໑໑. ນາລກສຸຕ຺ຕໍ

໖໘໔. ອານນ຺ທຊາເຕ ຕິທສຄເຓ ປຕີເຕ, ສກ຺ກຎ຺ຈ ອິນ຺ທໍ ສຸຈິວສເນ ຈ ເທເວ;

ທຸສ຺ສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕິຣິວ ໂຖມຍນ຺ເຕ, ອສິໂຕ ອິສິ ອທ຺ທສ ທິວາວິຫາເຣ.

໖໘໕. ທິສ຺ວານ ເທເວ ມຸທິຕມເນ ອຸທຄ຺ເຄ, ຈິຕ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວານ ອິທມໂວຈ [ກຣິຕ຺ວາ ອິທມໂວຈາສິ (ສີ.)] ຕຕ຺ຖ;

‘‘ກິໍ ເທວສງ຺ໂຆ ອຕິຣິວ ກລ຺ຍຣູໂປ, ທຸສ຺ສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣມຍຖ [ຠມຍຖ (ສີ.)] ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ.

໖໘໖. ‘‘ຍທາປິ ອາສີ ອສຸເຣຫິ ສງ຺ຄໂມ, ຊໂຍ ສຸຣານໍ ອສຸຣາ ປຣາຊິຕາ.

ຕທາປິ ເນຕາທິໂສ ໂລມຫໍສໂນ, ກິມພ຺ຠຸຕໍ ທຏ຺ຐຸ ມຣູ ປໂມທິຕາ.

໖໘໗. ‘‘ເສເຬນ຺ຕິ ຄາຍນ຺ຕິ ຈ ວາທຍນ຺ຕິ ຈ, ຠຸຊານິ ໂຜເຏນ຺ຕິ [ໂປເຐນ຺ຕິ (ສີ. ປີ.), ໂປເຖນ຺ຕິ (ກ.)] ຈ ນຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຈ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ໂວຫໍ ເມຣຸມຸທ຺ຘວາສິເນ, ຘຸນາຖ ເມ ສໍສຍໍ ຂິປ຺ປ ມາຣິສາ’’.

໖໘໘. ‘‘ໂສ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຣຕນວໂຣ ອຕຸລ຺ໂຍ, ມນຸສ຺ສໂລເກ ຫິຕສຸຂຕ຺ຖາຍ [ຫິຕສຸຂຕາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຊາໂຕ;

ສກ຺ຍານ ຄາເມ ຊນປເທ ລຸມ຺ພິເນຍ຺ເຍ, ເຕນມ຺ຫ ຕຸຏ຺ຐາ ອຕິຣິວ ກລ຺ຍຣູປາ.

໖໘໙. ‘‘ໂສ ສພ຺ພສຕ຺ຕຸຕ຺ຕໂມ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ, ນຣາສໂຠ ສພ຺ພປຊານມຸຕ຺ຕໂມ;

ວຕ຺ເຕສ຺ສຕິ ຈກ຺ກມິສິວ຺ຫເຍ ວເນ, ນທໍວ ສີໂຫ ພລວາ ມິຄາຠິຠູ’’.

໖໙໐. ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸຣິຕມວສຣີ ໂສ, ສຸທ຺ໂຘທນສ຺ສ ຕທ ຠວນໍ ອຸປາວິສິ [ອຸປາຄມິ (ສີ. ປີ.)];

ນິສຊ຺ຊ ຕຕ຺ຖ ອິທມໂວຈາສິ ສກ຺ເຍ, ‘‘ກຸຫິໍ ກຸມາໂຣ ອຫມປິ ທຏ຺ຐຸກາໂມ’’.

໖໙໑. ຕໂຕ ກຸມາຣໍ ຊລິຕມິວ ສຸວຓ຺ຓໍ, ອຸກ຺ກາມຸເຂວ ສຸກຸສລສມ຺ປຫຏ຺ຐໍ [ສຸກຸສເລນ ສມ຺ປຫຏ຺ຐໍ (ກ.)];

ທທ຺ທລ຺ລມານໍ [ທທ຺ທຬ຺ຫມານໍ (ກ.)] ສິຣິຍາ ອໂນມວຓ຺ຓໍ, ທສ຺ເສສຸ ປຸຕ຺ຕໍ ອສິຕວ຺ຫຍສ຺ສ ສກ຺ຍາ.

໖໙໒. ທິສ຺ວາ ກຸມາຣໍ ສິຂິມິວ ປຊ຺ຊລນ຺ຕໍ, ຕາຣາສຠໍວ ນຠສິຄມໍ ວິສຸທ຺ຘໍ;

ສູຣິຍໍ ຕປນ຺ຕໍ ສຣທຣິວພ຺ຠມຸຕ຺ຕໍ, ອານນ຺ທຊາໂຕ ວິປຸລມລຕ຺ຖ ປີຕິໍ.

໖໙໓. ອເນກສາຂຎ຺ຈ ສຫສ຺ສມຓ຺ຑລໍ, ຉຕ຺ຕໍ ມຣູ ຘາຣຍຸມນ຺ຕລິກ຺ເຂ;

ສຸວຓ຺ຓທຓ຺ຑາ ວີຕິປຕນ຺ຕິ ຈາມຣາ, ນ ທິສ຺ສເຣ ຈາມຣຉຕ຺ຕຄາຫກາ.

໖໙໔. ທິສ຺ວາ ຊຏີ ກຓ຺ຫສິຣິວ຺ຫໂຍ ອິສິ, ສຸວຓ຺ຓນິກ຺ຂໍ ວິຍ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ;

ເສຕຎ຺ຈ ຉຕ຺ຕໍ ຘຣິຍນ຺ຕ [ຘາຣິຍນ຺ຕ (ສ຺ຍາ.), ຘາຣຍນ຺ຕໍ (ສີ. ກ.)] ມຸທ຺ຘນິ, ອຸທຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ ປຏິຄ຺ຄເຫ.

໖໙໕. ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປນ ສກ຺ຍປຸງ຺ຄວໍ, ຊິຄີສໂຕ [ຊິຄິໍສໂກ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ລກ຺ຂຓມນ຺ຕປາຣຄູ;

ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຄິຣມພ຺ຠຸທີຣຍິ, ‘‘ອນຸຕ຺ຕຣາຍໍ ທ຺ວິປທານມຸຕ຺ຕໂມ’’ [ທິປທານມຸຕ຺ຕໂມ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)].

໖໙໖. ອຖຕ຺ຕໂນ ຄມນມນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ, ອກລ຺ຍຣູໂປ ຄຬຍຕິ ອສ຺ສຸການິ;

ທິສ຺ວານ ສກ຺ຍາ ອິສິມໂວຈຸໍ ຣຸທນ຺ຕໍ,

‘‘ໂນ ເຈ ກຸມາເຣ ຠວິສ຺ສຕິ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’.

໖໙໗. ທິສ຺ວານ ສກ຺ເຍ ອິສິມໂວຈ ອກລ຺ເຍ, ‘‘ນາຫໍ ກຸມາເຣ ອຫິຕມນຸສ຺ສຣາມິ;

ນ ຈາປິມສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ ອນ຺ຕຣາໂຍ, ນ ໂອຣກາຍໍ ອຘິມານສາ [ອຘິມນສາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຠວາຖ.

໖໙໘. ‘‘ສມ຺ໂພຘິຍຄ຺ຄໍ ຜຸສິສ຺ສຕາຍໍ ກຸມາໂຣ, ໂສ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປຣມວິສຸທ຺ຘທສ຺ສີ;

ວຕ຺ເຕສ຺ສຕາຍໍ ພຫຸຊນຫິຕານຸກມ຺ປີ, ວິຕ຺ຖາຣິກສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ.

໖໙໙. ‘‘ມມຎ຺ຈ ອາຍຸ ນ ຈິຣມິຘາວເສໂສ, ອຖນ຺ຕຣາ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ ກາລກິຣິຍາ;

ໂສຫໍ ນ ໂສສ຺ສໍ [ສຸສ຺ສໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ອສມຘຸຣສ຺ສ ຘມ຺ມໍ, ເຕນມ຺ຫິ ອຏ຺ໂຏ ພ຺ຍສນໍຄໂຕ ອຆາວີ’’.

໗໐໐. ໂສ ສາກິຍານໍ ວິປຸລໍ ຊເນຕ຺ວາ ປີຕິໍ, ອນ຺ເຕປຸຣມ຺ຫາ ນິຄ຺ຄມາ [ນິຣຄມາ (ສີ. ສ຺ຍາ.), ນິຄມາ (ກ. ສີ.), ນິຣຄມ (ປີ.)] ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ;

ໂສ ຠາຄິເນຍ຺ຍໍ ສຍໍ ອນຸກມ຺ປມາໂນ, ສມາທເປສິ ອສມຘຸຣສ຺ສ ຘມ຺ເມ.

໗໐໑. ‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ ໂຆສໍ ຍທ [ຍທິ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ປຣໂຕ ສຸຓາສິ, ສມ຺ໂພຘິປຕ຺ໂຕ ວິວຣຕິ ຘມ຺ມມຄ຺ຄໍ;

ຄນ຺ຕ຺ວານ ຕຕ຺ຖ ສມຍໍ ປຣິປຸຈ຺ຉມາໂນ [ສຍໍ ປຣິປຸຈ຺ຉິຍາໂນ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ຈຣສ຺ສຸ ຕສ຺ມິໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ’’.

໗໐໒. ເຕນານຸສິຏ຺ໂຐ ຫິຕມເນນ ຕາທິນາ, ອນາຄເຕ ປຣມວິສຸທ຺ຘທສ຺ສິນາ;

ໂສ ນາລໂກ ອຸປຈິຕປຸຎ຺ຎສຎ຺ຈໂຍ, ຊິນໍ ປຕິກ຺ຂໍ [ປຕິ + ອິກ຺ຂໍ = ປຕິກ຺ຂໍ] ປຣິວສິ ຣກ຺ຂິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ.

໗໐໓. ສຸຕ຺ວານ ໂຆສໍ ຊິນວຣຈກ຺ກວຕ຺ຕເນ, ຄນ຺ຕ຺ວານ ທິສ຺ວາ ອິສິນິສຠໍ ປສນ຺ໂນ;

ໂມເນຍ຺ຍເສຏ຺ຐໍ ມຸນິປວຣໍ ອປຸຈ຺ຉິ, ສມາຄເຕ ອສິຕາວ຺ຫຍສ຺ສ ສາສເນຕິ.

ວຕ຺ຖຸຄາຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗໐໔. ‘‘ອຎ຺ຎາຕເມຕໍ ວຈນໍ, ອສິຕສ຺ສ ຍຖາຕຖໍ;

ຕໍ ຕໍ ໂຄຕມ ປຸຈ຺ຉາມິ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄຸໍ.

໗໐໕. ‘‘ອນຄາຣິຍຸເປຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂາຈຣິຍໍ ຊິຄີສໂຕ;

ມຸນິ ປພ຺ຣູຫິ ເມ ປຸຏ຺ໂຐ, ໂມເນຍ຺ຍໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປທໍ’’.

໗໐໖. ‘‘ໂມເນຍ຺ຍໍ ເຕ ອຸປຎ຺ຎິສ຺ສໍ, (ອິຕິ ຠຄວາ) ທຸກ຺ກຣໍ ທຸຣຠິສມ຺ຠວໍ;

ຫນ຺ທ ເຕ ນໍ ປວກ຺ຂາມິ, ສນ຺ຖມ຺ຠສ຺ສຸ ທຬ຺ໂຫ ຠວ.

໗໐໗. ‘‘ສມານຠາຄໍ ກຸພ຺ເພຖ, ຄາເມ ອກ຺ກຸຏ຺ຐວນ຺ທິຕໍ;

ມໂນປໂທສໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ, ສນ຺ໂຕ ອນຸຓ຺ຓໂຕ ຈເຣ.

໗໐໘. ‘‘ອຸຈ຺ຈາວຈາ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕິ, ທາເຍ ອຄ຺ຄິສິຂູປມາ;

ນາຣິໂຍ ມຸນິໍ ປໂລເຠນ຺ຕິ, ຕາສຸ ຕໍ ມາ ປໂລຠຍຸໍ.

໗໐໙. ‘‘ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຘມ຺ມາ, ຫິຕ຺ວາ ກາເມ ປໂຣປເຣ [ປໂຣວເຣ (ສີ. ປີ.), ວຣາວເຣ (ສ຺ຍາ.)];

ອວິຣຸທ຺ໂຘ ອສາຣຕ຺ໂຕ, ປາເຓສຸ ຕສຖາວເຣ.

໗໑໐. ‘‘ຍຖາ ອຫໍ ຕຖາ ເອເຕ, ຍຖາ ເອເຕ ຕຖາ ອຫໍ;

ອຕ຺ຕານໍ ອຸປມໍ ກຕ຺ວາ, ນ ຫເນຍ຺ຍ ນ ຆາຕເຍ.

໗໑໑. ‘‘ຫິຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉຎ຺ຈ ໂລຠຎ຺ຈ, ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ;

ຈກ຺ຂຸມາ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕເຣຍ຺ຍ ນຣກໍ ອິມໍ.

໗໑໒. ‘‘ອູນູທໂຣ ມິຕາຫາໂຣ, ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສ ອໂລລຸໂປ;

ສທາ [ສ ເວ (ປີ.)] ອິຈ຺ຉາຍ ນິຈ຺ຉາໂຕ, ອນິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ນິພ຺ພຸໂຕ.

໗໑໓. ‘‘ສ ປິຓ຺ຑຈາຣໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ວນນ຺ຕມຠິຫາຣເຍ;

ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິໍ, ອາສນູປຄໂຕ ມຸນິ.

໗໑໔. ‘‘ສ ຌານປສຸໂຕ ຘີໂຣ, ວນນ຺ເຕ ຣມິໂຕ ສິຍາ;

ຌາເຍຖ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິໍ, ອຕ຺ຕານມຠິໂຕສຍໍ.

໗໑໕. ‘‘ຕໂຕ ຣຕ຺ຍາ ວິວສາເນ [ວິວສເນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ຄາມນ຺ຕມຠິຫາຣເຍ;

ອວ຺ຫານໍ ນາຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ, ອຠິຫາຣຎ຺ຈ ຄາມໂຕ.

໗໑໖. ‘‘ນ ມຸນີ ຄາມມາຄມ຺ມ, ກຸເລສຸ ສຫສາ ຈເຣ;

ຆາເສສນໍ ຉິນ຺ນກໂຖ, ນ ວາຈໍ ປຍຸຕໍ ຠເຓ.

໗໑໗. ‘‘ອລຕ຺ຖໍ ຍທິທໍ ສາຘຸ, ນາລຕ຺ຖໍ ກຸສລໍ ອິຕິ;

ອຸຠເຍເນວ ໂສ ຕາທີ, ຣຸກ຺ຂໍວຸປນິວຕ຺ຕຕິ [ຣຸກ຺ຂໍວຸ’ປຕິວຕ຺ຕຕິ (ກ.), ຣຸກ຺ຂໍວ ອຸປາຕິວຕ຺ຕຕິ (ສ຺ຍາ.)].

໗໑໘. ‘‘ສ ປຕ຺ຕປາຓິ ວິຈຣນ຺ໂຕ, ອມູໂຄ ມູຄສມ຺ມໂຕ;

ອປ຺ປໍ ທານໍ ນ ຫີເຬຍ຺ຍ, ທາຕາຣໍ ນາວຊານິຍາ.

໗໑໙. ‘‘ອຸຈ຺ຈາວຈາ ຫິ ປຏິປທາ, ສມເຓນ ປກາສິຕາ;

ນ ປາຣໍ ທິຄຸຓໍ ຍນ຺ຕິ, ນຍິທໍ ເອກຄຸຓໍ ມຸຕໍ.

໗໒໐. ‘‘ຍສ຺ສ ຈ ວິສຕາ ນຕ຺ຖິ, ຉິນ຺ນໂສຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ກິຈ຺ຈາກິຈ຺ຈປ຺ປຫີນສ຺ສ, ປຣິຬາໂຫ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

໗໒໑. ‘‘ໂມເນຍ຺ຍໍ ເຕ ອຸປຎ຺ຎິສ຺ສໍ, ຂຸຣຘາຣູປໂມ ຠເວ;

ຊິວ຺ຫາຍ ຕາລຸມາຫຈ຺ຈ, ອຸທເຣ ສຎ຺ຎໂຕ ສິຍາ.

໗໒໒. ‘‘ອລີນຈິຕ຺ໂຕ ຈ ສິຍາ, ນ ຈາປິ ພຫຸ ຈິນ຺ຕເຍ;

ນິຣາມຄນ຺ໂຘ ອສິໂຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣາຍໂຓ.

໗໒໓. ‘‘ເອກາສນສ຺ສ ສິກ຺ເຂຖ, ສມຓູປາສນສ຺ສ ຈ;

ເອກຕ຺ຕໍ ໂມນມກ຺ຂາຕໍ, ເອໂກ ເຈ ອຠິຣມິສ຺ສສິ;

ອຖ ຠາຫິສິ [ຠາສິຫິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ທສທິສາ.

໗໒໔. ‘‘ສຸຕ຺ວາ ຘີຣານໍ ນິຄ຺ໂຆສໍ, ຌາຍີນໍ ກາມຈາຄິນໍ;

ຕໂຕ ຫິຣິຎ຺ຈ ສທ຺ຘຎ຺ຈ, ຠິຍ຺ໂຍ ກຸພ຺ເພຖ ມາມໂກ.

໗໒໕. ‘‘ຕໍ ນທີຫິ ວິຊານາຖ, ໂສພ຺ເຠສຸ ປທເຣສຸ ຈ;

ສຓນ຺ຕາ ຍນ຺ຕິ ກຸໂສພ຺ຠາ [ກຸສ຺ສຸພ຺ຠາ (ສີ.)], ຕຸຓ຺ຫີຍນ຺ຕິ ມໂຫທຘີ.

໗໒໖. ‘‘ຍທູນກໍ ຕໍ ສຓຕິ, ຍໍ ປູຣໍ ສນ຺ຕເມວ ຕໍ;

ອຑ຺ຒກຸມ຺ຠູປໂມ ພາໂລ, ຣຫໂທ ປູໂຣວ ປຓ຺ຑິໂຕ.

໗໒໗. ‘‘ຍໍ ສມໂຓ ພຫຸໍ ຠາສຕິ, ອຸເປຕໍ ອຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕໍ;

ຊານໍ ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຊານໍ ໂສ ພຫຸ ຠາສຕິ.

໗໒໘. ‘‘ໂຍ ຈ ຊານໍ ສໍຍຕຕ຺ໂຕ, ຊານໍ ນ ພຫຸ ຠາສຕິ;

ສ ມຸນີ ໂມນມຣຫຕິ, ສ ມຸນີ ໂມນມຊ຺ຌຄາ’’ຕິ.

ນາລກສຸຕ຺ຕໍ ເອກາທສມໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.