໍ; ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິ ຈ ປນ ມໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ສຕ຺ຖຸກປ຺ເປນ ວຕ ກິຣ, ໂຠ [ໂຂ (ກ.)], ສາວເກນ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ຕຍມານາ ນ ຊານິມ຺ຫ – ‘ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ. ສເຈ ຫິ ມຍໍ ຊາເນຍ຺ຍາມ ‘ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ, ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ໂນ ນປ຺ປຏິຠາເສຍ຺ຍ [ນປ຺ປຏິເຠຍ຺ຍ (?)]. ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ອາວຸໂສ! ຍຖາ ຕໍ ສຸຕວຕາ ສາວເກນ ສມ຺ມເທວ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ອາຊານນ຺ເຕນ, ເອວເມວ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ຄມ຺ຠີຣາ ຄມ຺ຠີຣປຎ຺ຫາ ອນຸມສ຺ສ ອນຸມສ຺ສ ປຸຈ຺ຉິຕາ. ລາຠາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ສຸລທ຺ຘລາຠາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ເຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ລຠນ຺ຕິ ທສ຺ສນາຍ, ລຠນ຺ຕິ ປຍິຣູປາສນາຍ. ເຈລຓ຺ຑຸເກນ ເຈປິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ມຸທ຺ຘນາ ປຣິຫຣນ຺ຕາ ລເຠຍ຺ຍຸໍ ທສ຺ສນາຍ, ລເຠຍ຺ຍຸໍ ປຍິຣູປາສນາຍ, ເຕສມ຺ປິ ລາຠາ ເຕສມ຺ປິ ສຸລທ຺ຘໍ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ລາຠາ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ສຸລທ຺ຘໍ, ເຍ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ລຠາມ ທສ຺ສນາຍ, ລຠາມ ປຍິຣູປາສນາຍາ’’ຕິ.

ອິຕິຫ ເຕ ອຸໂຠປິ ມຫານາຄາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສມນຸໂມທິໍສູຕິ.

ຣຖວິນີຕສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.