໓. ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ປພ຺ພຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ

໔໐໗. ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ຍຖາ ປພ຺ພຊິ ຈກ຺ຂຸມາ;

ຍຖາ ວີມໍສມາໂນ ໂສ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສມໂຣຈຍິ.

໔໐໘. ສມ຺ພາໂຘຍໍ ຆຣາວາໂສ, ຣຊສ຺ສາຍຕນໍ ອິຕິ;

ອພ຺ໂຠກາໂສວ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ອິຕິ ທິສ຺ວານ ປພ຺ພຊິ.

໔໐໙. ປພ຺ພຊິຕ຺ວານ ກາເຍນ, ປາປກມ຺ມໍ ວິວຊ຺ຊຍິ;

ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຫິຕ຺ວາ, ອາຊີວໍ ປຣິໂສຘຍິ.

໔໑໐. ອຄມາ ຣາຊຄຫໍ ພຸທ຺ໂຘ, ມຄຘານໍ ຄິຣິພ຺ພຊໍ;

ປິຓ຺ຑາຍ ອຠິຫາເຣສິ, ອາກິຓ຺ຓວຣລກ຺ຂໂຓ.

໔໑໑. ຕມທ຺ທສາ ພິມ຺ພິສາໂຣ, ປາສາທສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ;

ທິສ຺ວາ ລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນໍ, ອິມມຕ຺ຖໍ ອຠາສຖ.

໔໑໒. ‘‘ອິມໍ ໂຠນ຺ໂຕ ນິສາເມຖ, ອຠິຣູໂປ ພ຺ຣຫາ ສຸຈິ;

ຈຣເຓນ ຈ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ຍຸຄມຕ຺ຕຎ຺ຈ ເປກ຺ຂຕິ.

໔໑໓. ‘‘ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ສຕິມາ, ນາຍໍ ນີຈກຸລາມິວ;

ຣາຊທູຕາຠິຘາວນ຺ຕຸ, ກຸຫິໍ ຠິກ຺ຂຸ ຄມິສ຺ສຕິ’’.

໔໑໔. ເຕ ເປສິຕາ ຣາຊທູຕາ, ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘິສຸໍ;

ກຸຫິໍ ຄມິສ຺ສຕິ ຠິກ຺ຂຸ, ກຕ຺ຖ ວາໂສ ຠວິສ຺ສຕິ.

໔໑໕. ສປທານໍ ຈຣມາໂນ, ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ສຸສໍວຸໂຕ;

ຂິປ຺ປໍ ປຕ຺ຕໍ ອປູເຣສິ, ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ.

໔໑໖. ປິຓ຺ຑຈາຣໍ ຈຣິຕ຺ວານ, ນິກ຺ຂມ຺ມ ນຄຣາ ມຸນິ;

ປຓ຺ຑວໍ ອຠິຫາເຣສິ, ເອຕ຺ຖ ວາໂສ ຠວິສ຺ສຕິ.

໔໑໗. ທິສ຺ວານ ວາສູປຄຕໍ, ຕໂຍ [ຕໂຕ (ສີ. ປີ.)] ທູຕາ ອຸປາວິສຸໍ;

ເຕສຸ ເອໂກວ [ເອໂກ ຈ ທູໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອາຄນ຺ຕ຺ວາ, ຣາຊິໂນ ປຏິເວທຍິ.

໔໑໘. ‘‘ເອສ ຠິກ຺ຂຸ ມຫາຣາຊ, ປຓ຺ຑວສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖໂຕ [ປຸຣກ຺ຂໂຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)];

ນິສິນ຺ໂນ ພ຺ຍຄ຺ຆຸສໂຠວ, ສີໂຫວ ຄິຣິຄພ຺ຠເຣ’’.

໔໑໙. ສຸຕ຺ວານ ທູຕວຈນໍ, ຠທ຺ທຍາເນນ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ຕຣມານຣູໂປ ນິຍ຺ຍາສິ, ເຍນ ປຓ຺ຑວປພ຺ພໂຕ.

໔໒໐. ສ ຍານຠູມິໍ ຍາຍິຕ຺ວາ, ຍານາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ປຕ຺ຕິໂກ ອຸປສງ຺ກມ຺ມ, ອາສຊ຺ຊ ນໍ ອຸປາວິສິ.

໔໒໑. ນິສຊ຺ຊ ຣາຊາ ສມ຺ໂມທິ, ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ຕໂຕ;

ກຖໍ ໂສ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ, ອິມມຕ຺ຖໍ ອຠາສຖ.

໔໒໒. ‘‘ຍຸວາ ຈ ທຫໂຣ ຈາສິ, ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂກ [ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ (ສີ.), ປຐມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ (ສ຺ຍາ.)] ສຸສຸ;

ວຓ຺ຓາໂຣເຫນ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ຊາຕິມາ ວິຍ ຂຕ຺ຕິໂຍ.

໔໒໓. ‘‘ໂສຠຍນ຺ໂຕ ອນີກຄ຺ຄໍ, ນາຄສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂໂຕ;

ທທາມິ ໂຠເຄ ຠຸຎ຺ຊສ຺ສຸ, ຊາຕິໍ ອກ຺ຂາຫິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ’’.

໔໒໔. ‘‘ອຸຊຸໍ ຊນປໂທ ຣາຊ, ຫິມວນ຺ຕສ຺ສ ປສ຺ສໂຕ;

ຘນວີຣິເຍນ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂກສເລສຸ [ໂກສລສ຺ສ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ນິເກຕິໂນ.

໔໒໕. ‘‘ອາທິຈ຺ຈາ [ອາທິຈ຺ໂຈ (ກ.)] ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສາກິຍາ [ສາກິໂຍ (ກ.)] ນາມ ຊາຕິຍາ;

ຕມ຺ຫາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ, ນ ກາເມ ອຠິປຕ຺ຖຍໍ.

໔໒໖. ‘‘ກາເມສ຺ວາທີນວໍ ທິສ຺ວາ, ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ທຏ຺ຐຸ ເຂມໂຕ;

ປຘານາຍ ຄມິສ຺ສາມິ, ເອຕ຺ຖ ເມ ຣຎ຺ຊຕີ ມໂນ’’ຕິ.

ປພ຺ພຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໒. ປຘານສຸຕ຺ຕໍ

໔໒໗. ‘‘ຕໍ ມໍ ປຘານປຫິຕຕ຺ຕໍ, ນທິໍ ເນຣຎ຺ຊຣໍ ປຕິ;

ວິປຣກ຺ກມ຺ມ ຌາຍນ຺ຕໍ, ໂຍຄກ຺ເຂມສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ.

໔໒໘. ‘‘ນມຸຈີ ກຣຸຓໍ ວາຈໍ, ຠາສມາໂນ ອຸປາຄມິ;

‘ກິໂສ ຕ຺ວມສິ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ, ສນ຺ຕິເກ ມຣຓໍ ຕວ.

໔໒໙. ‘‘‘ສຫສ຺ສຠາໂຄ ມຣຓສ຺ສ, ເອກໍໂສ ຕວ ຊີວິຕໍ;

ຊີວ ໂຠ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຊີວໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຫສິ.

໔໓໐. ‘‘‘ຈຣໂຕ ຈ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ຊູຫໂຕ;

ປຫູຕໍ ຈີຍເຕ ປຸຎ຺ຎໍ, ກິໍ ປຘາເນນ ກາຫສິ.

໔໓໑. ‘‘‘ທຸຄ຺ໂຄ ມຄ຺ໂຄ ປຘານາຍ, ທຸກ຺ກໂຣ ທຸຣຠິສມ຺ຠໂວ’’’;

ອິມາ ຄາຖາ ຠຓໍ ມາໂຣ, ອຏ຺ຐາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ.

໔໓໒. ຕໍ ຕຖາວາທິນໍ ມາຣໍ, ຠຄວາ ເອຕທພ຺ຣວິ;

‘‘ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸ ປາປິມ, ເຍນຕ຺ເຖນ [ເສນຕ຺ເຖນ (?), ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ເຖນ (ອຏ຺ຐ. ສໍວຓ຺ຓນາ)] ອິຘາຄໂຕ.

໔໓໓. ‘‘ອຓຸມຕ຺ໂຕປິ [ອຓຸມຕ຺ເຕນປິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຸຎ຺ເຎນ, ອຕ຺ໂຖ ມຍ຺ຫໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ເຍສຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ປຸຎ຺ເຎນ, ເຕ ມາໂຣ ວຕ຺ຕຸມຣຫຕິ.

໔໓໔. ‘‘ອຕ຺ຖິ ສທ຺ຘາ ຕຖາ [ຕໂຕ (ສີ. ປີ.), ຕໂປ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ວີຣິຍໍ, ປຎ຺ຎາ ຈ ມມ ວິຊ຺ຊຕິ;

ເອວໍ ມໍ ປຫິຕຕ຺ຕມ຺ປິ, ກິໍ ຊີວມນຸປຸຈ຺ຉສິ.

໔໓໕. ‘‘ນທີນມປິ ໂສຕານິ, ອຍໍ ວາໂຕ ວິໂສສເຍ;

ກິຎ຺ຈ ເມ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ, ໂລຫິຕໍ ນຸປສຸສ຺ສເຍ.

໔໓໖. ‘‘ໂລຫິເຕ ສຸສ຺ສມານມ຺ຫິ, ປິຕ຺ຕໍ ເສມ຺ຫຎ຺ຈ ສຸສ຺ສຕິ;

ມໍເສສຸ ຂີຍມາເນສຸ, ຠິຍ຺ໂຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ;

ຠິຍ຺ໂຍ ສຕິ ຈ ປຎ຺ຎາ ຈ, ສມາຘິ ມມ ຕິຏ຺ຐຕິ.

໔໓໗. ‘‘ຕສ຺ສ ເມວໍ ວິຫຣໂຕ, ປຕ຺ຕສ຺ສຸຕ຺ຕມເວທນໍ;

ກາເມສຸ [ກາເມ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ນາເປກ຺ຂເຕ ຈິຕ຺ຕໍ, ປສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ສຸທ຺ຘຕໍ.

໔໓໘. ‘‘ກາມາ ເຕ ປຐມາ ເສນາ, ທຸຕິຍາ ອຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ຕຕິຍາ ຂຸປ຺ປິປາສາ ເຕ, ຈຕຸຕ຺ຖີ ຕຓ຺ຫາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

໔໓໙. ‘‘ປຎ຺ຈມໍ [ປຎ຺ຈມີ (ສີ. ປີ.)] ຖິນມິທ຺ຘໍ ເຕ, ຉຏ຺ຐາ ຠີຣູ ປວຸຈ຺ຈຕິ;

ສຕ຺ຕມີ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ເຕ, ມກ຺ໂຂ ຖມ຺ໂຠ ເຕ ອຏ຺ຐໂມ.

໔໔໐. ‘‘ລາໂຠ ສິໂລໂກ ສກ຺ກາໂຣ, ມິຈ຺ຉາລທ຺ໂຘ ຈ ໂຍ ຍໂສ;

ໂຍ ຈຕ຺ຕານໍ ສມຸກ຺ກໍເສ, ປເຣ ຈ ອວຊານຕິ.

໔໔໑. ‘‘ເອສາ ນມຸຈິ ເຕ ເສນາ, ກຓ຺ຫສ຺ສາຠິປ຺ປຫາຣິນີ;

ນ ນໍ ອສູໂຣ ຊິນາຕິ, ເຊຕ຺ວາ ຈ ລຠເຕ ສຸຂໍ.

໔໔໒. ‘‘ເອສ ມຸຎ຺ຊໍ ປຣິຫເຣ, ຘິຣຕ຺ຖຸ ມມ [ອິທ (ກ.)] ຊີວິຕໍ;

ສງ຺ຄາເມ ເມ ມຕໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍໍ ເຈ ຊີເວ ປຣາຊິໂຕ.

໔໔໓. ‘‘ປຄາຬ຺ເຫຕ຺ຖ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ;

ຕຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ເຍນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສຸພ຺ພຕາ.

໔໔໔. ‘‘ສມນ຺ຕາ ຘຊິນິໍ ທິສ຺ວາ, ຍຸຕ຺ຕໍ ມາຣໍ ສວາຫນໍ;

ຍຸທ຺ຘາຍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄຈ຺ຉາມິ, ມາ ມໍ ຐານາ ອຈາວຍິ.

໔໔໕. ‘‘ຍໍ ເຕ ຕໍ ນປ຺ປສຫຕິ, ເສນໍ ໂລໂກ ສເທວໂກ;

ຕໍ ເຕ ປຎ຺ຎາຍ ເຠຈ຺ຉາມິ [ຄຈ຺ຉາມິ (ສີ.), ເວຈ຺ຉາມິ (ສ຺ຍາ.), ວຊ຺ຌາມິ (ກ.)], ອາມໍ ປຕ຺ຕໍວ ອສ຺ມນາ [ປກ຺ກໍວ ອມຸນາ (ກ.)].

໔໔໖. ‘‘ວສີກຣິຕ຺ວາ [ວສິໍ ກຣິຕ຺ວາ (ພຫູສຸ)] ສງ຺ກປ຺ປໍ, ສຕິຎ຺ຈ ສູປຕິຏ຺ຐິຕໍ;

ຣຏ຺ຐາ ຣຏ຺ຐໍ ວິຈຣິສ຺ສໍ, ສາວເກ ວິນຍໍ ປຸຖູ.

໔໔໗. ‘‘ເຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ປຫິຕຕ຺ຕາ, ມມ ສາສນກາຣກາ;

ອກາມສ຺ສ [ອກາມາ (ກ.)] ເຕ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ຍຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ໂສຈເຣ’’.

໔໔໘. ‘‘ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຠຄວນ຺ຕໍ, ອນຸພນ຺ຘິໍ ປທາປທໍ;

ໂອຕາຣໍ ນາຘິຄຈ຺ຉິສ຺ສໍ, ສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຕີມໂຕ.

໔໔໙. ‘‘ເມທວຓ຺ຓໍວ ປາສາຓໍ, ວາຍໂສ ອນຸປຣິຍຄາ;

ອເປຕ຺ຖ ມຸທຸໍ [ມຸທຸ (ສີ.)] ວິນ຺ເທມ, ອປິ ອສ຺ສາທນາ ສິຍາ.

໔໕໐. ‘‘ອລທ຺ຘາ ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສາທໍ, ວາຍເສຕ຺ໂຕ ອປກ຺ກມິ;

ກາໂກວ ເສລມາສຊ຺ຊ, ນິພ຺ພິຊ຺ຊາເປມ ໂຄຕມໍ’’.

໔໕໑. ຕສ຺ສ ໂສກປເຣຕສ຺ສ, ວີຓາ ກຈ຺ຉາ ອຠສ຺ສຖ;

ຕໂຕ ໂສ ທຸມ຺ມໂນ ຍກ຺ໂຂ, ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍຖາຕິ.

ປຘານສຸຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໓. ສຸຠາສິຕສຸຕ຺ຕໍ

ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ວາຈາ ສຸຠາສິຕາ ໂຫຕິ, ນ ທຸພ຺ຠາສິຕາ, ອນວຊ຺ຊາ ຈ ອນນຸວຊ຺ຊາ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຠາສິຕໍເຍວ ຠາສຕິ ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ, ຘມ຺ມໍເຍວ ຠາສຕິ ໂນ ອຘມ຺ມໍ, ປິຍໍເຍວ ຠາສຕິ ໂນ ອປ຺ປິຍໍ, ສຈ຺ຈໍເຍວ ຠາສຕິ ໂນ ອລິກໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ວາຈາ ສຸຠາສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕາ, ອນວຊ຺ຊາ ຈ ອນນຸວຊ຺ຊາ ຈ ວິຎ຺ຎູນ’’ນ຺ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

໔໕໒. ‘‘ສຸຠາສິຕໍ ອຸຕ຺ຕມມາຫຸ ສນ຺ໂຕ, ຘມ຺ມໍ ຠເຓ ນາຘມ຺ມໍ ຕໍ ທຸຕິຍໍ;

ປິຍໍ ຠເຓ ນາປ຺ປິຍໍ ຕໍ ຕຕິຍໍ, ສຈ຺ຈໍ ຠເຓ ນາລິກໍ ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ວງ຺ຄີໂສ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເອກໍສໍ ຈີວຣໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຏິຠາຕິ ມໍ ຠຄວາ, ປຏິຠາຕິ ມໍ ສຸຄຕາ’’ຕິ. ‘‘ປຏິຠາຕຸ ຕໍ ວງ຺ຄີສາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ວງ຺ຄີໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ສາຣຸປ຺ປາຫິ ຄາຖາຫິ ອຠິຕ຺ຖວິ –

໔໕໓. ‘‘ຕເມວ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍ, ຍາຍຕ຺ຕານໍ ນ ຕາປເຍ;

ປເຣ ຈ ນ ວິຫິໍເສຍ຺ຍ, ສາ ເວ ວາຈາ ສຸຠາສິຕາ.

໔໕໔. ‘‘ປິຍວາຈເມວ ຠາເສຍ຺ຍ, ຍາ ວາຈາ ປຏິນນ຺ທິຕາ;

ຍໍ ອນາທາຍ ປາປານິ, ປເຣສໍ ຠາສເຕ ປິຍໍ.

໔໕໕. ‘‘ສຈ຺ຈໍ ເວ ອມຕາ ວາຈາ, ເອສ ຘມ຺ໂມ ສນນ຺ຕໂນ;

ສຈ຺ເຈ ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ, ອາຫຸ ສນ຺ໂຕ ປຕິຏ຺ຐິຕາ.

໔໕໖. ‘‘ຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠາສຕິ ວາຈໍ, ເຂມໍ ນິພ຺ພານປຕ຺ຕິຍາ;

ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກິຣິຍາຍ, ສາ ເວ ວາຈານມຸຕ຺ຕມາ’’ຕິ.

ສຸຠາສິຕສຸຕ຺ຕໍ ຕຕິຍໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໔. ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ຕໍ

ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ວິຫຣຕິ ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫຕິ, ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣຕິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ສມນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສາ ອນຸວິໂລເກສິ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ອທ຺ທສາ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ສສີສໍ ປາຣຸຕໍ ນິສິນ຺ນໍ; ທິສ຺ວານ ວາເມນ ຫຕ຺ເຖນ ຫພ຺ຍເສສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ກມຓ຺ຑລຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປທສທ຺ເທນ ສີສໍ ວິວຣິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ‘‘ມຸຓ຺ໂຑ ອຍໍ ຠວໍ, ມຸຓ຺ຑໂກ ອຍໍ ຠວ’’ນ຺ຕິ ຕໂຕວ ປຸນ ນິວຕ຺ຕິຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມຸຓ຺ຑາປິ ຫິ ອິເຘກຈ຺ເຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຠວນ຺ຕິ, ຍໍນູນາຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍຊຈ຺ໂຈ ຠວ’’ນ຺ຕິ?

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິ –

໔໕໗. ‘‘ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂນມ຺ຫິ ນ ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ, ນ ເວສ຺ສາຍໂນ ອຸທ ໂກຈິ ໂນມ຺ຫິ;

ໂຄຕ຺ຕໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ, ອກິຎ຺ຈໂນ ມນ຺ຕ ຈຣາມິ ໂລເກ.

໔໕໘. ‘‘ສງ຺ຆາຏິວາສີ ອຄໂຫ ຈຣາມິ [ອຄິໂຫ (ກ. ສີ. ປີ.) ອເຄໂຫ (ກຕ຺ຖຈິ)], ນິວຸຕ຺ຕເກໂສ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ;

ອລິປ຺ປມາໂນ ອິຘ ມາຓເວຫິ, ອກລ຺ລໍ ມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ປຸຈ຺ຉສິ ໂຄຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ’’.

໔໕໙. ‘‘ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ເວ ໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຠິ ສຫ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂນ ຠວ’’ນ຺ຕິ.

໔໖໐. ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫິ ເຈ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣູສິ, ມຎ຺ຈ ພ຺ຣູສິ ອພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ;

ຕໍ ຕໍ ສາວິຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ຕິປທໍ ຈຕຸວີສຕກ຺ຂຣໍ.

໔໖໑. ‘‘ກິໍ ນິສ຺ສິຕາ ອິສໂຍ ມນຸຊາ, ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ [ປຐມປາທນ຺ໂຕ] ເທວຕານໍ;

ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ ປຸຖູ ອິຘ ໂລເກ [ທຸຕິຍປາທນ຺ໂຕ (ສີ.)].

໔໖໒. ‘‘ຍທນ຺ຕຄູ ເວທຄູ ຍຎ຺ຎກາເລ, ຍສ຺ສາຫຸຕິໍ ລເຠ ຕສ຺ສິຊ຺ເຌຕິ ພ຺ຣູມິ’’.

໔໖໓. ‘‘ອທ຺ຘາ ຫິ ຕສ຺ສ ຫຸຕມິຊ຺ເຌ, (ອິຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ)

ຍໍ ຕາທິສໍ ເວທຄຸມທ຺ທສາມ;

ຕຸມ຺ຫາທິສານຎ຺ຫິ ອທສ຺ສເນນ, ອຎ຺ໂຎ ຊໂນ ຠຸຎ຺ຊຕິ ປູຣຬາສໍ’’.

໔໖໔. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ອຕ຺ເຖນ, ອຕ຺ຖິໂກ ອຸປສງ຺ກມ຺ມ ປຸຈ຺ຉ;

ສນ຺ຕໍ ວິຘູມໍ ອນີຆໍ ນິຣາສໍ, ອປ຺ເປວິຘ ອຠິວິນ຺ເທ ສຸເມຘໍ’’.

໔໖໕. ‘‘ຍຎ຺ເຎ ຣໂຕຫໍ ໂຠ ໂຄຕມ, ຍຎ຺ຎໍ ຍິຏ຺ຐຸກາໂມ ນາຫໍ ປຊານາມິ;

ອນຸສາສຕຸ ມໍ ຠວໍ, ຍຕ຺ຖ ຫຸຕໍ ອິຊ຺ຌເຕ ພ຺ຣູຫິ ເມ ຕໍ’’.

‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂອທຫສ຺ສຸ ໂສຕໍ; ຘມ຺ມໍ ເຕ ເທເສສ຺ສາມິ –

໔໖໖. ‘‘ມາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ຉີ ຈຣຓຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉ, ກຏ຺ຐາ ຫເວ ຊາຍຕິ ຊາຕເວໂທ;

ນີຈາກຸລີໂນປິ ມຸນີ ຘິຕີມາ, ອາຊານິໂຍ ໂຫຕິ ຫິຣີນິເສໂຘ.

໔໖໗. ‘‘ສຈ຺ເຈນ ທນ຺ໂຕ ທມສາ ອຸເປໂຕ, ເວທນ຺ຕຄູ ວູສິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ;

ກາເລນ ຕມ຺ຫິ ຫພ຺ຍໍ ປເວຈ຺ເຉ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ໂຂ [ປຸຎ຺ຎເປໂຂ (ສີ. ປີ.)] ຍເຊຖ.

໔໖໘. ‘‘ເຍ ກາເມ ຫິຕ຺ວາ ອຄຫາ ຈຣນ຺ຕິ, ສຸສຎ຺ຎຕຕ຺ຕາ ຕສຣໍວ ອຸຊ຺ຊຸໍ;

ກາເລນ ເຕສຸ ຫພ຺ຍໍ ປເວຈ຺ເຉ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ໂຂ ຍເຊຖ.

໔໖໙. ‘‘ເຍ ວີຕຣາຄາ ສຸສມາຫິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ, ຈນ຺ໂທວ ຣາຫຸຄ຺ຄຫຓາ ປມຸຕ຺ຕາ;

ກາເລນ ເຕສຸ ຫພ຺ຍໍ ປເວຈ຺ເຉ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ໂຂ ຍເຊຖ.

໔໗໐. ‘‘ອສຊ຺ຊມານາ ວິຈຣນ຺ຕິ ໂລເກ, ສທາ ສຕາ ຫິຕ຺ວາ ມມາຍິຕານິ;

ກາເລນ ເຕສຸ ຫພ຺ຍໍ ປເວຈ຺ເຉ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ໂຂ ຍເຊຖ.

໔໗໑. ‘‘ໂຍ ກາເມ ຫິຕ຺ວາ ອຠິຠຸຍ຺ຍຈາຣີ, ໂຍ ເວທິ ຊາຕີມຣຓສ຺ສ ອນ຺ຕໍ;

ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ອຸທກຣຫໂທວ ສີໂຕ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໒. ‘‘ສໂມ ສເມຫິ ວິສເມຫິ ທູເຣ, ຕຖາຄໂຕ ໂຫຕິ ອນນ຺ຕປຎ຺ໂຎ;

ອນູປລິຕ຺ໂຕ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ, ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.

໔໗໓. ‘‘ຍມ຺ຫິ ນ ມາຍາ ວສຕິ ນ ມາໂນ, ໂຍ ວີຕໂລໂຠ ອມໂມ ນິຣາໂສ;

ປນຸຓ຺ຓໂກໂຘ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ, ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂສກມລໍ ອຫາສິ;

ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສໍ.