໔. ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ຕໍ

ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ວິຫຣຕິ ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫຕິ, ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣຕິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ສມນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສາ ອນຸວິໂລເກສິ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ອທ຺ທສາ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ສສີສໍ ປາຣຸຕໍ ນິສິນ຺ນໍ; ທິສ຺ວານ ວາເມນ ຫຕ຺ເຖນ ຫພ຺ຍເສສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ກມຓ຺ຑລຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປທສທ຺ເທນ ສີສໍ ວິວຣິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ‘‘ມຸຓ຺ໂຑ ອຍໍ ຠວໍ, ມຸຓ຺ຑໂກ ອຍໍ ຠວ’’ນ຺ຕິ ຕໂຕວ ປຸນ ນິວຕ຺ຕິຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມຸຓ຺ຑາປິ ຫິ ອິເຘກຈ຺ເຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຠວນ຺ຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍຊຈ຺ໂຈ ຠວ’’ນ຺ຕິ?

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິ –

໔໕໗. ‘‘ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂນມ຺ຫິ ນ ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ, ນ ເວສ຺ສາຍໂນ ອຸທ ໂກຈິ ໂນມ຺ຫິ;

ໂຄຕ຺ຕໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ, ອກິຎ຺ຈໂນ ມນ຺ຕ ຈຣາມິ ໂລເກ.

໔໕໘. ‘‘ສງ຺ຆາຏິວາສີ ອຄໂຫ ຈຣາມິ [ອຄິໂຫ (ກ. ສີ. ປີ.) ອເຄໂຫ (ກຕ຺ຖຈິ)], ນິວຸຕ຺ຕເກໂສ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ;

ອລິປ຺ປມາໂນ ອິຘ ມາຓເວຫິ, ອກລ຺ລໍ ມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ປຸຈ຺ຉສິ ໂຄຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ’’.

໔໕໙. ‘‘ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ເວ ໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຠິ ສຫ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂນ ຠວ’’ນ຺ຕິ.

໔໖໐. ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫິ ເຈ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣູສິ, ມຎ຺ຈ ພ຺ຣູສິ ອພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ;

ຕໍ ຕໍ ສາວິຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ຕິປທໍ ຈຕຸວີສຕກ຺ຂຣໍ.

໔໖໑. ‘‘ກິໍ ນິສ຺ສິຕາ ອິສໂຍ ມນຸຊາ, ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ [ປຐມປາທນ຺ໂຕ] ເທວຕານໍ;

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູ ອິຘ ໂລເກ [ທຸຕິຍປາທນ຺ໂຕ (ສີ.)].

໔໖໒. ‘‘ຍທນ຺ຕຄູ ເວທຄູ ຍຎ຺ຎກາເລ, ຍສ຺ສາຫຸຕິໍ ລເຠ ຕສ຺ສິຊ຺ເຌຕິ ພ຺ຣູມິ’’.

໔໖໓. ‘‘ອທ຺ຘາ ຫິ ຕສ຺ສ ຫຸຕມິຊ຺ເຌ, (ອິຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ)

ຍໍ ຕາທິສໍ ເວທຄຸມທ຺ທສາມ;

ຕຸມ຺ຫາທິສານຎ຺ຫິ ອທສ຺ສເນນ, ອຎ຺ໂຎ ຊໂນ ຠຸຎ຺ຊຕິ ປູຣຬາສໍ’’.

໔໖໔. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ອຕ຺ເຖນ, ອຕ຺ຖິໂກ ອຸປສງ຺ກມ຺ມ ປຸຈ຺ຉ;

ສນ຺ຕໍ ວິຘູມໍ ອນີຆໍ ນິຣາສໍ, ອປ຺ເປວິຘ ອຠິວິນ຺ເທ ສຸເມຘໍ’’.

໔໖໕. ‘‘ຍຎ຺ເຎ ຣໂຕຫໍ ໂຠ ໂຄຕມ, ຍຎ຺ຎໍ ຍິຏ຺ຐຸກາໂມ ນາຫໍ ປຊານາມິ;

ອນຸສາສຕຸ ມໍ ຠວໍ, ຍຕ຺ຖ ຫຸຕໍ ອິຊ຺ຌເຕ ພ຺ຣູຫິ ເມ ຕໍ’’.

‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂອທຫສ຺ສຸ ໂສຕໍ; ຘມ຺ມໍ ເຕ ເທເສສ຺ສາມິ –

໔໖໖. ‘‘ມາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ຉີ ຈຣຓຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉ, ກຏ຺ຐາ ຫເວ ຊາຍຕິ ຊາຕເວໂທ;

ນີຈາກຸລີໂນປິ ມຸນີ ຘິຕີມາ, ອາຊານິໂຍ ໂຫຕິ ຫິຣີນິເສໂຘ.

໔໖໗. ‘‘ສຈ຺ເຈນ ທນ຺ໂຕ ທມສາ ອຸເປໂຕ, ເວທນ຺ຕຄູ ວູສິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ;

ກາເລນ ຕມ຺ຫິ ຫພ຺ຍໍ ປເວຈ຺ເຉ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ໂຂ [ປຸຎ຺ຎເປໂຂ (ສີ. ປີ.)] ຍເຊຖ.

໔໖໘. ‘‘ເຍ ກາເມ ຫິຕ຺ວາ ອຄຫາ ຈຣນ຺ຕິ, ສຸສຎ຺ຎຕຕ຺ຕາ ຕສຣໍວ ອຸຊ຺ຊຸໍ;

ກາເລນ ເຕສຸ ຫພ຺ຍໍ ປເວຈ຺ເຉ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ໂຂ ຍເຊຖ.

໔໖໙. ‘‘ເຍ ວີຕຣາຄາ ສຸສມາຫິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ, ຈນ຺ໂທວ ຣາຫຸຄ຺ຄຫຓາ ປມຸຕ຺ຕາ;

ກາເລນ ເຕສຸ ຫພ຺ຍໍ ປເວຈ຺ເຉ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ໂຂ ຍເຊຖ.

໔໗໐. ‘‘ອສຊ຺ຊມານາ ວິຈຣນ຺ຕິ ໂລເກ, ສທາ ສຕາ ຫິຕ຺ວາ ມມາຍິຕານິ;

ກາເລນ ເຕສຸ ຫພ຺ຍໍ ປເວຈ຺ເຉ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ໂຂ ຍເຊຖ.

໔໗໑. ‘‘ໂຍ ກາເມ ຫິຕ຺ວາ ອຠິຠຸຍ຺ຍຈາຣີ, ໂຍ ເວທິ ຊາຕີມຣຓສ຺ສ ອນ຺ຕໍ;

ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ອຸທກຣຫໂທວ ສີໂຕ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໒. ‘‘ສໂມ ສເມຫິ ວິສເມຫິ ທູເຣ, ຕຖາຄໂຕ ໂຫຕິ ອນນ຺ຕປຎ຺ໂຎ;

ອນູປລິຕ຺ໂຕ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໓. ‘‘ຍມ຺ຫິ ນ ມາຍາ ວສຕິ ນ ມາໂນ, ໂຍ ວີຕໂລໂຠ ອມໂມ ນິຣາໂສ;

ປນຸຓ຺ຓໂກໂຘ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂສກມລໍ ອຫາສິ;

ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໔.

‘‘ນິເວສນໍ ໂຍ ມນໂສ ອຫາສິ, ປຣິຄ຺ຄຫາ ຍສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ເກຈິ;

ອນຸປາທິຍາໂນ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໕. ‘‘ສມາຫິໂຕ ໂຍ ອຸທຕາຣິ ໂອຆໍ, ຘມ຺ມໍ ຈຎ຺ຎາສິ ປຣມາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ;

ຂີຓາສໂວ ອນ຺ຕິມເທຫຘາຣີ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໖. ‘‘ຠວາສວາ ຍສ຺ສ ວຈີ ຂຣາ ຈ, ວິຘູປິຕາ ອຕ຺ຖຄຕາ ນ ສນ຺ຕິ;

ສ ເວທຄູ ສພ຺ພຘິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໗. ‘‘ສງ຺ຄາຕິໂຄ ຍສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ສງ຺ຄາ, ໂຍ ມານສຕ຺ເຕສຸ ອມານສຕ຺ໂຕ;

ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ສເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸໍ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໘. ‘‘ອາສໍ ອນິສ຺ສາຍ ວິເວກທສ຺ສີ, ປຣເວທິຍໍ ທິຏ຺ຐິມຸປາຕິວຕ຺ໂຕ;

ອາຣມ຺ມຓາ ຍສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ເກຈິ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໙. ‘‘ປໂຣປຣາ [ປໂຣວຣາ (ສີ. ປີ.)] ຍສ຺ສ ສເມຈ຺ຈ ຘມ຺ມາ, ວິຘູປິຕາ ອຕ຺ຖຄຕາ ນ ສນ຺ຕິ;

ສນ຺ໂຕ ອຸປາທານຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໘໐. ‘‘ສໍໂຍຊນໍ ຊາຕິຂຍນ຺ຕທສ຺ສີ, ໂຍປານຸທິ ຣາຄປຖໍ ອເສສໍ;

ສຸທ຺ໂຘ ນິໂທໂສ ວິມໂລ ອກາໂຈ [ອກາໂມ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໘໑. ‘‘ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕານໍ [ອຕ຺ຕນາຕ຺ຕານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ນານຸປສ຺ສຕິ, ສມາຫິໂຕ ອຸຊ຺ຊຸຄໂຕ ຐິຕຕ຺ໂຕ;

ສ ເວ ອເນໂຊ ອຂິໂລ ອກງ຺ໂຂ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໘໒. ‘‘ໂມຫນ຺ຕຣາ ຍສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ເກຈິ, ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈ ຎາຓທສ຺ສີ;

ສຣີຣຎ຺ຈ ອນ຺ຕິມໍ ຘາເຣຕິ, ປຕ຺ໂຕ ຈ ສມ຺ໂພຘິມນຸຕ຺ຕຣໍ ສິວໍ;

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍກ຺ຂສ຺ສ ສຸທ຺ຘິ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ’’.

໔໘໓. ‘‘ຫຸຕຎ຺ຈ [ຫຸຕ຺ຕຎ຺ຈ (ສີ. ກ.)] ມຍ຺ຫໍ ຫຸຕມຕ຺ຖຸ ສຈ຺ຈໍ, ຍໍ ຕາທິສໍ ເວທຄຸນໍ ອລຕ຺ຖໍ;

ພ຺ຣຫ຺ມາ ຫິ ສກ຺ຂິ ປຏິຄຓ຺ຫາຕຸ ເມ ຠຄວາ, ຠຸຎ຺ຊຕຸ ເມ ຠຄວາ ປູຣຬາສໍ’’.

໔໘໔. ‘‘ຄາຖາຠິຄີຕໍ ເມ ອໂຠຊເນຍ຺ຍໍ, ສມ຺ປສ຺ສຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເນສ ຘມ຺ໂມ;

ຄາຖາຠິຄີຕໍ ປນຸທນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາ, ຘມ຺ເມ ສຕີ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ວຸຕ຺ຕິເຣສາ.

໔໘໕. ‘‘ອຎ຺ເຎນ ຈ ເກວລິນໍ ມເຫສິໍ, ຂີຓາສວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວູປສນ຺ຕໍ;

ອນ຺ເນນ ປາເນນ ອຸປຏ຺ຐຫສ຺ສຸ, ເຂຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕໍ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ຂສ຺ສ ໂຫຕິ’’.

໔໘໖. ‘‘ສາຘາຫໍ ຠຄວາ ຕຖາ ວິຊຎ຺ຎໍ, ໂຍ ທກ຺ຂິຓໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ມາທິສສ຺ສ;

ຍໍ ຍຎ຺ຎກາເລ ປຣິເຍສມາໂນ, ປປ຺ປຸຍ຺ຍ ຕວ ສາສນໍ’’.

໔໘໗. ‘‘ສາຣມ຺ຠາ ຍສ຺ສ ວິຄຕາ, ຈິຕ຺ຕໍ ຍສ຺ສ ອນາວິລໍ;

ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ຈ ກາເມຫິ, ຖິນໍ ຍສ຺ສ ປນູທິຕໍ.

໔໘໘. ‘‘ສີມນ຺ຕານໍ ວິເນຕາຣໍ, ຊາຕິມຣຓໂກວິທໍ;

ມຸນິໍ ໂມເນຍ຺ຍສມ຺ປນ຺ນໍ, ຕາທິສໍ ຍຎ຺ຎມາຄຕໍ.

໔໘໙. ‘‘ຠກຸຏິໍ [ຠູກຸຏິໍ (ກ. ສີ.), ຠາກຸຏິໍ (ກ. ສີ., ມ. ນິ. ໑.໒໒໖)] ວິນຍິຕ຺ວານ, ປຎ຺ຊລິກາ ນມສ຺ສຖ;

ປູເຊຖ ອນ຺ນປາເນນ, ເອວໍ ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ ທກ຺ຂິຓາ.

໔໙໐. ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຠວໍ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ, ປຸຎ຺ຎເຂຕ຺ຕມນຸຕ຺ຕຣໍ;

ອາຍາໂຄ ສພ຺ພໂລກສ຺ສ, ໂຠໂຕ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ. ອລຕ຺ຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ…ເປ… ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ.

ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.