໒. ມຫາສີຫນາທສຸຕ຺ຕໍ

໑໔໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ພຫິນຄເຣ ອປຣປຸເຣ ວນສຓ຺ເຑ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຸນກ຺ຂຕ຺ໂຕ ລິຈ຺ຉວິປຸຕ຺ໂຕ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ ອິມສ຺ມາ ຘມ຺ມວິນຍາ. ໂສ ເວສາລິຍໍ ປຣິສຕິ [ປຣິສຕິໍ (ສີ. ປີ.)] ເອວໍ [ເອຕໍ (ປີ. ກ.)] ວາຈໍ ຠາສຕິ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິ [ອຸຕ຺ຕຣິໍ (ປີ.)] ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ. ຕກ຺ກປຣິຍາຫຕໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ວີມໍສານຸຈຣິຕໍ ສຍໍປຏິຠານໍ. ຍສ຺ສ ຈ ຂ຺ວາສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ໂສ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເວສາລິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕສ຺ສ ລິຈ຺ຉວິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເວສາລິຍໍ ປຣິສຕິ ເອວໍ ວາຈໍ ຠາສມານສ຺ສ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ. ຕກ຺ກປຣິຍາຫຕໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ວີມໍສານຸຈຣິຕໍ ສຍໍປຏິຠານໍ. ຍສ຺ສ ຈ ຂ຺ວາສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ໂສ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເວສາລິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸນກ຺ຂຕ຺ໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ລິຈ຺ຉວິປຸຕ຺ໂຕ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມາ ຘມ຺ມວິນຍາ. ໂສ ເວສາລິຍໍ ປຣິສຕິ ເອວໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ – ‘ນຕ຺ຖິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ. ຕກ຺ກປຣິຍາຫຕໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ວີມໍສານຸຈຣິຕໍ ສຍໍປຏິຠານໍ. ຍສ຺ສ ຈ ຂ຺ວາສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ໂສ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາ’’’ຕິ.

໑໔໗. ‘‘ໂກຘໂນ ເຫໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸນກ຺ຂຕ຺ໂຕ ໂມຆປຸຣິໂສ. ໂກຘາ ຈ ປນສ຺ສ ເອສາ ວາຈາ ຠາສິຕາ. ‘ອວຓ຺ຓໍ ຠາສິສ຺ສາມີ’ຕິ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸນກ຺ຂຕ຺ໂຕ ໂມຆປຸຣິໂສ ວຓ຺ຓໍເຍວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຠາສຕິ. ວຓ຺ໂຓ ເຫໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຍສ຺ສ ຈ ຂ຺ວາສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ໂສ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາ’ຕິ.

‘‘ອຍມ຺ປິ ຫິ ນາມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕສ຺ສ ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ມຍິ ຘມ຺ມນ຺ວໂຍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ, ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ, ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ.

‘‘ອຍມ຺ປິ ຫິ ນາມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕສ຺ສ ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ມຍິ ຘມ຺ມນ຺ວໂຍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕິ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ; ອາວິຠາວໍ, ຕິໂຣຠາວໍ; ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ; ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ; ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍໍ; ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກມຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ; ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣິມສຕິ ປຣິມຊ຺ຊຕິ; ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຕີ’ຕິ.

‘‘ອຍມ຺ປິ ຫິ ນາມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕສ຺ສ ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ມຍິ ຘມ຺ມນ຺ວໂຍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍ ອຸໂຠ ສທ຺ເທ ສຸຓາຕິ – ທິພ຺ເພ ຈ ມານຸເສ ຈ, ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ຈາ’ຕິ.

‘‘ອຍມ຺ປິ ຫິ ນາມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕສ຺ສ ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ມຍິ ຘມ຺ມນ຺ວໂຍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາຕິ – ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ; ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໂທສໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕໂທສໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ; ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ; ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໍຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ; ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ; ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສອຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ; ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ; ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາຕີ’ຕິ.

໑໔໘. ‘‘ທສ ໂຂ ປນິມານິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລານິ ເຍຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ກຕມານິ ທສ?

‘‘ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກມ຺ມສມາທານານໍ ຐານໂສ ເຫຕຸໂສ ວິປາກໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກມ຺ມສມາທານານໍ ຐານໂສ ເຫຕຸໂສ ວິປາກໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸໂລກໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸໂລກໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນໍ ສໍກິເລສໍ ໂວທານໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນໍ ສໍກິເລສໍ ໂວທານໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຍມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອິທມ຺ປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລານິ ເຍຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

໑໔໙. ‘‘ໂຍ ໂຂ ມໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ຊານນ຺ຕໍ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນຕ຺ຖິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ; ຕກ຺ກປຣິຍາຫຕໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ວີມໍສານຸຈຣິຕໍ ສຍໍປຏິຠານ’ນ຺ຕິ, ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວທາມິ. ຕໍ ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ.

໑໕໐. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ເວສາຣຊ຺ຊານິ ເຍຫິ ເວສາຣຊ຺ເຊຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ?

‘‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເຕ ປຏິຊານໂຕ ອິເມ ຘມ຺ມາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາ’ຕິ. ຕຕ຺ຣ ວຕ ມໍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເທໂວ ວາ ມາໂຣ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ ໂກຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ ສຫຘມ຺ເມນ ປຏິໂຈເທສ຺ສຕີຕິ ນິມິຕ຺ຕເມຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ເອຕມຫໍ [ເອຕມ຺ປຫໍ (ສີ. ປີ.)], ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນິມິຕ຺ຕໍ ອສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ເຂມປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຠຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ.

‘‘‘ຂີຓາສວສ຺ສ ເຕ ປຏິຊານໂຕ ອິເມ ອາສວາ ອປຣິກ຺ຂີຓາ’ຕິ. ຕຕ຺ຣ ວຕ ມໍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເທໂວ ວາ ມາໂຣ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ ໂກຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ ສຫຘມ຺ເມນ ປຏິໂຈເທສ຺ສຕີຕິ ນິມິຕ຺ຕເມຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ເອຕມຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນິມິຕ຺ຕໍ ອສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ເຂມປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຠຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ.

‘‘‘ເຍ ໂຂ ປນ ເຕ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາ’ຕິ. ຕຕ຺ຣ ວຕ ມໍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເທໂວ ວາ ມາໂຣ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ ໂກຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ ສຫຘມ຺ເມນ ປຏິໂຈເທສ຺ສຕີຕິ ນິມິຕ຺ຕເມຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ເອຕມຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນິມິຕ຺ຕໍ ອສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ເຂມປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຠຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ.

‘‘‘ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ເຕ ອຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ, ໂສ ນ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາ’ຕິ. ຕຕ຺ຣ ວຕ ມໍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເທໂວ ວາ ມາໂຣ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ ໂກຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ ສຫຘມ຺ເມນ ປຏິໂຈເທສ຺ສຕີ’ຕິ ນິມິຕ຺ຕເມຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ເອຕມຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນິມິຕ຺ຕໍ ອສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ເຂມປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຠຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເວສາຣຊ຺ຊານິ ເຍຫິ ເວສາຣຊ຺ເຊຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ໂຍ ໂຂ ມໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ຊານນ຺ຕໍ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນຕ຺ຖິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ, ຕກ຺ກປຣິຍາຫຕໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ວີມໍສານຸຈຣິຕໍ ສຍໍປຏິຠານ’ນ຺ຕິ, ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວທາມິ. ຕໍ ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ.

໑໕໑. ‘‘ອຏ຺ຐ ໂຂ ອິມາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິສາ. ກຕມາ ອຏ຺ຐ? ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິສາ, ຄຫປຕິປຣິສາ, ສມຓປຣິສາ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິກປຣິສາ [ຈາຕຸມ຺ມຫາຣາຊິກາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ຕາວຕິໍສປຣິສາ, ມາຣປຣິສາ, ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສາ – ອິມາ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຏ຺ຐ ປຣິສາ. ອິເມຫິ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈຕູຫິ ເວສາຣຊ຺ເຊຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອິມາ ອຏ຺ຐ ປຣິສາ ອຸປສງ຺ກມຕິ ອຊ຺ໂຌຄາຫຕິ. ອຠິຊານາມິ ໂຂ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອເນກສຕໍ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສໍ ອຸປສງ຺ກມິຕາ. ຕຕ຺ຣປິ ມຍາ ສນ຺ນິສິນ຺ນປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ, ສລ຺ລປິຕປຸພ຺ພຎ຺ຈ, ສາກຈ຺ຉາ ຈ ສມາປຊ຺ຊິຕປຸພ຺ພາ. ຕຕ຺ຣ ວຕ ມໍ ຠຍໍ ວາ ສາຣຊ຺ຊໍ ວາ ໂອກ຺ກມິສ຺ສຕີຕິ ນິມິຕ຺ຕເມຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ເອຕມຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນິມິຕ຺ຕໍ ອສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ເຂມປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຠຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ.

‘‘ອຠິຊານາມິ ໂຂ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອເນກສຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິສໍ…ເປ… ຄຫປຕິປຣິສໍ… ສມຓປຣິສໍ… ຈາຕຸມຫາຣາຊິກປຣິສໍ… ຕາວຕິໍສປຣິສໍ… ມາຣປຣິສໍ… ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສໍ ອຸປສງ຺ກມິຕາ. ຕຕ຺ຣປິ ມຍາ ສນ຺ນິສິນ຺ນປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ, ສລ຺ລປິຕປຸພ຺ພຎ຺ຈ, ສາກຈ຺ຉາ ຈ ສມາປຊ຺ຊິຕປຸພ຺ພາ. ຕຕ຺ຣ ວຕ ມໍ ຠຍໍ ວາ ສາຣຊ຺ຊໍ ວາ ໂອກ຺ກມິສ຺ສຕີຕິ ນິມິຕ຺ຕເມຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ເອຕມຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນິມິຕ຺ຕໍ ອສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ເຂມປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຠຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ.

໑໕໒. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ໂຂ ອິມາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂຍນິໂຍ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ອຓ຺ຑຊາ ໂຍນິ, ຊລາພຸຊາ ໂຍນິ, ສໍເສທຊາ ໂຍນິ, ໂອປປາຕິກາ ໂຍນິ. ກຕມາ ຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຓ຺ຑຊາ ໂຍນິ? ເຍ ໂຂ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຕ຺ຕາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ຊ ຊາຍນ຺ຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຓ຺ຑຊາ ໂຍນິ. ກຕມາ ຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຊລາພຸຊາ ໂຍນິ? ເຍ ໂຂ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຕ຺ຕາ ວຕ຺ຖິໂກສໍ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ຊ ຊາຍນ຺ຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຊລາພຸຊາ ໂຍນິ. ກຕມາ ຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສໍເສທຊາ ໂຍນິ? ເຍ ໂຂ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຕ຺ຕາ ປູຕິມຈ຺ເຉ ວາ ຊາຍນ຺ຕິ ປູຕິກຸຓເປ ວາ ປູຕິກຸມ຺ມາເສ ວາ ຈນ຺ທນິກາເຍ ວາ ໂອຬິຄລ຺ເລ ວາ ຊາຍນ຺ຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສໍເສທຊາ ໂຍນິ. ກຕມາ ຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂອປປາຕິກາ ໂຍນິ? ເທວາ, ເນຣຍິກາ, ເອກຈ຺ເຈ ຈ ມນຸສ຺ສາ, ເອກຈ຺ເຈ ຈ ວິນິປາຕິກາ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂອປປາຕິກາ ໂຍນິ. ອິມາ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈຕສ຺ໂສ ໂຍນິໂຍ.

໑໕໓. ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິມາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຄຕິໂຍ. ກຕມາ ປຎ຺ຈ? ນິຣໂຍ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ, ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ, ມນຸສ຺ສາ, ເທວາ. ນິຣຍຎ຺ຈາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຊານາມິ, ນິຣຍຄາມິຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ, ນິຣຍຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທໍ; ຍຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຎ຺ຈາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຊານາມິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຄາມິຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທໍ; ຍຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ຈາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຊານາມິ, ເປຕ຺ຕິວິສຍຄາມິຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ, ເປຕ຺ຕິວິສຍຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທໍ; ຍຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ມນຸສ຺ເສ ຈາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຊານາມິ, ມນຸສ຺ສໂລກຄາມິຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ, ມນຸສ຺ສໂລກຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທໍ; ຍຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ເທເວ ຈາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຊານາມິ, ເທວໂລກຄາມິຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ, ເທວໂລກຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທໍ; ຍຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ. ນິພ຺ພານຎ຺ຈາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຊານາມິ, ນິພ຺ພານຄາມິຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ, ນິພ຺ພານຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທໍ; ຍຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ.

໑໕໔. ‘‘ອິຘາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນໍ, ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອງ຺ຄາຣກາສຸ ສາຘິກໂປຣິສາ ປູຣາ ອງ຺ຄາຣານໍ ວີຕຈ຺ຈິການໍ ວີຕຘູມານໍ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ໂຕ ຆມ຺ມປເຣໂຕ ກິລນ຺ໂຕ ຕສິໂຕ ປິປາສິໂຕ ເອກາຍເນນ ມຄ຺ເຄນ ຕເມວ ອງ຺ຄາຣກາສຸໍ ປຓິຘາຍ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕຖາຍໍ ຠວໍ ປຸຣິໂສ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ອິມໍເຍວ ອງ຺ຄາຣກາສຸໍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕສ຺ສາ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍາ ປຕິຕໍ, ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິເຘກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນໍ, ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ອຸປປນ຺ນໍ, ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຄູຖກູໂປ ສາຘິກໂປຣິໂສ, ປູໂຣ ຄູຖສ຺ສ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ໂຕ ຆມ຺ມປເຣໂຕ ກິລນ຺ໂຕ ຕສິໂຕ ປິປາສິໂຕ ເອກາຍເນນ ມຄ຺ເຄນ ຕເມວ ຄູຖກູປໍ ປຓິຘາຍ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕຖາຍໍ ຠວໍ ປຸຣິໂສ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ ຍຖາ ອິມໍເຍວ ຄູຖກູປໍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕສ຺ມິໍ ຄູຖກູເປ ປຕິຕໍ, ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິເຘກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ອຸປປນ຺ນໍ, ທຸກ຺ຂາ ຕິພ຺ພາ ກຏຸກາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ອຸປປນ຺ນໍ, ທຸກ຺ຂພຫຸລາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຣຸກ຺ໂຂ ວິສເມ ຠູມິຠາເຄ ຊາໂຕ ຕນຸປຕ຺ຕປລາໂສ ກພຣຈ຺ຉາໂຍ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ໂຕ ຆມ຺ມປເຣໂຕ ກິລນ຺ໂຕ ຕສິໂຕ ປິປາສິໂຕ ເອກາຍເນນ ມຄ຺ເຄນ ຕເມວ ຣຸກ຺ຂໍ ປຓິຘາຍ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕຖາຍໍ ຠວໍ ປຸຣິໂສ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ອິມໍເຍວ ຣຸກ຺ຂໍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ອປເຣນ ສມເຍນ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາຍ ນິສິນ຺ນໍ ວາ ນິປນ຺ນໍ ວາ ທຸກ຺ຂພຫຸລາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິເຘກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ອຸປປນ຺ນໍ, ທຸກ຺ຂພຫຸລາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປປນ຺ນໍ, ສຸຂພຫຸລາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຣຸກ຺ໂຂ ສເມ ຠູມິຠາເຄ ຊາໂຕ ພຫລປຕ຺ຕປລາໂສ ສນ຺ທຈ຺ຉາໂຍ [ສຓ຺ຑຈ຺ຉາໂຍ (ສ຺ຍາ.), ສນ຺ຕຈ຺ຉາໂຍ (ກ.)]. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ໂຕ ຆມ຺ມປເຣໂຕ ກິລນ຺ໂຕ ຕສິໂຕ ປິປາສິໂຕ ເອກາຍເນນ ມຄ຺ເຄນ ຕເມວ ຣຸກ຺ຂໍ ປຓິຘາຍ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕຖາຍໍ ຠວໍ ປຸຣິໂສ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ອິມເມວ ຣຸກ຺ຂໍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາຍ ນິສິນ຺ນໍ ວາ ນິປນ຺ນໍ ວາ ສຸຂພຫຸລາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິເຘກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປປນ຺ນໍ, ສຸຂພຫຸລາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນໍ, ເອກນ຺ຕສຸຂາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປາສາໂທ, ຕຕ຺ຣາສ຺ສ ກູຏາຄາຣໍ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ນິວາຕໍ ຜຸສິຕຄ຺ຄຬໍ ປິຫິຕວາຕປານໍ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສ ປລ຺ລງ຺ໂກ ໂຄນກຕ຺ຖໂຕ ປຏິກຕ຺ຖໂຕ ປຏລິກຕ຺ຖໂຕ ກທລິມິຄປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣໂຓ ສອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉໂທ ອຸຠໂຕໂລຫິຕກູປຘາໂນ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ໂຕ ຆມ຺ມປເຣໂຕ ກິລນ຺ໂຕ ຕສິໂຕ ປິປາສິໂຕ ເອກາຍເນນ ມຄ຺ເຄນ ຕເມວ ປາສາທໍ ປຓິຘາຍ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕຖາຍໍ ຠວໍ ປຸຣິໂສ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ອິມໍເຍວ ປາສາທໍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕສ຺ມິໍ ປາສາເທ ຕສ຺ມິໍ ກູຏາຄາເຣ ຕສ຺ມິໍ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ນໍ ວາ ນິປນ຺ນໍ ວາ ເອກນ຺ຕສຸຂາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິເຘກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ ຍຖາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນໍ, ເອກນ຺ຕສຸຂາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕີຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕໍ, ເອກນ຺ຕສຸຂາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂປກ຺ຂຣຓີ ອຈ຺ໂຉທກາ ສາໂຕທກາ ສີໂຕທກາ ເສຕກາ ສຸປຕິຕ຺ຖາ ຣມຓີຍາ. ອວິທູເຣ ຈສ຺ສາ ຕິພ຺ໂພ ວນສຓ຺ໂຑ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ໂຕ ຆມ຺ມປເຣໂຕ ກິລນ຺ໂຕ ຕສິໂຕ ປິປາສິໂຕ ເອກາຍເນນ ມຄ຺ເຄນ ຕເມວ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ປຓິຘາຍ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕຖາ ຠວໍ ປຸຣິໂສ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ອິມໍເຍວ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ຈ ປິວິຕ຺ວາ ຈ ສພ຺ພທຣຖກິລມຖປຣິຬາຫໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ນິສິນ຺ນໍ ວາ ນິປນ຺ນໍ ວາ, ເອກນ຺ຕສຸຂາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິເຘກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ຕຖາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປນ຺ໂນ ຕຖາ ຈ ອິຣິຍຕິ ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຍຖາ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕເມນໍ ປສ຺ສາມິ ອປເຣນ ສມເຍນ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕໍ, ເອກນ຺ຕສຸຂາ ເວທນາ ເວທຍມານໍ. ອິມາ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຎ຺ຈ ຄຕິໂຍ.

‘‘ໂຍ ໂຂ ມໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ຊານນ຺ຕໍ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນຕ຺ຖິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ; ຕກ຺ກປຣິຍາຫຕໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ວີມໍສານຸຈຣິຕໍ ສຍໍປຏິຠານ’ນ຺ຕິ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວທາມິ ‘ຕໍ ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ’.

໑໕໕. ‘‘ອຠິຊານາມິ ໂຂ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈຕຸຣງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕາ [ຈຣິຕ຺ວາ (ກ.)] – ຕປສ຺ສີ ສຸທໍ ໂຫມິ ປຣມຕປສ຺ສີ, ລູໂຂ ສຸທໍ [ລູຂສ຺ສຸທໍ (ສີ. ປີ.)] ໂຫມິ ປຣມລູໂຂ, ເຊຄຸຈ຺ຉີ ສຸທໍ ໂຫມິ ປຣມເຊຄຸຈ຺ຉີ, ປວິວິຕ຺ໂຕ ສຸທໍ [ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສຸທໍ (ສີ. ປີ.)] ໂຫມິ ປຣມປວິວິຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສຸ ເມ ອິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕປສ຺ສິຕາຍ ໂຫຕິ – ອເຈລໂກ ໂຫມິ ມຸຕ຺ຕາຈາໂຣ ຫຕ຺ຖາປເລຂໂນ [ຫຕ຺ຖາວເລຂໂນ (ສ຺ຍາ.)], ນ ເອຫິຠທ຺ທນ຺ຕິໂກ ນ ຕິຏ຺ຐຠທ຺ທນ຺ຕິໂກ; ນາຠິຫຏໍ ນ ອຸທ຺ທິສ຺ສກຕໍ ນ ນິມນ຺ຕນໍ ສາທິຍາມິ. ໂສ ນ ກຸມ຺ຠິມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ, ນ ກໂຬປິມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ, ນ ເອຬກມນ຺ຕຣໍ, ນ ທຓ຺ຑມນ຺ຕຣໍ, ນ ມຸສລມນ຺ຕຣໍ, ນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠຸຎ຺ຊມານານໍ, ນ ຄພ຺ຠິນິຍາ, ນ ປາຍມານາຍ [ປາຍນ຺ຕິຍາ (ກ.)], ນ ປຸຣິສນ຺ຕຣຄຕາຍ, ນ ສງ຺ກິຕ຺ຕີສຸ, ນ ຍຕ຺ຖ ສາ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຍຕ຺ຖ ມກ຺ຂິກາ ສຓ຺ຑສຓ຺ຑຈາຣິນີ; ນ ມຈ຺ຉໍ ນ ມໍສໍ ນ ສຸຣໍ ນ ເມຣຍໍ ນ ຖຸໂສທກໍ ປິວາມິ; ໂສ ເອກາຄາຣິໂກ ວາ ໂຫມິ ເອກາໂລປິໂກ, ທ຺ວາຄາຣິໂກ ວາ ໂຫມິ ທ຺ວາໂລປິໂກ…ເປ… ສຕ຺ຕາຄາຣິໂກ ວາ ໂຫມິ ສຕ຺ຕາໂລປິໂກ; ເອກິສ຺ສາປິ ທຕ຺ຕິຍາ ຍາເປມິ, ທ຺ວີຫິປິ ທຕ຺ຕີຫິ ຍາເປມິ…ເປ… ສຕ຺ຕຫິປິ ທຕ຺ຕີຫິ ຍາເປມິ; ເອກາຫິກມ຺ປິ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣມິ, ທ຺ວີຫິກມ຺ປິ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣມິ…ເປ… ສຕ຺ຕາຫິກມ຺ປິ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣມິ; ອິຕິ ເອວຣູປໍ ອທ຺ຘມາສິກມ຺ປິ ປຣິຍາຍຠຕ຺ຕໂຠຊນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ.

‘‘ໂສ ສາກຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ສາມາກຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ນີວາຣຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ທທ຺ທຸລຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ຫຏຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ກຓຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ອາຈາມຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ປິຎ຺ຎາກຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ຕິຓຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ໂຄມຍຠກ຺ໂຂ ວາ ໂຫມິ, ວນມູລຜລາຫາໂຣ ຍາເປມິ ປວຕ຺ຕຜລໂຠຊີ.

‘‘ໂສ ສາຓານິປິ ຘາເຣມິ, ມສາຓານິປິ ຘາເຣມິ, ຉວທຸສ຺ສານິປິ ຘາເຣມິ, ປໍສຸກູລານິປິ ຘາເຣມິ, ຕິຣີຏານິປິ ຘາເຣມິ, ອຊິນມ຺ປິ ຘາເຣມິ, ອຊິນກ຺ຂິປມ຺ປິ ຘາເຣມິ, ກຸສຈີຣມ຺ປິ ຘາເຣມິ, ວາກຈີຣມ຺ປິ ຘາເຣມິ, ຜລກຈີຣມ຺ປິ ຘາເຣມິ, ເກສກມ຺ພລມ຺ປິ ຘາເຣມິ, ວາຬກມ຺ພລມ຺ປິ ຘາເຣມິ, ອຸລູກປກ຺ຂມ຺ປິ ຘາເຣມິ; ເກສມສ຺ສຸໂລຈໂກປິ ໂຫມິ ເກສມສ຺ສຸໂລຈນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ອຸພ຺ຠຏ຺ຐໂກປິ ໂຫມິ ອາສນປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ; ອຸກ຺ກຸຏິໂກປິ ໂຫມິ ອຸກ຺ກຸຏິກປ຺ປຘານມນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ກຓ຺ຏກາປສ຺ສຍິໂກປິ ໂຫມິ ກຓ຺ຏກາປສ຺ສເຍ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປມິ [ອິມສ຺ສານນ຺ຕເຣ ອຎ຺ໂຎປິ ໂກຈິ ປາຐປເທໂສ ອຎ຺ເຎສຸ ອາຊີວກວຕທີປກສຸຕ຺ເຕສຸ ທິສ຺ສຕິ]; ສາຍຕຕິຍກມ຺ປິ ອຸທໂກໂຣຫນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ – ອິຕິ ເອວຣູປໍ ອເນກວິຫິຕໍ ກາຍສ຺ສ ອາຕາປນປຣິຕາປນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣາມິ. ອິທໍສຸ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕປສ຺ສິຕາຍ ໂຫຕິ.

໑໕໖. ‘‘ຕຕ຺ຣາສ຺ສຸ ເມ ອິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ລູຂສ຺ມິໍ ໂຫຕິ – ເນກວສ຺ສຄຓິກໍ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ກາເຍ ສນ຺ນິຈິຕໍ ໂຫຕິ ປປຏິກຊາຕໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕິນ຺ທຸກຂາຓຸ ເນກວສ຺ສຄຓິໂກ ສນ຺ນິຈິໂຕ ໂຫຕິ ປປຏິກຊາໂຕ, ເອວເມວາສ຺ສຸ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເນກວສ຺ສຄຓິກໍ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ກາເຍ ສນ຺ນິຈິຕໍ ໂຫຕິ ປປຏິກຊາຕໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ອິມໍ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ປາຓິນາ ປຣິມຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ອຎ຺ເຎ ວາ ປນ ເມ ອິມໍ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ປາຓິນາ ປຣິມຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນ ໂຫຕິ. ອິທໍສຸ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ລູຂສ຺ມິໍ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣາສ຺ສຸ ເມ ອິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຊຄຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ໂຫຕິ – ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສໂຕວ ອຠິກ຺ກມາມິ, ສໂຕວ ປຏິກ຺ກມາມິ, ຍາວ ອຸທກພິນ຺ທຸມ຺ຫິປິ ເມ ທຍາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ – ‘ມາຫໍ ຂຸທ຺ທເກ ປາເຓ ວິສມຄເຕ ສງ຺ຆາຕໍ ອາປາເທສິ’ນ຺ຕິ. ອິທໍສຸ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຊຄຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣາສ຺ສຸ ເມ ອິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປວິວິຕ຺ຕສ຺ມິໍ ໂຫຕິ – ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຣຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫຣາມິ. ຍທາ ປສ຺ສາມິ ໂຄປາລກໍ ວາ ປສຸປາລກໍ ວາ ຕິຓຫາຣກໍ ວາ ກຏ຺ຐຫາຣກໍ ວາ ວນກມ຺ມິກໍ ວາ, ວເນນ ວນໍ ຄຫເນນ ຄຫນໍ ນິນ຺ເນນ ນິນ຺ນໍ ຖເລນ ຖລໍ ສໍປຕາມິ [ປປຕາມິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)]. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ມໍ ເຕ ອທ຺ທສໍສຸ ອຫຎ຺ຈ ມາ ເຕ ອທ຺ທສນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອາຣຎ຺ຎໂກ ມໂຄ ມນຸສ຺ເສ ທິສ຺ວາ ວເນນ ວນໍ ຄຫເນນ ຄຫນໍ ນິນ຺ເນນ ນິນ຺ນໍ ຖເລນ ຖລໍ ສໍປຕຕິ, ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍທາ ປສ຺ສາມິ ໂຄປາລກໍ ວາ ປສຸປາລກໍ ວາ ຕິຓຫາຣກໍ ວາ ກຏ຺ຐຫາຣກໍ ວາ ວນກມ຺ມິກໍ ວາ ວເນນ ວນໍ ຄຫເນນ ຄຫນໍ ນິນ຺ເນນ ນິນ຺ນໍ ຖເລນ ຖລໍ ສໍປຕາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ມໍ ເຕ ອທ຺ທສໍສຸ ອຫຎ຺ຈ ມາ ເຕ ອທ຺ທສນ຺ຕິ. ອິທໍສຸ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປວິວິຕ຺ຕສ຺ມິໍ ໂຫຕິ.

‘‘ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຍ ເຕ ໂຄຏ຺ຐາ ປຏ຺ຐິຕຄາໂວ ອປຄຕໂຄປາລກາ, ຕຕ຺ຖ ຈຕຸກ຺ກຸຓ຺ຑິໂກ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຍານິ ຕານິ ວຈ຺ຉການໍ ຕຣຸຓການໍ ເຘນຸປການໍ ໂຄມຍານິ ຕານິ ສຸທໍ ອາຫາເຣມິ. ຍາວກີວຎ຺ຈ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສກໍ ມຸຕ຺ຕກຣີສໍ ອປຣິຍາທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ສກໍເຍວ ສຸທໍ ມຸຕ຺ຕກຣີສໍ ອາຫາເຣມິ. ອິທໍສຸ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ມຫາວິກຏໂຠຊນສ຺ມິໍ ໂຫຕິ.

໑໕໗. ‘‘ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິໍສນກໍ ວນສຓ຺ຑໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ວິຫຣາມິ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສຸທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິໍສນກສ຺ສ ວນສຓ຺ຑສ຺ສ ຠິໍສນກຕສ຺ມິໍ ໂຫຕິ – ໂຍ ໂກຈິ ອວີຕຣາໂຄ ຕໍ ວນສຓ຺ຑໍ ປວິສຕິ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ໂລມານິ ຫໍສນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍາ ຕາ ຣຕ຺ຕິໂຍ ສີຕາ ເຫມນ຺ຕິກາ ອນ຺ຕຣຏ຺ຐກາ ຫິມປາຕສມຍາ [ອນ຺ຕຣຏ຺ຐເກ ຫິມປາຕສມເຍ (ສີ. ປີ.)] ຕຖາຣູປາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ຣຕ຺ຕິໍ ອພ຺ໂຠກາເສ ວິຫຣາມິ, ທິວາ ວນສຓ຺ເຑ; ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ທິວາ ອພ຺ໂຠກາເສ ວິຫຣາມິ, ຣຕ຺ຕິໍ ວນສຓ຺ເຑ. ອປິສ຺ສຸ ມໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຍໍ ອນຈ຺ຉຣິຍຄາຖາ ປຏິຠາສິ ປຸພ຺ເພ ອສ຺ສຸຕປຸພ຺ພາ –

‘‘ໂສຕຕ຺ໂຕ ໂສສິນ຺ໂນ [ໂສສີໂນ (ສີ. ປີ. ກ.), ໂສສິໂນ (ສ຺ຍາ.), ໂສສິນ຺ໂທ (ສທ຺ທນີຕິ)] ເຈວ, ເອໂກ ຠິໍສນເກ ວເນ;

ນຄ຺ໂຄ ນ ຈຄ຺ຄິມາສີໂນ, ເອສນາປສຸໂຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸສາເນ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປມິ ຉວຏ຺ຐິການິ ອຸປຘາຍ. ອປິສ຺ສຸ ມໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຄາມຓ຺ຑລາ [ໂຄມຓ຺ຑລາ (ພຫູສຸ) ຈຣິຍາປິຏກອຏ຺ຐກຖາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ໂອຏ຺ຐຸຠນ຺ຕິປິ, ໂອມຸຕ຺ເຕນ຺ຕິປິ, ປໍສຸເກນປິ ໂອກິຣນ຺ຕິ, ກຓ຺ຓໂສເຕສຸປິ ສລາກໍ ປເວເສນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຠິຊານາມິ ເຕສຸ ປາປກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕາ. ອິທໍສຸ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຸເປກ຺ຂາວິຫາຣສ຺ມິໍ ໂຫຕິ.

໑໕໘. ‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ອາຫາເຣນ ສຸທ຺ຘີ’ຕິ. ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ໂກເລຫິ ຍາເປມາ’ຕິ. ເຕ ໂກລມ຺ປິ ຂາທນ຺ຕິ, ໂກລຈຸຓ຺ຓມ຺ປິ ຂາທນ຺ຕິ, ໂກໂລທກມ຺ປິ ປິວນ຺ຕິ – ອເນກວິຫິຕມ຺ປິ ໂກລວິກຕິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ອຠິຊານາມິ ໂຂ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກໍເຍວ ໂກລໍ ອາຫາຣໍ ອາຫາຣິຕາ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວມສ຺ສ – ‘ມຫາ ນູນ ເຕນ ສມເຍນ ໂກໂລ ອໂຫສີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕທາປິ ເອຕປຣໂມເຍວ ໂກໂລ ອໂຫສິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກໍເຍວ ໂກລໍ ອາຫາຣໍ ອາຫາຣຍໂຕ ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ໂຕ ກາໂຍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອາສີຕິກປພ຺ພານິ ວາ ກາຬປພ຺ພານິ ວາ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ຠວນ຺ຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ໂອຏ຺ຐປທໍ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ອານິສທໍ ໂຫຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ວຏ຺ຏນາວຬີ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏໂກ ອຸນ຺ນຕາວນໂຕ ໂຫຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຊຣສາລາຍ ໂຄປານສິໂຍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄາ ຠວນ຺ຕິ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ຜາສຸຬິໂຍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄາ ຠວນ຺ຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຄມ຺ຠີເຣ ອຸທປາເນ ອຸທກຕາຣກາ ຄມ຺ຠີຣຄຕາ ໂອກ຺ຂາຍິກາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ອກ຺ຂິກູເປສຸ ອກ຺ຂິຕາຣກາ ຄມ຺ຠີຣຄຕາ ໂອກ຺ຂາຍິກາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຕິຕ຺ຕກາລາພຸອາມກຈ຺ຉິນ຺ໂນ ວາຕາຕເປນ ສໍຜຸຏິໂຕ [ສມ຺ຜຸສິໂຕ (ສ຺ຍາ.), ສໍປຸຏິໂຕ (ປີ. ກ.) ເອຕ຺ຖ ສໍຜຸຏິໂຕຕິ ສງ຺ກຸຈິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ] ໂຫຕິ ສມ຺ມິລາໂຕ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ສີສຈ຺ຉວິ ສໍຜຸຏິຕາ ໂຫຕິ ສມ຺ມິລາຕາ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ອຸທຣຈ຺ຉວິໍ ປຣິມສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກໍເຍວ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ, ‘ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກໍ ປຣິມສິສ຺ສາມີ’ຕິ ອຸທຣຈ຺ຉວິໍເຍວ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ, ຍາວສ຺ສຸ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຸທຣຈ຺ຉວິ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກໍ ອລ຺ລີນາ ໂຫຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ວຈ຺ຈໍ ວາ ມຸຕ຺ຕໍ ວາ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ອວກຸຊ຺ໂຊ ປປຕາມິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕເມວ ກາຍໍ ອສ຺ສາເສນ຺ໂຕ ປາຓິນາ ຄຕ຺ຕານິ ອໂນມຊ຺ຊາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປາຓິນາ ຄຕ຺ຕານິ ອໂນມຊ຺ຊໂຕ ປູຕິມູລານິ ໂລມານິ ກາຍສ຺ມາ ປຕນ຺ຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ.

໑໕໙. ‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ອາຫາເຣນ ສຸທ຺ຘີ’ຕິ. ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ມຸຄ຺ເຄຫິ ຍາເປມ…ເປ… ຕິເລຫິ ຍາເປມ…ເປ… ຕຓ຺ຑຸເລຫິ ຍາເປມາ’ຕິ. ເຕ ຕຓ຺ຑຸລມ຺ປິ ຂາທນ຺ຕິ, ຕຓ຺ຑຸລຈຸຓ຺ຓມ຺ປິ ຂາທນ຺ຕິ, ຕຓ຺ຑຸໂລທກມ຺ປິ ປິວນ຺ຕິ – ອເນກວິຫິຕມ຺ປິ ຕຓ຺ຑຸລວິກຕິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ອຠິຊານາມິ ໂຂ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກໍເຍວ ຕຓ຺ຑຸລໍ ອາຫາຣໍ ອາຫາຣິຕາ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວມສ຺ສ – ‘ມຫາ ນູນ ເຕນ ສມເຍນ ຕຓ຺ຑຸໂລ ອໂຫສີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕທາປິ ເອຕປຣໂມເຍວ ຕຓ຺ຑຸໂລ ອໂຫສິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກໍເຍວ ຕຓ຺ຑຸລໍ ອາຫາຣໍ ອາຫາຣຍໂຕ ອຘິມຕ຺ຕກສິມານໍ ປຕ຺ໂຕ ກາໂຍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອາສີຕິກປພ຺ພານິ ວາ ກາຬປພ຺ພານິ ວາ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ຠວນ຺ຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ໂອຏ຺ຐປທໍ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ອານິສທໍ ໂຫຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ວຏ຺ຏນາວຬີ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏໂກ ອຸນ຺ນຕາວນໂຕ ໂຫຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຊຣສາລາຍ ໂຄປານສິໂຍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄາ ຠວນ຺ຕິ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ຜາສຸຬິໂຍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄາ ຠວນ຺ຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຄມ຺ຠີເຣ ອຸທປາເນ ອຸທກຕາຣກາ ຄມ຺ຠີຣຄຕາ ໂອກ຺ຂາຍິກາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ອກ຺ຂິກູເປສຸ ອກ຺ຂິຕາຣກາ ຄມ຺ຠີຣຄຕາ ໂອກ຺ຂາຍິກາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຕິຕ຺ຕກາລາພຸ ອາມກຈ຺ຉິນ຺ໂນ ວາຕາຕເປນ ສໍຜຸຏິໂຕ ໂຫຕິ ສມ຺ມິລາໂຕ, ເອວເມວສ຺ສຸ ເມ ສີສຈ຺ຉວິ ສໍຜຸຏິຕາ ໂຫຕິ ສມ຺ມິລາຕາ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ອຸທຣຈ຺ຉວິໍ ປຣິມສິສ຺ສາມີ’ຕິ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກໍເຍວ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ, ‘ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກໍ ປຣິມສິສ຺ສາມີ’ຕິ ອຸທຣຈ຺ຉວິໍເຍວ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ. ຍາວສ຺ສຸ ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຸທຣຈ຺ຉວິ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກໍ ອລ຺ລີນາ ໂຫຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ‘ວຈ຺ຈໍ ວາ ມຸຕ຺ຕໍ ວາ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ອວກຸຊ຺ໂຊ ປປຕາມິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕເມວ ກາຍໍ ອສ຺ສາເສນ຺ໂຕ ປາຓິນາ ຄຕ຺ຕານິ ອໂນມຊ຺ຊາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປາຓິນາ ຄຕ຺ຕານິ ອໂນມຊ຺ຊໂຕ ປູຕິມູລານິ ໂລມານິ ກາຍສ຺ມາ ປຕນ຺ຕິ ຕາເຍວປ຺ປາຫາຣຕາຍ.

‘‘ຕາຍປິ ໂຂ ອຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິຣິຍາຍ ຕາຍ ປຏິປທາຍ ຕາຍ ທຸກ຺ກຣກາຣິກາຍ ນາຊ຺ຌຄມໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິມິສ຺ສາເຍວ ອຣິຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອນຘິຄມາ, ຍາຍໍ ອຣິຍາ ປຎ຺ຎາ ອຘິຄຕາ ອຣິຍາ ນິຍ຺ຍານິກາ, ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ.

໑໖໐. ‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ສໍສາເຣນ ສຸທ຺ຘີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປນ ໂສ [ນ ໂຂ ປເນໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສໍສາໂຣ ສຸລຠຣູໂປ ໂຍ ມຍາ ອສໍສຣິຕປຸພ຺ໂພ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸທ຺ຘາວາເສຫິ ເທເວຫິ. ສຸທ຺ຘາວາເສ ຈາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເທເວ ສໍສເຣຍ຺ຍໍ, ນຍິມໍ ໂລກໍ ປຸນຣາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ.

‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ສຸທ຺ຘີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປນ ສາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຸປປຕ຺ຕິ ສຸລຠຣູປາ ຍາ ມຍາ ອນຸປປນ຺ນປຸພ຺ພາ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸທ຺ຘາວາເສຫິ ເທເວຫິ. ສຸທ຺ຘາວາເສ ຈາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເທເວ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ, ນຍິມໍ ໂລກໍ ປຸນຣາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ.

‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ອາວາເສນ ສຸທ຺ຘີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປນ ໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອາວາໂສ ສຸລຠຣູໂປ ໂຍ ມຍາ ອນາວຸຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ [ອນາວຸຕ຺ຖປຸພ຺ໂພ (ສີ. ປີ.)] ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸທ຺ຘາວາເສຫິ ເທເວຫິ. ສຸທ຺ຘາວາເສ ຈາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເທເວ ອາວເສຍ຺ຍໍ, ນຍິມໍ ໂລກໍ ປຸນຣາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ.

‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍຎ຺ເຎນ ສຸທ຺ຘີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປນ ໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍຎ຺ໂຎ ສຸລຠຣູໂປ ໂຍ ມຍາ ອຍິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຣຎ຺ຎາ ວາ ສຕາ ຂຕ຺ຕິເຍນ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ມຫາສາເລນ.

‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ອຄ຺ຄິປຣິຈຣິຍາຍ ສຸທ຺ຘີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປນ ໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຄ຺ຄິ ສຸລຠຣູໂປ ໂຍ ມຍາ ອປຣິຈິຓ຺ຓປຸພ຺ໂພ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຣຎ຺ຎາ ວາ ສຕາ ຂຕ຺ຕິເຍນ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ມຫາສາເລນ.

໑໖໑. ‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍາວເທວາຍໍ ຠວໍ ປຸຣິໂສ ທຫໂຣ ໂຫຕິ ຍຸວາ ສຸສຸກາຬເກໂສ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐເມນ ວຍສາ ຕາວເທວ ປຣເມນ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ອຍໍ ຠວໍ ປຸຣິໂສ ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ ວຸທ຺ໂຘ ມຫລ຺ລໂກ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ອາສີຕິໂກ ວາ ນາວຸຕິໂກ ວາ ວສ຺ສສຕິໂກ ວາ ຊາຕິຍາ, ອຖ ຕມ຺ຫາ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍາ, ປຣິຫາຍຕີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຫໍ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອຕຣຫິ ຊິຓ຺ໂຓ ວຸທ຺ໂຘ ມຫລ຺ລໂກ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ອາສີຕິໂກ ເມ ວໂຍ ວຕ຺ຕຕິ. ອິຘ ເມ ອສ຺ສຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສາວກາ ວສ຺ສສຕາຍຸກາ ວສ຺ສສຕຊີວິໂນ, ປຣມາຍ ສຕິຍາ ຈ ຄຕິຍາ ຈ ຘິຕິຍາ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຣເມນ ຈ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິເຍນ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຬ຺ຫຘມ຺ມາ [ທຬ຺ຫຘມ຺ໂມ (ພຫູສຸ) ຏີກາ ຈ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານພ຺ຍາກຣຓໍ ຈ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ] ຘນຸຄ຺ຄໂຫ ສິກ຺ຂິໂຕ ກຕຫຕ຺ໂຖ ກຕູປາສໂນ ລຫຸເກນ ອສເນນ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຕິຣິຍໍ ຕາລຈ຺ຉາຍໍ ອຕິປາເຕຍ຺ຍ, ເອວໍ ອຘິມຕ຺ຕສຕິມນ຺ໂຕ ເອວໍ ອຘິມຕ຺ຕຄຕິມນ຺ໂຕ ເອວໍ ອຘິມຕ຺ຕຘິຕິມນ຺ໂຕ ເອວໍ ປຣເມນ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິເຍນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ເຕ ມໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຏ຺ໂຐ ຈາຫໍ ເຕສໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ ເມ ພ຺ຍາກຕໂຕ ຘາເຣຍ຺ຍຸໍ, ນ ຈ ມໍ ທຸຕິຍກໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອສິຕປີຕຂາຍິຕສາຍິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ມາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນິທ຺ທາກິລມຖປຏິວິໂນທນາ ອປຣິຍາທິນ຺ນາເຍວສ຺ສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາ, ອປຣິຍາທິນ຺ນໍເຍວສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມປທພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ອປຣິຍາທິນ຺ນໍເຍວສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຎ຺ຫປຏິຠານໍ. ອຖ ເມ ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສາວກາ ວສ຺ສສຕາຍຸກາ ວສ຺ສສຕຊີວິໂນ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ. ມຎ຺ຈເກນ ເຈປິ ມໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຫຣິສ຺ສຖ, ເນວຕ຺ຖິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ. ຍໍ ໂຂ ຕໍ [ຍໍ ໂຂ ປເນຕໍ (ສີ.)], ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອສມ຺ໂມຫຘມ຺ໂມ ສຕ຺ໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານ’ນ຺ຕິ, ມເມວ ຕໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ ‘ອສມ຺ໂມຫຘມ຺ໂມ ສຕ຺ໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານ’’’ນ຺ຕິ.

໑໖໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ນາຄສມາໂລ ຠຄວໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ຐິໂຕ ໂຫຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ພີຊຍມາໂນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນາຄສມາໂລ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ອປິ ຫິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ສຸຕ຺ວາ ໂລມານິ ຫຏ຺ຐານິ. ໂກນາໂມ ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ’’ຕິ? ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ນາຄສມາລ, ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ໂລມຫໍສນປຣິຍາໂຍ ຕ຺ເວວ ນໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ນາຄສມາໂລ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ມຫາສີຫນາທສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.