໑. ຈູຬສີຫນາທສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິເຘວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຓ, ອິຘ ທຸຕິໂຍ ສມໂຓ, ອິຘ ຕຕິໂຍ ສມໂຓ, ອິຘ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ສມໂຓ; ສຸຎ຺ຎາ ປຣປ຺ປວາທາ ສມເຓຠິ ອຎ຺ເຎຫີຕິ [ສມເຓຫິ ອຎ຺ເຎຕິ (ສີ. ປີ. ກ.) ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎຫີຕິ ສກາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ສຈ຺ຈາຠິຎ຺ເຎຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ]. ເອວເມຕໍ [ເອວເມວ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ສີຫນາທໍ ນທຖ.

໑໔໐. ‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ໂກ ປນາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອສ຺ສາໂສ, ກິໍ ພລໍ, ເຍນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອວໍ ວເທຖ – ອິເຘວ ສມໂຓ, ອິຘ ທຸຕິໂຍ ສມໂຓ, ອິຘ ຕຕິໂຍ ສມໂຓ, ອິຘ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ສມໂຓ; ສຸຎ຺ຎາ ປຣປ຺ປວາທາ ສມເຓຠິ ອຎ຺ເຎຫີ’ຕິ? ເອວໍວາທິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ອກ຺ຂາຕາ ເຍ ມຍໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມານາ ເອວໍ ວເທມ – ອິເຘວ ສມໂຓ, ອິຘ ທຸຕິໂຍ ສມໂຓ, ອິຘ ຕຕິໂຍ ສມໂຓ, ອິຘ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ສມໂຓ; ສຸຎ຺ຎາ ປຣປ຺ປວາທາ ສມເຓຠິ ອຎ຺ເຎຫີຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອຕ຺ຖິ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖຣິ ປສາໂທ, ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ເມ ປສາໂທ, ອຕ຺ຖິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິຕາ; ສຫຘມ຺ມິກາ ໂຂ ປນ ປິຍາ ມນາປາ – ຄຫຏ຺ຐາ ເຈວ ປພ຺ພຊິຕາ ຈ. ອິເມ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ອກ຺ຂາຕາ ເຍ ມຍໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມານາ ເອວໍ ວເທມ – ອິເຘວ ສມໂຓ, ອິຘ ທຸຕິໂຍ ສມໂຓ, ອິຘ ຕຕິໂຍ ສມໂຓ, ອິຘ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ສມໂຓ; ສຸຎ຺ຎາ ປຣປ຺ປວາທາ ສມເຓຠິ ອຎ຺ເຎຫີ’ຕິ.

໑໔໑. ‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຕ຺ຖິ ສຕ຺ຖຣິ ປສາໂທ ໂຍ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ເມ ປສາໂທ ໂຍ ອມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ໂມ, ມຍມ຺ປິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ ຍານິ ອມ຺ຫາກໍ ສີລານິ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ສຫຘມ຺ມິກາ ປິຍາ ມນາປາ – ຄຫຏ຺ຐາ ເຈວ ປພ຺ພຊິຕາ ຈ. ອິຘ ໂນ, ອາວຸໂສ, ໂກ ວິເສໂສ ໂກ ອຘິປ຺ປຍາໂສ [ອຘິປ຺ປາໂຍ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.), ອຘິປ຺ປໂຍໂຄ (ກ.)] ກິໍ ນານາກຣຓໍ ຍທິທໍ ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ເຈວ ອມ຺ຫາກຎ຺ຈາ’ຕິ?

‘‘ເອວໍວາທິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ເອກາ ນິຏ຺ຐາ, ອຸທາຫຸ ປຸຖຸ ນິຏ຺ຐາ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ – ‘ເອກາວຸໂສ, ນິຏ຺ຐາ, ນ ປຸຖຸ ນິຏ຺ຐາ’ຕິ.

‘‘‘ສາ ປນາວຸໂສ, ນິຏ຺ຐາ ສຣາຄສ຺ສ ອຸທາຫຸ ວີຕຣາຄສ຺ສາ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ – ‘ວີຕຣາຄສ຺ສາວຸໂສ, ສາ ນິຏ຺ຐາ, ນ ສາ ນິຏ຺ຐາ ສຣາຄສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘‘ສາ ປນາວຸໂສ, ນິຏ຺ຐາ ສໂທສສ຺ສ ອຸທາຫຸ ວີຕໂທສສ຺ສາ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ – ‘ວີຕໂທສສ຺ສາວຸໂສ, ສາ ນິຏ຺ຐາ, ນ ສາ ນິຏ຺ຐາ ສໂທສສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘‘ສາ ປນາວຸໂສ, ນິຏ຺ຐາ ສໂມຫສ຺ສ ອຸທາຫຸ ວີຕໂມຫສ຺ສາ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ – ‘ວີຕໂມຫສ຺ສາວຸໂສ, ສາ ນິຏ຺ຐາ, ນ ສາ ນິຏ຺ຐາ ສໂມຫສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘‘ສາ ປນາວຸໂສ, ນິຏ຺ຐາ ສຕຓ຺ຫສ຺ສ ອຸທາຫຸ ວີຕຕຓ຺ຫສ຺ສາ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ – ‘ວີຕຕຓ຺ຫສ຺ສາວຸໂສ, ສາ ນິຏ຺ຐາ, ນ ສາ ນິຏ຺ຐາ ສຕຓ຺ຫສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘‘ສາ ປນາວຸໂສ, ນິຏ຺ຐາ ສອຸປາທານສ຺ສ ອຸທາຫຸ ອນຸປາທານສ຺ສາ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ – ‘ອນຸປາທານສ຺ສາວຸໂສ, ສາ ນິຏ຺ຐາ, ນ ສາ ນິຏ຺ຐາ ສອຸປາທານສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘‘ສາ ປນາວຸໂສ, ນິຏ຺ຐາ ວິທ຺ທສຸໂນ ອຸທາຫຸ ອວິທ຺ທສຸໂນ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ – ‘ວິທ຺ທສຸໂນ, ອາວຸໂສ, ສາ ນິຏ຺ຐາ, ນ ສາ ນິຏ຺ຐາ ອວິທ຺ທສຸໂນ’ຕິ.

‘‘‘ສາ ປນາວຸໂສ, ນິຏ຺ຐາ ອນຸຣຸທ຺ຘປ຺ປຏິວິຣຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸທາຫຸ ອນນຸຣຸທ຺ຘອປ຺ປຏິວິຣຸທ຺ຘສ຺ສາ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ – ‘ອນນຸຣຸທ຺ຘອປ຺ປຏິວິຣຸທ຺ຘສ຺ສາວຸໂສ, ສາ ນິຏ຺ຐາ, ນ ສາ ນິຏ຺ຐາ ອນຸຣຸທ຺ຘປ຺ປຏິວິຣຸທ຺ຘສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘‘ສາ ປນາວຸໂສ, ນິຏ຺ຐາ ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສ ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ ອຸທາຫຸ ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສ ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ’ຕິ? ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ – ‘ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສາວຸໂສ, ສາ ນິຏ຺ຐາ ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ, ນ ສາ ນິຏ຺ຐາ ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສ ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ’ຕິ.

໑໔໒. ‘‘ທ຺ເວມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິໂຍ – ຠວທິຏ຺ຐິ ຈ ວິຠວທິຏ຺ຐິ ຈ. ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຠວທິຏ຺ຐິໍ ອລ຺ລີນາ ຠວທິຏ຺ຐິໍ ອຸປຄຕາ ຠວທິຏ຺ຐິໍ ອຊ຺ໂຌສິຕາ, ວິຠວທິຏ຺ຐິຍາ ເຕ ປຏິວິຣຸທ຺ຘາ. ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ວິຠວທິຏ຺ຐິໍ ອລ຺ລີນາ ວິຠວທິຏ຺ຐິໍ ອຸປຄຕາ ວິຠວທິຏ຺ຐິໍ ອຊ຺ໂຌສິຕາ, ຠວທິຏ຺ຐິຍາ ເຕ ປຏິວິຣຸທ຺ຘາ. ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອິມາສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທິຏ຺ຐີນໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ‘ເຕ ສຣາຄາ ເຕ ສໂທສາ ເຕ ສໂມຫາ ເຕ ສຕຓ຺ຫາ ເຕ ສອຸປາທານາ ເຕ ອວິທ຺ທສຸໂນ ເຕ ອນຸຣຸທ຺ຘປ຺ປຏິວິຣຸທ຺ຘາ ເຕ ປປຎ຺ຈາຣາມາ ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ; ເຕ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ; ນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ. ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອິມາສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທິຏ຺ຐີນໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານນ຺ຕິ, ‘ເຕ ວີຕຣາຄາ ເຕ ວີຕໂທສາ ເຕ ວີຕໂມຫາ ເຕ ວີຕຕຓ຺ຫາ ເຕ ອນຸປາທານາ ເຕ ວິທ຺ທສຸໂນ ເຕ ອນນຸຣຸທ຺ຘອປ຺ປຏິວິຣຸທ຺ຘາ ເຕ ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາມາ ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ; ເຕ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ; ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ.

໑໔໓. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ກາມຸປາທານໍ, ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ, ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ, ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ. ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎາວາທາ ປຏິຊານມານາ. ເຕ ນ ສມ຺ມາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ – ກາມຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ທິຏ຺ຐຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ສີລພ຺ພຕຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິມານິ ຫິ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕີຓິ ຐານານິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎາວາທາ ປຏິຊານມານາ; ເຕ ນ ສມ຺ມາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ – ກາມຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ທິຏ຺ຐຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ສີລພ຺ພຕຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ.

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎາວາທາ ປຏິຊານມານາ. ເຕ ນ ສມ຺ມາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ – ກາມຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ທິຏ຺ຐຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ສີລພ຺ພຕຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິມານິ ຫິ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ທ຺ເວ ຐານານິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎາວາທາ ປຏິຊານມານາ; ເຕ ນ ສມ຺ມາ [ປຏິຊານມານາ ນ ສມ຺ມາ (?)] ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ – ກາມຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ທິຏ຺ຐຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ສີລພ຺ພຕຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ.

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎາວາທາ ປຏິຊານມານາ. ເຕ ນ ສມ຺ມາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ – ກາມຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ທິຏ຺ຐຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ສີລພ຺ພຕຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິມຎ຺ຫິ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອກໍ ຐານໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎາວາທາ ປຏິຊານມານາ; ເຕ ນ ສມ຺ມາ [ປຏິຊານມານາ ນ ສມ຺ມາ (?)] ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ – ກາມຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ທິຏ຺ຐຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ສີລພ຺ພຕຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ.

‘‘ເອວຣູເປ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມວິນເຍ ໂຍ ສຕ຺ຖຣິ ປສາໂທ ໂສ ນ ສມ຺ມຄ຺ຄໂຕ ອກ຺ຂາຍຕິ; ໂຍ ຘມ຺ເມ ປສາໂທ ໂສ ນ ສມ຺ມຄ຺ຄໂຕ ອກ຺ຂາຍຕິ; ຍາ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິຕາ ສາ ນ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ອກ຺ຂາຍຕິ; ຍາ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ປິຍມນາປຕາ ສາ ນ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ອກ຺ຂາຍຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ຍຖາ ຕໍ ທຸຣກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ທຸປ຺ປເວທິເຕ ອນິຍ຺ຍານິເກ ອນຸປສມສໍວຕ຺ຕນິເກ ອສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘປ຺ປເວທິເຕ.

໑໔໔. ‘‘ຕຖາຄໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎາວາໂທ ປຏິຊານມາໂນ ສມ຺ມາ ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ – ກາມຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ທິຏ຺ຐຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ສີລພ຺ພຕຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ອຕ຺ຕວາທຸປາທານສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອວຣູເປ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມວິນເຍ ໂຍ ສຕ຺ຖຣິ ປສາໂທ ໂສ ສມ຺ມຄ຺ຄໂຕ ອກ຺ຂາຍຕິ; ໂຍ ຘມ຺ເມ ປສາໂທ ໂສ ສມ຺ມຄ຺ຄໂຕ ອກ຺ຂາຍຕິ; ຍາ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິຕາ ສາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ອກ຺ຂາຍຕິ; ຍາ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ປິຍມນາປຕາ ສາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ອກ຺ຂາຍຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ຍຖາ ຕໍ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ສຸປ຺ປເວທິເຕ ນິຍ຺ຍານິເກ ອຸປສມສໍວຕ຺ຕນິເກ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘປ຺ປເວທິເຕ.

໑໔໕. ‘‘ອິເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸປາທານາ. ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ? ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸປາທານາ ຕຓ຺ຫານິທານາ ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ຕຓ຺ຫາຊາຕິກາ ຕຓ຺ຫາປຠວາ. ຕຓ຺ຫາ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ? ຕຓ຺ຫາ ເວທນານິທານາ ເວທນາສມຸທຍາ ເວທນາຊາຕິກາ ເວທນາປຠວາ. ເວທນາ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ? ເວທນາ ຜສ຺ສນິທານາ ຜສ຺ສສມຸທຍາ ຜສ຺ສຊາຕິກາ ຜສ຺ສປຠວາ. ຜສ຺ໂສ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທາໂນ ກິໍສມຸທໂຍ ກິໍຊາຕິໂກ ກິໍປຠໂວ? ຜສ຺ໂສ ສຬາຍຕນນິທາໂນ ສຬາຍຕນສມຸທໂຍ ສຬາຍຕນຊາຕິໂກ ສຬາຍຕນປຠໂວ. ສຬາຍຕນຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານໍ ກິໍສມຸທຍໍ ກິໍຊາຕິກໍ ກິໍປຠວໍ? ສຬາຍຕນໍ ນາມຣູປນິທານໍ ນາມຣູປສມຸທຍໍ ນາມຣູປຊາຕິກໍ ນາມຣູປປຠວໍ. ນາມຣູປຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານໍ ກິໍສມຸທຍໍ ກິໍຊາຕິກໍ ກິໍປຠວໍ? ນາມຣູປໍ ວິຎ຺ຎາຓນິທານໍ ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ວິຎ຺ຎາຓຊາຕິກໍ ວິຎ຺ຎາຓປຠວໍ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານໍ ກິໍສມຸທຍໍ ກິໍຊາຕິກໍ ກິໍປຠວໍ? ວິຎ຺ຎາຓໍ ສງ຺ຂາຣນິທານໍ ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ສງ຺ຂາຣຊາຕິກໍ ສງ຺ຂາຣປຠວໍ. ສງ຺ຂາຣາ ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ? ສງ຺ຂາຣາ ອວິຊ຺ຊານິທານາ ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ອວິຊ຺ຊາຊາຕິກາ ອວິຊ຺ຊາປຠວາ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອວິຊ຺ຊາ ປຫີນາ ໂຫຕິ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ໂສ ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທາ ເນວ ກາມຸປາທານໍ ອຸປາທິຍຕິ, ນ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ ອຸປາທິຍຕິ, ນ ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ ອຸປາທິຍຕິ, ນ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ ອຸປາທິຍຕິ. ອນຸປາທິຍໍ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ, ອປຣິຕສ຺ສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ຈູຬສີຫນາທສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.